യോഗവാസിഷ്ഠഃ

अहम् बद्धो विमुक्तस् स्याम् इति यस्यास्ति निश्चयः । नात्यन्ततज्ज्ञो नातज्ज्ञस् सो ऽस्मिञ् शास्त्रे ऽधिकारवान्

ഞാൻ ബന്ധനത്തിലാണ്, മോചനം നേടണം എന്നുറപ്പുള്ളവനും, അതിയായ അജ്ഞാനിയും പൂർണ്ണജ്ഞാനിയും അല്ലാത്തവനും മാത്രമാണ് ഈ ശാസ്ത്രം പഠിക്കാൻ യോഗ്യത.

कथोपायान् विचार्यादौ मोक्षोपायान् इमान् अथ । यो विचारयति प्राज्ञो न स भूयो ऽभिजायते

മോക്ഷം നേടാനുള്ള മാർഗങ്ങൾ ആദ്യം തന്നെ ആലോചിച്ച് അന്വേഷിക്കുന്ന ജ്ഞാനിയ്ക്ക് വീണ്ടും ജനനം ഉണ്ടാകില്ല.

अस्मिन् रामायणे नाम कथोपायान् महाफलान् । एतांस् तु प्रथमं कृत्वा पुराहम् अरिमर्दन

രാമായണം എന്ന ഈ ഗ്രന്ഥത്തിൽ, ശത്രുനാശകനേ, മോക്ഷം നേടാൻ സഹായിക്കുന്ന ഫലപ്രദമായ കഥകൾ ആദ്യം ഞാൻ അവതരിപ്പിച്ചു.

शिष्यायास्मै विनीताय भरद्वाजाय धीमते । एकाग्रो दत्तवान् रम्यान् मणीन् अब्धिर् इवार्थिने

വിദ്വാൻ ഭരദ്വാജൻ എന്ന വിനയമുള്ള ശിഷ്യനു, സമുദ്രം ഒരു ലക്ഷ്യത്തോടെ രത്നങ്ങൾ നൽകുന്നതുപോലെ മനോഹരമായ ഈ രത്നങ്ങൾ നൽകി.

तत एते कथोपाया भरद्वाजेन धीमता । कस्मिंश्चिन् मेरुगहने ब्रह्मणो ऽग्र उदाहृताः

പിന്നീട് ഈ മോക്ഷോപായകഥകൾ ധീരനായ ഭരദ്വാജൻ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, മെരു പർവതത്തിലെ ഒരു ഗുഹയിൽ പ്രസംഗിച്ചു.

अथास्य तुष्टो भगवान् ब्रह्मा लोकपितामहः । वरं पुत्र गृहाणेति समुवाच महाशयः

അപ്പോൾ ലോകങ്ങളുടെ പിതാവായ മഹാനായ ബ്രഹ്മാവ് സന്തോഷത്തോടെ, വലിയ സ്നേഹത്തോടെ അവനോട് പറഞ്ഞു: 'മകനേ, നീ ഒരു വരം ചോദിക്കൂ.'

भगवन् भूतभव्येश वरो ऽयं मे ऽद्य रोचते । येनेयं जनता दुःखान् मुच्यते तद् उदाहर

ഭഗവനേ, ഭൂതഭവ്യങ്ങളുടെ അധിപനേ, ഇന്നിവരമാണ് എനിക്ക് ഇഷ്ടം: ഈ ജനങ്ങൾ ദു:ഖങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതരാകാൻ എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന് ദയവായി പറയൂ.

गुरुं वाल्मीकिम् अत्राशु प्रार्थयस्व प्रयत्नतः । तेनेदं यत् समारब्धं रामायणम् अनिन्दितम्

നീ ഇവിടെ വാല്മീകി ഗുരുവിനെ മനസ്സോടെ സമീപിച്ചു അപേക്ഷിക്കണം; അദ്ദേഹമാണ് ഈ നിഷ്കളങ്കമായ രാമായണം ആരംഭിച്ചത്.

तस्मिञ् ज्ञाते नरो मोहात् समग्रात् सन्तरिष्यति । सेतुनेवाम्बुधेः पारम् अपारगुणशालिना

ഇത് അറിഞ്ഞാൽ, ആരെങ്കിലും മായയിൽ ആണെങ്കിലും, അവൻ മുഴുവൻ ദു:ഖങ്ങൾ കടന്ന് പോവും — കടത്തുപാലം ഉപയോഗിച്ച് കടലിന്റെ അപ്പുറം കടക്കുന്നതുപോലെ, അല്ലെങ്കിൽ കടന്നുപോകാൻ കഴിയാത്ത വലിയ അപകടങ്ങൾ നിറഞ്ഞ കടലുപോലെ.

