ത്യക്താഹങ്കൃതിര് ആശ്വസ്തമതിര് ആകാശശോഭനഃ । അഗൃഹീതകലങ്കാങ്കോ ലോകേ വിഹര രാഘവ
അഹംഭാവം ഉപേക്ഷിച്ച്, മനസ്സ് സമാധാനത്തോടെ, ആകാശംപോലെ തെളിഞ്ഞും കറപ്പില്ലാതെയും ലോകത്തിൽ ജീവിക്കൂ, രാഘവ.
ആശാപാശശതോന്മുക്തസ് സമസ് സര്വാസു വൃത്തിഷു । ബഹിഃ പ്രകൃതകാര്യസ്ഥോ ലോകേ വിഹര രാഘവ
ആശയുടെ നൂറുകെട്ടുകളിൽ നിന്ന് മോചിതനായി, എല്ലാ സാഹചര്യങ്ങളിലും മനസ്സിൽ സമത്വം പുലർത്തി, പുറത്തു സാധാരണ കാര്യങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുന്നവനായി, ഈ ലോകത്ത് സ്വതന്ത്രമായി സഞ്ചരിക്കൂ രാഘവ.
ന ബന്ധോ ഽസ്തി ന മോക്ഷോ ഽസ്തി ദേഹിനഃ പരമാര്ഥതഃ । മിഥ്യേയമ് ഇന്ദ്രജാലശ്രീസ് സംസാരപരിവര്തനാ
ശരീരമുള്ളവർക്കു യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ബന്ധനമോ മോക്ഷമോ ഒന്നുമില്ല; ഈ ലോകപരിവർത്തനം ഒരു മായാജാലംപോലെയുള്ള ഭ്രമം മാത്രമാണ്.
ഭ്രാന്തിമാത്രമ് ഇദം മോഹാജ് ജഗദ് രാഘവ ദൃശ്യതേ । ജനിതപ്രത്യയം സ്ഫാരേ ജലം തീവ്രാതപേ യഥാ
രാഘവ, ഈ ലോകം അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നുള്ള ഭ്രമം മാത്രമായി തോന്നുന്നു; കടുത്ത ചൂടിൽ ദൂരത്ത് വെള്ളം കാണുന്നതുപോലെ, മനസ്സിൽ ഉറച്ച വിശ്വാസം കൊണ്ടു മാത്രം ഉണ്ടാകുന്ന ഒരു മായയാണ് ഇത്.
അബദ്ധസ്യൈകരൂപസ്യ സര്വഗസ്യാത്മനഃ കഥമ് । ബന്ധസ് സ്യാത് തദഭാവേ തു മോക്ഷഃ കസ്യ വിധീയതേ
എല്ലാവരിലും ഒരേ സ്വഭാവമുള്ള, ബന്ധനമില്ലാത്ത അത്മാവിന് എങ്ങനെയാണ് ബന്ധം ഉണ്ടാകാൻ കഴിയുക? അങ്ങനെ ഒരു ബന്ധം ഇല്ലെങ്കിൽ മോക്ഷം ആര്ക്കാണ് നിർദ്ദേശിക്കപ്പെടുന്നത്?
അതത്ത്വജ്ഞാനജാതേയം സാംസാരീ ഭ്രാന്തിര് ആതതാ । തത്ത്വജ്ഞാനാത് ക്ഷയം യാതി രജ്ജ്വാമ് ഇവ ഭുജങ്ഗധീഃ
യാഥാര്ത്ഥ്യത്തെ അറിയാത്തതുകൊണ്ടാണ് ഈ ലോകഭ്രമം ഉരുത്തിരിയുന്നത്. സത്യം മനസ്സിലാക്കുമ്പോള് ഈ ഭ്രമം ഇല്ലാതാകും, കയറില് പാമ്പ് കാണുന്ന തെറ്റായ ധാരണ അകറ്റപ്പെടുന്നതുപോലെ.
ജ്ഞാതവാന് അസി തത്ത്വം സ്വമ് അനയാ സൂക്ഷ്മയാ ധിയാ । ജാതോ ഽസി നിരഹങ്കാരോ വ്യോമവത് തിഷ്ഠ നിര്മലഃ
നീ ഈ സൂക്ഷ്മമായ വിവേകത്തോടെ നിന്റെ യഥാര്ത്ഥ സ്വഭാവം തിരിച്ചറിഞ്ഞു. നീ അഹങ്കാരം വിട്ട് ആകാശംപോലെ നിർമ്മലനായി നിലകൊള്ളുന്നു.
