ദേവാ വിസ്മയമ് ആജഗ്മുശ് ശക്രാദ്യാസ് സമരുദ്ഗണാഃ । ഗൃഹീതാ വൈഷ്ണവീ ഭക്തിര് ദൈത്യൈഃ കിമ് ഇതി രാഘവ
ഇന്ദ്രനും മറ്റു ദേവതകളും അത്ഭുതപ്പെട്ടു: 'രാഘവാ, ദൈത്യര് എങ്ങനെ വൈഷ്ണവഭക്തി സ്വീകരിച്ചു?' എന്ന് അവര് ചോദിച്ചു.
ക്ഷീരോദേ ഭോഗിഭോഗസ്ഥം വിബുധാ വിസ്മയാകുലാഃ । ജഗ്മുര് അമ്ബരമ് ഉത്സൃജ്യ ഹരിമ് ആഹവശാലിനം
ദേവന്മാർ അത്ഭുതത്തോടെ ആകാശം വിട്ട് ക്ഷീരസമുദ്രത്തിലേക്ക് പോയി, അവിടെ വീര്യശാലിയായ ഹരിച്ഛൻ പാമ്പിന്റെ മേൽ വിശ്രമിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.
തത്രൈതം ദൈത്യവൃത്താന്തം കഥയാമ് ആസുര് അസ്യ തേ । പപ്രച്ഛുശ് ചൈനമ് ആസീനമ് അപൂര്വാശ്ചര്യവിസ്മയാത്
അവിടെ അവർ ദാനവരുടെ കഥ വിഷ്ണുവിനോട് പറഞ്ഞു, അതുല്യമായ അത്ഭുതം കണ്ടു അത്ഭുതഭരിതരായി ഇരുന്ന് അവനോട് ചോദിച്ചു.
കിമ് ഏതദ് ഭഗവന് ദൈത്യാ വിരുദ്ധാ യേ സദൈവ തേ । തേ ഹി ത്വന്മയതാം യാതാ മായേയമ് ഇതി ഭാവ്യതേ
ഭഗവനേ, എപ്പോഴും നിന്റെ ശത്രുക്കളായിരുന്ന ആ ദാനവർ ആരാണ്? അവർ ഇപ്പോൾ നിന്നോടൊപ്പം ഒന്നായിരിക്കുന്നു എന്ന് തോന്നുന്നു—ഇത് നിന്റെ മായയാണോ?
ക്വ കിലാത്യന്തദുര്വൃത്താ ദാനവാ ദലിതാദ്രയഃ । ക്വ പാശ്ചാത്യമഹാജന്മലഭ്യാ ഭക്തിര് ജനാര്ദനേ
പർവതങ്ങൾ തകർത്ത അത്യന്തം ദുഷ്ടരായിരുന്ന ദാനവർ എങ്ങനെ അനേകം ജന്മങ്ങൾക്കു ശേഷവും അപൂർവമായ ജനാർദ്ദനനിലേക്കുള്ള ഭക്തി നേടാൻ കഴിയുന്നു?
പ്രാകൃതോ ഗുണവാഞ് ജാത ഇത്യ് ഏഷാ ഭഗവന് കഥാ । അകാലപുഷ്പമാലേവ സുഖായോദ്വേജനായ ച
ഭഗവനേ, ഒരു സാധാരണ മനുഷ്യന് സ്വാഭാവികമായി സദ്ഗുണങ്ങള് ജനിക്കുന്നു എന്ന കഥ, കാലത്തിന് അപ്പുറം വിരിയുന്ന ഒരു പൂവുപോലെയാണ് — അതിന്റെ സുഖം മനസ്സിന് ആസ്വാദ്യമാണ്, പക്ഷേ അതിനൊപ്പം അതിശയവും സംശയവും ഉണര്ത്തുന്നു.
നോപപന്നം ഹി യദ് യത്ര തത്ര തന് ന വിരാജതേ । മധ്യേ കാചകലാപസ്യ മഹാമൂല്യോ മണിര് യഥാ
ഏതെങ്കിലും സ്ഥലത്ത് യോജിക്കാത്തത് അവിടെ തിളങ്ങാറില്ല; കുപ്പിവളകളുടെ കൂട്ടത്തില് ഒരു വിലയേറിയ മണി മുത്ത് എത്രയൊ വലിയതായാലും അതു ശ്രദ്ധേയമാവില്ല.