इत्य् उक्त्वा स भरद्वाजं परमेष्ठी ममाश्रमम् । अभ्यागमत् समं तेन भरद्वाजेन भूतकृत्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, പരമേശ്വരൻ ഭാരദ്വാജനോടൊപ്പം എന്റെ ആശ്രമത്തിൽ എത്തി.

तूर्णं सम्पूजितो देवस् सो ऽर्घ्यपाद्यादिना मया । अवोचन् मां महासत्त्वस् सर्वभूतहिते रतः

ഉടൻ തന്നെ ഞാൻ ദേവനെ അർഘ്യപാദ്യാദികൾകൊണ്ട് ആദരിച്ചു; എല്ലാ ജീവികളുടെ ക്ഷേമത്തിൽ മനസ്സുള്ള മഹാത്മാവ് എന്നോട് പറഞ്ഞു.

रामस्वभावकथनाद् अस्माद् वरमुने त्वया । नोद्योगस् सम्परित्याज्य आ समाप्तेर् अनिन्दितात्

മഹർഷേ, രാമന്റെ സ്വഭാവം വിവരിക്കുമ്പോൾ ഈ നിർമലമായ ദൗത്യത്തിൽ പൂർണ്ണതയെത്തുംവരെ നീ ശ്രമം ഉപേക്ഷിക്കരുത്.

ज्ञातेनानेन लोको ऽयम् अस्मात् संसारसङ्कटात् । समुत्तरिष्यति क्षिप्रं पोतेनेवाशु सागरात्

ഇത് അറിഞ്ഞാൽ, ലോകം ഈ സാംസാരിക കഷ്ടതകളിൽ നിന്നു വേഗത്തിൽ രക്ഷപ്പെടും, ഒരു കപ്പലിൽ കയറി കടൽ കടക്കുന്നതുപോലെ.

वक्तुं तवैतम् एवार्थम् अहम् आगतवान् अयम् । कुरु लोकहितार्थं त्वं शास्त्रम् इत्य् उक्तवान् अजः

ഈ കാര്യങ്ങൾ പറയാനാണ് ഞാൻ ഇവിടെ വന്നത്; ലോകക്ഷേമത്തിനായി നീ ഈ ശാസ്ത്രം രചിക്കണം — അജന്മാവായവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

मम पुण्याश्रमात् तस्मात् क्षणाद् अन्तर्धिम् आगतः । मुहूर्ताद् उद्यतः प्रोच्चैस् तरङ्ग इव वारिणः

എന്റെ പുണ്യാശ്രമത്തിൽ നിന്ന് അവൻ ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് അപ്രത്യക്ഷനായി; വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് ഉയരുന്ന തിരമാലപോലെ, ഒരു ക്ഷണത്തിൽ ഉയർന്നു.

तस्मिन् प्रयाते भगवत्य् अहं विस्मयम् आगतः । पुनस् तत्र भरद्वाजम् अपृच्छं स्वच्छया धिया

അവൻ പോയപ്പോൾ ഞാൻ അത്ഭുതത്തോടെ നിറഞ്ഞു; പിന്നെ മനസ്സു ശുദ്ധിയോടെ ഞാൻ വീണ്ടും ഭരദ്വാജനോടു ചോദിച്ചു.

किम् एतद् ब्रह्मणा प्रोक्तम् भरद्वाज वदाशु मे । इत्य् उक्तेन पुनः प्रोक्तम् भरद्वाजेन मे ऽनघ

ഭരദ്വാജ, ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞത് എന്താണെന്ന് എനിക്ക് വേഗം പറയൂ എന്നു ഞാൻ ചോദിച്ചപ്പോൾ, അപ്പൊഴ് ഭരദ്വാജൻ വീണ്ടും എനിക്ക് മറുപടി പറഞ്ഞു, പാപരഹിതനായവനേ.

एतद् उक्तम् भगवता यथा रामायणं कुरु । सर्वलोकहितायाशु संसारार्णवपोतकम्

ഭഗവാൻ ഇങ്ങനെ കല്പിച്ചു: 'രാമായണം രചിക്കണം, അതു ലോകത്തിലെ എല്ലാവർക്കും ഉപകാരപ്പെടുന്ന വിധത്തിൽ, ഈ ജനനമരണസമുദ്രം അതിവേഗം കടക്കാൻ ഒരു വള്ളംപോലെ ആക്കണം.'

मह्यं च भगवन् ब्रूहि कथं संसारसङ्कटे । रामो व्यवहृतो ऽप्य् अस्मिन् भरतश् च महामनाः

ഭഗവാനേ, ദയവായി എന്നോട് പറയൂ: ഈ ലോകത്തിലെ കഠിനമായ ജീവിതത്തിൽ, രാമനും മഹാത്മാവായ ഭരതനും, ലോകകാര്യങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോഴും, എങ്ങനെ പെരുമാറി?

