ക്വോപശാന്തോ മനോമോഹഃ ക്വാതീതാസ് സകലൈഷണാഃ । വിരാമരഹിതം കുത്ര താത വിശ്രമണം ചിരമ്
മനസ്സിന്റെ മോഹം എവിടെയാണ് ശാന്തി നേടുന്നത്? എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും എവിടെയാണ് തീർന്നുപോകുന്നത്? അച്ഛാ, ഇടവേളയോ അവസാനമോ ഇല്ലാതെ ശാശ്വതമായ വിശ്രമം എവിടെയാണ്?
കിം പ്രാപ്യേഹ സമസ്തേഭ്യഃ പ്രാപ്തേഭ്യസ് തൃപ്തിമാന് പുമാന് । കിം ദൃഷ്ട്വാ ദര്ശനം ഭൂയോ ന താതോപകരോത്യ് അലമ്
ഇവിടെ ലഭിക്കാവുന്ന എല്ലാ പ്രാപ്തികളിലും ഏത് പ്രാപ്തിയാണ് മനുഷ്യന് സത്യമായ സംതൃപ്തി നല്കുന്നത്? ഏത് ദര്ശനമാണ് കണ്ടാല് പിന്നെ മറ്റൊന്നിനെയും കാണാനുള്ള ആഗ്രഹം ശേഷിക്കാത്തത്?
അത്യന്തബഹവോ ഽപ്യ് ഏതേ ഭോഗാ ഹി ന സുഖാവഹാഃ । ക്ഷോഭയന്തി മനോ മോഹേ പാതയന്തി സതാമ് അപി
വളരെയധികം ആസ്വാദ്യങ്ങള് ഉണ്ടായിരുന്നാലും അവ സന്തോഷം നല്കുന്നില്ല; അവ മനസ്സിനെ ഭ്രമത്തില് ആക്കി, നല്ലവരെയും വഴിതെറ്റിക്കുന്നു.
തത് താത വിതതാനന്ദസുന്ദരം കിഞ്ചിദ് ഏവ മേ । താദൃക് കഥയ യത്രസ്ഥശ് ചിരം വിശ്രാന്തിമ് ഏമ്യ് അഹമ്
അതിനാല്, അച്ഛാ, അങ്ങയുടെ വാക്കില് അത്യന്താനന്ദവും സൌന്ദര്യവും നിറഞ്ഞതായ ഒന്നിനെക്കുറിച്ച് പറയൂ, അതില് നിലകൊണ്ടാല് എനിക്ക് ദീര്ഘകാലം വിശ്രമം ലഭിക്കുമല്ലോ.
ഇത്യ് ആകര്ണ്യ പുരാ നിശാകരകരസ്പര്ധാപരാര്ധ്യോല്ലസത്പുഷ്പാപൂരകൃതാവഗുണ്ഠനപടസ്യോക്തം തലേ തേന മേ । പിത്രാ സ്വര്ഗഹൃതസ്യ സാഗരതരോസ് സംരോപിതസ്യാജിരേ സ്ഫാരാകാരരസായനാസവസമം മോഹോപശാന്ത്യൈ വചഃ
ഇങ്ങനെ കേട്ടശേഷം, ചന്ദ്രന്റെ കിരണങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള പ്രകാശമുള്ള പുഷ്പങ്ങളാല് നെയ്ത്തു തീര്ത്ത മറയുടെ കീഴില്, സ്വര്ഗം നേടിയ എന്റെ അച്ഛന് കടലില് നിന്നു വളര്ത്തിയ വൃക്ഷത്തിന്റെ മുറ്റത്ത്, മോഹം ശമിപ്പിക്കുന്ന അമൃതംപോലുള്ള വാക്കുകള് അച്ഛന് പറഞ്ഞു.
അസ്തി പുത്രാതിവിതതോ ദേശോ വിപുലകോടരഃ । ത്രൈലോക്യാനാം സഹസ്രാണി യത്ര മാന്തി ബഹൂന്യ് അപി
മകനേ, അനന്തമായ ഒരു പ്രദേശം ഉണ്ട്. അതിലെ ഗുഹകളും വിശാലതയും അതിശയമാണ്. ആയിരക്കണക്കിന് ലോകങ്ങൾ അവിടെ നിലനിൽക്കുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം.