നാസി ചേത് ത്വം തദ് അഖിലാസ് സുഹൃദ്ബാന്ധവഭാവനാഃ । സന്ത്യജാസത്സ്വഭാവസ്യ കാ നാമ കില ഭാവനാ
നീ അതല്ലെങ്കില് എല്ലാ സ്നേഹിതരും ബന്ധുക്കളുമെന്ന ധാരണകള് ഉപേക്ഷിക്കണം. യാഥാര്ത്ഥ്യമല്ലാത്തതിനെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചിട്ടെന്ത് പ്രയോജനം?
അസി ചേത് ത്വം തദ് അത്യന്തസത്ത്വവാന് അനുമീയസേ । ഇദമ്പ്രഥമതാം പ്രാപ്തഃ പരമാദ് അസി കാരണാത്
നീ അതാണെങ്കില് അത്യന്തം സത്യമുള്ളവനായി കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ ഉന്നത അവസ്ഥയിലേക്കെത്തിയതുകൊണ്ടാണ് നീ പരമാവധി മഹത്തായവന്.
ഭോഗബന്ധുജഗദ്ഭാവൈഃ കര്മഭിശ് ച ശുഭാശൂഭൈഃ । ആത്മനോ നാസ്തി സമ്ബന്ധഃ കിമ് ഏനമ് അനുശോചസി
ആനന്ദങ്ങൾക്കും ബന്ധുക്കൾക്കും ലോകത്തിനും നല്ലതോ ചീത്തയോ ആയ പ്രവൃത്തികൾക്കും ആത്മാവിനൊന്നും ബന്ധമില്ല. ഇതെല്ലാം കൊണ്ടു നീ എന്തിനാണ് ദുഃഖിക്കുന്നത്?
ആത്മതത്ത്വൈകസാരോ ഽഹമ് ഇതി ജാതധിയോ ഭവൈഃ । ന തേ രാമാസ്തി സമ്ബന്ധഃ കിം ബിഭേഷി ജഗദ്ഭ്രമാത്
ആത്മതത്ത്വത്തിൽ മനസ്സ് ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന രാമാ, നിനക്ക് ലോകത്തിലെ അവസ്ഥകളുമായി യാതൊരു ബന്ധവും ഇല്ല. ഈ ലോകമോഹം കൊണ്ടു നീ എന്തിനാണ് ഭയപ്പെടുന്നത്?
അജാതസ്യ സതോ ബന്ധോര് ബന്ധുദുഃഖസുഖക്രമൈഃ । കസ് തേ രാഘവ സമ്ബന്ധോ യദ് ഏതാന് അനുശോചസി
ജനിച്ചിട്ടില്ലാത്തതും സത്യമുള്ളതുമായ രാഘവാ, ബന്ധുക്കളുടെ സുഖദുഃഖങ്ങളുമായി നിനക്ക് എന്താണ് ബന്ധം? നീ ഇതെല്ലാം കൊണ്ടു എന്തിനാണ് ദുഃഖിക്കുന്നത്?
ത്വം ചേദ് ബഭൂവിഥ പുരാ തഥേദാനീം ഭവിഷ്യസി । യദ്യ് അഥേഹ സ്ഥിതോ ഽസീതി ജ്ഞാതവാന് അസി നിശ്ചയമ്
നീ മുമ്പ് ഉണ്ടായിരുന്നുവെങ്കിൽ, ഇപ്പോഴും ഭാവിയിലും ഉണ്ടാകും. ഇവിടെ നിലകൊള്ളുന്നുവെന്നുറപ്പുള്ളവനാണെങ്കിൽ, ഇതെല്ലാം നിനക്ക് വ്യക്തമായി അറിയാം.
തദ് അനന്തതരാന് അന്യാന് പ്രാഗ്യോനിഗണസംസ്തുതാന് । ബന്ധൂന് അതീതാന് സുബഹൂന് കസ്മാത് ത്വം നാനുശോചസി
അനന്തമായ മറ്റു ബന്ധുക്കളെ, ജ്ഞാനികൾ പ്രശംസിച്ചവരെയും, മുമ്പ് ഈ ലോകം വിട്ടുപോയവരെയും നീ എന്തുകൊണ്ട് ദുഃഖിക്കുന്നില്ല?
പൂര്വമ് അദ്യ തഥേദാനീം ബഭൂവിഥ ഭവിഷ്യസി । യദി രാമ തഥാപി ത്വം സദ്രൂപഃ കിം വിമുഹ്യസി
നീ മുമ്പും ഉണ്ടായിരുന്നുവല്ലോ, ഇപ്പോഴും ഉണ്ടല്ലോ, ഭാവിയിൽ ഉണ്ടാകും എന്നും. രാമാ, നിന്റെ സ്വഭാവം ഒരുപോലെയാണ് എങ്കിലും, നീ എന്തുകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ ആശ്ചര്യപ്പെടുന്നു?
