ബഡൌ പ്രബുദ്ധേ തദ് ബാഢം വിരേജേ നഗരം തദാ । വൈരിഞ്ച ഇവ സൂര്യൌഘ ഉദിതേ കമലാകരഃ
ബഡി ഉണർന്നപ്പോൾ, ആ നഗരം അതിവിശിഷ്ടമായി പ്രകാശിച്ചു; ബ്രഹ്മാവിന്റെ അനേകം സൂര്യന്മാർ ഉദിച്ചപ്പോൾ കമലപൂക്കളാൽ നിറഞ്ഞ തടാകം എങ്ങനെ പ്രകാശിക്കുമോ അതുപോലെയായിരുന്നു.
ബഡിഃ പ്രബുദ്ധ ഏവാസൌ യാവന് നായാന്തി ദാനവാഃ । താവത് സഞ്ചിന്തയാമ് ആസ സമാധിസദനേ ക്ഷണമ്
ബഡിഃ ഉണർന്ന ഉടനെ, ദാനവന്മാർ എത്തുന്നതിന് മുമ്പ്, ധ്യാനാസനത്തിൽ ഒരു നിമിഷം ആലോചിച്ചു.
അഹോ നു രമ്യാ പദവീ ശീതലാ പാരമാര്ഥികീ । അഹമ് അസ്യാം ക്ഷണം സ്ഥിത്വാ പരാം വിശ്രാന്തിമ് ആഗതഃ
അയ്യോ, എത്ര മനോഹരവും തണുപ്പും നിറഞ്ഞതുമായ ഈ പരമാർത്ഥപഥം! ഞാൻ ഇതിൽ ഒരു നിമിഷം നില്ക്കുമ്പോൾ തന്നെ പരമമായ വിശ്രമം അനുഭവിച്ചു.
തദ് ഏനാമ് ഏവ പദവീമ് അവലമ്ബ്യ വസാമ്യ് അഹമ് । ഭവതീഹോപഭുക്താഭിഃ കിം മേ ബാഹ്യവിഭൂതിഭിഃ
അതിനാൽ, ഈ വഴിയെ ആശ്രയിച്ച് ഞാൻ ഇവിടെ തന്നെ താമസിക്കും. നിങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്ന പുറംശക്തികൾ എനിക്ക് എന്തിനാണ്?
ഐന്ദവേഷ്വ് അപി ബിമ്ബേഷു ന തഥാനന്ദവീചയഃ । തോഷയന്തി യഥാന്തര് മാം സംവിദ്വിഭവഭൂമയഃ
ഇന്ദ്രന്റെ പ്രകാശമുള്ള ലോകങ്ങളിലും എനിക്ക് അകത്തുള്ള ബോധാവസ്ഥകൾ നൽകുന്ന സന്തോഷം പോലെ ആനന്ദതരംഗങ്ങൾ അനുഭവപ്പെടുന്നില്ല.
ഇതി ഭൂയോ ഽപി വിശ്രാന്ത്യൈ കുര്വാണം ഗലിതം മനഃ । ബഡിമ് ആവാരയാമ് ആസുര് ദൈത്യാശ് ചന്ദ്രമ് ഇവാമ്ബുദാഃ
ഇങ്ങനെ വീണ്ടും വിശ്രമം തേടി അവന്റെ മനസ്സ് ലയിച്ചു പോയപ്പോൾ, ദാനവന്മാർ മേഘങ്ങൾ ചന്ദ്രനെ മറയ്ക്കുന്നതുപോലെ അവനെ തടഞ്ഞു.
താന് ആലോക്യ പുനര് ദധ്യൌ തത്പ്രണാമാകുലേക്ഷണഃ । തൈഃ കുലാചലസങ്കാശൈഃ പരിവീതവപുസ് ത്വ് ഇദമ്
അവരെ കണ്ടപ്പോൾ, അവരുടെ വിനയത്തിൽ കണ്ണുകൾ അലയുന്ന അവൻ വീണ്ടും ആലോചിച്ചു; കുന്നുപോലെയുള്ള ആ ദാനവന്മാർ അവന്റെ ശരീരം ചുറ്റി നിന്നു.
ചിതഃ ക്ഷീണവികല്പസ്യ കിമ് ഉപാദേയമ് അസ്തി മേ । മനോ യദഭിപാതിത്വാദ് യാതു തദ്രസതാമ് അലമ്
ഇപ്പോഴിതാ, ആലോചനകൾ ഇല്ലാതായ മനസ്സിനുള്ളിൽ എനിക്ക് നേടാനുള്ളത് എന്താണ്? കീഴടക്കപ്പെട്ട മനസ്സ് അതിന്റെ സ്വഭാവത്തിലേക്ക് തന്നെ ലയിക്കട്ടെ, അതു മതി.
