ന തു സങ്കല്പിതാ യൈഷാ കലനേതി ജഗത്ത്രയേ । സാ ഹി കിഞ്ചിദ് വിജാനാതി നിത്യജാഡ്യൈകധര്മിണീ
ഇത് വെറും ഭാവനയല്ല, ലോകത്രയത്തിൽ കലന എന്നറിയപ്പെടുന്നത് ഇതാണ്; ഇത് കുറെ കാര്യങ്ങൾ അറിയുന്നു, പക്ഷേ അതിന്റെ സ്വഭാവം എപ്പോഴും മന്ദതയാണ്.
ചേതതി ക്വ ജഡാ നാമ കലനോപലരൂപിണീ । പദ്മിനീവാതപേനാസൌ പരേണൈവാവബോധ്യതേ
ജഡമായ ഈ കലനശേഷിക്ക് എങ്ങനെ ബോധം ഉണ്ടാകാം? കമലപൂവ് കാറ്റിൽ ഉണരുന്നതുപോലെ, പരമാത്മാവാൽ മാത്രമേ ഇതിന് ഉണർവ് ലഭിക്കൂ.
യഥാ ശിലാമയീ കന്യാ ചോദിതാപി ന നൃത്യതി । തഥേയം കലനാ ദേഹേ ന കിഞ്ചിദ് അവബുധ്യതേ
കല്ലിൽ നിർമ്മിച്ച ഒരു പെൺകുട്ടിയെ എത്ര പ്രേരിപ്പിച്ചാലും അവൾ നൃത്തം ചെയ്യാത്തതുപോലെ, ശരീരത്തിലെ ഈ കലനശേഷിക്കും ഒന്നും ഗ്രഹിക്കാനാവില്ല.
ലിപികര്മനൃപൈര് യുദ്ധം ക്വ കൃതം ഘര്ഘരാരവമ് । ക്വ ചിത്രചന്ദ്രകിരണൈര് ഓഷധ്യഃ പ്രവിബോധിതാഃ
എവിടെയാണ് എഴുത്തുകാരുടെ യുദ്ധം, ഗർഗരരവത്തോടെ നടന്നത്? എവിടെയാണ് ചിത്രമായ ചന്ദ്രകിരണങ്ങൾ ഔഷധികളെ ഉണർത്തിയത്?
അഭൂതാവിഷ്ടഗാത്രൈര് വാ ശവൈഃ ക്വ പരിവല്ഗിതമ് । ക്വ ഗീതം മധുരധ്വാനം വനപാഷാണമണ്ഡലൈഃ
അഭാവമുള്ള ആത്മാവുകൾ കയറിയ ശവങ്ങൾ എവിടെയാണ് ചാടിത്തിരിഞ്ഞത്? കാട്ടിലെ കല്ലുകളുടെ വലയങ്ങൾ എവിടെയാണ് മധുരമായ സംഗീതം പാടിയത്?
ക്വ പുസ്തവിഹിതൈര് അര്കൈഃ ക്ഷപിതം യാമിനീതമഃ । ക്വ സങ്കല്പമയൈശ് ഛായാഃ ക്രിയന്തേ വ്യോമകാനനൈഃ
പുസ്തകങ്ങളിൽ നിന്നുണ്ടാക്കിയ സൂര്യന്മാർ രാത്രിയുടെ ഇരുണ്ടിയെ എവിടെയാണ് നീക്കിയത്? ആകാശത്തിലെ കാനനങ്ങളിൽ വെറും ചിന്തയിൽ നിന്നുള്ള നിഴലുകൾ എവിടെയാണ് സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടത്?
ക്വ ജഡൈര് ഉപലാകാരൈര് മിഥ്യാഭ്രമഭരോത്ഥിതൈഃ । മൃഗതൃഷ്ണാമയൈര് ഏഭിര് മനോഭിഃ ക്രിയതേ ക്രിയാ
മിഥ്യാഭ്രമത്തിന്റെ ഭാരത്തിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞ, മൃഗതൃശ്യനമായ മനസ്സുകൾ കല്ലുപോലെ ജഡമായപ്പോൾ, ഇവ കൊണ്ട് എന്താണ് പ്രവർത്തനം നടക്കുന്നത്?
യഥാതപേ സ്ഥിതേ സ്ഫാരേ മൃഗതൃഷ്ണാതരങ്ഗിണീ । കലനാ തദ്വദ് ഏവേയം സ്ഫുരത്യ് ആത്മനി സത്യ് അലമ്
പകല് കനലില് നില്ക്കുമ്പോള് മൃഗതൃഷ്ണയുടെ തിരകള് കാണുന്നപോലെ, അതുപോലെ തന്നെ ഈ ഭ്രമയും ആത്മാവില് തെളിഞ്ഞ് തോന്നുന്നു, യഥാര്ത്ഥത്തില് അതിന് യാതൊരു സത്യവും ഇല്ല.