പുരാ ഭൂത്വാദ്യ ഭൂത്വാ ച ഭൂയശ് ചേന് ന ഭവിഷ്യസി । തഥാപി ക്ഷീണസംസാരഃ കിമര്ഥമ് അനുശോചസി
നീ മുമ്പ് ഉണ്ടായിരുന്നുവെങ്കിലും, ഇപ്പോഴും ഉണ്ടെങ്കിലും, ഇനി ഉണ്ടാകില്ലെങ്കിൽ പോലും, നിന്റെ ബന്ധനങ്ങൾ കുറഞ്ഞിരിക്കുമ്പോൾ നീ എന്തിനാണ് ദുഃഖിക്കുന്നത്?
തസ്മാന് ന ദുഃഖിതാ യുക്താ പ്രകൃതേ ജാഗതേ ക്രമേ । ന ചൈവ മുദിതാ യുക്താ യുക്തം കാര്യാനുവര്തനമ്
ലോകം സ്വഭാവപ്രകാരം മുന്നോട്ട് പോകുമ്പോൾ ദുഃഖിക്കുന്നത് ശരിയല്ല. അതുപോലെ അതിയായ സന്തോഷം കാണിക്കലും ശരിയല്ല. ചെയ്യേണ്ടത് ചെയ്യുന്നതാണ് ഉചിതം.
മാ ഗച്ഛ ദുഃഖിതാം രാമ സുഖിതാമ് അപി മാ വ്രജ । സമതാമ് ഏഹി സര്വത്ര പരമാത്മാസി സര്വഗഃ
രാമാ, നീ ദു:ഖത്തിലേക്കും അതിയായ സന്തോഷത്തിലേക്കും പോകേണ്ടതില്ല. എല്ലായിടത്തും മനസ്സിന്റെ സമത്വം കൈവരിക്കണം. നീ പരമാത്മാവാണ്, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
അനന്തസ് സ്വച്ഛരൂപസ് ത്വം ഖമ് ഇവാതിതതാന്തരഃ । നിത്യശുദ്ധഃ പ്രകാശസ് ത്വം ജ്വാലായാ ഇവ കോടരമ്
നീ അതിരുകളില്ലാത്തവനും, സ്വച്ഛമായ സ്വഭാവമുള്ളവനും ആകാശംപോലെ എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവനും ആണു. നീ എപ്പോഴും ശുദ്ധനും പ്രകാശവാനുമാണ്, അഗ്നിയുടെ ഉള്ളിലിരിക്കുന്ന ജ്വാലപോലെയാണ്.
ജാഗതാനാം പദാര്ഥാനാമ് അദൃശ്യാണുതനുസ് തനുഃ । ഹൃത്സ്ഥോ ഽസി ഹാരമുക്താനാമ് ഏകസ് തന്തുര് ഇവാതതഃ
ലോകത്തിലെ വസ്തുക്കളിൽ നിന്നു കാണാനാവാത്ത സൂക്ഷ്മശരീരമാണ് നിന്റെത്. നീ ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്നു, മുത്തുമാലയിലെ എല്ലാ മുത്തുകളും ഒരേ തന്തിയിൽ കെട്ടിയിരിപ്പതുപോലെ.
സംസാരസ്ഥിതിര് ഏവേയം യദ് ഭൂത്വാ ഭൂയതേ പുനഃ । അജ്ഞേനൈവ ന തു ജ്ഞേന ജ്ഞോ ഽസി രാമ സ്ഥിരോ ഭവ
ഈ ജനനമരണചക്രം, വീണ്ടും വീണ്ടും ഉണ്ടാകുന്നതും നിലനിൽക്കുന്നതും അജ്ഞാനത്താൽ മാത്രം ആണ്, ജ്ഞാനത്താൽ അല്ല. നീ ജ്ഞാനസ്വരൂപിയാണ്, രാമാ, സ്ഥിരതയോടെ നില്ക്കണം.
സ്വരൂപമ് ഇദമ് അസ്യാസ് തു സംസൃതേസ് സന്തതം ഹി യത് । അജ്ഞാനാത് സ്ഫാരതാമ് ഏതി ജ്ഞാനവാന് അസി സന്മതേ
ഇവളുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം തന്നെ ഈ സംസാരമാണ്. അജ്ഞാനത്താൽ ഇത് വ്യാപിച്ചുപോകുന്ന പോലെ തോന്നുന്നു. എന്നാൽ നീ ജ്ഞാനമുള്ളവനാണ്, മനസ്സിലാക്കുന്നവനാണ്.
