ഇമാ ദൃശ്യദൃശോ രാമ നാനാകാരവികാരദാഃ । ന കാശ്ചന തവാത്മീയാ ദൂരാച് ഛൈലശിലാ ഇവ
രാമ, ഈ കാണുന്നവയും കാണാത്തവയും പലവിധ രൂപങ്ങളും മാറ്റങ്ങളും ഉണ്ടാക്കുന്നു; അവയൊന്നും നിനക്കു സ്വന്തമായതല്ല, ദൂരെയുള്ള പർവ്വതക്കല്ലുകൾ പോലെ.
ധാവമാനമ് ഇഹാമുത്ര ലുഠിതം ലോകവൃത്തിഷു । സംസ്ഥാപയ നിബധ്യൈതന് മനോ ഹൃദയകോടരേ
ഇവിടെയും അവിടെയും ലോകത്തിലെ കാര്യങ്ങളിൽ അലഞ്ഞു തിരിയുന്ന മനസ്സിനെ, ഹൃദയത്തിന്റെ ആന്തരികതയിൽ ഉറപ്പിച്ച് നിർത്തൂ.
ചിദാദിത്യോ ഭവാന് ഏവ സര്വത്ര ജഗതി സ്ഥിതഃ । കഃ പരസ് തേ ക ആത്മീയഃ പരിസ്ഖലസി കിം മുധാ
നീ തന്നെ എല്ലായിടത്തും നിലകൊള്ളുന്ന ചൈതന്യത്തിന്റെ സൂര്യൻ ആണല്ലോ. ആരാണ് നിന്നിൽ നിന്ന് വേറെയോ, ആരാണ് നിന്റെതോ? നീ എന്തിന് വ്യർത്ഥമായി അലഞ്ഞു നടക്കുന്നു?
ത്വമ് അനന്തോ മഹാബാഹുസ് ത്വമ് ആദ്യഃ പുരുഷോത്തമഃ । ത്വം പദാര്ഥശതാകാരൈഃ പരിസ്ഫൂര്ജസി ചിദ്വപുഃ
നീ അതിരില്ലാത്തവനും മഹാശക്തിയുള്ളവനും ആദിയുമാണ്, ഉത്തമപുരുഷൻ. നൂറുകണക്കിന് വസ്ത്രരൂപങ്ങളിൽ നീ ചൈതന്യമായി പ്രകാശിക്കുന്നു.
ത്വയി സര്വമ് ഇദം പ്രോതം ജഗത് സ്ഥാവരജങ്ഗമമ് । ബോധേ നിത്യോദിതേ ശുദ്ധേ സൂത്രേ മണിഗണോ യഥാ
ഈ സഞ്ചരിക്കുന്നതും അചഞ്ചലവുമായ ലോകം മുഴുവൻ നിന്റെ മേൽ തന്നെ അണിയിച്ചിരിക്കുന്നു; എപ്പോഴും ഉദയിക്കുന്ന ശുദ്ധമായ ബോധത്തിൽ, ഒരു തന്തിയിൽ മുത്തുകളെ പോലെ.
ന ജായസേ ന മ്രിയസേ ത്വമ് അജഃ പുരുഷോ വിരാട് । ചിച് ഛുദ്ധോ ജന്മമരണഭ്രാന്തയോ മാ ഭവന്തു തേ
നീ ജനിക്കുകയോ മരിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല; നീ ജനനമില്ലാത്ത, വിശാലമായ പുരുഷനാണ് — ശുദ്ധമായ ബോധം. ജനനവും മരണവും സംബന്ധിച്ചുള്ള ഭ്രമകൾ നിന്നിൽ ഉയരരുത്.
സമസ്തജന്മരോഗാണാം പ്രവിചാര്യ ബലാബലമ് । തൃഷ്ണാമ് ഉത്സൃജ്യ ഭോഗാനാം ഭോക്തൈവ ഭവ കേവലമ്
എല്ലാ ജനനങ്ങളുടെയും രോഗങ്ങളുടെയും ശക്തിയും ദൗർബല്യവും ആലോചിച്ച്, അനുഭവങ്ങളുടെ渴യൊഴിഞ്ഞ്, നീ വെറും അനുഭവിക്കുന്നവനായി മാത്രം നിലകൊൾക.