യദ് ഏതത് സ്പന്ദനം രാമ മനസോ ഽധിഗതം ശനൈഃ । മരുതാം വിദ്ധി താം ശക്തിമ് അന്തഃപ്രാണശരീരിണാമ്
രാമാ, മനസ്സില് പതുക്കെ പിടികൂടുന്ന ഈ സ്പന്ദനം, ശരീരത്തിനുള്ളിലെ പ്രാണശക്തിയാണെന്ന് നീ മനസ്സിലാക്കണം.
യൈഷാ സംവിദ് അനാക്രാന്താ സങ്കല്പലവനിശ്ചയൈഃ । അനാക്ഷിപ്തരസാകാരാ പ്രഭൈഷാ പാരമാത്മികീ
ചിന്തകളുടെയും ആഗ്രഹങ്ങളുടെയും ചലനങ്ങള് തൊടാത്ത ഈ ബോധം, യഥാര്ത്ഥ സ്വഭാവത്തില് അചഞ്ചലമായത്, അതാണ് പരമാത്മാവിന്റെ പ്രകാശം.
അയം സോ ഽഹമ് ഇദം തന് മേ ഇതി യാ കലനാ സ്ഥിതാ । പ്രാണാത്മതത്ത്വയോസ് തസ്യാസ് സഞ്ജ്ഞാ ജീവേതി കഥ്യതേ
ഞാന് ഇതാണ്, ഇത് എന്റെതാണെന്നു നിലനില്ക്കുന്ന ഈ ധാരണ, പ്രാണനും ആത്മാവും ചേര്ന്നുണ്ടാകുന്ന ജീവന്റെ അര്ത്ഥം എന്നാണ് പറയുന്നത്.
ധീശ് ചിത്തം ജീവ ഇത്യ് ഏതാസ് സങ്കല്പസ്യാസതസ് സതഃ । സഞ്ജ്ഞാസ് സങ്കല്പിതാസ് തജ്ജ്ഞൈര് ന രാമ പരമാര്ഥതഃ
ബുദ്ധി, മനസ്സ്, ജീവൻ എന്നിങ്ങനെ സങ്കല്പം അറിയുന്നവർ സത്യം അല്ലാത്തതിലും സത്യത്തിലും വെറും പേരുകൾ മാത്രം സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു, രാമാ. യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇവ ഒന്നും ഇല്ല.
ന മനോ നോ മതിര് നാപി ജീവോ ന ച ശരീരകമ് । അസ്തീഹ പരമാര്ഥേന സ്വാത്മൈവേഹാസ്തി സര്വദാ
ഇവിടെ യഥാർത്ഥത്തിൽ മനസ്സ് ഇല്ല, ബുദ്ധി ഇല്ല, ജീവൻ ഇല്ല, ശരീരം പോലും ഇല്ല. എല്ലായ്പ്പോഴും ഇവിടെ നിലനിൽക്കുന്നത് സ്വന്തം ആത്മാവാണ്.
ആത്മൈവേദം ജഗത് സര്വമ് ആത്മാ കാലക്രമസ് തഥാ । സദാകാശാദ് അച്ഛതരോ നാസ്തീവാസ്ത്യ് ഏവ വാമലഃ
ഈ ലോകം മുഴുവൻ ആത്മാവാണ്; കാലക്രമവും ആത്മാവാണ്. ആകാശത്തേക്കാൾ ശുദ്ധമായ ആത്മാവ് എപ്പോഴും നിർമലമാണ്; അതിനപ്പുറം വേറൊന്നും ഇല്ല, ഇല്ലാതിരിക്കുകയും ഇല്ല.
അച്ഛത്വാദ് അസദാഭാസസ് സംവിദ്രൂപതയാ തു സത് । ആത്മാ സര്വപദാതീതസ് സ്വാനുഭൂത്യാനുഭൂയതേ
ശുദ്ധമായതിനാൽ അത് അസത്യമായി തോന്നുന്നു; എന്നാൽ ബോധമായി അത് സത്യമാണ്. എല്ലാ പേരുകളും അതിജീവിച്ച ആത്മാവ് സ്വാനുഭവത്തിലൂടെ മാത്രം അറിയപ്പെടുന്നു.
