ഏതാസാം ചിത്തവൃത്തീനാമ് ആശാനാമ് ഉത്തമാശയേ । ന ദദാസി പ്രരോഹം ചേത് തദ് ഭവാന് അസ്തി രാഘവ
നിന്റെ മനസ്സിലെ ആഗ്രഹങ്ങൾക്കും വാസനകൾക്കും ഉന്നതമായ ഹൃദയത്തിൽ വേരെടുക്കാൻ നീ അനുവദിക്കാതിരുന്നാൽ, രാഘവാ, അപ്പോൾ നീ യഥാർത്ഥത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നു.
ചിത്തം വൃത്തിവിഹീനം തേ യദാ യാതമ് അചിത്തതാമ് । തദാ മോക്ഷമയീമ് അന്തസ് സത്താമ് ആപ്നോഷി താം തതാമ്
നിന്റെ മനസ്സ് എല്ലാ വൃത്തി കളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞ് ശൂന്യമായപ്പോൾ, അപ്പോൾ നീ മോക്ഷസ്വഭാവമുള്ള ആന്തരിക അവസ്ഥയെ നേടുന്നു.
ചിത്തകൌശികപക്ഷത്യാ തൃഷ്ണയാ ക്ഷുബ്ധയാന്തരേ । അമങ്ഗലാനി വിസ്താരമ് അലമ് ആയാന്തി രാഘവ
മനസ്സ് ബകപ്പക്ഷിയെപ്പോലെ ആകാംക്ഷകൊണ്ട് അകത്തുനിന്ന് കലങ്ങുമ്പോൾ, ദുഷ്പ്രഭാവങ്ങൾ വേഗത്തിൽ വ്യാപിക്കുന്നു, രാഘവാ.
വര്തനം വൃത്തിര് ഇത്യ് ഉക്തം വര്തതേ ചിത്തമ് ആശയാ । ചിത്തവൃത്തിമ് അതോ ഹ്യ് ആശാം ത്യക്ത്വാ നിശ്ചിത്തതാം വ്രജ
ചിത്തത്തിന്റെ പ്രവർത്തനം അതിന്റെ ഭാവം എന്നാണ് പറയുന്നത്. ചിത്തം ആഗ്രഹം കൊണ്ടാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ട്, ആഗ്രഹം എന്ന ചിത്തഭാവം വിട്ട്, മനസ്സിന് അതീതമായ അവസ്ഥയിലേക്ക് കടക്കുക.
യോ യയാ വര്തതേ വൃത്ത്യാ സ തയൈവ വിനാ ക്ഷയീ । അതശ് ചിത്തോപശാന്ത്യര്ഥം തദ്വൃത്തിം പ്രക്ഷയം നയേത്
മനസ്സിന്റെ ഒരു പ്രത്യേക ഭാവത്തിൽ ജീവിക്കുന്നവൻ അതിനൊപ്പം തന്നെ നശിക്കും. അതിനാൽ, മനസ്സിന് സമാധാനം നേടാൻ ആ ഭാവം അവസാനിപ്പിക്കണം.
പ്രശമിതസകലൈഷണോ മഹാത്മന് ഭവ ഭവബന്ധമ് അപാസ്യ മുക്തചിത്തഃ । മനസി നിഗഡരജ്ജവഃ കദാശാഃ പരിഗലിതാസു ച താസു കോ ന മുക്തഃ
മഹാത്മാവേ, എല്ലാ ആസക്തികളും ശമിപ്പിച്ച്, ഭവബന്ധനം വിട്ട്, മനസ്സിനെ മോചിതമാക്കി, മനസ്സിനെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ആഗ്രഹങ്ങളുടെ കെട്ടുകൾ അകറ്റിയാൽ, അവരിൽ ആരാണ് മോചിതനാകാത്തത്?
അഥ വാ രഘുവംശാഖ്യനഭഃപൂര്ണനിശാകര । ബഡിവദ് ബുദ്ധിഭേദേന ജ്ഞാനമ് ആസാദയാമലമ്
രഘുവംശം എന്ന ആകാശം നിറക്കുന്ന ചന്ദ്രനേ, ബഡാഗം പോലെ ബുദ്ധിയുടെ വിവേചനത്തിലൂടെ നിർമ്മലമായ ജ്ഞാനം നേടുക.