യോ യോ യാദൃഗ്ഗുണോ ജന്തുസ് സ താമ് ഏവൈതി സംസ്ഥിതിമ് । സദൃശേഷ്വ് അപ്യ് അജേഷു ശ്വാ ന മന്യേ രമതേ ക്വചിത്
ഏത് ജീവിയും തനിക്കു അനുയോജ്യമായ ഗുണങ്ങള്ക്കനുസരിച്ചാണ് അവന്റെ നിലയിലേയ്ക്ക് എത്തുന്നത്; ഒരുപോലെയുള്ളവരോടും പോലും, ഒരു നായയ്ക്ക് തനിക്കു യോജിക്കാത്തതില് ഒരിക്കലും ആനന്ദം തോന്നില്ല.
ന തഥാ ദുഃഖയന്ത്യ് അങ്ഗേ മജ്ജന്ത്യോ വജ്രസൂചയഃ । വൈസാദൃശ്യേന സമ്ബദ്ധാ യഥൈതാ വസ്തുദൃഷ്ടയഃ
വജ്ര സൂചികള് ശരീരത്തില് കുത്തിയാലും അത്ര വേദനയുണ്ടാവില്ല, പക്ഷേ അനുരൂപമല്ലാത്ത വസ്തുക്കളെക്കുറിച്ചുള്ള ധാരണകള് മനസ്സിന് അതിലധികം വേദനയുണ്ടാക്കുന്നു.
യദ് യത്ര ക്രമസമ്പ്രാപ്തമ് ഉപപന്നമ് അനിന്ദിതമ് । തദ് ഏവ രാജതേ തത്ര ജലേ ഽമ്ഭോജം ന തു സ്ഥലേ
ഏത് കാര്യവും അതിന്റെ യോജിച്ച സ്ഥലത്ത്, യുക്തമായും കുറ്റമില്ലാതെയും ഉദയം ചെയ്യുമ്പോൾ, അതു അവിടെ തന്നെ പ്രകാശിക്കുന്നു. വെള്ളത്തിൽ പുഷ്പിക്കുന്ന താമരപൂവ് പോലെ, കരയിൽ അത്തരം സൗന്ദര്യം ഉണ്ടാകില്ല.
ക്വാധമഃ പ്രാകൃതാരമ്ഭോ ഹീനകര്മരതിസ് സദാ । വരാകോ ദാനവസ് തുച്ഛജാതിര് ഭക്തിഃ ക്വ വൈഷ്ണവീ
അവശ്യമില്ലാത്ത സാധാരണ പ്രവർത്തികൾ, എപ്പോഴും താഴ്ന്ന കാര്യങ്ങളിൽ ആസ്വാദനം കണ്ടെത്തുന്നവൻ, നിസ്സാരമായ ജന്മം ഉള്ള ദാനവൻ—ഇവയൊക്കെ എവിടെയും വിഷ്ണുവിനോടുള്ള ഭക്തിയുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്താനാവില്ല.
കമലിനീ പരുഷോഷരഭൂഗതാ സുഖയതീഹ യഥാ ന ദുരാശ്രയാ । ദനുസുതോ ഽപി ഹി മാധവഭക്തിമാന് ഇതി കഥാ ന തഥേശ സുഖായ നഃ
കഠിനമായ കാറ്റ് താമരപ്പൂവിന്മേൽ വീശുമ്പോൾ അതിന് സന്തോഷം നൽകാത്തതുപോലെ, ദാനവപുത്രൻ മാധവനോടു ഭക്തനാണെന്ന കഥയും ഞങ്ങൾക്ക് സന്തോഷം നൽകുന്നില്ല, പ്രഭോ.
ഗര്ജന്തമ് അതിസംരബ്ധം സുരലോകമ് അഥാരിഹാ । ഉവാച മാധവോ വാക്യം ശിഖിവൃന്ദമ് ഇവാമ്ബുദഃ
അപ്പോൾ ദേവതകൾ അത്യന്തം ഉന്മാദത്തോടെ ഗർജ്ജിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, മാധവൻ ആകാശത്ത് ഇടിമുഴങ്ങുമ്പോൾ മയിലുകൾക്കു സംസാരിക്കുന്നതുപോലെ അവരോട് വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
വിബുധാ മാ വിഷണ്ണാസ് സ്ഥ പ്രഹ്ലാദോ ഭക്തിമാന് ഇതി । പാശ്ചാത്യം ജന്മ തസ്യേദം മോക്ഷാര്ഹോ ഽസാവ് അരിന്ദമഃ
ദേവന്മാരേ, മനസ്സിലോർത്തു വിഷമിക്കേണ്ട. പ്രഹ്ലാദൻ ഭക്തിയുള്ളവനാണ്. അവന്റെ ജനനം പാശ്ചാത്യദേശത്താണെങ്കിലും, മോക്ഷത്തിന് അർഹനാണ് ഈ ശത്രുനാശകനെന്ന് അറിഞ്ഞിരിക്കണം.
