ഏകദാ സോ ഽമലപ്രജ്ഞോ മേരാവ് ഏകാന്തസംസ്ഥിതമ് । പപ്രച്ഛ പിതരം ഭക്ത്യാ കൃഷ്ണദ്വൈപായനം മുനിമ്
ഒരു ദിവസം, ആ നിർമ്മലബുദ്ധിയുള്ളവൻ, മേരു പർവ്വതത്തിൽ ഏകാന്തമായി പാർക്കുമ്പോൾ, ഭക്തിയോടെ തന്റെ പിതാവായ കൃഷ്ണദ്വൈപായനമുനിയെ ചോദിച്ചു.
സംസാരാഡമ്ബരമ് ഇദം കഥമ് അഭ്യുത്ഥിതം മുനേ । കഥം ച പ്രശമം യാതി കിയത് കസ്യ കദേതി ച
മഹർഷേ, ഈ സംസാരത്തിന്റെ ആഡംബരം എങ്ങനെ ഉദിച്ചു? അത് എങ്ങനെ ശാന്തിയിലാകുന്നു? എത്രകാലം, ആര്ക്ക്, എപ്പോഴാണ് അങ്ങനെ സംഭവിക്കുന്നത്?
ഇതി പൃഷ്ടേന മുനിനാ വ്യാസേനാഖിലമ് ആത്മജേ । യഥാവദ് അമലം പ്രോക്തം വക്തവ്യം വിദിതാത്മനാ
മകനായ ശുകൻ ചോദിച്ചപ്പോൾ, ആത്മാവിനെ അറിയുന്ന മഹർഷി വ്യാസൻ അവനോട് പറയേണ്ടതെല്ലാം ശുദ്ധമായും യുക്തമായും പറഞ്ഞു.
അജ്ഞാസിഷം പൂര്വമ് ഏതദ് അഹമ് ഇത്യ് അഥ തത്പിതുഃ । സ ശുകശ് ശുദ്ധയാ ബുദ്ധ്യാ ന വാക്യം ബഹ്വ് അമന്യത
ഇത് ഞാൻ മുമ്പ് അച്ഛനിൽ നിന്ന് പഠിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ ശുദ്ധമായ ബുദ്ധിയുള്ള ശുകൻ ആ വാക്കുകൾ അധികം പ്രാധാന്യമുള്ളതാണെന്ന് കരുതിയില്ല.
വ്യാസോ ഽപി ഭഗവാന് ബുദ്ധ്വാ പുത്രാഭിപ്രായമ് ഈദൃശമ് । പ്രത്യുവാച പുനഃ പുത്രം നാഹം ജാനാമി തത്ത്വതഃ
പുത്രന്റെ മനസ്സിലുള്ള ആഗ്രഹം മനസ്സിലാക്കിയ മഹാനായ വ്യാസൻ വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ ഇതിന്റെ സത്യമായ അർത്ഥം അറിയുന്നില്ല.'
ജനകോ നാമ ഭൂപാലോ വിദ്യതേ വസുധാതലേ । യഥാവദ് വേത്ത്യ് അസൌ വേദ്യം തസ്മാത് സര്വമ് അവാപ്സ്യസി
ഭൂമിയിൽ ജനകൻ എന്നൊരു രാജാവുണ്ട്; അവൻ ഈ വിഷയത്തിൽ എല്ലാം നന്നായി അറിയുന്നു. അവനിൽ നിന്ന് നീ എല്ലാം നേടും.
പിത്രേത്യ് ഉക്തശ് ശുകഃ പ്രായാത് സുമേരോര് വസുധാതലമ് । വിദേഹനഗരീം പ്രാപ ജനകേനാഭിപാലിതാമ്
അച്ഛൻ പറഞ്ഞതനുസരിച്ച് ശുകൻ സുമേരു പർവതത്തിൽ നിന്നിറങ്ങി, ജനകൻ ഭരിക്കുന്ന വിദേഹ നഗരം എത്തിച്ചു.
ആവേദിതോ ഽസൌ യാഷ്ടീകൈര് ജനകായ മഹാത്മനേ । ദ്വാരി വ്യാസസുതോ രാജഞ് ശുകോ ഽത്ര സ്ഥിതവാന് ഇതി
വാതിൽക്കപ്പുറത്ത് വ്യാസപുത്രനായ ശുകൻ നിൽക്കുന്നു എന്ന് യവനികക്കാരൻ മഹാത്മാവായ ജനകനെ അറിയിച്ചു.
