ആത്മതത്ത്വൈകസാരോ ഽഹമ് ഇതി ജാതധിയോ ഭവൈഃ । ന തേ രാമാസ്തി സമ്ബന്ധഃ കിം ബിഭേഷി ജഗദ്ഭ്രമാത്
ആത്മതത്ത്വത്തിൽ മനസ്സ് ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന രാമാ, നിനക്ക് ലോകത്തിലെ അവസ്ഥകളുമായി യാതൊരു ബന്ധവും ഇല്ല. ഈ ലോകമോഹം കൊണ്ടു നീ എന്തിനാണ് ഭയപ്പെടുന്നത്?
അജാതസ്യ സതോ ബന്ധോര് ബന്ധുദുഃഖസുഖക്രമൈഃ । കസ് തേ രാഘവ സമ്ബന്ധോ യദ് ഏതാന് അനുശോചസി
ജനിച്ചിട്ടില്ലാത്തതും സത്യമുള്ളതുമായ രാഘവാ, ബന്ധുക്കളുടെ സുഖദുഃഖങ്ങളുമായി നിനക്ക് എന്താണ് ബന്ധം? നീ ഇതെല്ലാം കൊണ്ടു എന്തിനാണ് ദുഃഖിക്കുന്നത്?
ത്വം ചേദ് ബഭൂവിഥ പുരാ തഥേദാനീം ഭവിഷ്യസി । യദ്യ് അഥേഹ സ്ഥിതോ ഽസീതി ജ്ഞാതവാന് അസി നിശ്ചയമ്
നീ മുമ്പ് ഉണ്ടായിരുന്നുവെങ്കിൽ, ഇപ്പോഴും ഭാവിയിലും ഉണ്ടാകും. ഇവിടെ നിലകൊള്ളുന്നുവെന്നുറപ്പുള്ളവനാണെങ്കിൽ, ഇതെല്ലാം നിനക്ക് വ്യക്തമായി അറിയാം.
തദ് അനന്തതരാന് അന്യാന് പ്രാഗ്യോനിഗണസംസ്തുതാന് । ബന്ധൂന് അതീതാന് സുബഹൂന് കസ്മാത് ത്വം നാനുശോചസി
അനന്തമായ മറ്റു ബന്ധുക്കളെ, ജ്ഞാനികൾ പ്രശംസിച്ചവരെയും, മുമ്പ് ഈ ലോകം വിട്ടുപോയവരെയും നീ എന്തുകൊണ്ട് ദുഃഖിക്കുന്നില്ല?
പൂര്വമ് അദ്യ തഥേദാനീം ബഭൂവിഥ ഭവിഷ്യസി । യദി രാമ തഥാപി ത്വം സദ്രൂപഃ കിം വിമുഹ്യസി
നീ മുമ്പും ഉണ്ടായിരുന്നുവല്ലോ, ഇപ്പോഴും ഉണ്ടല്ലോ, ഭാവിയിൽ ഉണ്ടാകും എന്നും. രാമാ, നിന്റെ സ്വഭാവം ഒരുപോലെയാണ് എങ്കിലും, നീ എന്തുകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ ആശ്ചര്യപ്പെടുന്നു?
പുരാ ഭൂത്വാദ്യ ഭൂത്വാ ച ഭൂയശ് ചേന് ന ഭവിഷ്യസി । തഥാപി ക്ഷീണസംസാരഃ കിമര്ഥമ് അനുശോചസി
നീ മുമ്പ് ഉണ്ടായിരുന്നുവെങ്കിലും, ഇപ്പോഴും ഉണ്ടെങ്കിലും, ഇനി ഉണ്ടാകില്ലെങ്കിൽ പോലും, നിന്റെ ബന്ധനങ്ങൾ കുറഞ്ഞിരിക്കുമ്പോൾ നീ എന്തിനാണ് ദുഃഖിക്കുന്നത്?
തസ്മാന് ന ദുഃഖിതാ യുക്താ പ്രകൃതേ ജാഗതേ ക്രമേ । ന ചൈവ മുദിതാ യുക്താ യുക്തം കാര്യാനുവര്തനമ്
ലോകം സ്വഭാവപ്രകാരം മുന്നോട്ട് പോകുമ്പോൾ ദുഃഖിക്കുന്നത് ശരിയല്ല. അതുപോലെ അതിയായ സന്തോഷം കാണിക്കലും ശരിയല്ല. ചെയ്യേണ്ടത് ചെയ്യുന്നതാണ് ഉചിതം.