ഭഗവന് സര്വധര്മജ്ഞ ത്വത്പ്രസാദാന് മയാ ഹൃദി । പ്രാപ്തം പ്രാപ്തവ്യമ് അഖിലം വിശ്രാന്തോ ഽസ്മ്യ് അമലേ പദേ
ഭഗവന്, എല്ലാ ധര്മങ്ങളെയും അറിയുന്നവനേ, നിന്റെ കൃപയാല് എന്റെ ഹൃദയത്തില് നേടേണ്ടതെല്ലാം ലഭിച്ചു; ഞാൻ കറപ്പില്ലാത്ത നിലയിൽ വിശ്രമം കണ്ടെത്തിയിരിക്കുന്നു.
ശരദീവാമ്ബരാദ് അഭ്രമ് അദഭ്രം മമ ചേതസഃ । വിഭോ വ്യപഗതം സര്വം കൃഷ്ണം മോഹമഹാതമഃ
ശരത്ത് കാലത്തെ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് മേഘങ്ങൾ അകന്നുപോകുന്നതുപോലെ, മഹാശക്തനേ, എന്റെ മനസ്സിൽ നിന്നെല്ലാം കനത്ത അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഇരുണ്ടത്വം മാറിപ്പോയിരിക്കുന്നു.
അമൃതാപൂരിതസ് സ്വച്ഛശ് ശീതലാത്മാ മഹാദ്യുതിഃ । തിഷ്ഠാമ്യ് ആനന്ദവാന് അന്തസ് സായം പൂര്ണ ഇവോഡുരാട്
അമൃതം നിറഞ്ഞതും, വെടിപ്പും, തണുപ്പും, മഹത്തായ പ്രകാശവും ഉള്ള മനസ്സോടെ, ഞാൻ അകത്തുനിന്ന് ആനന്ദത്തോടെ നിലകൊള്ളുന്നു; സന്ധ്യാകാലത്തെ പൂർണ്ണചന്ദ്രനുപോലെയാണ് എന്റെ അവസ്ഥ.
അശേഷസംശയാമ്ഭോദശരത്സമയ കിം ത്വ് അഹമ് । തൃപ്തിമ് ഏഷാം ന ഗച്ഛാമി വചസാം വദതസ് തവ
എന്റെ എല്ലാ സംശയങ്ങളുടെയും മേഘങ്ങൾ ശരത്ത് കാലംപോലെ അകന്നുപോയിട്ടും, നിന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കുന്നതിൽ എനിക്ക് തൃപ്തി ലഭിക്കുന്നില്ല.
ബഡിവിജ്ഞാനസമ്പ്രാപ്തിം പുനര് മദ്ബോധവൃദ്ധയേ । വിഭോ കഥയ ഖിദ്യന്തേ സന്തോ നാവനതം പ്രതി
പരമജ്ഞാനം നേടുന്നതിനെക്കുറിച്ച് വീണ്ടും പറഞ്ഞുതരൂ, ഭഗവാനേ, എന്റെ ബോധം വളരാൻ വേണ്ടി. ഉത്തമമായ കാര്യങ്ങൾ കേൾക്കുന്നതിൽ ജ്ഞാനികൾക്ക് ഒരിക്കലും തളർച്ചയില്ല.
ശൃണു രാഘവ തേ വക്ഷ്യേ ബഡിവൃത്താന്തമ് ഉത്തമമ് । ശ്രുതേന യേന തേന ത്വം ബോധമ് ആപ്സ്യസി ശാശ്വതമ്
രാഘവാ, നീ കേൾക്കൂ, ഞാൻ നിനക്ക് ബഡയുടെ അത്യുത്തമമായ കഥ പറയാം. അതു കേൾക്കുമ്പോൾ നീ ശാശ്വതമായ ബോധം നേടും.
അസ്ത്യ് അസ്മിഞ് ജഗതഃ കോശേ കസ്മിംശ്ചിദ് ദിക്തടാന്തരേ । പാതാലമ് ഇതി വിഖ്യാതോ ലോകോ ഭൂമേര് അധസ് സ്ഥിതഃ
ഈ ലോകത്തിന്റെ വിശാലതയിൽ, ഏതോ ദിക്കിന്റെ അറ്റത്തായി, ഭൂമിയുടെ അടിയിൽ പാതാളം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു ലോകം ഉണ്ടു.
ക്ഷീരോദാര്ണവജാതാഭിര് ദിഗ്ധാഭിര് അമൃതാമ്ബുഭിഃ । ക്വചിദ് ദാനവകന്യാഭിര് ഭാതി നിര്വിവരാന്തരഃ
പാലാഴിയിലെ അമൃതം നിറഞ്ഞ വെള്ളം കൊണ്ടും, ചിലപ്പോൾ ദാനവരുടെ പുത്രിമാരാൽ കൂടി, അതിന്റെ ഉള്ളഭാഗം ഒരിടവേളയും ഇല്ലാതെ പ്രകാശിക്കുന്നു.
