ത്രിലോകീനാഭിനലിനീമത്തേഭാ ദാനവാ അപി । ദേവവദ് ദൈന്യമ് ആയാതാഃ കിമ് അസാധ്യമ് അഹോ വിധേഃ
മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെയും താമരക്കുളത്തിൽ മദംകൂടിയ കാളകളെപ്പോലെ അഹങ്കാരമുള്ള ദാനവന്മാരും, ദേവന്മാരെപ്പോലെ ദു:ഖിതരായി മാറിയിരിക്കുന്നു. വിധിയുടെ ശക്തിക്ക് എന്താണ് അസാധ്യം!
മനാക് ചലതി പര്ണേ ഽപി ദൃഷ്ടാരിഭയഭീരവഃ । വധ്വസ് ത്രസ്യന്തി വിധ്വസ്താ മൃഗ്യോ ഗ്രാമഗതാ ഇവ
ശത്രുക്കളുടെ ഭീകരത നേരിട്ടവർക്കു, ഒരു ഇലയുടെ ചെറിയ ചലനം പോലും ഭയപ്പെടുത്തുന്നു; ഭീതിയാൽ ചിതറിക്കിടക്കുന്ന വധൂകൾ, ഗ്രാമത്തിലേക്ക് കടന്ന കാട്ടുമൃഗങ്ങളെപ്പോലെയാണ്.
അസുരീകര്ണപൂരാര്ഥം ഫുല്ലരത്നഗുലുച്ഛകാഃ । നരസിംഹകരാലൂനാസ് സ്ഥാണുതാമ് ആഗതാ ദ്രുമാഃ
അസുരികളുടെ കാതിലേക്കുള്ള അലങ്കാരമായിരുന്ന പുഷ്പങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ ശിഖരങ്ങളുള്ള വൃക്ഷങ്ങൾ, ഇപ്പോൾ നരസിംഹത്തിന്റെ ഭയാനകമായ രൂപം വിട്ട് അചഞ്ചലമായി നില്ക്കുന്നു.
ദിവ്യാമ്ബരലതാപത്ത്രാ രത്നസ്തബകദന്തുരാഃ । പുനര് ആരോപിതാസ് തത്ര നന്ദനേ കല്പപാദപാഃ
ദിവ്യവസ്ത്രംപോലെയുള്ള ഇലകളും രത്നങ്ങളാൽ ചാരുതയുള്ള കുലകളും അണിഞ്ഞ്, ആ നന്ദനവനത്തിലെ മനസ്സിലുണ്ടാക്കാവുന്ന വൃക്ഷങ്ങൾ വീണ്ടും അവിടെ പ്രത്യക്ഷമായിരിക്കുന്നു.
പുരേഹാമരബന്ദീനാം ദൈത്യൈര് ആലോകിതം മുഖമ് । അദ്യ ത്വ് അസുരബന്ദീനാം സുരൈര് ആലോക്യതേ മുഖമ്
പണ്ടു, ദൈവങ്ങളുടെ തടവുകാരുടെ മുഖം അസുരന്മാർ നഗരത്തിൽ നോക്കിയിരുന്നു; ഇന്നിവിടെ, അസുരങ്ങളുടെ തടവുകാരുടെ മുഖം ദേവന്മാർ നോക്കുന്നു.
മന്യേ ദാനമഹാനദ്യസ് സുരേഭകടഭിത്തിഷു । പ്രവൃത്താസ് താ ഭവിഷ്യന്തി ശൈലസാനുഷ്വ് ഇവാപഗാഃ
എനിക്ക് തോന്നുന്നു, ദാനത്തിന്റെ മഹാനദികൾ ദേവന്മാരുടെ കോട്ടമതിലുകൾക്കരികിൽ ഒഴുകിയിരുന്നവ, ഇനി പർവ്വതശിഖരങ്ങളിൽ ഒഴുകുന്ന പുഴകളായി മാറും.
അസ്മാകമ് ഇഭഗണ്ഡേഷു ദാവദാഹവിഭൂതയഃ । ലസന്തി മരുഷണ്ഡേഷു സംശുഷ്കേഷ്വ് ഇവ ധൂലയഃ
നമ്മുടെ ആനയുടെ കവിളുകളിൽ കാട്ടുതീയുടെ ചാരങ്ങൾ മിന്നുന്നു, അതുപോലെ മരുഭൂമിയിലെ ഉണങ്ങിയ മണലുകളിൽ പൊടി തിളങ്ങുന്നതുപോലെയാണ്.