ജിജ്ഞാസാര്ഥം ശുകസ്യാസാവ് ആസ്താമ് ഏവേത്യ് അവജ്ഞയാ । ഉക്ത്വാ ബഭൂവ ജനകസ് തൂഷ്ണീം സപ്തദിനാന്യ് അപി
ശുകനെ പരീക്ഷിക്കാനെന്നാഗ്രഹത്തോടെ, ജനകൻ അവനെ കുറിച്ച് അവഗണനയോടെ, 'അവൻ കാത്തിരിക്കട്ടെ' എന്നു പറഞ്ഞു, ഏഴ് ദിവസത്തോളം മൗനമായി ഇരുന്നു.
തതഃ പ്രവേശയാമ് ആസ ജനകശ് ശുകമ് അങ്ഗനമ് । തത്രാഹാനി സ സപ്തൈവ തഥൈവാവസദ് ഉന്മനാഃ
അതിനുശേഷം ജനകൻ ശുകനെ അങ്കണത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു. അവിടെ അവൻ അതേപോലെ ആലോചനയിൽ മുഴുകി, വീണ്ടും ഏഴ് ദിവസം കഴിഞ്ഞു.
അഥ പ്രവേശയാമ് ആസ ജനകോ ഽന്തഃപുരം ശുകമ് । രാജാ ന ദൃശ്യതേ താവദ് ഇതി സപ്തദിനാനി തമ്
പിന്നീട് ജനകൻ ശുകനെ അകത്തുള്ള മുറിയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. എന്നാൽ രാജാവ് അവനെ കാണാനില്ലാതെ, അവിടെ ഏഴ് ദിവസം കൂടി കഴിഞ്ഞു.
തത്രോന്മദാഭിഃ കാന്താഭിര് ഭോജനൈര് ഭോഗസഞ്ചയൈഃ । ജനകോ ലാലയാമ് ആസ ശുകം ശശിസമാനനമ്
അവിടെ ജനകൻ, ചന്ദ്രൻപോലെയുള്ള മുഖമുള്ള ശുകനെ, മനോഹരിയായ സ്ത്രീകളാൽ, രുചികരമായ ഭക്ഷണങ്ങളാൽ, വിവിധ വിഭവങ്ങളാൽ ആസ്വദിപ്പിച്ചു.
തേ ഭോഗാസ് താനി ദുഃഖാനി വ്യാസപുത്രസ്യ തന് മനഃ । ന ജഹ്രുര് മന്ദപവനോ ബദ്ധപീഠമ് യഥാചലമ്
അവ ആനന്ദങ്ങൾ, വ്യാസപുത്രനായ ശുകന്റെ മനസ്സിന് ദുഃഖംപോലെയായിരുന്നു; ഉറച്ച പർവതത്തെ നേരിടുന്ന നേരിയ കാറ്റുപോലെ, അവയൊന്നും അവനെ ചലിപ്പിച്ചില്ല.
കേവലം സശമസ് സ്വച്ഛോ മൌനീ മുദിതമാനസഃ । അതിഷ്ഠദ് അത്ര സ ശുകസ് സമ്പൂര്ണ ഇവ ചന്ദ്രമാഃ
അവിടെ ശുകൻ ശാന്തനും, വിശുദ്ധനും, മൗനവാനുമായി, സന്തോഷമുള്ള മനസ്സോടെ, പൂർണ്ണമായ ചന്ദ്രനെപ്പോലെ തൃപ്തിയോടെ തുടരുകയായിരുന്നു.
പരിജ്ഞാതസ്വഭാവം തം ശുകം സ ജനകോ നൃപഃ । ആനീയ മുദിതാത്മാനമ് അവലോക്യ നനാമ ഹ
ശുകന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കിയ ജനകമഹാരാജാവ് അവനെ അവിടേക്ക് വരുത്തിച്ചു. സന്തോഷത്തോടെ അവനെ കണ്ടു, ഹൃദയപൂർവ്വം വന്ദിച്ചു.