മാ ഗച്ഛ ദുഃഖിതാം രാമ സുഖിതാമ് അപി മാ വ്രജ । സമതാമ് ഏഹി സര്വത്ര പരമാത്മാസി സര്വഗഃ
രാമാ, നീ ദു:ഖത്തിലേക്കും അതിയായ സന്തോഷത്തിലേക്കും പോകേണ്ടതില്ല. എല്ലായിടത്തും മനസ്സിന്റെ സമത്വം കൈവരിക്കണം. നീ പരമാത്മാവാണ്, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
അനന്തസ് സ്വച്ഛരൂപസ് ത്വം ഖമ് ഇവാതിതതാന്തരഃ । നിത്യശുദ്ധഃ പ്രകാശസ് ത്വം ജ്വാലായാ ഇവ കോടരമ്
നീ അതിരുകളില്ലാത്തവനും, സ്വച്ഛമായ സ്വഭാവമുള്ളവനും ആകാശംപോലെ എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവനും ആണു. നീ എപ്പോഴും ശുദ്ധനും പ്രകാശവാനുമാണ്, അഗ്നിയുടെ ഉള്ളിലിരിക്കുന്ന ജ്വാലപോലെയാണ്.
ജാഗതാനാം പദാര്ഥാനാമ് അദൃശ്യാണുതനുസ് തനുഃ । ഹൃത്സ്ഥോ ഽസി ഹാരമുക്താനാമ് ഏകസ് തന്തുര് ഇവാതതഃ
ലോകത്തിലെ വസ്തുക്കളിൽ നിന്നു കാണാനാവാത്ത സൂക്ഷ്മശരീരമാണ് നിന്റെത്. നീ ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്നു, മുത്തുമാലയിലെ എല്ലാ മുത്തുകളും ഒരേ തന്തിയിൽ കെട്ടിയിരിപ്പതുപോലെ.
സംസാരസ്ഥിതിര് ഏവേയം യദ് ഭൂത്വാ ഭൂയതേ പുനഃ । അജ്ഞേനൈവ ന തു ജ്ഞേന ജ്ഞോ ഽസി രാമ സ്ഥിരോ ഭവ
ഈ ജനനമരണചക്രം, വീണ്ടും വീണ്ടും ഉണ്ടാകുന്നതും നിലനിൽക്കുന്നതും അജ്ഞാനത്താൽ മാത്രം ആണ്, ജ്ഞാനത്താൽ അല്ല. നീ ജ്ഞാനസ്വരൂപിയാണ്, രാമാ, സ്ഥിരതയോടെ നില്ക്കണം.
സ്വരൂപമ് ഇദമ് അസ്യാസ് തു സംസൃതേസ് സന്തതം ഹി യത് । അജ്ഞാനാത് സ്ഫാരതാമ് ഏതി ജ്ഞാനവാന് അസി സന്മതേ
ഇവളുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം തന്നെ ഈ സംസാരമാണ്. അജ്ഞാനത്താൽ ഇത് വ്യാപിച്ചുപോകുന്ന പോലെ തോന്നുന്നു. എന്നാൽ നീ ജ്ഞാനമുള്ളവനാണ്, മനസ്സിലാക്കുന്നവനാണ്.
രൂപം കിമ് അന്യദ് ഭവതു ഭ്രമമാത്രാദ് ഋതേ ഭ്രമേ । സ്വപ്നമാത്രാദ് ഋതേ സ്വപ്നേ ഭവത്യ് അന്യോ ഹി കഃ ക്രമഃ
ഭ്രമയല്ലാതെ വേറെ എന്ത് രൂപം ഉണ്ടാകാം? സ്വപ്നത്തിൽ സ്വപ്നം ഒഴികെ മറ്റെന്തെങ്കിലും ക്രമം ഉണ്ടോ?
സര്വശക്തേര് ഇയം ശക്തിര് ഭ്രമമാത്രമയീ മതാ । രൂഢാ സംസാരമായേതി നാസത്യാ നാപി സന്മയീ
സകലശക്തികളുടെയും ഈ ശക്തി മുഴുവനും ഭ്രമം കൊണ്ടുള്ളതാണ്. സംസാരമെന്ന മായയായി ഇത് നിലനിൽക്കുന്നു; ഇതൊന്നും പൂർണ്ണമായും അസത്യമല്ല, സത്യമുമല്ല.
കേവലം ജ്ഞാനവൈരൂപ്യാദ് അപര്യാലോചനാത് തഥാ । രാമ ദൃശ്യത ഏവേദമ് ആഭാനമ് അതിഭാസ്വരമ്
രാമാ, ജ്ഞാനത്തിന്റെ വക്രതയും ശരിയായ അന്വേഷനം ഇല്ലായ്മയും കൊണ്ടാണ് ഈ പ്രകാശമുള്ള രൂപം ഇങ്ങനെ കാണപ്പെടുന്നത്.