യത്ര നാമ്ഭോധരാ നാപി സാഗരാ വാ ന ചാദ്രയഃ । ന വനാനി ന തീര്ഥാനി ന നദ്യോ ന സരാംസി ച
അവിടെ മേഘങ്ങളോ സമുദ്രങ്ങളോ പർവ്വതങ്ങളോ ഇല്ല. കാടുകളോ തീർത്ഥങ്ങളോ നദികളോ തടാകങ്ങളോ ഒന്നുമില്ല.
ന മഹീ നാപി ചാകാശോ ന ദ്യൌര് നോ പവനാദയഃ । ന ചന്ദ്രാര്കൌ ന ലോകേശാ ന ദേവാ ന ച ദാനവാഃ
അവിടെ ഭൂമിയില്ല, ആകാശമില്ല, സ്വർഗ്ഗമില്ല, കാറ്റും മറ്റു ഘടകങ്ങളും ഇല്ല. ചന്ദ്രനോ സൂര്യനോ ലോകപാലകരോ ദേവന്മാരോ അസുരന്മാരോ അവിടെ ഇല്ല.
ന ഭൂതയക്ഷരക്ഷാംസി ന ഗുല്മാ ന വനശ്രിയഃ । ന കാഷ്ഠതൃണഭൂതാനി സ്ഥാവരാണി ചരാണി വാ
അവിടെ ഭൂതങ്ങളോ യക്ഷന്മാരോ രാക്ഷസന്മാരോ ഇല്ല. കാടിന്റെ സൌന്ദര്യവും കുറ്റിക്കാടുകളും ഇല്ല. മരങ്ങളോ പുല്ലുകളോ നിലനിൽക്കുന്നോ ചലിക്കുന്നോ ഉള്ള ജീവികളോ ഒന്നുമില്ല.
നാപോ ന ജ്വലനം നാശാ നോര്ധ്വം നാധോ ന വിഷ്ടപമ് । നാലോകോ ന തമോ നാഹം ന ഹരീന്ദ്രഹരാദയഃ
ഇവിടെ വെള്ളം ഇല്ല, അഗ്നി ഇല്ല, ദിക്കുകൾ ഇല്ല, മേലോ കീഴോ ഇല്ല, ലോകങ്ങൾ ഇല്ല, ഇരുട്ട് ഇല്ല, ഞാനും ഇല്ല, ഹരിയും ഇന്ദ്രനും ഹരനും മറ്റുള്ളവരും ഇല്ല.
ഏക ഏവാസ്തി സുമഹാംസ് തത്ര രാജാ മഹാദ്യുതിഃ । സര്വകൃത് സര്വഗസ് സര്വസ് സ ച തൂഷ്ണീം വ്യവസ്ഥിതഃ
അവിടെ ഒരാൾ മാത്രം ഉണ്ട്, അത്യന്തം മഹത്വമുള്ള രാജാവു, അതിശയപ്രഭയോടെ, എല്ലാം ചെയ്യുന്നവൻ, എല്ലായിടത്തും ഉള്ളവൻ, എല്ലാം തന്നെയാണ്, എന്നാൽ അവൻ മൗനത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
തേന സങ്കല്പിതോ മന്ത്രീ സര്വസമ്മന്ത്രണോന്മുഖഃ । അഘടം ഘടയത്യ് ആശു ഘടം വിഘടയത്യ് അലമ്
അവന്റെ ചിന്തയാൽ ഒരു മന്ത്രിയും ഉണ്ടാകുന്നു, എല്ലായ്പ്പോഴും ആലോചനകളിൽ താൽപ്പര്യമുള്ളവൻ; അസാധ്യമായത് അതിവേഗം സാധ്യമാക്കുകയും, സാധ്യമായത് എളുപ്പത്തിൽ അകറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഭോക്തും കിഞ്ചിന് ന ശക്നോതി ന ച ജാനാതി കിഞ്ചന । രാജാര്ഥം കേവലം സര്വം കരോത്യ് അജ്ഞോ ഽപി സന് സദാ
അവൻ ഒന്നും അനുഭവിക്കാനോ അറിയാനോ കഴിയില്ല; എന്നാൽ രാജാവിന്റെ കാര്യത്തിനായി എല്ലാം ചെയ്യുന്നു, അജ്ഞനായിരുന്നാലും എന്നും.
സ ഏവ സര്വകാര്യൈകകര്താ തസ്യ മഹീപതേഃ । രാജാ കേവലമ് ഏകാന്തേ സ്വസ്ഥ ഏവാവതിഷ്ഠതേ
അവനാണ് ആ രാജാവിന്റെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ചെയ്യുന്നത്; രാജാവ് സ്വയം നിലകൊണ്ട്, ഒറ്റയ്ക്ക് ശാന്തമായി ഇരിക്കുന്നു.