വികാസിസിതമന്ദാരമകരന്ദാരുണാനിലാഃ । താ മേരുശിഖരസ്ഥല്യോ ദൈത്യദുര്ലഭതാം ഗതാഃ
പൂത്തുലഞ്ഞ മന്ദാരപൂവിന്റെ പരാഗം നിറഞ്ഞ സുഖപ്രവാഹങ്ങൾ, ഇപ്പോൾ മേരുപർവ്വതത്തിന്റെ കൊടുമുടികളിൽ ദുഷ്ടന്മാർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ലഭിക്കാത്തവയായി മാറിയിരിക്കുന്നു.
സുരഗന്ധര്വസുന്ദര്യോ ദാനവാന്തഃപുരോഷിതാഃ । പുനര് മേരൌ സ്ഥിതിം യാതാ മഞ്ജര്യ ഇവ പാദപേ
ദാനവരുടെ അന്തർപുരങ്ങളിൽ തടവിൽ ആയിരുന്ന ദേവഗന്ധർവസുന്ദരികൾ, ഇനി വീണ്ടും മേരുപർവ്വതത്തിൽ വൃക്ഷങ്ങളിൽ പടർന്നുപിടിക്കുന്ന മഞ്ചരികൾപോലെ താമസിക്കാൻ എത്തിയിരിക്കുന്നു.
കഷ്ടം താതപുരന്ധ്രീണാം ശുഷ്കാമ്ബുരുഹനീരസാഃ । വിലാസാസ് സുരനാരീഭിര് ഹസ്യന്തേ ഹാസ്യലീലയാ
അയ്യോ, ദേവസ്ത്രികളുടെ ആനന്ദം ഇപ്പോൾ രസംകൊഴിഞ്ഞു, ജീവൻ ഇല്ലാതെ പോയിരിക്കുന്നു. ദേവതകളുടെ ഈ വിനോദങ്ങൾ സ്വർഗ്ഗസ്ത്രികൾ കളിയാക്കി ചിരിച്ചുപോക്കുന്നു.
പൂര്വം യൈര് ഏവ മത്താതശ് ചാമരൈര് ഉപവീജിതഃ । സഹസ്രനയനസ് സ്വര്ഗേ കഷ്ടം തൈര് ഏവ വീജ്യതേ
പണ്ടു മദത്തിൽ മുങ്ങിയിരുന്ന ഇന്ദ്രനെ ആ കാമരങ്ങൾ കൊണ്ട് വീശിയിരുന്നത്, ഇപ്പോൾ ആ സ്വർഗ്ഗത്തിലും തന്നെ, ദു:ഖത്തിൽ ആയിരിക്കുന്ന ഇന്ദ്രനെ വീശാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു.
ഇയമ് അസ്മാകമ് അന്യാപദ് ആഗതാ ദൈന്യദായിനീ । തസ്യൈകസ്യ പ്രസാദേന ദുഷ്പൌരുഷവതോ ഹരേഃ
ഈ ദുരിതം, ദു:ഖം മാത്രം നൽകുന്ന ഈ കഷ്ടം, ആ ഒരു ദുർബലനും ശക്തിയില്ലാത്ത ഹരിക്ക് ലഭിച്ച അനുകമ്പ കാരണം നമ്മളിൽ വന്നിരിക്കുന്നു.
തദ്ദോര്വനഘനച്ഛായാലബ്ധവിശ്രാന്തയസ് സുരാഃ । ന കദാചന തപ്യന്തേ ഹിമാദ്രേര് ഇവ സാനവഃ
പണ്ടു അവന്റെ ബലമുള്ള കൈകളുടെ നിഴലിൽ വിശ്രമം കണ്ടെത്തിയിരുന്ന ദേവന്മാർ, ഇപ്പോൾ ഹിമാലയത്തിന്റെ മലകൾ പോലെ ചൂടിൽ പെട്ട് ഒരിക്കലും ആശ്വാസം അനുഭവിക്കുന്നില്ല.
ശൌരിശൌര്യോഗ്രശിഖരസംശ്രയേണാശ്രിതശ്രിയഃ । അസ്മാന് സമുപതപ്യന്തി മുനീഞ് ശാഖാമൃഗാ ഇവ
ശൗരിയുടെ ഭയങ്കരമായ വീരത്വത്തിൽ ഒരിക്കൽ ആശ്രയം തേടിയവർ, ഇപ്പോൾ ഞങ്ങളെ ഉപദ്രവിക്കുന്നു, സന്യാസിമാരെ കാട്ടുകുരങ്ങുകൾ പീഡിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ.