ന ബന്ധുഃ കസ്യചിത് കശ്ചിദ് ഇഹ നോ കശ്ചിദ് അപ്യ് അരിഃ । സദാ സര്വം ച സര്വസ്യ സര്വസ് സര്വേശ്വരേച്ഛയാ
ഇവിടെ ആരും ആരുടേയും സത്യമായുള്ള സുഹൃത്ത് അല്ല, ആരും ആരുടേയും ശത്രുവും അല്ല. എല്ലാം എല്ലാവർക്കും, എല്ലാം സർവ്വേശ്വരന്റെ ഇച്ഛപ്രകാരം തന്നെയാണ്.
ആലൂനശീര്ണമ് അഖിലമ് ഇദമ് അന്യോഽന്യമിശ്രിതമ് । അനാരതം യാതി ജഗത് തരങ്ഗൌഘ ഇവാമ്ഭസഃ
ഈ ലോകം മുഴുവൻ തകർന്നും ചേർന്നും, ഒരുമിച്ച് കലർന്നും, ഒരുപോലെ തുടർച്ചയില്ലാതെ ഒഴുകുന്നു; ജലത്തിൽ തിരകളുടെ കൂട്ടം പോലെ.
അധ ഊര്ധ്വത്വമ് ആയാതി യാത്യ് ഊര്ധ്വത്വമ് അധസ് തഥാ । സംസാരസ്യ ചലസ്യാസ്യ ചക്രനേമിര് ഇവാഭിതഃ
താഴെയുള്ളത് മുകളിലേക്ക് ഉയരുന്നു, മുകളിലുള്ളത് താഴേക്ക് ഇറങ്ങുന്നു; ഈ ചലിക്കുന്ന സാംസാരചക്രം ഇരുവശത്തും ചക്രത്തിന്റെ അരയോരം പോലെ തിരിയുന്നു.
സ്വര്ഗസ്ഥാ നരകം യാന്തി നാരകാ യാന്തി വിഷ്ടപമ് । യോനേര് യോന്യന്തരം യാന്തി ദ്വീപാദ് ദ്വീപാന്തരം ജനാഃ
സ്വർഗത്തിൽ ഉള്ളവർ നരകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു, നരകത്തിൽ ഉള്ളവർ സ്വർഗത്തിലേക്ക് എത്തുന്നു; ജനങ്ങൾ ഒരു ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊന്നിലേക്ക്, ഒരു ദ്വീപിൽ നിന്ന് മറ്റൊന്നിലേക്ക് സഞ്ചരിക്കുന്നു.
ധീരാഃ കാര്പണ്യമ് ആയാന്തി കൃപണാ യാന്തി ധീരതാമ് । പരിസ്ഫുരന്തി ഭൂതാനി പാതോത്പാതശതഭ്രമൈഃ
ധൈര്യശാലികൾക്ക് ഒരിക്കൽ ക്ഷീണം വരാം, ക്ഷീണിച്ചവർക്കു ധൈര്യം ലഭിക്കും; ജീവികൾ അനേകം ദുരന്തങ്ങളിലും കലഹങ്ങളിലും ആകുലരായി ചുറ്റിക്കറങ്ങുന്നു.
ഏകരൂപം സ്ഥിരം സ്വസ്ഥം സ്വച്ഛം സന്താപവര്ജിതമ് । നേഹ സമ്പ്രാപ്യതേ കിഞ്ചിദ് അഗ്നൌ ഹിമകണോ യഥാ
ഒരുപോലെയും സ്ഥിരവുമായും ആരോഗ്യവാനുമായും വെടിപ്പുള്ളതുമായും വേദനയില്ലാത്തതുമായ അവസ്ഥ ഇവിടെ കിട്ടാനാവില്ല; അതുപോലെ തീയിൽ ഹിമകണങ്ങൾ നിലനിൽക്കില്ല.
യേ യേ രാമ മഹാഭാഗാ ബഹവോ ഽബഹവോ ഽഥ വാ । നഷ്ടാ ഏവേഹ ദൃശ്യന്തേ തേ തേ കതിപയൈര് ദിനൈഃ
രാമാ, മഹാഭാഗന്മാരായ പലരും, അധികം പേരായാലും കുറച്ച് പേരായാലും, ഇവിടെ കാണുന്നത് കുറച്ചു ദിവസങ്ങൾ മാത്രം; അവരൊക്കെ ഇല്ലാതായവരായി തോന്നുന്നു.