ആധിവ്യാധിവിനിര്മുക്തഃ കസ് സ ദേശോ മഹാദ്യുതിഃ । കഥമ് ആസാദ്യതേ വാപി കേന വാധിഗതഃ പ്രഭോ
ആ മഹത്തായ പ്രകാശമുള്ള ദേശം ഏതാണ്, ദുഃഖവും രോഗവും ഇല്ലാത്തത്? അതെങ്ങനെ ലഭിക്കും, അല്ലെങ്കിൽ ആരാണ് അതിനെ കണ്ടെത്തിയത്, പ്രഭോ?
കസ് സ താദൃഗ്വിധോ മന്ത്രീ രാജാ വാപി മഹാബലഃ । ഹേലാലൂനജഗജ്ജാലൈര് യോ ഽസ്മാഭിര് അപി നോ ജിതഃ
ലോകത്തിന്റെ കളിയിലായി ചിതറുന്ന എല്ലാ കുടുക്കുകളും നേരിട്ടിട്ടും ഞങ്ങൾ ജയിക്കാനാകാത്ത ശക്തശാലിയായ മന്ത്രിയോ രാജാവോ ആരാണ്?
അപൂര്വമ് ഏതദ് ആഖ്യാനം മമാമരഭയപ്രദ । കഥയാപനയാസ്മാന് മേ ഹൃദ്വ്യോമ്നസ് സംശയാമ്ബുദമ്
ഈ കഥ ഞാൻ മുമ്പ് കേട്ടിട്ടില്ല, ഇത് എന്നെ ഭയരഹിതനാക്കുന്നു; ദയവായി ഇത് പറഞ്ഞ് എന്റെ ഹൃദയാകാശത്തിലെ സംശയമേഘം നീക്കം ചെയ്യൂ.
സ തത്ര മന്ത്രീ ഭഗവാന് ദേവാസുരഗണൈസ് സുത । സമേതൈര് ലക്ഷഗുണിതൈര് അപി നാക്രമ്യതേ മനാക്
അവിടെ മന്ത്രിയായി ഭഗവാൻ, ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും പുത്രൻ, ആയിരക്കണക്കിന് കൂട്ടുകാരോടുകൂടിയാലും, ഒരിക്കലും തോൽക്കാത്തവനാണ്.
നാസൌ സഹസ്രനയനോ ന യമോ ന ധനേശ്വരഃ । നാമരോ നാസുരോ വാപി യദി പുത്രക ജീയതേ
അവൻ ആയിരം കണ്ണുള്ള ഇന്ദ്രനല്ല, യമനല്ല, ധനത്തിന്റെ ദൈവമായ കുബേരനുമല്ല; അവൻ മരിച്ചവനോ അസുരനോ അല്ല, കുഞ്ഞേ, അവൻ ഒരിക്കലും തോൽക്കുന്നതുമില്ല.
തത്രാസിമുസുലപ്രാസവജ്രചക്രഗദാദയഃ । ഹേതയഃ കുണ്ഠതാം യാന്തി ദൃഷദീവോത്പലാഹതിഃ
അവിടെ വാൾ, മുഷ്ടി, കുന്തം, വജ്രം, ചക്രം, ഗദ തുടങ്ങിയ ആയുധങ്ങൾ എല്ലാം കല്ലിൽ തട്ടുന്ന താമരപൂവുപോലെ ശക്തിയില്ലാതാകും.
ഗമ്യോ ഽസൌ നാസ്ത്രശസ്ത്രാണാം ന ഭടോത്കടകര്മണാമ് । തേന ദേവാസുരാസ് സര്വേ സര്വദൈവ വശീകൃതാഃ
അവനെ ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ടോ, ഭയങ്കരമായ യുദ്ധപ്രവൃത്തികൾ കൊണ്ടോ കീഴടക്കാൻ കഴിയില്ല; അതുകൊണ്ടാണ് ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും എല്ലാം എപ്പോഴും അവന്റെ വശത്താകുന്നത്.
അവിഷ്ണുനാപി തേനൈവ ഹിരണ്യാക്ഷാദയോ ഽസുരാഃ । പാതിതാഃ കല്പവാതേന മേരുകല്പദ്രുമാ ഇവ
വിഷ്ണുവില്ലാതെ പോലും, അതേ ഹിരണ്യാക്ഷനും മറ്റും പോലുള്ള അസുരന്മാർ കാലത്തിന്റെ കാറ്റിൽ, മേരു പർവ്വതത്തിലെ കൽപ്പവൃക്ഷങ്ങൾ വീഴുന്നപോലെ താഴെ വീണുപോയി.