ത്വയി സ്ഥിതേ ജഗന്നാഥേ ചിദാദിത്യേ സദോദിതേ । ഇദമ് ആഭാസതേ സര്വം സംസാരസ്വപ്നമണ്ഡലമ്
നീ ലോകത്തിന്റെ നാഥനായി, എപ്പോഴും ഉദിച്ചിരിക്കുന്ന ബോധസൂര്യനായി നിലകൊള്ളുമ്പോൾ, ഈ മുഴുവൻ ലോകം — സാംസാരിക സ്വപ്നവലയം — പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
മാ വിഷാദം കൃഥാ വ്യര്ഥം സുഖദുഃഖൈഷണാ ന തേ । ശുദ്ധശ് ചിദ് അസി സര്വാത്മാ സര്വവസ്ത്വവഭാസകഃ
നിരർത്ഥകമായ നിരാശയിൽ വീഴരുത്; സന്തോഷത്തെയും ദുഃഖത്തെയും തേടുന്നത് നിനക്കല്ല. നീ ശുദ്ധബോധമാണ്, എല്ലായിടത്തെയും ആത്മാവും എല്ലാവസ്തുക്കളെയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നവനും.
പൂര്വമ് ഇഷ്ടമ് അനിഷ്ടം ത്വമ് അനിഷ്ടം ചേഷ്ടമ് ഇത്യ് അപി । പരികല്പ്യ തദഭ്യാസാത് തതോ ഽപി ദ്വേ പരിത്യജ
നീ മുമ്പ് ആഗ്രഹിച്ചതോ ആഗ്രഹിക്കാത്തതോ, ഇപ്പോൾ ഇഷ്ടമില്ലെങ്കിലും ചെയ്യുന്നതോ, ഇതെല്ലാം മനസ്സിൽ സൃഷ്ടിച്ച് പതിവാക്കിയതൊക്കെയും, ഒടുവിൽ അവ രണ്ടും ഉപേക്ഷിക്കണം.
ഇഷ്ടാനിഷ്ടദൃശോസ് ത്യാഗേ സമതോദേതി ശാശ്വതീ । തയാ ഹൃദയവര്തിന്യാ പുനര് ജന്തുര് ന ജായതേ
ഇഷ്ടവും അനിഷ്ടവും എന്ന ഭാവം വിട്ടുകളയുമ്പോൾ ശാശ്വതമായ സമത്വം ജനിക്കുന്നു. ആ സമത്വം ഹൃദയത്തിൽ ഉറച്ചാൽ, ആ ജീവൻ വീണ്ടും ജനിക്കില്ല.
യേഷു യേഷു പ്രദേശേഷു മനോ മജ്ജതി ബാലവത് । തേഭ്യസ് തേഭ്യസ് സമുദ്ധൃത്യ തദ് ധി തത്ത്വേ നിവേശയേത്
മനസ്സ് കുട്ടിയെപ്പോലെ എവിടെയൊക്കെയോ ലയിച്ചാൽ, അവിടെയൊക്കെയുമാണ് നിന്നെ പിൻവലിച്ച് സത്യം എന്നതിൽ മനസ്സ് സ്ഥാപിക്കേണ്ടത്.
ഏവമ് അഭ്യാഗതാഭ്യാസം മനോമത്തമതങ്ഗജമ് । നിബധ്യ സര്വഭാവേന പരം ശ്രേയോ ഽധിഗമ്യതേ
ഇങ്ങനെ വീണ്ടും വീണ്ടും അഭ്യസിച്ച്, മനസ്സെന്ന കാട്ടാനയെ മുഴുവൻ മനസ്സോടെ നിയന്ത്രിച്ചാൽ, പരമമായ ശ്രേയസ് ലഭിക്കും.
മാ ശഠൈര് അയഥാര്ഥജ്ഞൈര് മിഥ്യാദൃഷ്ടിഹതാശയൈഃ । ധൂര്തസങ്കല്പവിക്രീതൈര് വിമൂഢൈസ് സമതാം ഗമഃ
കപടികളും യാഥാർത്ഥ്യം അറിയാത്തവരും തെറ്റായ ധാരണകളാൽ ആശകൾ നശിച്ചവരും ചതിയുള്ള മനസ്സുള്ളവരും ഭ്രാന്തന്മാരുമായവരോടൊപ്പം സമത്വം തേടേണ്ടതില്ല.
അകിഞ്ചനാത് സ്വനിര്ണീതൌ ലമ്ബമാനാത് പരോക്തിഷു । ന മൌര്ഖ്യാദ് അധികോ ലോകേ കശ്ചിദ് അസ്തീഹ ദുഃഖദഃ
സ്വന്തം വിവേകമല്ലാതെ മറ്റുള്ളവരുടെ അഭിപ്രായങ്ങൾ ആശ്രയിച്ച് ജീവിക്കുന്നവനും ഒന്നുമില്ലാത്തവനും പോലെ ലോകത്തിൽ മറ്റൊരുവനും ഇത്രയും മൂഢനും ദു:ഖം നൽകുന്നവനും ഇല്ല.