മോക്ഷമ് ഇച്ഛാമ്യ് അഹം കസ്മാദ് ബദ്ധഃ കേനാസ്മി വൈ പുരാ । അബദ്ധോ മോക്ഷമ് ഇച്ഛാമി കേയം ബാലവിഡമ്ബനാ
മുക്തി എനിക്ക് വേണ്ടതെന്തിന്? മുമ്പ് ആരാണ് എന്നെ ബന്ധിച്ചിരുന്നത്? ബന്ധനമില്ലാതെ ഞാൻ മുക്തി ആഗ്രഹിക്കുന്നത് എന്തൊരു ബാലിശമായ കളിയാണിത്?
ന ബന്ധോ ഽസ്തി ന മോക്ഷോ ഽസ്തി മൌര്ഖ്യം മേ ക്ഷയമ് ആഗതമ് । കിം മേ ധ്യാനവിലാസേന കിം വാധ്യാനേന മേ ഭവേത്
എനിക്ക് ബന്ധം ഇല്ല, മോക്ഷം ഇല്ല; എന്റെ അജ്ഞാനം അവസാനിച്ചു. ഇനി ധ്യാനത്തിന്റെ കളിയിലും പഠനത്തിലും എനിക്ക് എന്ത് പ്രയോജനം?
ന ധ്യാനം നാപി ചാധ്യാനം ന ഭോഗാന് നാപ്യ് അഭോഗിതാമ് । അഭിവാഞ്ഛാമി തിഷ്ഠാമി സമമ് ഏവ ഗതജ്വരഃ
എനിക്ക് ധ്യാനവും പഠനവും ആഗ്രഹമില്ല; അനുഭവവും അനുഭവരഹിതത്വവും ആഗ്രഹമില്ല. ഞാൻ സമതയോടെ, വേദനകളില്ലാതെ നില്ക്കുന്നു.
ന മേ വാഞ്ഛാ പരേ തത്ത്വേ ന മേ വാഞ്ഛാ ജഗത്സ്ഥിതൌ । ന മേ ധ്യാനദൃശാ കാര്യം ന കാര്യം വിഭവേന മേ
പരമസത്യത്തിലും ലോകത്തിന്റെ നിലയിലും എനിക്ക് ആഗ്രഹമില്ല. ധ്യാനദർശനത്തിലും സമ്പത്തിലും എനിക്ക് കാര്യമില്ല.
നാഹം മൃതോ ന ജീവാമി ന സന് നാസന്ന് അഹം സമഃ । നേദം മേ നൈവ നാന്യന് മേ നമോ മഹ്യമ് അഹം ഹ്യ് അഹമ്
ഞാൻ മരിച്ചവനുമല്ല, ജീവിച്ചവനുമല്ല; സത്തുമല്ല, അസത്തുമല്ല, ഞാൻ സമതയിലാണു്. ഇതും എന്റേതല്ല, മറ്റൊന്നും എന്റേതല്ല; എനിക്ക് തന്നെ നമസ്കാരം, ഞാൻ തന്നെ ഞാൻ.
ഇദമ് അസ്തു ജഗദ്രാജ്യം തിഷ്ഠാമ്യ് അത്ര സ്വസംസ്ഥിതഃ । നൈവ വാസ്തു ജഗദ്രാജ്യം തിഷ്ഠാമ്യ് ആത്മനി ശീതലമ്
ഈ ലോകരാജ്യം ഉണ്ടാകട്ടെ, ഞാൻ ഇവിടെ തന്നെ എന്റെ ഉള്ളിൽ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. അല്ലെങ്കിൽ ഈ ലോകരാജ്യം ഇല്ലാതിരിക്കട്ടെ, ഞാൻ എന്റെ ആത്മാവിൽ സമാധാനത്തോടെ നിലകൊള്ളുന്നു.
കിം മേ ധ്യാനദൃശാ കാര്യം കിം രാജ്യവിഭവശ്രിയാ । യദ് ആയാതി തദ് ആയാതു നാഹം കിഞ്ചിന് ന മേ ക്വചിത്
എനിക്ക് ധ്യാനത്തിലോ രാജസമ്പത്തിലോ എന്ത് പ്രയോജനമുണ്ട്? എന്ത് വരാനാണോ അതു വരട്ടെ; ഞാൻ ഒന്നുമല്ല, എവിടെയും എനിക്ക് ഒന്നുമില്ല.