ജിഹ്വാചരോദ്ദാമരവൈര് വിഷഭാരഭരായുധൈഃ । ക്വചിദ് ഭോഗിഭിര് ആപൂര്ണസ് സഹസ്രശതമസ്തകൈഃ
ചില ഭാഗങ്ങളിൽ, നാവു ചലിക്കുന്ന, വിഷഭാരം ചുമക്കുന്ന ആയുധങ്ങളായ അനവധി ഫണികളോടുകൂടിയ പാമ്പുകൾ നിറഞ്ഞിരുന്നു.
ഹേലാവിവലിതാശേഷവിശ്വോദ്ധരണഘസ്മരൈഃ । ക്വചിദ് ദനുസുതൈര് വ്യാപ്തശ് ചലദ്ഭിര് ഇവ മേരുഭിഃ
മറ്റൊരിടങ്ങളിൽ, ലോകം മുഴുവൻ കളിയോടെ ഇളക്കുന്ന, ചലിക്കുന്ന പർവതങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള ദാനുവിന്റെ പുത്രന്മാർ അകത്തു നിറഞ്ഞിരുന്നു.
കടകുഡ്യാഗ്രവിശ്രാന്തവസുധാമണ്ഡലോദ്ധുരൈഃ । ക്വചിദ് ദിഗ്ദന്തിഭിര് ദന്തദ്രുമാദ്രിഭിര് ഉപാശ്രിതഃ
ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ, കോട്ടമതിലുകളുടെ മുകളിൽ, ഭൂമിയുടെ വട്ടങ്ങളിലുമാണ്, വൃക്ഷങ്ങളെയും പർവതങ്ങളെയും പോലെ ദന്തങ്ങളുള്ള ദിക്കാനകൾ വിശ്രമിച്ചിരുന്നത്.
മഹാകടകടാശബ്ദദഗ്ധഭൂതപരമ്പരൈഃ । ക്വചിദ് ദുര്ഗന്ധിദിഗ്ഭാഗോ ധ്വനന് നരകമണ്ഡലൈഃ
ചില ദിക്കുകളിൽ, വലിയ കഠിനശബ്ദത്തിൽ ദഹിച്ച ഭൂതങ്ങളുടെ നിരകളും, ഭയാനകവും ദുർഗന്ധമുള്ള നരകവാസികളാൽ മുഴങ്ങുന്ന പ്രദേശങ്ങളും കാണാം.
ആഭൂതലമ് അഭിപ്രോതസപ്തപാതാലമണ്ഡലൈഃ । ക്വചിദ് രത്നാകരൈര് വ്യാപ്തഃ പാതാലൈര് ഇതരൈര് ഇവ
ചില ഭാഗങ്ങളിൽ ഭൂമിയിലേക്കു താഴേക്ക് ഏഴു പാതാളലോകങ്ങൾ ചേർന്ന് കെട്ടിയതുപോലും, മറ്റിടങ്ങളിൽ രത്നങ്ങൾ നിറഞ്ഞ സമുദ്രങ്ങൾ കൊണ്ട് പാതാളങ്ങൾ പോലെ നിറഞ്ഞതും ആ ഭൂമി ആയിരുന്നു.
സുരാസുരശിരസ്സുപ്തപാദാമ്ഭോരുഹപാംസുനാ । ക്വചിദ് ഭഗവതാ തേന കപിലേന പവിത്രിതഃ
ചിലിടങ്ങളിൽ ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും തലകൾ ഉറങ്ങുന്നതുപോലെ കിടന്നിരുന്നിടത്ത്, ഭഗവാൻ കപിലന്റെ കാൽതളിരുകളുടെ പൊടികൊണ്ട് ആ സ്ഥലം വിശുദ്ധമായിരുന്നു.
അസുരീസമ്ഭൃതാനന്തപൂജനക്രീഡനൈഷിണാ । ക്വചിദ് ഭഗവതാ തേന ഹാടകേശേന പാലിതഃ
മറ്റിടങ്ങളിൽ അസുരി സ്ത്രീകൾ അനന്തമായ ആരാധനകളിൽ ലയിച്ചിരുന്നപ്പോൾ, ആ ഭഗവാൻ ഹാടകേശൻ ആ സ്ഥലത്തെ സംരക്ഷിച്ചു.