പരതാത്മീയതാന്യത്വത്വത്ത്വമത്ത്വാദിഭാവനാഃ । നേഹ സത്യാ മഹാബാഹോ ദ്വിചന്ദ്രാദിദൃശോ യഥാ
പറയുന്ന പരത്വം, ആത്മത്വം, വ്യത്യാസം, നീ, ഞാൻ എന്നിങ്ങനെയുള്ള ധാരണകൾ ഇവിടെ സത്യമല്ല, മഹാബാഹുവേ; ഇരട്ടചന്ദ്രം കാണുന്നതുപോലെ അവയൊക്കെ മായയാണ്.
അയം ബന്ധുഃ പരശ് ചായമ് അയം ചാഹമ് അയം ഭവാന് । ഏതാ മിഥ്യാദൃശോ രാമ വിഗലന്തു തവാധുനാ
ഇവൻ ബന്ധുവാണ്, അവൻ അന്യനാണ്, ഞാൻ ഇതാണ്, നീ അതാണ് — രാമാ, ഈ തെറ്റായ ഭാവനകൾ ഇപ്പോൾ നിന്നിൽ നിന്നു അകറ്റിക്കളയണം.
ക്രീഡാര്ഥം വ്യവഹാരസ്ഥ ഏതാഭിര് ഹതദൃഷ്ടിഭിഃ । ആമൂലമ് അന്തശ് ഛിന്നാഭിര് ബഹിര് വിഹര ഹേലയാ
കളിക്കാനായി, ഈ തെറ്റായ കാഴ്ചകളോടൊപ്പം ലോകവ്യവഹാരങ്ങളിൽ പങ്കുചേരുക; എന്നാൽ ഉള്ളിൽ അവയെ അടിയോടെ മുറിച്ചുവിട്ട്, പുറത്തു നിർഭാരം സഞ്ചരിക്കണം.
സംസാരസരണാവ് അസ്യാം തഥാ വിഹര സുവ്രത । ന യഥൈഷി ശ്രമം ശ്രാന്തോ വാസനാഭാരവാന് യഥാ
ഈ ലോകസ്രോതസ്സിൽ, മഹാനേ, ഇങ്ങനെ തന്നെ നീ നടക്കണം; ആഗ്രഹങ്ങളുടെ ഭാരത്തിൽ തളർന്നവനായി değil, നിർഭാരം ആയവനായി.
യഥാ യഥൈഷാ കല്യാണീ വാസനാക്ഷയകാരിണീ । വിചാരണാ തവോദേതി സംശാമ്യസി തഥാ തഥാ
ആഗ്രഹങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്ന ഈ ശുഭമായ അന്വേഷണചിന്ത നിന്റെ ഉള്ളിൽ ഉയരുമ്പോൾ, അത്രത്തോളം നീ വീണ്ടും വീണ്ടും ശാന്തി അനുഭവിക്കും.
അയം ബന്ധുര് അയം നേതി ഗണനാ ലഘുചേതസാമ് । ഉദാരചരിതാനാം തു വിഗതാവരണൈവ ധീഃ
ഇവൻ സ്നേഹിതൻ, ഇവൻ അല്ല എന്നിങ്ങനെയുള്ള വ്യത്യാസങ്ങൾ മനസ്സു ചെറുതായവർക്കാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്. മഹാത്മാക്കളായവർക്കോ, അവരുടെ ബുദ്ധിക്ക് ഒരു തടസ്സവും ഇല്ല.
ന തദ് അസ്തി ന യത്രാഹം ന തദ് അസ്തി ന യന് മമ । ഇതി നിര്ണീതസാരാണാം വിഗതാവരണൈവ ധീഃ
'ഞാൻ ഇല്ല, എനിക്ക് എന്നതുമില്ല' എന്നിടത്ത് ഒന്നും നിലനിൽക്കുന്നില്ല. അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കിയവർക്കു ബുദ്ധിക്ക് ഒരു തടസ്സവും ഇല്ല.
നാസ്തമ് ഏതി ന ചോദേതി യശ് ചിദാകാശവന് മഹാന് । സ സര്വം പശ്യതി സ്വസ്ഥഃ ഖസ്ഥോ ഭൂമിതലം യഥാ
ആ അനന്തമായ ചൈതന്യം ആകാശംപോലെ അസ്തമിക്കുകയോ ഉദയിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല. അത് എല്ലാം കാണുന്നു, സ്വയം നിലനിൽക്കുന്നു, ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമിയെ കാണുന്നതുപോലെ.