ത്വമ് ഏതദ് അവിവേകാഭ്രമ് ഉദിതം ഹൃദയാമ്ബരേ । വിവേകപവനേനാശു ദൂരം നയ മഹാമതേ
മഹാമനസ്സുള്ളവനേ, വിവേകമില്ലായ്മ മൂലമുണ്ടായ മനസ്സിലെ ഈ മൂടൽമേഘം നീ വിവേകത്തിന്റെ കാറ്റുപോലെ വേഗത്തിൽ അകറ്റണം.
ആത്മനൈവ പ്രയത്നേന യാവദ് ആത്മാവലോകനേ । ന കൃതോ ഽനുഗ്രഹസ് താവന് ന വിചാരോദയോ ഭവേത്
സ്വയം പരിശ്രമിച്ച് ആത്മാവിനെ നിരീക്ഷിക്കാതെ ദൈവാനുഗ്രഹം ലഭിക്കില്ല; അതുവരെ സത്യാന്വേഷണവും ഉണരുകയില്ല.
വേദവേദാന്തശാസ്ത്രാര്ഥതര്കദൃഷ്ടിഭിര് അപ്യ് അയമ് । നാത്മാ പ്രകടതാമ് ഏതി യാവന് ന സ്വമ് അവേക്ഷണമ്
വേദങ്ങളും ഉപനിഷത്തുകളും തർക്കബുദ്ധിയും ഉപയോഗിച്ചാലും, മനുഷ്യൻ സ്വയം തന്നെ നിരീക്ഷിക്കാതെ ആത്മാവ് വ്യക്തമായി അറിയാൻ കഴിയില്ല.
ത്വമ് ആത്മന്യ് ആത്മനാ രാമ പ്രസാദേ സമവസ്ഥിതഃ । പ്രാപ്തോ ഽസി വിതതം ബോധം മദ്വചാംസ്യ് അവബുധ്യസേ
രാമാ, നീ സ്വയം ആത്മാവിൽ സ്ഥിരമായി, ദയയോടെ വിശാലമായ ജ്ഞാനം നേടിയിരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് എന്റെ വാക്കുകൾ നീ മനസ്സിലാക്കുന്നു.
വികല്പാംശവിഹീനസ്യ ത്വയൈഷാ ചിദ്വിവസ്വതഃ । ഗൃഹീതാ വിതതാ വ്യാപ്തിര് മദുക്താ പരമാത്മനഃ
നിന്റെ മനസ്സിൽ ഭ്രമങ്ങൾ ഇല്ലാതെ, ഞാൻ പറഞ്ഞ പരമാത്മാവായ ഈ സർവ്വവ്യാപകമായ ചൈതന്യം നീ മനസ്സിലാക്കി.
വിലീനസര്വസങ്കല്പശ് ശാന്തസന്ദേഹവിഭ്രമഃ । ക്ഷീണകൌതുകനീഹാരോ ജാതോ ഽസി വിഗതജ്വരഃ
നിന്റെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ലയിച്ചിരിക്കുന്നു; സംശയങ്ങളും ഭ്രമങ്ങളും ശാന്തമായിരിക്കുന്നു; കൗതുകത്തിന്റെ മൂടൽ മങ്ങിപ്പോയി, നീ ദുഃഖം വിട്ട് സ്വസ്ഥനായി.
യദ് ഉപഗച്ഛസി പാസി നിഹംസി വാ പിബസി വല്ഗസി ചിന്മയ വര്ധസേ । തദ് അസി തേന തവാസ്തു മഹാമുനേ വിഗതബോധകലങ്കവിശങ്കിതാ
മഹാമുനിവര്യാ, നീ ഏത് വസ്തുവിലേക്കു സമീപിച്ചാലും, അതിനെ സംരക്ഷിച്ചാലും, നശിപ്പിച്ചാലും, കുടിച്ചാലും, അതിൽ ആനന്ദിച്ചാലും, അതെല്ലാം നീ തന്നെയാണ്. അതുകൊണ്ട്, ഉണർന്ന മനസ്സിൽ സംശയമോ മങ്ങിയതോ ഇല്ലാതെ, നീ അങ്ങനെ തന്നെ നിലകൊള്ളട്ടെ.