മനസ് തത്ര പരിക്ഷീണം യത്ര സംവിത് പരാത്മനഃ । അന്ധകാരക്ഷയോ യത്ര തത്രാലോകഃ പ്രവര്തതേ
എവിടെയാണോ മനസ്സ് പൂര്ണമായും അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നത്, അതിനിടയില് ആത്മാവിന്റെ പരമമായ ബോധം നിലനില്ക്കുന്നു. അവിടെ ഇരുട്ട് മാറി യഥാര്ത്ഥ പ്രകാശം ഉദിക്കുന്നു.
യത്രാത്മസംവിദോ ഽച്ഛായാസ് സങ്കല്പോന്മുഖതാ മനാക് । തത്രാത്മനോ വിസ്മരണം സ്മരണം ചിത്തജന്മനഃ
ആത്മബോധം അത്യന്തം തെളിഞ്ഞിരിക്കുമ്പോഴും, അതില് ഒറ്റത്തരം ആശയങ്ങള് ഉദിക്കുമ്പോള്, അവിടെയാണ് ആത്മാവിനെ മറന്നുപോകുകയും മനസ്സിന്റെ ഉത്ഭവം ഓര്ക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നത്.
പരസ്യ പുംസസ് സങ്കല്പമയത്വം ചിത്തമ് ഉച്യതേ । അചിത്തത്വമ് അസങ്കല്പാന് മോക്ഷനാമാഭിജായതേ
പരമപുരുഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ആശയങ്ങളാല് മനസ്സാണ് രൂപപ്പെടുന്നത്. ആശയങ്ങള് ഇല്ലാതാകുമ്പോള് മനസ്സും ഇല്ലാതാകുന്നു; അതാണ് മോക്ഷം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്.
ഏതാവച് ചേതസോ ജന്മ ബീജം സംസാരഭൂരുഹഃ । സങ്കല്പോന്മുഖതാസ്യാന്തസ് സംവിദോ യത് കിലാത്മനഃ
ഇതാണ് മനസ്സിന്റെ ഉത്ഭവം, അതായത് സംസാരമെന്ന വൃക്ഷത്തിന്റെ വിത്ത്. ആത്മാവായ ബോധത്തിനുള്ളില് ആശയങ്ങള് ഉദിക്കാനുള്ള ആന്തരിക പ്രവണത തന്നെയാണ് ഇതിന് കാരണം.
നിര്വികല്പചിതസ് സത്താ സങ്കല്പാങ്കകലങ്കിതാ । കലനേത്യ് ഉച്യതേ നേഹ ഘടവദ് വിദ്യതേ മനഃ
ശുദ്ധമായ ബോധം, മനസ്സിന്റെ കല്പനകളാൽ മലിനമാകുമ്പോൾ അതിനെ 'ചിന്താസൃഷ്ടി' എന്നു പറയുന്നു. ഇവിടെ, ഒരു പാത്രം പോലെ വേറിട്ടു നിലകൊള്ളുന്ന മനസ്സെന്നത് ഇല്ല.
പ്രാണശക്തൌ നിരുദ്ധായാം മനോ നാമ വിലീയതേ । ദ്രവ്യസ്ഥായാം തു തദ് ദ്രവ്യം പ്രാണരൂപം ഹി മാനസമ്
പ്രാണശക്തി അടയ്ക്കുമ്പോൾ 'മനസ്സ്' എന്നു വിളിക്കുന്നതു ലയിക്കുന്നു; എന്നാൽ അതു ദ്രവ്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ ആ ദ്രവ്യമാണ് പ്രാണരൂപമായ മനസ്സ്.
ദേശാന്തരാനുഭവനം പ്രാണോ വേത്തി ഹൃദി സ്ഥിതമ് । സ്പന്ദവേദനതോ യത് തന് മന ഇത്യ് അഭിധീയതേ
ഹൃദയത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന പ്രാണൻ ദൂരദേശങ്ങളിലെ അനുഭവങ്ങൾ അറിയുന്നു; സ്പന്ദനത്തെ അറിഞ്ഞു മനസ്സെന്നു വിളിക്കുന്നത് അതാണ്.
വൈരാഗ്യാത് കരണാഭ്യാസാദ് യുക്തിതോ വാസനാക്ഷയാത് । പരമാര്ഥാവബോധാച് ച രോധ്യന്തേ പ്രാണശക്തയഃ
വിരക്തി, ഇടയ്ക്കിടെയുള്ള അഭ്യാസം, യുക്തി, വാസനകൾ ക്ഷയിക്കൽ, പരമാർത്ഥബോധം എന്നിവയിലൂടെ പ്രാണശക്തികൾ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നു.