शत्रुघ्नो लक्ष्मणश् चापि सीता चापि यशस्विनी । रामानुयायिनस् ते वा मन्त्रिपुत्रा महाधियः

ശത്രുഘ്നനും ലക്ഷ്മണനും, പ്രശസ്തയായ സീതയും, രാമനെ അനുഗമിച്ച മന്ത്രിമാരുടെ പുത്രന്മാരും, എങ്ങനെ പെരുമാറി?

निर्दुःखतां कथं ते तु प्राप्तास् तद् ब्रूहि मे स्फुटम् । तथैवाहं तरिष्यामि ततो जनतया सह

അവർക്കെങ്ങനെ എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളിൽനിന്നും മോചനം ലഭിച്ചു? ഇത് വ്യക്തമായി എന്നോട് പറയൂ. അങ്ങനെ ഞാൻ ജനങ്ങളോടൊപ്പം ഈ ലോകസമുദ്രം കടക്കാൻ കഴിയും.

भरद्वाजेन राजेन्द्र यदेत्य् उक्तो ऽस्मि सादरम् । तदा कर्तुं विभोर् आज्ञाम् अहं वक्तुं प्रवृत्तवान्

രാജാവേ, ഭരദ്വാജൻ ആദരപൂർവ്വം 'ശരി' എന്ന് പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഞാൻ ഭഗവാന്റെ കല്പന അനുസരിച്ച് ഈ കഥ പറയാൻ ആരംഭിച്ചു.

शृणु वत्स भरद्वाज यथापृष्टं वदामि ते । श्रुतेन येन सम्मोहम् अलं दूरीकरिष्यसि

പ്രിയ ഭരദ്വാജാ, നീ ചോദിച്ചതുപോലെ ഞാൻ പറയാം. ഇത് കേട്ടാൽ, നീയുള്ള എല്ലാ ഭ്രമവും തീർക്കാൻ കഴിയും.

तथा व्यवहर प्राज्ञ यथा व्यवहृतस् सुखी । सर्वासंसक्तया बुद्ध्या रामो राजीवलोचनः

അതിനാല്‍, നീയും എല്ലായ്പ്പോഴും വിവേകത്തോടെ പെരുമാറണം. രാമന്‍ പോലെ, എല്ലായ്പ്പോഴും മനസ്സില്‍ ഏതൊന്നിലും ആശക്തിയില്ലാതെ ജീവിച്ചാല്‍ സുഖത്തോടെ കഴിയാം.

लक्ष्मणो भरतश् चैव शत्रुघ्नश् च महामनाः । कौसल्या च सुमित्रा च सीता दशरथस् तथा

അതു പോലെ തന്നെ ലക്ഷ്മണനും, ഭരതനും, മഹാത്മാവായ ശത്രുഘ്നനും, കൗസല്യയും, സുമിത്രയും, സീതയും, ദശരഥനും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.

कृतास्थश् चाविरोधश् च बोधपारम् उपागतः । वसिष्ठो वामदेवश् च मन्त्रिणो ऽष्टौ तथेतरे

അവരുപോലെ തന്നെ, ഉറച്ച മനസ്സും എതിര്‍പ്പില്ലായ്മയും നേടിയ വസിഷ്ഠനും വാമദേവനും, എട്ട് മന്ത്രിമാരും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.

घृष्टिर् विकुन्तो भामश् च सत्यवर्धन एव च । विभीषणस् सुषेणश् च हनुमान् इन्द्रजित् तथा

ഘൃഷ്ടി, വികുക്ഷി, ഭാമ, സത്യവര്‍ധനന്‍, വിഭീഷണന്‍, സുഷേണന്‍, ഹനുമാന്‍, ഇന്‍ദ്രജിത്ത് ഇവരും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.

एते ऽष्टाविंशतिः प्रोक्तास् समनीरागचेतसः । जीवन्मुक्ता महात्मानो यथाप्राप्तानुवर्तिनः

ഈ ഇരുപത്തി എട്ടു പേരും മനസ്സില്‍ ആശക്തിയില്ലാത്തവരും, ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോള്‍ തന്നെ മോക്ഷം നേടിയ മഹാത്മാക്കളുമാണ്. അവര്‍ ലഭിക്കുന്നതെല്ലാം പ്രകൃതിപ്രകാരമാണ് സ്വീകരിച്ചത്.

एभिर् यथा हृतं दत्तं गृहीतम् उषितं स्मृतम् । तथा चेद् वर्तसे पुत्र मुक्त एवासि सङ्कटात्

മകനേ, നീയും അവരെപ്പോലെ തന്നെ, നല്‍കുമ്പോഴും സ്വീകരിക്കുമ്പോഴും, താമസിക്കുമ്പോഴും ഓര്‍ക്കുമ്പോഴും ആശക്തിയില്ലാതെ ജീവിച്ചാല്‍ എല്ലാ കഷ്ടപ്പാടുകളില്‍ നിന്നും മോചിതനാകും.