നാരായണാദയോ ദേവാ അപി സര്വാവബോധിനഃ । തേനാക്രമ്യ യഥാകാമമ് അവടേഷു നിവേശിതാഃ
നാരായണനും മറ്റും എല്ലാം അറിയുന്ന ദേവന്മാരും അവന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം കീഴടക്കി, അവൻ ആഗ്രഹിച്ചിടങ്ങളിൽ കുഴികളിൽ പാർപ്പിച്ചു.
തത്പ്രസാദേന സാടോപം പഞ്ചമാത്രശരസ് സ്മരഃ । ത്രൈലോക്യമ് ഇദമ് ആക്രമ്യ സമ്രാഡ് ഇവ വിവല്ഗതി
അവന്റെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടു, അഞ്ചു അമ്പുകൾ കൈവശമുള്ള അഭിമാനിയായ കാമദേവൻ ഈ മൂന്നു ലോകവും ഒരു ചക്രവർത്തിയെപ്പോലെ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
സുരാസുരൌഘഗര്ഹ്യോ ഽപി ഗുണഹീനോ ഽപി ദുര്മതിഃ । ദുരാകൃതിര് അപി ക്രോധസ് തത്പ്രസാദേന ജൃമ്ഭതേ
ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും കൂട്ടം ഉപേക്ഷിച്ചവനും, ഗുണമില്ലാത്തവനും, തെറ്റായ ചിന്തയുള്ളവനും, മോശം രൂപമുള്ളവനും ആ ക്രോധം അവന്റെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടു വളരുന്നു.
ദേവാസുരസമൂഹാനാം സങ്ഗരോ യത് പുനഃ പുനഃ । തദ് ഏതത് ക്രീഡനം തസ്യ മന്ത്രിണോ മന്ത്രശാലിനഃ
ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും കൂട്ടങ്ങൾ തമ്മിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും നടക്കുന്ന യുദ്ധങ്ങൾ ആ മന്ത്രജ്ഞനായ മന്ത്രിയുടെ കളിയാണു മാത്രം.
സ മന്ത്രീ കേവലം പുത്ര തേനൈവ പ്രഭുണാ യദി । ജീയതേ തത് സുജേയോ ഽസാവ് അന്യഥാ ത്വ് അചലാചലഃ
മകനേ, ആ പ്രഭുവിന്റെ സഹായം ഉണ്ടെങ്കിൽ ആ മന്ത്രിയ്ക്ക് മാത്രം ജയം ലഭിക്കും; ഇല്ലെങ്കിൽ അവൻ ഒരു പർവ്വതംപോലെ അചഞ്ചലനാണ്.
തസ്യൈവ തത്പ്രഭോഃ കാലേ ജേതും തം മന്ത്രിണം നിജമ് । ഇച്ഛാ സഞ്ജായതേ തേന ജീയതേ ഽസാവ് അയത്നതഃ
ആ പ്രഭുവിന്റെ സമയത്ത്, തന്റെ മന്ത്രിയെ ജയിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹം ഉണരുന്നു; അതിനാൽ അവൻ എളുപ്പത്തിൽ തോറ്റുപോകുന്നു.
ത്രൈലോക്യവലനാമല്ലമ് ഉല്ലാസിതജഗത്ത്രയമ് । ജേതും ചേദ് അസ്തി തേ ശക്തിസ് തത് പരാക്രമവാന് അസി
മൂന്നു ലോകവും കുലുക്കുന്ന, ലോകങ്ങളെ ഉല്ലസിപ്പിക്കുന്ന ആ മല്ലനെ ജയിക്കാൻ നിന്നിൽ ശക്തിയുണ്ടെങ്കിൽ, നീ വാസ്തവത്തിൽ ശക്തനായവനാണ്.
തസ്മിന്ന് അഭ്യുദിതേ സൂര്യേ ത്രൈലോക്യകമലാകരാഃ । ഇമേ വികാസമ് ആയാന്തി വിലീയന്തേ ലയം ഗതേ
ആ സൂര്യൻ ഉദിച്ചാൽ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെ താമരപ്പൂക്കൾ വിരിയുന്നു; അതു അസ്തമിക്കുമ്പോൾ അവ അടച്ചു ലയിക്കുന്നു.