തേനാസുരപുരന്ധ്രീണാം നിത്യമണ്ഡനമങ്ഗലേ । മുഖപദ്മേ ഽര്പിതം ബാഷ്പമ് അബ്ജിനീനാം ഹിമം യഥാ
അവന്റെ കാരണമാണ്, എല്ലായ്പ്പോഴും അലങ്കാരവും മംഗലവും നിറഞ്ഞ അസുരസ്ത്രീയരുടെ മുഖകമലങ്ങളിൽ വീണ കണ്ണുനീർ, താമരകളിൽ മഞ്ഞു വീഴുന്നതുപോലെ കാണുന്നത്.
ശീര്ണഭിന്നലുഠദ്ഭിത്തിര് ജഗജ്ജര്ജരമണ്ഡപഃ । അയം നീലമണിസ്തമ്ഭൈസ് തദ്ഭുജൈര് ഏവ ധാര്യതേ
ഇടിഞ്ഞു ചിതറുന്ന മതിലുകളോടെ തകർച്ചയിലായിരിക്കുന്ന ഈ ലോകം, അവന്റെ നീലമണിപോലുള്ള ഭുജങ്ങൾ തൂണുകളായി നിലനിൽക്കുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഇപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നത്.
സ ധര്താ സുരസൈന്യസ്യ മജ്ജതോ വിപദര്ണവേ । ക്ഷീരോദോദരമഗ്നസ്യ മന്ദരസ്യേവ കച്ഛപഃ
ദുരിതസമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങുന്ന ദേവസേനയെ താങ്ങുന്നവനാണ് അവൻ, ക്ഷീരസമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിയ മന്ദരപർവ്വതത്തെ താങ്ങിയ കച്ചുവയുപോലെ.
ഏതേ താതാദയസ് സര്വേ തേനൈവാസുരസത്തമാഃ । പാതിതാഃ ക്ഷുബ്ധകല്പാന്തവാതേനേവ കുലാചലാഃ
താടനും മറ്റ് എല്ലാവരും ആ അസുരനായകന്റെ കൈവശം വീണു പോയി, കാലാന്ത്യത്തിലെ കൊടുങ്കാറ്റ് മലനിരകളെ തകർക്കുന്നതുപോലെ.
സ ഏഷ ഏവം സംഹാരകര്മക്ഷമഭുജാവലിഃ । സുരസാര്ഥസുഹൃച് ഛ്രീമാന് വിഷമോ മധുസൂദനഃ
വിനാശത്തിന് അനുയോജ്യമായ ശക്തിയുള്ള ഭുജങ്ങളുള്ളവനും, ദേവസേനകളുടെ സ്നേഹിതനും, മഹത്വമുള്ളവനും, ഭയങ്കരനും, ഒരുപോലുമല്ലാത്തവനും ശ്രീമാൻ മധുസൂദനനാണ്.
ദൈത്യദോര്ദണ്ഡപരശോസ് തസ്യ വീര്യേണ വീര്യവാന് । ദാനവാന് ബാധതേ ശക്രോ ബാലകാന് ഇവ മര്കടഃ
അസുരന്റെ ശക്തമായ ആയുധമായ ദണ്ഡത്തിന്റെ ബലത്തിൽ, വീര്യശാലിയായ ഇന്ദ്രൻ, കുട്ടികളെ കുരങ്ങൻ ഉപദ്രവിക്കുന്നതുപോലെ, ദാനവരെ ഉപദ്രവിക്കുന്നു.
ദുര്ജയഃ പുണ്ഡരീകാക്ഷഃ പ്രവിമുക്തായുധോ ഽപി സന് । നാസൌ ശസ്ത്രാസ്ത്രവിച്ഛേദൈര് വജ്രസാരോ വിദീര്യതേ
പൊൻകണിഞ്ഞ കണ്ണുള്ളവൻ ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവനാണ്; ആയുധങ്ങൾ ഇല്ലാതായാലും, ആയുധങ്ങൾ തകർന്നാലും, വജ്രംപോലെയുള്ള സ്വഭാവം കൊണ്ടു അവൻ തകർന്ന് പോകുന്നില്ല.
അഭ്യസ്താ ബഹവസ് തേന മിഥഃപ്രേരിതപര്വതാഃ । ഭീമാസ് സമരസംരമ്ഭാസ് സമമ് അസ്മത്പിതാമഹൈഃ
അവൻ പല ഭയാനകമായ യുദ്ധങ്ങൾ അഭ്യസിച്ചിരിക്കുന്നു, പർവതങ്ങൾ തമ്മിൽ തമ്മിൽ എറിയുന്നവയും, നമ്മുടെ പിതാമഹന്മാരോടു തുല്യശക്തിയുള്ളവയും.