തസ്മിന്ന് അസുരദോസ്സ്തമ്ഭധാര്യമാണമഹാഭരേ । ബഭൂവ ദാനവോ രാജാ വിരോചനസുതോ ബഡിഃ
അസുരാധിപന്റെ തൂണുകൊണ്ട് വലിയ ഭാരവും താങ്ങി നിന്ന ആ സ്ഥലത്ത്, വിരോചനന്റെ മകൻ ബഡിചെന്ന ദാനവരാജാവ് വസിച്ചിരുന്നു.
സ്വാക്രാന്തേന സമം സര്വൈസ് സുരവിദ്യാധരോരഗൈഃ । പാദസംവാഹനം യസ്യ സുരരാജേന വാഞ്ഛിതമ്
സ്വന്തം ശക്തിയില് തന്നെ ദേവന്മാരോടും, വിദ്യാധരന്മാരോടും, പാമ്പുകളോടും തുല്യനായവന്, ദേവരാജാവായ ഇന്ദ്രന് തന്നെ അവന്റെ കാലുകള് മസാജ് ചെയ്യാന് ആഗ്രഹിച്ചു.
കോശസ് ത്രൈലോക്യരത്നാനാം പാതാ സര്വശരീരിണാമ് । ധര്താ ഭുവനധര്മാണാം യസ്യ പ്രണതവാന് ഹരിഃ
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെ എല്ലാ രത്നങ്ങളുടെയും ഭണ്ഡാരമായവനും, എല്ലാ ജീവികളുടെയും രക്ഷകനും, ലോകത്തിന്റെ നിയമങ്ങള് നിലനിര്ത്തുന്നവനും, ആരുടെ മുമ്പില് ഹരി വണങ്ങി നിന്നുവോ അവനാണ്.
ഐരാവണസ്യ സംശോഷം യന്നാമ്നാ കടഭിത്തയഃ । കേകയേവാഹിഹൃന്നാഡ്യോ ജഗ്മുര് ആജഗ്മുര് ആര്തതാമ്
ആയിരാവതം ഉണങ്ങിപ്പോയതും, കട്ട നഗരത്തിന്റെ മതിലുകള് അവന്റെ പേരുകൊണ്ട് ഉണങ്ങിയതും, കെകയ ദേശത്തിലെ പാമ്പുകളുടെ ഹൃദയനാഡികള് വേദനയിലേക്കും കഷ്ടത്തിലേക്കും പോയതും അവനാലാണ്.
പ്രതാപോഗ്രോഷ്മഭിര് യസ്യ കല്പകാല ഇവാബ്ധയഃ । യയുശ് ശോഷോന്മുഖാസ് സപ്ത തപ്തതാം കുപിതാകൃതേഃ
അവന്റെ മഹത്വത്തിന്റെ കഠിനമായ ചൂട്, പ്രളയകാലം പോലെ, ഏഴു സമുദ്രങ്ങളെയും ഉണങ്ങാന് ആഗ്രഹിപ്പിച്ചു; അവന്റെ കോപഭരിതമായ രൂപം കൊണ്ടു അവയെ കത്തിച്ചു.
യദധ്വരാജ്യധൂമാഭ്രരാജയോ വലിതാദ്രയഃ । ബ്രഹ്മാണ്ഡകോടരസ്യാസ്യ സദാ കവചതാം യയുഃ
യാഗത്തില് ഒഴുക്കിയ നെയ്യിന്റെ പുക മേഘങ്ങളായി മലയ്ക്കള് വളയുന്ന പോലെ, ഈ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ അകത്തളത്തിന് എപ്പോഴും ഒരു കാവലായി നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
യസ്യ ദൃഷ്ടിദൃഢാപാതാദ് അനുപാതകുലാചലാഃ । വിനമന്തി ദിശസ് സര്വാ ലതാഃ ഫലനതാ ഇവ
അവന്റെ ദൃഢമായ കാഴ്ചയില് തന്നെ, എല്ലാ ദിക്കുകളും അവിടെയുള്ള പര്വ്വതങ്ങളുമൊത്ത് ഫലഭാരത്തില് വാളുന്ന വള്ളികള് പോലെ നമിക്കുന്നു.
ലീലാവിജിതനിശ്ശേഷഭുവനാഭോഗഭൂഷണഃ । ദശകോടീസ് സ വര്ഷാണാം ദൈത്യോ രാജ്യം ചകാര ഹ
ലീലയായി എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും ജയിച്ച് ആനന്ദിച്ചവന് പതിനായിരം ലക്ഷം വര്ഷങ്ങള് ദാനവരാജാവായി ആധിപത്യം വഹിച്ചു.