ലോകമെന്ന വൃക്ഷത്തിന്റെ മുളയെ ഞാൻ ഒരു ചിന്താരൂപമായ രൂപം മാത്രമാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞു. ആ ചിന്തകൾ നിർത്തിയാൽ, ആ മുള വാടിപ്പോകും; അങ്ങനെ ലോകവൃക്ഷം തന്നെ ഉണങ്ങിപ്പോകും. മനസ്സിന്റെ കുരങ്ങുപോലെയുള്ള ചലനങ്ങൾ, പുറത്തു മനോഹരമെന്നു തോന്നുമ്പോഴും, യഥാർത്ഥത്തിൽ രുചിയില്ലാത്തവയാണെന്ന് ഞാൻ തിരിച്ചറിഞ്ഞു; ഇനി അതിൽ എനിക്ക് ആസ്വാദനമില്ല. ശതകണക്കിന് ആശകളാൽ ചുരുളിയ ലോകചക്രത്തിൽ, വീഴലുകളും ദുരിതങ്ങളും നിറഞ്ഞ ജീവിതം ഞാൻ അനുഭവിച്ചുമുടിഞ്ഞു; ഇനി അതിൽ നിന്ന് ഞാൻ വിട്ടുനിൽക്കുന്നു. ഒരുപാടു തവണ ഞാൻ വിഷമിച്ചു, “അയ്യോ, ഞാൻ നശിച്ചു, ഞാൻ നഷ്ടപ്പെട്ടു, ഞാൻ മരിച്ചു” എന്ന് ദുഃഖിച്ചു; എന്നാൽ ഇപ്പോൾ ആ ദുഃഖം തീർന്നു, ഇനി ഞാൻ ദുഃഖിക്കുന്നില്ല. ഇപ്പോൾ ഞാൻ ഉണർന്നു, സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നു; കള്ളനായി പ്രവർത്തിച്ച എന്റെ മനസ്സിനെ ഞാൻ കണ്ടുപിടിച്ചു. എത്രയോ കാലം ഈ മനസ്സ് എന്നെ കീഴടക്കി; ഇനി ഞാൻ തന്നെ അതിനെ കീഴടക്കും. ഇത്രയും കാലം, മനസ്സിനുമപ്പുറമുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ഫലം എനിക്ക് ലഭിച്ചിരുന്നില്ല; ഇപ്പോൾ അതിനെ ഞാൻ കണ്ടെത്തിയപ്പോൾ, അതാണ് യഥാർത്ഥ ആനന്ദം. എന്റെ മനസ്സ് പുഞ്ചിരിപ്പോലെയുള്ള തുള്ളിക്കരിഞ്ഞു പോകും; വിവേകസൂര്യന്റെ വെളിച്ചത്തിൽ, അതു പകലിൽ തണൽപോലെ ഒലിഞ്ഞു പോകും, എന്നതോടൊപ്പം എനിക്ക് ശാശ്വതമായ സമാധാനം ലഭിക്കും. ജ്ഞാനികൾ, ധാർമികർ, സിദ്ധർ എന്നെ ഉണർത്തി; ഞാൻ എന്റെ സ്വന്തം ആത്മാവിനെ ആശ്രയിച്ച് പരമാനന്ദത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. സ്വയം എന്ന ഈ രത്നത്തെ ഞാൻ ഒറ്റക്കായി കണ്ടെത്തി, അതിൽ ദർശനം നടത്തി, ഞാൻ മേഘം പോലെ നിർമലമായി, അതിനുള്ളിലെ വൈദ്യുതിയെ ഉപേക്ഷിച്ച autumn മേഘംപോലെ സന്തോഷത്തോടെ നിലകൊള്ളുന്നു. “ഞാൻ ഇതാണ്”, “ഇത് എന്റേതാണ്” എന്ന വ്യാജഭാവനകൾ ശക്തമായി തള്ളിപ്പറഞ്ഞ്, അത്യന്തം അശുദ്ധമായ ശത്രുവായ മനസ്സിനെ ഞാൻ ജയിക്കുന്നു; അതിലൂടെ സമാധാനത്തിലേക്ക് എത്തുന്നു. വിവേകത്തേയ്ക്ക് നമസ്കാരം. ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, പുലരിയിൽ വാതിൽപ്പാലകൻ അവന്റെ മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു, സൂര്യന്റെ രഥത്തിന്റെ മുൻവശത്ത് അരുണൻ നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെ. “ദേവന്മാരുടെ തൂണായോ, ഭൂമിയുടെ ഭാരമേറ്റിരിക്കുന്നവനേ, ഉണരുക; ഇന്നത്തെ രാജകാർമികങ്ങൾ നിർവഹിക്കുക,” എന്ന് വാതിൽപ്പാലകൻ പറഞ്ഞു. “പൂക്കളാൽ, കപൂർവും കുങ്കുമവുമാൽ സുഗന്ധിപ്പിച്ച വെള്ളം നിറച്ച