അഥേമമ് അപരം രാമ വിജ്ഞാനാധിഗമേ ക്രമമ് । ശൃണു ദൈത്യേശ്വരസ് സിദ്ധഃ പ്രഹ്ലാദസ് സ്വാത്മനാ യഥാ
ഇപ്പോൾ, രാമാ, ജ്ഞാനം നേടാനുള്ള മറ്റൊരു വഴി ഞാൻ പറയാം. ദൈത്യന്മാരുടെ അധിപനായ പ്രഹ്ലാദൻ തന്റെ ആത്മാവിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ പരിപൂർണ്ണതയിലേക്കെത്തിയെന്നു കേൾക്കൂ.
ആസീത് പാതാലജഠരേ വിദ്രാവിതസുരോ ഽസുരഃ । ഹിരണ്യകശിപുര് നാമ നാരായണപരാക്രമഃ
അസുരന്മാരിൽ ഒരുവൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവന്റെ പേര് ഹിരണ്യകശിപു. അവൻ അതുല്യമായ ശക്തിയുള്ളവനും, ഉപരിതലത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ട് പാതാളത്തിൽ താമസിച്ചവനും ആയിരുന്നു.
ആക്രാന്തഭുവനാഭോഗസ് സ ജഹാര ഹരേര് ജഗത് । ഷട്പദസ്യ ബൃഹത്പത്ത്രം രാജഹംസ ഇവാമ്ബുജമ്
അവൻ എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും ആനന്ദങ്ങൾ പിടിച്ചെടുത്തു, ഹരിയുടെ ലോകം പോലും കൈപ്പിടിയിൽ എടുത്തു. രാജഹംസം പടർവിരിഞ്ഞ താമരയെ തേൻചീറ്റകളിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ എടുത്തുപോകുന്നു, അതുപോലെയാണ് അവൻ ചെയ്തതും.
ചകാര ജഗതാം രാജ്യം സമാക്രാന്തസുരാസുരഃ । ദന്തീ നിരസ്തഹംസൌഘോ നലിന്യാമ് അലിനാമ് ഇവ
ദേവന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും കീഴടക്കി, അവൻ എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും രാജാവായി ഭരിച്ചുവെന്നു പറയാം. ഒരു ആന താമരക്കുളത്തിൽ ഹംസകളെ ഓടിച്ചുവിടുന്നതുപോലെ തന്നെയായിരുന്നു അതു.
അഥാസാവ് അസുരാധീശഃ കുര്വംസ് ത്രിഭുവനേശതാമ് । കാലേന സുഷുവേ പുത്രാന് അങ്കുരാന് ഇവ മാധവഃ
അതിനുശേഷം ആ അസുരാധിപൻ മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും അധികാരം സ്ഥാപിച്ചു, കാലക്രമേണ മധുമാസത്തിൽ മാവു മുളകൾ വിരിയിക്കുന്നതുപോലെ പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു.
തേ ഽവര്ധന്താചിരേണൈവ തേജസ്തര്ജിതതാരകാഃ । ദശാര്കാംശുശതാനീവ വ്യോമാക്രാന്തിവിലാസിനഃ
അവർ വളരെ വേഗത്തിൽ വളർന്നു, അവരുടെ തേജസ്സിൽ നക്ഷത്രങ്ങൾ മങ്ങിപ്പോയി; ആകാശത്ത് നൂറുകണക്കിന് സൂര്യന്മാർ പ്രകാശിക്കുന്നതുപോലെ അവർ സഞ്ചരിച്ചു.
പ്രഹ്ലാദോ നാമ ഭഗവാന് പ്രധാനാത്മാ ബഭൂവ ഹ । തേഷാം മധ്യേ മഹാര്ഹാണാം മണീനാമ് ഇവ കൌസ്തുഭഃ
അവരിൽ പ്രഹ്ലാദൻ എന്ന മഹാനായവൻ ഏറ്റവും പ്രശസ്തനായി; വിലയേറിയ രത്നങ്ങളിൽ കൗസ്തുഭം എങ്ങനെയോ, അതുപോലെ അവരിൽ പ്രഹ്ലാദൻ.
തേനാരാജത പുത്രേണ ഹിരണ്യകശിപുര് ഭൃശമ് । സര്വസൌന്ദര്യയുക്തേന വസന്തേനേവ വത്സരഃ
അവൻ രാജാവല്ലാത്ത തന്റെ മകനാൽ ഹിരണ്യകശിപു വളരെ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു; വസന്തം പോലെ എല്ലാ സൗന്ദര്യവും നിറഞ്ഞ ആ മകനാൽ ഒരു വർഷം വസന്തത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്നതുപോലെ ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ മനസ്സിൽ ആനന്ദം നിറഞ്ഞു.