ന കിഞ്ചിദ് അപി കര്തവ്യം യദി നാമ മയാധുനാ । തത് കസ്മാന് ന കരോമീഹ കിഞ്ചിത് പ്രകൃതകര്മ വൈ
ഇപ്പോൾ എനിക്ക് ചെയ്യേണ്ടത് ഒന്നുമില്ലെങ്കിൽ, എങ്കിൽ ഇവിടെ ഞാൻ സാധാരണ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്നതിൽ എന്ത് ദോഷമുണ്ട്?
ഇതി നിര്ണീയ പൂര്ണാത്മാ ബഡിര് ബലവതാം വരഃ । ദൈത്യാന് ആലോകയാമ് ആസ പദ്മാനീവ ദിവാകരഃ
ഇങ്ങനെ ഉറപ്പു വരുത്തിയ ബഡിഃ, ശക്തന്മാരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠൻ, തൃപ്തനായ മനസ്സോടെ, സൂര്യൻ താമരകളെ നോക്കുന്നതുപോലെ ദാനവരെ നോക്കി.
ദൃഷ്ടിപാതവിഭാഗേന സര്വേഷാം ദനുജന്മനാമ് । ശിരഃപ്രണാമാഞ് ജഗ്രാഹ പുഷ്പാമോദാന് ഇവാനിലഃ
അവന്റെ കാഴ്ചയുടെ വ്യത്യാസംകൊണ്ട്, എല്ലാ ദാനവജന്മാക്കളുടെയും തലകൂന്തലുകൾ അവൻ സ്വീകരിച്ചു, പുഷ്പങ്ങളുടെ സുഗന്ധം കാറ്റ് സ്വീകരിക്കുന്നതുപോലെ.
അഥ വൈരോചനിസ് തത്ര ധ്യേയത്യാഗമയാത്മനാ । മനസാ സകലാന്യ് ഏവ രാജകാര്യാണി സ വ്യധാത്
അപ്പോൾ വൈരോചനൻ അവിടെ, ധ്യാനത്തിലൂടെ മനസ്സിനെ വിട്ടുവിട്ടവനായി, രാജകാര്യങ്ങൾ എല്ലാം മനസ്സുകൊണ്ട് മാത്രം നിർവഹിച്ചു.
ദേവാന് ദ്വിജാന് ഗുരൂംശ് ചൈവ പൂജയാമ് ആസ പൂജയാ । സമ്മാനയാമ് ആസ സുഹൃദ്ബന്ധുസാമന്തസജ്ജനാന്
ദേവന്മാരെയും ദ്വിജന്മാരെയും ഗുരുക്കന്മാരെയും അവൻ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു; സുഹൃത്തുക്കളെയും ബന്ധുക്കളെയും സാമന്തന്മാരെയും സജ്ജനന്മാരെയും ആദരവോടെ സ്വീകരിച്ചു.
അര്ഥേനാപൂരയാമ് ആസ ഭൃത്യാന് അര്ഥിഗണാംസ് തഥാ । ലലനാ ലാലയാമ് ആസ വിചിത്രവിഭവാര്പണൈഃ
സമ്പത്തുകൊണ്ട് ഭൃത്യന്മാരെയും അപേക്ഷക്കാരെയും അവൻ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി; വിവിധ സമ്പത്തുകൾ നൽകി സ്ത്രീകളെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
ഇത്യ് അസാവ് അവസത് തസ്മിന് രാജ്യേ സകലശാസനേ । യജ്ഞം പ്രതി ബഭൂവാഥ മതിര് അസ്യ കദാചന
അങ്ങനെ അവൻ ആ രാജ്യത്ത് എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ഭരിച്ച് താമസിച്ചു. ഒരിക്കൽ, യജ്ഞം നടത്താനുള്ള ആഗ്രഹം അവന്റെ മനസ്സിൽ ഉദിച്ചു.
തര്പിതാശേഷഭുവനം ദേവര്ഷിഗണപൂജിതമ് । സഹ ശുക്രാദിഭിര് മുഖ്യൈസ് സ ചകാര മഹാമഖമ്
അവൻ എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തി, ദേവന്മാരുടെയും ഋഷിമാരുടെയും സന്നിധിയിൽ, ശുക്രൻ മുതലായ പ്രധാനികളോടൊപ്പം മഹായജ്ഞം നടത്തി.