കൂജകൾ കൈവശം പിടിച്ച സ്ത്രീകൾ സ്നാനസ്ഥലത്ത് നദികൾക്ക് രൂപം കൊടുത്തതുപോലെ കാത്തുനിൽക്കുന്നു. സ്ത്രീകൾക്കായി തുണികൊണ്ടു പണിത പവില്യൻ ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു; അതിൽ താമരകളും നീലനീർമ്മലരും നിറഞ്ഞു, തേൻചൂഷകങ്ങൾ അതിൽ ഉലാവുന്നു, ഒരു താമരത്തോട്ടംപോലെയാണ് അതിന്റെ ഭാവം. താമരക്കുളത്തിന്റെ കരകൾ കുടകളും, രഥങ്ങളും, കുതിരകളും, ചാമരം പിടിച്ച ആനകളും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഇവയെല്ലാം സ്നാനത്തിനായി വന്നവർക്കായി ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു. ഭഗവാൻ, നിങ്ങളുടെ പൂജയ്ക്കായി പുഷ്പങ്ങളും രത്നങ്ങളും ഔഷധികളും വിതറിയതും പൂക്കളാൽ അലങ്കരിച്ചതുമായ മണ്ഡപങ്ങൾ ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു. ദ്വിജന്മാർ, സ്നാനത്തോടെ ശുദ്ധരായി, അഘമർഷണ സൂക്തം ജപിച്ച്, ദക്ഷിണാർച്ചനയ്ക്ക് അർഹനായ ഭഗവാനേ, നിങ്ങളിലേക്കാണ് നോക്കുന്നത്. ഭഗവാൻ, സ്ത്രീകൾ ചാമരം വീശി സേവിക്കുന്നു; പ്രിയപ്പെട്ടവർ ഒരുക്കിയിട്ടുള്ള ഭക്ഷണശാലകളും തണുപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു, അവ നിങ്ങളെ കാത്തിരിക്കുന്നു. ഉണരുക, ആശംസകൾ; കൃത്യമായി നിങ്ങളുടെ കര്മം നിർവഹിക്കുക. മഹാന്മാർ തങ്ങളുടെ കര്മങ്ങളിൽ വൈകാറില്ല.” വാതിൽപ്പാലകൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, രാജാവ് വീണ്ടും ലോകത്തിന്റെ വിചിത്ര സ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ച് ആലോചിച്ചു. “ഈ രാജ്യം, അതിന്റെ സുഖങ്ങൾ—ഇവക്ക് യാതൊരു സ്ഥിരതയുമില്ല; എനിക്ക് ഇതിൽ യാതൊരു പ്രയോജനവുമില്ല. ഒരു നിമിഷം പോലും നിലനിൽക്കാത്തതിനെ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല. ഈ വ്യാജവൈഭവവും കലഹവും മുഴുവനായും ഉപേക്ഷിച്ച്, ഞാൻ സമുദ്രം പോലെ ശാന്തനായി ഒറ്റക്കായി നിലകൊള്ളും. എന്നിൽ ഉദിച്ചിട്ടുള്ള ഈ അസത്യാനന്ദങ്ങൾ ഇനി വേണ്ട; എല്ലാ കര്മങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച്, ഞാൻ ശുദ്ധമായ ആനന്ദത്തിൽ നിലകൊള്ളും. മനസേ, ആവർത്തിച്ച ആസ്വാദനങ്ങൾക്കായുള്ള ചാതുര്യം ഉപേക്ഷിക്കൂ; ജനനം, വയസ്സു, അജ്ഞാനം എന്നിവ കൊണ്ടുള്ള മായയെ അകറ്റാൻ അതിനാണ് വഴിയെന്ന് മനസ്സിലാക്കൂ. മനസേ, agitation കാണുന്ന എല്ലാ അവസ്ഥകളിൽ നിന്നുമാകാം പൂർണ്ണമായി പിൻവാങ്ങിയാൽ, പരമാനന്ദം പ്രാപിക്കാം. നീ എത്രയോ കാലം എല്ലാ ഭോഗഭൂമികളിലും പ്രവേശിച്ചു പിൻവാങ്ങി വീണ്ടും വീണ്ടും ശ്രമിച്ചിട്ടും, മനസേ, ഒരു തൃപ്തിയും ലഭിച്ചിട്ടില്ല. അതുകൊണ്ട്, ഈ നിസ്സാരമായ ആസ്വാദനങ്ങളിലേക്കുള്ള ആകർഷണം മതിയാകട്ടെ; യഥാർത്ഥ തൃപ്തി സ്വാഭാവികമായി ഉയരുന്നു—അത് സർവവ്യാപിയായതിനെ പിന്തുടരുക. ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച്, ജനക രാജാവ് മൗനത്തിൽ നില്ക്കുന്നു; അവന്റെ മനസ്സ് ശാന്തമായിരിക്കുന്നു, ഒരു എഴുത്തുകാരൻ തന്റെ ജോലി ശ്രദ്ധയോടെ ചെയ്യുന്നതുപോലെ. വാതിൽപ്പാലകനും, രാജാവിന്റെ മനസ്സിൽ അസ്ഥിരത കാണുമ്പോൾ, ഭയത്താലും ആദരവാലും ഒന്നും സംസാരിച്ചില്ല; രാജാക്കന്മാരുടെ മനസ്സു അസ്ഥിരമായപ്പോൾ കൂടുതൽ സംസാരിക്കാറില്ല. ഒരു നിമിഷം മൗനത്തിൽ നിന്ന ശേഷം, ജനകൻ വീണ്ടും തന്റെ ഉള്ളിലോട്ടു തിരിഞ്ഞു, മനുഷ്യരുടെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് സമാധാനപ്രദമായ മനസ്സോടെ ആലോചിച്ചു: “ഇവിടെ നേടാൻ എന്താണ് ഉള്ളത്? ഞാൻ അതിനുവേണ്ടി പരിശ്രമിക്കേണ്ടതെന്ത്? നശിക്കാത്ത ഒന്നുമില്ലെങ്കിൽ, എന്തിനാണ് ഞാൻ ആഗ്രഹം കൊള്ളേണ്ടത്? പ്രവർത്തിച്ചാലോ, പ്രവർത്തിക്കാതെയോ, എന്താണ് ലഭിക്കുന്നത്? നശിക്കാത്തത് ഒന്നുമില്ല. ശരീരം പ്രവർത്തിക്കുകയോ, പ്രവർത്തിക്കാതെയോ ചെയ്യട്ടെ, അതു അസത്യത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിയുന്നത്; എനിക്ക് സത്യത്തിൽ, സ്ഥിരതയുള്ള ശുദ്ധചൈതന്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ, എനിക്ക് നഷ്ടമൊന്നുമില്ല. എനിക്ക് ലഭിക്കാത്തതു ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല, ലഭിച്ചതു ഉപേക്ഷിക്കുന്നില്ല; ഞാൻ എന്റെ ആത്മാവിൽ സന്തുഷ്ടനായി നിലകൊള്ളുന്നു—എന്റെത് എന്നത് എനിക്ക് തന്നെയാകട്ടെ. ഇവിടെ ചെയ്യുന്ന കര്മത്തിൽ നിന്നോ, ചെയ്യാത്തതിൽ നിന്നോ എനിക്ക് യാതൊരു നേട്ടവുമില്ല; യാഥാർത്ഥ്യമോ മായയോ, എന്തും ലഭിക്കേണ്ടത് കര്മത്തിലൂടെയോ അകര്മത്തിലൂടെയോ ആണ്. ഞാൻ ചെയ്യുകയോ, ചെയ്യാതിരിയ്ക്കുകയോ, കര്മങ്ങൾ ശരിയോ തെറ്റോ ആയാലും, ഒരിക്കൽ ലഭിച്ചവയിൽ യാതൊരു ആഗ്രഹവുമില്ല. അതുകൊണ്ട്, ശരീരം സ്വാഭാവികമായി ചെയ്യുന്ന കര്മം ചെയ്യട്ടെ; അതിന്റെ അവയവങ്ങൾ അപ്രവർത്തിയിലാണെങ്കിൽ, അതിലൂടെ എന്ത് നേടാനാകും? മനസ്സ് സ്ഥിരമായി, രാഗദ്വേഷരഹിതമായി, സമമായിരിക്കുമ്പോൾ, ശരീരത്തിന്റെ പ്രവർത്തിയും അപ്രവർത്തിയും ഒരുപോലെയാണ്. മനസ്സ് കര്മഫലത്തിൽ ഭോക്താവും കര്ത്താവും അല്ലെങ്കിൽ, അതിന്റെ ഫലങ്ങൾ എങ്ങനെ ആയാലും, ചെയ്യുന്നതും ചെയ്യാത്തതും ഒരുപോലെയാകും. ഏതൊരു വ്യക്തിയിൽ കര്മങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ഉറച്ച വിശ്വാസം ഉണ്ടാകുന്നു, അവൻ അതിൽ തന്നെ ലയിക്കുന്നു; ഞാൻ ദുഃഖരഹിതമായ അവസ്ഥയിൽ എത്തി, ഉറച്ചതും അഉറച്ചതുമായ അവസ്ഥകളെ ഞാൻ പൂർണ്ണമായും ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.