ഇത ഉത്തരമ് ഏതേന ഗര്ഭതാ ദനുസൂനുനാ । ന കര്തവ്യാ പ്രദഗ്ധേന ബീജേനേവാങ്കുരക്രിയാ
ഇനി മുതൽ ഈ ദാനവപുത്രന്റെ വംശം തുടരേണ്ടതില്ല. ഗർഭത്തിൽ തന്നെ ദഹിച്ചുപോയതിനാൽ, കത്തിയ വിത്തിൽ നിന്ന് മുള പൊട്ടാത്തതുപോലെ, ഇനി അവനിൽ നിന്നു ഒന്നും ഉണ്ടാകില്ല.
ഗുണവാന് നിര്ഗുണോ ജാത ഇത്യ് അനര്ഥക്രമം വിദുഃ । നിര്ഗുണോ ഗുണവാഞ് ജാത ഇത്യ് ആഹുസ് സിദ്ധിദം ക്രമമ്
ഗുണങ്ങളില്ലാത്തതിൽ നിന്ന് ഗുണങ്ങൾക്കൊപ്പം ജനിക്കുന്നത് ദുർഭാഗ്യത്തിന്റെ വഴി ആണെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു. എന്നാൽ, ഗുണങ്ങളില്ലാത്തത് തന്നെ ഗുണങ്ങൾക്കൊപ്പം ഉണ്ടാകുന്നത് സിദ്ധിക്ക് വഴിയൊരുക്കുന്നു എന്നാണ് അവർ പറയുന്നത്.
ആത്മീയാനി വിചിത്രാണി ഭുവനാന്യ് അമരോത്തമാഃ । പ്രയാത നാസുഖായൈഷാ പ്രാഹ്ലാദീ ഗുണിതേഹ വഃ
അമരന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, നിങ്ങൾക്കുള്ള ലോകങ്ങൾ പലവിധമാണ്. ഗുണങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ഈ പ്രഹ്ലാദൻ നിങ്ങളുടെ ദുഃഖത്തിനായി വന്നതല്ല.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ വിബുധാംസ് തത്ര ക്ഷീരോദാര്ണവവീചിഷു । അന്തര്ധാനം യയൌ ദേവസ് തടതാപിഞ്ഛഗുച്ഛവത്
അങ്ങനെ ദേവന്മാരോട് പറഞ്ഞ ശേഷം, ആ ദേവൻ പാൽക്കടലിന്റെ തിരകളിൽ ഒരു താടിപ്പീലി കൂട്ടം പോലെ അപ്രത്യക്ഷനായി.
സോ ഽപി സമ്പൂജിതഹരിസ് സുരൌഘോ ഽവ്രജദ് അമ്ബരമ് । പുനര് മന്ദരനിര്ധൂതാത് കണജാലമ് ഇവാര്ണവാത്
ഹരിയെ ആരാധിച്ച ദേവസമൂഹം ആകാശത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു, മന്ദരപർവ്വതം കയറ്റുമ്പോൾ കടലിൽ നിന്ന് പൊങ്ങുന്ന ജലബിന്ദുക്കളെപ്പോലെ.
പ്രഹ്ലാദം പ്രതി ഗീര്വാണാസ് തതസ് സ്നിഗ്ധത്വമ് ആയയുഃ । മഹാന്തോ യത്ര നോദ്വിഗ്നാസ് തത്ര വിശ്വാസവന് മനഃ
അതിനുശേഷം ദേവന്മാർക്ക് പ്രഹ്ലാദനോടു സ്നേഹം ഉണ്ടായി; മഹാന്മാർ ഭയപ്പെടാത്തിടത്ത് മനസിന് വിശ്വാസം ഉണ്ടാകുന്നു.
പ്രത്യഹം പൂജയാമ് ആസ ദേവദേവം ജനാര്ദനമ് । മനസാ കര്മണാ വാചാ പ്രഹ്ലാദോ ഭക്തിമാന് ഇതി
പ്രഹ്ലാദൻ എല്ലാ ദിവസവും മനസോടെ, പ്രവർത്തിയോടെ, വാക്കോടെ ദേവദേവനായ ജനാർദ്ദനനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു.
അഥ പൂജാപരസ്യാസ്യ സമവര്ധന്ത കാലതഃ । വിവേകാനന്ദവൈരാഗ്യവിഭവപ്രമുഖാ ഗുണാഃ
അവൻ ഭക്തിയിൽ മുഴുകി കഴിയുമ്പോൾ, കാലക്രമേണ വിവേകം, ആനന്ദം, വൈരാഗ്യം, സമൃദ്ധി തുടങ്ങിയ ഗുണങ്ങൾ അവനിൽ വളർന്നു.