താസു താസ്വ് അതിഘോരാസു വിതതാസ്വ് അസുരാജിഷു । യോ ന ഭീത ഇദാനീം സ ഭയമ് ഏഷ്യതി കാ കഥാ
അസുരസൈന്യങ്ങൾ തമ്മിൽ നടന്ന അത്യന്തം ഭയങ്കരവും വ്യാപകവുമായ ആ യുദ്ധങ്ങളിൽ, ഇപ്പോൾ ഭയപ്പെടാത്തവർക്ക് പോലും ഭയം വരും; അതിൽ കൂടുതൽ പറയാനില്ല.
ഉപായമ് ഏകമ് ഏവേമം ഹരേര് ആക്രമണേ സ്ഫുടമ് । മന്യേ തദ്വ്യതിരേകേണ വിദ്യതേ ന പ്രതിക്രിയാ
ഹരിയെ ആക്രമിക്കാൻ ഈ ഒരു മാർഗം മാത്രമാണ് ഞാൻ വ്യക്തമായി കാണുന്നത്; ഇതിന് പുറമെ മറ്റൊരു പ്രതിവിധിയും ഇല്ല.
സര്വാത്മനാ സര്വധിയാ സര്വസംരമ്ഭരംഹസാ । സ ഏവ ശരണം ദേവോ ഗതിര് അസ്തീഹ നാന്യഥാ
പൂർണ്ണ മനസ്സും ശരീരവും ശക്തിയും ഉപയോഗിച്ച് ആ ദൈവത്തെയാണ് ആശ്രയിക്കേണ്ടത്; ഇതിന് മറ്റൊരു വഴി ഇല്ല.
ന തസ്മാദ് അധികഃ കശ്ചിദ് അസ്തി ലോകത്രയാന്തരേ । പ്രലയസ്ഥിതിസര്ഗാണാം ഹരിഃ കാരണതാം ഗതഃ
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും അവനേക്കാൾ വലിയവൻ ആരുമില്ല; സൃഷ്ടിയും നിലനില്പും ലയവും എല്ലാം ഹരിയാണ് കാരണമാകുന്നത്.
തസ്മാന് നിമേഷാദ് ആരഭ്യ നാരായണമ് അജം സദാ । സമ്പ്രപന്നോ ഽസ്മി സര്വത്ര നാരായണമയോ ഹ്യ് അഹമ്
അതിനാൽ, ഒരു കണ്ണിറുക്കം മുതൽ ഞാൻ എപ്പോഴും ജനനമില്ലാത്ത നാരായണനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു; എല്ലായിടത്തും ഞാൻ നാരായണനാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
നമോ നാരായണായേതി മന്ത്രസ് സര്വാര്ഥസാധകഃ । നാപൈതി മമ ഹൃത്കോശാദ് ആകാശാദ് ഇവ മാരുതഃ
'നമോ നാരായണായ' എന്ന മന്ത്രം എല്ലാം സാധിപ്പിക്കുന്നു; ആ മന്ത്രം എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിന്നു ഒരിക്കലും വിട്ടുപോകുന്നില്ല, ആകാശത്തിൽ നിന്നു കാറ്റ് പോകാത്തതുപോലെ.
ഹരിര് ആശാ ഹരിര് വ്യോമ ഹരിര് ഉര്വീ ഹരിര് ജഗത് । അയം ഹരിര് അമേയാത്മാ ജാതോ ഹരിമയോ ഹ്യ് അഹമ്
ഹരിയാണ് പ്രതീക്ഷ, ഹരിയാണ് ആകാശം, ഹരിയാണ് ഭൂമി, ഹരിയാണ് ഈ ലോകം; ഈ ഹരി അളക്കാനാവാത്ത സ്വഭാവമുള്ളവൻ, ഞാൻ ഹരിയാൽ നിറഞ്ഞവനാണ്.
അവിഷ്ണുഃ പൂജയന് വിഷ്ണും ന പൂജാഫലഭാഗ് ഭവേത് । വിഷ്ണുര് ഭൂത്വാ യജേദ് വിഷ്ണുമ് അയം വിഷ്ണുര് അഹം സ്ഥിതഃ
വിഷ്ണു അല്ലാത്തവൻ വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിച്ചാലും, ആരാധനയുടെ ഫലം ലഭിക്കില്ല. വിഷ്ണുവായി മാറി വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിക്കണം. ഈ വിഷ്ണു എന്നിൽ തന്നെ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.