ദൃഷദോ വിദ്യതേ ശക്തിഃ കദാചിത് സ്വാദനേ ഽന്ധസാമ് । ന പുനര് മനസാമ് അസ്തി ശക്തിസ് സ്പന്ദാവബോധനേ
ഒരിക്കൽ കുരുടന്മാർക്ക് പോലും കല്ലിന് രുചി അറിയാനുള്ള ശക്തി ഉണ്ടാകാം; പക്ഷേ മനസ്സിന് സ്പന്ദനം തിരിച്ചറിയാനുള്ള കഴിവ് ഇല്ല.
സ്പന്ദഃ പ്രാണമരുച്ഛക്തിശ് ചലരൂപൈവ സാ ജഡാ । ചിച് ചിതസ് സ്വാത്മനസ് സ്വസ്ഥാ സര്വദാ സര്വഗൈവ സാ
സ്പന്ദനം എന്നത് പ്രാണശക്തിയുടെ ചലനഭാവമുള്ള ജഡസ്വഭാവമാണ്; എന്നാൽ ചൈതന്യത്തിന്റെ ചൈതന്യം, അതായത് സ്വയം നിലകൊള്ളുന്ന ആത്മാവ്, എല്ലായ്പ്പോഴും സ്വസ്ഥമായും എല്ലിടത്തും വ്യാപിച്ചുമാണ്.
ചിച്ഛക്തേസ് സ്പന്ദശക്തേശ് ച സമ്ബന്ധഃ കല്പ്യതേ മനഃ । മിഥ്യൈവ തത് സമുത്പന്നം മിഥ്യാജ്ഞാനം തദ് ഉച്യതേ
ചൈതന്യശക്തിയുടെയും സ്പന്ദനശക്തിയുടെയും ബന്ധം മനസ്സായി കൽപ്പിക്കപ്പെടുന്നു; അങ്ങനെ ഉദിച്ചുവരുന്നത് മിഥ്യയാണ്, അതാണ് മിഥ്യാജ്ഞാനം എന്നു പറയുന്നത്.
ഏഷാ ഹ്യ് അവിദ്യാ കഥിതാ മായൈഷാ സാ നിഗദ്യതേ । പരമ് ഏതത് തദ് അജ്ഞാനം സംസാരാധിവിഷപ്രദമ്
ഇതാണ് അവിദ്യ എന്നു പറയുന്നത്, ഇതാണ് മായ എന്നും പറയുന്നു; ഈ പരമമായ അജ്ഞാനമാണ് സംസാരത്തിന്റെ വിഷം വിതറുന്ന മൂലകാരണമായത്.
ചിച്ഛക്തേസ് സ്പന്ദശക്തേശ് ച സങ്ഗേ സങ്കല്പകല്പനമ് । ന കൃതം ചേത് പരിക്ഷീണാസ് തദ് ഇമാ ഭവഭീതയഃ
ചൈതന്യത്തിന്റെ സ്പന്ദനശക്തിയും ചലനത്തിന്റെ സ്പന്ദനശക്തിയും ഒന്നിച്ചാൽ, മനസ്സിൽ കല്പനകൾ ഉദിക്കുന്നു. ഇത് സംഭവിക്കാതിരുന്നാൽ ഈ ജന്മഭയങ്ങൾ കുറയുന്നു.
വായുതസ് സ്പന്ദശക്തിര് യാ സാ ചിതാ ചേത്യതേ യദാ । സചേത്യചിത് തദൈവാന്തസ് സങ്കല്പാദ് യാതി ചിത്തതാമ്
വായുവാണ് സ്പന്ദനശക്തി, അത് ചൈതന്യമായി അനുഭവപ്പെടുമ്പോൾ, അകത്തുള്ള കല്പനയിലൂടെ അതു മനസ്സായി മാറുന്നു.
ചിത്തതൈഷാ ചിതോ മിഥ്യാ കല്പിതാ ബാലയക്ഷവത് । അഖണ്ഡമണ്ഡലാകാരാ സ്പന്ദസത്താ ചിദ് ഏവ യത്
മനസ്സെന്ന അവസ്ഥ ചൈതന്യത്തിൽ നിന്ന് കുട്ടിയുടെ യക്ഷഭ്രമംപോലെ തെറ്റിദ്ധരിച്ചതാണ്. യഥാർത്ഥത്തിൽ, സ്പന്ദനത്തിന്റെ സത്ത ചൈതന്യമാണ്, അതു മുഴുവൻ ഒറ്റരൂപത്തിൽ അഖണ്ഡമായിരിക്കുന്നു.