നിശ്ശേഷിതജഗത്കാര്യ പ്രാപ്താഖിലമനോരഥ । കിമ് ഈപ്സിതം തവേത്യ് ആശു കൃതസ്വാഗതമ് ആഹ തമ്
ലോകത്തിലെ എല്ലാ കടമകളും നിർവഹിച്ചു, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നേടിയതിനു ശേഷം, രാജാവ് അതിവേഗം ശുകനെ സ്വാഗതം ചെയ്ത് ചോദിച്ചു: 'നിനക്ക് എന്താണ് ആവശ്യം? പറയൂ.'
സംസാരാഡമ്ബരമ് ഇദം കഥമ് അഭ്യുത്ഥിതം ഗുരോ । കഥം പ്രശമമ് ആയാതി യഥാവത് കഥയാശു മേ
ഗുരുവേ, ഈ ലോകമെന്ന നാടകമൊക്കെയും എങ്ങനെ ഉദിച്ചുവന്നു? യഥാർത്ഥമായ ശാന്തി എങ്ങനെ ലഭിക്കും? ദയവായി എനിക്ക് വ്യക്തമായി ഉടൻ പറഞ്ഞുതരൂ.
ജനകേനേതി പൃഷ്ടേന ശുകസ്യ കഥിതം തഥാ । തദ് ഏവ യത് പുരാ പ്രോക്തം തസ്യ പിത്രാ മഹാത്മനാ
ഇങ്ങനെ ജനകൻ ചോദിച്ചപ്പോൾ, ശുകൻ തന്റെ മഹാനായ പിതാവ് മുമ്പ് പറഞ്ഞതുപോലെയാണ് മറുപടി പറഞ്ഞത്.
സ്വയമ് ഏവ മയാ പൂര്വമ് ഏതജ് ജ്ഞാതം വിവേകതഃ । ഏതാവദ് ഏവ പൃഷ്ടേന പിത്രാ മേ സമുദാഹൃതമ്
ഞാൻ തന്നെ മുമ്പേ വിവേകത്തോടെ ഇതെല്ലാം മനസ്സിലാക്കിയിരുന്നു. പിന്നെ പിതാവ് എന്നോട് ചോദിച്ചപ്പോൾ, ഇത്രയേറെ മാത്രം ഞാൻ മറുപടി പറഞ്ഞു.
ഭവതാപ്യ് ഏഷ ഏവാര്ഥഃ കഥിതോ വാഗ്വിദാം വര । ഏഷ ഏവ ച വാക്യാര്ഥശ് ശാസ്ത്രേഷു പരിദൃശ്യതേ
വാക്കിന്റെ മഹത്വം ഉള്ളവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭവാനും ഇതേ അർത്ഥം തന്നെയാണ് പറഞ്ഞത്. ശാസ്ത്രങ്ങളിലും ഇതേ അർത്ഥം തന്നെ കാണാം.
യഥായം സ്വവികല്പോത്ഥസ് സ്വവികല്പപരിക്ഷയാത് । ക്ഷീയതേ ദഗ്ധസംസാരോ നിസ്സാര ഇതി നിശ്ചയഃ
സ്വന്തം ഭാവനയാൽ ഉദിച്ച ഈ ലോകം, ആ ഭാവന അവസാനിക്കുമ്പോൾ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു. അങ്ങനെ, ദഹിച്ചുപോയ ലോകം അർത്ഥശൂന്യമാണെന്ന ഉറപ്പാണ് ഇവിടെ.
തത് കിമ് ഏതന് മഹാബാഹോ സത്യം ബ്രൂഹി മമാമലമ് । ത്വത്തോ വിശ്രാമമ് ആപ്നോതി ചേതോ മാ ഭ്രമതാജ് ജഗത്
അതുകൊണ്ട്, മഹാബാഹുവേ, സത്യവും നിർമ്മലവുമായത് ദയവായി എനിക്ക് പറയൂ. നിന്നിൽ നിന്നാണ് എന്റെ മനസ്സ് ശാന്തി കണ്ടെത്തുന്നത്; അത് ലോകത്തിൽ അലഞ്ഞു തിരിയരുത്.
നാതഃ പരതരഃ കശ്ചിന് നിശ്ചയോ ഽസ്ത്യ് അപരോ മുനേ । സ്വയമ് ഏതത് ത്വയാ ജ്ഞാതം ഗുരുതശ് ച പുനശ് ശ്രുതമ്
ഇതിൽക്കാൾ ഉയർന്നോ വേറൊരു ഉറപ്പോ ഇല്ല, മഹർഷേ. നീ ഇതു സ്വയം അറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്, ഗുരുവിൽ നിന്നുമാണ് വീണ്ടും കേട്ടതും.