ബഡിര് ഭോഗഭരസ്യാര്ഥീ നേതി നിര്ണീയ മാധവഃ । ബഡേര് ഈപ്സിതസിദ്ധ്യര്ഥം സിദ്ധിദസ് തന്മഖം യയൌ
ബഡി കൂടുതൽ അനുഭവങ്ങൾക്കായി ആഗ്രഹിച്ചു. മാധവൻ അവനെ അർഹനല്ലെന്ന് തീരുമാനിച്ചെങ്കിലും, ബഡിയുടെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റാൻ വിജയദായകൻ ആ യജ്ഞത്തിലേക്ക് പോയി.
ഭോഗൈകകൃപണായേദം ജഗജ്ജങ്ഗലഖണ്ഡകമ് । ദാതും യോഗ്യായ ശക്രായ വയോജ്യേഷ്ഠായ കാര്യവിത്
വ്യഞ്ജനങ്ങൾക്കു മാത്രം പ്രാധാന്യമുള്ള ഈ വനഭാഗം പോലെയുള്ള ലോകം, അനുഭവത്തിൽ മാത്രം താൽപര്യമുള്ളവനല്ല, അർഹനും പ്രായത്തിൽ മുതിർന്നവനും കാര്യങ്ങളിൽ പാടവമുള്ളവനുമായ ശക്രനു നൽകണം.
ക്രമമാത്രച്ഛലേനാത്ര വഞ്ചയിത്വാ ബഡിം ഹരിഃ । ബബന്ധ പാതാലതലേ ഭൂഗേഹ ഇവ വാനരമ്
ഇവിടെ ഹരിച്ഛൻ വെറും ക്രമം പാലിക്കുന്നതുപോലെയാണെന്ന് നടിച്ച് ബഡിയെ വഞ്ചിച്ചു, പിന്നെ ഭൂഗർഭത്തിൽ ഒരു വാനരനെ വീട്ടിൽ കെട്ടിയിടുന്നതുപോലെ അവനെ ബന്ധിച്ചു.
അദ്യാസൌ സംസ്ഥിതോ രാമ പുനരിന്ദ്രത്വഹേതുനാ । ജീവന്മുക്തവപുസ് സ്വസ്ഥോ നിത്യം ധ്യാനനിഷണ്ണധീഃ
ഇപ്പോൾ, രാമാ, അവൻ വീണ്ടും ഇന്ദ്രപദം നേടാനായി ജീവന്മുക്തന്റെ ശരീരത്തിൽ, മനസ്സിൽ സമാധാനത്തോടെ, എല്ലായ്പ്പോഴും ധ്യാനത്തിൽ ലയിച്ചവനായി നിലകൊള്ളുന്നു.
പാതാലകുഹരേ തിഷ്ഠഞ് ജീവന്മുക്തമതിര് ബഡിഃ । ആപദം സമ്പദം ദൃഷ്ട്യാ സമയൈവ സ പശ്യതി
ഭൂഗർഭത്തിലെ ഒരു ഗുഹയിൽ താമസിച്ചുകൊണ്ട്, ജീവന്മുക്തബുദ്ധിയുള്ള ബഡി, അനിഷ്ടവും ഐശ്വര്യവും സമയമെത്തുമ്പോൾ ഒരേ മനസ്സോടെ കാണുന്നു.
നാസ്തമ് ഏതി ന ചോദേതി തത്പ്രജ്ഞാ സുഖദുഃഖയോഃ । സമാ സ്ഥിരതരാകാരാ ചിത്രസൂര്യാവലീ യഥാ
സന്തോഷത്തിലും ദുഃഖത്തിലും അവന്റെ ബോധം അസ്തമിക്കുകയോ ഉദിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല; അതു ചിത്രമായ സൂര്യരശ്മികൾ പോലെ സ്ഥിരമായി സമമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
ആവിര്ഭാവതിരോഭാവസഹസ്രാണീഹ ജീവതാമ് । തന്മനശ് ചിരമ് ആലോക്യ ഭോഗേഷു വിരതിം ഗതമ്
ഇവിടെ ജീവികൾക്കിടയിൽ ആയിരക്കണക്കിന് ജനനവും നാശവും നടക്കുന്നു. ഇതെല്ലാം ദീര്ഘമായി നിരീക്ഷിച്ചവരുടെ മനസ്സ് ആസ്വാദനങ്ങളിൽ നിന്ന് അകന്നു പോകുന്നു.