രൂപം കിമ് അന്യദ് ഭവതു ഭ്രമമാത്രാദ് ഋതേ ഭ്രമേ । സ്വപ്നമാത്രാദ് ഋതേ സ്വപ്നേ ഭവത്യ് അന്യോ ഹി കഃ ക്രമഃ
ഭ്രമയല്ലാതെ വേറെ എന്ത് രൂപം ഉണ്ടാകാം? സ്വപ്നത്തിൽ സ്വപ്നം ഒഴികെ മറ്റെന്തെങ്കിലും ക്രമം ഉണ്ടോ?
സര്വശക്തേര് ഇയം ശക്തിര് ഭ്രമമാത്രമയീ മതാ । രൂഢാ സംസാരമായേതി നാസത്യാ നാപി സന്മയീ
സകലശക്തികളുടെയും ഈ ശക്തി മുഴുവനും ഭ്രമം കൊണ്ടുള്ളതാണ്. സംസാരമെന്ന മായയായി ഇത് നിലനിൽക്കുന്നു; ഇതൊന്നും പൂർണ്ണമായും അസത്യമല്ല, സത്യമുമല്ല.
കേവലം ജ്ഞാനവൈരൂപ്യാദ് അപര്യാലോചനാത് തഥാ । രാമ ദൃശ്യത ഏവേദമ് ആഭാനമ് അതിഭാസ്വരമ്
രാമാ, ജ്ഞാനത്തിന്റെ വക്രതയും ശരിയായ അന്വേഷനം ഇല്ലായ്മയും കൊണ്ടാണ് ഈ പ്രകാശമുള്ള രൂപം ഇങ്ങനെ കാണപ്പെടുന്നത്.
ന ബന്ധുഃ കസ്യചിത് കശ്ചിദ് ഇഹ നോ കശ്ചിദ് അപ്യ് അരിഃ । സദാ സര്വം ച സര്വസ്യ സര്വസ് സര്വേശ്വരേച്ഛയാ
ഇവിടെ ആരും ആരുടേയും സത്യമായുള്ള സുഹൃത്ത് അല്ല, ആരും ആരുടേയും ശത്രുവും അല്ല. എല്ലാം എല്ലാവർക്കും, എല്ലാം സർവ്വേശ്വരന്റെ ഇച്ഛപ്രകാരം തന്നെയാണ്.
ആലൂനശീര്ണമ് അഖിലമ് ഇദമ് അന്യോഽന്യമിശ്രിതമ് । അനാരതം യാതി ജഗത് തരങ്ഗൌഘ ഇവാമ്ഭസഃ
ഈ ലോകം മുഴുവൻ തകർന്നും ചേർന്നും, ഒരുമിച്ച് കലർന്നും, ഒരുപോലെ തുടർച്ചയില്ലാതെ ഒഴുകുന്നു; ജലത്തിൽ തിരകളുടെ കൂട്ടം പോലെ.
അധ ഊര്ധ്വത്വമ് ആയാതി യാത്യ് ഊര്ധ്വത്വമ് അധസ് തഥാ । സംസാരസ്യ ചലസ്യാസ്യ ചക്രനേമിര് ഇവാഭിതഃ
താഴെയുള്ളത് മുകളിലേക്ക് ഉയരുന്നു, മുകളിലുള്ളത് താഴേക്ക് ഇറങ്ങുന്നു; ഈ ചലിക്കുന്ന സാംസാരചക്രം ഇരുവശത്തും ചക്രത്തിന്റെ അരയോരം പോലെ തിരിയുന്നു.
സ്വര്ഗസ്ഥാ നരകം യാന്തി നാരകാ യാന്തി വിഷ്ടപമ് । യോനേര് യോന്യന്തരം യാന്തി ദ്വീപാദ് ദ്വീപാന്തരം ജനാഃ
സ്വർഗത്തിൽ ഉള്ളവർ നരകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു, നരകത്തിൽ ഉള്ളവർ സ്വർഗത്തിലേക്ക് എത്തുന്നു; ജനങ്ങൾ ഒരു ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊന്നിലേക്ക്, ഒരു ദ്വീപിൽ നിന്ന് മറ്റൊന്നിലേക്ക് സഞ്ചരിക്കുന്നു.
ധീരാഃ കാര്പണ്യമ് ആയാന്തി കൃപണാ യാന്തി ധീരതാമ് । പരിസ്ഫുരന്തി ഭൂതാനി പാതോത്പാതശതഭ്രമൈഃ
ധൈര്യശാലികൾക്ക് ഒരിക്കൽ ക്ഷീണം വരാം, ക്ഷീണിച്ചവർക്കു ധൈര്യം ലഭിക്കും; ജീവികൾ അനേകം ദുരന്തങ്ങളിലും കലഹങ്ങളിലും ആകുലരായി ചുറ്റിക്കറങ്ങുന്നു.