നാഭ്യനന്ദദ് അസൌ ഭോഗപൂഗം ശുഷ്കമ് ഇവ ദ്രുമമ് । ന ചാരമത കാന്താസു മൃഗോ മരുമഹീഷ്വ് ഇവ
അവൻ ആനന്ദങ്ങൾക്കുള്ള കൂട്ടത്തിൽ സന്തോഷം കണ്ടില്ല, ഉണങ്ങിയ മരത്തിൽ ആഹ്ലാദം കാണാത്തതുപോലെ. സ്ത്രീകളുടെ ഇടയിൽ അവൻ ചുറ്റി നടന്നില്ല, മരുഭൂമിയിലെ മൃഗം പോലെ.
ന രേമേ ലോകചര്ചാസു ശാസ്ത്രാര്ഥകഥനാദ് ഋതേ । നാജായത രതിസ് തസ്യ ദൃശ്യേ സ്ഥല ഇവാബ്ജിനീ
ശാസ്ത്രാർത്ഥ ചർച്ചകൾ ഒഴികെ ലോകത്തിലെ സംസാരങ്ങളിൽ അവൻ ആനന്ദം കണ്ടില്ല. കാണുന്ന വസ്തുക്കളിൽ അവനു രതി ഉണരുന്നില്ല, ഉണങ്ങിയ നിലത്തുള്ള താമരപൂവ് പോലെ.
ന വിശശ്രാമ ചേതോ ഽസ്യ ഭോഗരോഗാനുരഞ്ജനേ । മുക്താഫലമ് അസംശ്ലിഷ്ടം മുക്താഫല ഇവാതലേ
ഭോഗങ്ങളുടെ രോഗകരമായ ആകർഷണത്തിൽ അവന്റെ മനസ്സ് വിശ്രമിച്ചില്ല; മുത്ത് പാളിയിലെ മുത്ത് അതിന്റെ മേൽപുറത്ത് ചേർന്നില്ലാത്തതുപോലെ.
ത്യക്തഭോഗാഭികലനം വിശ്രാന്തിമ് അഥ നാഗതമ് । ചേതഃ കേവലമ് അസ്യാസീദ് ദോലായാമ് ഇവ യോജിതമ്
ആനന്ദസുഖങ്ങളേക്കുറിച്ചുള്ള എല്ലാ ആലോചനകളും ഉപേക്ഷിച്ച്, വിശ്രമം ഇനിയും ലഭിക്കാതിരുന്ന അവളുടെ മനസ്സ് ഒരു ഊഞ്ഞാലിൽ ഇരുത്തിയതുപോലെ സമതുല്യമായിരുന്നതു.
പ്രാഹ്ലാദീം താം സ്ഥിതിം കൃഷ്ണദേഹഃ ക്ഷീരോദകോടരാത് । വിവേദ സര്വഗതയാ തയാ പരമകാന്തയാ
പാൽക്കടലിന്റെ ആഴങ്ങളിൽ നിന്ന് എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന, അത്യന്തം പ്രിയപ്പെട്ട ആ പരമാനന്ദാവസ്ഥ കൃഷ്ണൻ അനുഭവിച്ചു.
അഥ പാതാലമാര്ഗേണ വിഷ്ണുര് ആഹ്ലാദിതാഗ്രഗഃ । പൂജാദേവഗൃഹം തസ്യ പ്രഹ്ലാദസ്യ സമായയൌ
പാതാളമാർഗ്ഗം വഴി, സന്തോഷത്തിൽ നിറഞ്ഞ വിഷ്ണു, ആനന്ദത്തിൽ മുൻപന്തിയിലുണ്ടായിരുന്ന പ്രഹ്ലാദന്റെ പൂജാമന്ദിരത്തിൽ എത്തി.
വിജ്ഞായാഭ്യാഗതം ദേവം പൂജയാ ദ്വിഗുണേദ്ധയാ । ദൈത്യേന്ദ്രഃ പുണ്ഡരീകാക്ഷമ് ആദരാത് പര്യപൂജയത്
ദൈവം എത്തിയതായി മനസ്സിലാക്കി, ദൈത്യരാജാവ് ഇരട്ടിയ ആകാംക്ഷയോടെ, കമലനയനനായവനെ വലിയ ആദരവോടെ പൂജിച്ചു.
പൂജാഗൃഹഗതം ദേവം പ്രത്യക്ഷാവസ്ഥിതം ഹരിമ് । പ്രഹ്ലാദഃ പരമപ്രീതോ ഗിരാ തുഷ്ടാവ പുഷ്ടയാ
പൂജാമന്ദിരത്തില് നേരില് പ്രത്യക്ഷമായിരുന്ന ഹരിയെ കണ്ടപ്പോള് പ്രഹ്ലാദന് അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ ഉറപ്പുള്ള വാക്കുകളില് അവനെ സ്തുതിച്ചു.