അവ്യുച്ഛിന്നശ് ചിദാത്മൈകഃ പുമാന് അസ്തീഹ നേതരത് । സ സങ്കല്പവശാദ് ബദ്ധോ നിസ്സങ്കല്പശ് ച മുച്യതേ
ഇവിടെ, ഒറ്റയായ അനന്തമായ ചൈതന്യാത്മാവാണ് ഉള്ളത്; മറ്റൊന്നുമില്ല. ആ മനസ്സിന്റെ ആഗ്രഹങ്ങൾ കൊണ്ടാണ് ബദ്ധനാകുന്നത്, ആ ആഗ്രഹങ്ങൾ ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ മോചിതനാകുന്നു.
യേന ത്വ് ഏതത് സ്ഫുടം ജ്ഞാതം ജ്ഞേയം തസ്യ മഹാത്മനഃ । ഭോഗേഭ്യോ വിരതിര് ജാതാ ദൃശ്യാദ് വാ സകലാദ് ഇഹ
ഇതെല്ലാം വ്യക്തമായി അറിഞ്ഞ മഹാത്മാവിന്, എല്ലാ അനുഭവങ്ങളിൽ നിന്നോ കാണുന്ന എല്ലാറ്റിലും നിന്നോ വിരക്തി ജനിക്കുന്നു.
തവ ചാലം മഹാവീര മതിര് വിരതിമ് ആഗതാ । ഭോഗേഭ്യോ ദീര്ഘരോഗേഭ്യഃ കിമ് അന്യത് പരിപൃച്ഛസി
നിനക്കും മഹാവീരനേ, മനസ്സ് അനുഭവങ്ങളിൽ നിന്നും ദീർഘകാലത്തെ രോഗങ്ങളിൽ നിന്നും വിരക്തി നേടിയിട്ടുണ്ട്. ഇനി എന്താണ് നീ ചോദിക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്?
ന തഥാ പൂര്ണതാ ജാതാ സര്വജ്ഞാനമഹാനിധേഃ । തിഷ്ഠതസ് തപസി സ്ഫാരേ പിതുസ് തവ യഥാ തവ
നിന്റെ അച്ഛന് മഹത്തായ ജ്ഞാനസമ്പത്തുള്ളവനും, വലിയ തപസ്സില് നിലകൊള്ളുന്നവനും ആണെങ്കിലും, നിനക്കുണ്ടായ ഈ പൂര്ണ്ണത അവനു ലഭിച്ചിട്ടില്ല.
വ്യാസാദ് അധിക ഏവാഹം വ്യാസശിഷ്യോ ഽപി തത്സുതഃ । ഭോഗേച്ഛാതാനവേനേഹ മത്തോ ഽപ്യ് അഭ്യധികോ ഭവാന്
ഞാന് വ്യാസനേക്കാള് വലിയവനാണ്, അവന്റെ ശിഷ്യനും മകനുമാണ് എങ്കിലും. എന്നാല് ഭോഗത്തിനുള്ള ആഗ്രഹം നിനക്കു വളരെ കുറവായതിനാല് നീ എന്നേക്കാള് ഉന്നതനാണ്.
പ്രാപ്തം പ്രാപ്തവ്യമ് അഖിലം ഭവതാ പൂര്ണചേതസാ । ന ദൃശ്യേ പതസി ബ്രഹ്മന് മുക്തസ് ത്വം ഭ്രാന്തിമ് ഉത്സൃജ
നിന്റെ മനസ്സ് പൂര്ണ്ണമായി, നേടേണ്ടതെല്ലാം നീ നേടിയിരിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മന്, നീ കാണുന്നതിലേക്കു വീഴുന്നില്ല, നീ മോചിതനാണ് — ഭ്രമം ഉപേക്ഷിക്കൂ.
അനുശിഷ്ടസ് സ ഇത്യ് ഏവം ജനകേന മഹാത്മനാ । വിശശ്രാമ ശുകസ് തൂഷ്ണീം സ്വച്ഛേ പരമവസ്തുനി
മഹാത്മാവായ ജനകന്റെ ഉപദേശമനുസരിച്ച്, ശുകന് ശുദ്ധമായ പരമസത്തയില് മൗനത്തില് വിശ്രമിച്ചു.