ഒരു കാലത്ത്, മനസ്സിന്റെ വൃത്തികളെ കുറിച്ച് അന്വേഷിച്ച്, ശുദ്ധമായ ആഗ്രഹം കൊണ്ടും, ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളിൽ അഭിരുചിയില്ലാതെയും, ആഗ്രഹം ഇല്ലാത്തതിനാൽ, മനസ്സിന്റെ ക്ഷയാവസ്ഥയിലേക്ക് ഒരാൾ എത്തുന്നു. ഈ മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങൾ പ്രയോഗിച്ച്, മനസ്സിൽ ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളിൽ നിന്ന് വൈരാഗ്യത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ, ഒരാൾ ശുദ്ധമായ സത്ത്വത്തിൽ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ, അതാണ് "ശുദ്ധസ്ഥിതിയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യൽ" എന്നത്. പതിനാലു ഘട്ടങ്ങളുടെ ആചരനയിലൂടെ, വൈരാഗ്യത്തിന്റെ ഫലമായി, ശുദ്ധസത്ത്വത്തിന്റെ അത്ഭുതമായ സ്ഥിരത, അർത്ഥത്തിൽ "വൈരാഗ്യസ്ഥിതി" എന്നത് ഉരുത്തിരിയുന്നു. അഞ്ചു ഘട്ടങ്ങൾ പ്രയോഗിച്ച്, സ്വത്തിനിൽ ഉറച്ച സന്തോഷം കൊണ്ടും, അകത്തോ പുറത്തോ വസ്തുക്കളെ ചിന്തിക്കാതെയും, ഈ അവസ്ഥയിലേക്ക് ഒരാൾ എത്തുന്നു. ദീർഘവും ശ്രദ്ധാപൂർവവുമായ ശ്രമം, മറ്റൊരാളുടെ പ്രേരണയാൽ, വസ്തുക്കളുടെ അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ, "വസ്തുക്കളെ ചിന്തിക്കാത്ത ആറാം ഘട്ടം" ഉരുത്തിരിയുന്നു. ആറു ഘട്ടങ്ങൾ ദീർഘമായി പ്രയോഗിച്ച്, യാതൊരു വിഭജനവും കാണാതെയും, സ്വഭാവത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യൽ "നാലാമത്തെ" അവസ്ഥയാകുന്നു. ഇതാണ് ജീവൻമുക്തരിൽ നാലാമത്തെ അവസ്ഥ; അതിനപ്പുറം "നാലാമതിന്റെ അപ്പുറം" എന്നത്, ശരീരം വിട്ട മുക്തരുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഏഴാമത്തെ ഘട്ടത്തിലെത്തിയ ഭാഗ്യശാലികൾ, സ്വത്തിൽ സന്തോഷം കൊണ്ടും, മഹാത്മാക്കളായും, പരമാവസ്ഥയെ നേടിയിരിക്കുന്നു. ജീവൻമുക്തർ സുഖ-ദുഃഖത്തിന്റെ രുചിയിൽ വീഴുന്നില്ല; സ്വാഭാവികമോ ഉത്തമമോ ആയ പ്രവർത്തനം ചെയ്യാം, അല്ലെങ്കിൽ ഒന്നും ചെയ്യാതിരിക്കും. ജ്ഞാനികൾ, സമീപവാസികളാൽ ഉപദേശിക്കപ്പെട്ടാൽ, എല്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങളും ക്രമത്തിൽ നിർവഹിക്കും, ഉറച്ച നിലയിൽ, ഉറക്കംകൊണ്ടു ജാഗരണമുള്ളവരെപ്പോലെ. സ്വത്തിൽ സന്തോഷം കൊണ്ടവർക്കു ലോക പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ യാതൊരു ആനന്ദവും ഇല്ല, ഗഹനമായ ഉറക്കത്തിലുള്ളവൻ രൂപ-ദൃശ്യങ്ങളുടെ വൈഭവം ആസ്വദിക്കാത്തതുപോലെ. ഈ ഏഴു ഘട്ടം ജ്ഞാനികൾക്കേ സാദ്ധ്യമാകൂ; മൃഗങ്ങൾക്കും, ചലനമില്ലാത്തവർക്കും, വൻപശുക്കളെപ്പോലുള്ള മനസ്സുള്ളവർക്കും ഇത് സാദ്ധ്യമല്ല. പശുക്കളിൽ അല്ലെങ്കിൽ വൻപശുക്കളിൽ പോലും, ഈ ജ്ഞാനാവസ്ഥയിലേയ്ക്ക് എത്തുന്നവർ, ശരീരത്തിൽ ആയാലും, ശരീരമില്ലാതായാലും, മുക്തരായിരിക്കും—ഇതിൽ യാതൊരു സംശയവും ഇല്ല. ജ്ഞാനമാണ് ബന്ധത്തിന്റെ മുറിക്കൽ; അത് ഉണ്ടായാൽ മോക്ഷം ഉണ്ടാകുന്നു, അത് മിഥ്യമായ ജലമരുഭൂമിയിലെ മായികം പോലെ മായ്ച്ചുകളയുന്നതാണ്. കട്ടിയുള്ള മായയിൽ നിന്ന് മോചിതരായിട്ടും, ശുദ്ധാവസ്ഥയിലേയ്ക്ക് എത്താത്തവർ, ഈ ഘട്ടങ്ങളിൽ നിലകൊള്ളുന്നു, സ്വഭാവം തിരിച്ചറിയാൻ മനസ്സാകുന്നു. ചിലർ എല്ലാ ഘട്ടങ്ങളിലും, ചിലർ അകത്തെ ഘട്ടത്തിൽ മാത്രം, ചിലർ മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളിൽ, ചിലർ അഞ്ചാം ഘട്ടത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. ചിലർ ആറു ഘട്ടങ്ങളിൽ, ചിലർ ഒരു ഘട്ടം പകുതിയിൽ, ചിലർ നാലു ഘട്ടങ്ങളിൽ, ചിലർ രണ്ടു ഘട്ടങ്ങളിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. ചിലർ ഘട്ടങ്ങളുടെ ഭാഗങ്ങളിൽ, ചിലർ മൂന്ന് പകുതി ഘട്ടങ്ങളിൽ, ചിലർ നാലു പകുതി ഘട്ടങ്ങളിൽ, മറ്റുചിലർ ആറു പകുതി ഘട്ടങ്ങളിൽ. ഈ ലോകത്തിലെ വിവേകമുള്ളവർ, ഗൃഹസ്ഥൻ, വാനപ്രസ്ഥൻ, സന്ന്യാസി എന്നീ നിലകളിൽ വിവിധ ഘട്ടങ്ങളിൽ നിലകൊണ്ട് ചലിക്കുന്നു. ജ്ഞാനികൾ, മനുഷ്യരിൽ മഹാരാജാക്കന്മാർ, ഈ ഘട്ടങ്ങളിൽ വിജയിക്കുന്നു; അവരുടെ മുന്നിൽ യുദ്ധത്തിൽ എനിക്കുമണ്ടികൾ തോറ്റുപോകുന്നത് പുല്ലുപോലെയാണ്. ഈ ഘട്ടങ്ങളിൽ വിജയിച്ച മഹാത്മാക്കൾ മാത്രം ആദരണീയരാണ്; senses എന്ന ശത്രുവിനെ അവർ കീഴടക്കിയിരിക്കുന്നു. സാമ്രാട്ടിന്റെ സ്ഥാനവും, ചക്രവർത്തിയുടെ സ്ഥാനവും അവർക്കു ലഘുവാണ്; അവർ അതിവേഗം പരമാവസ്ഥയിലേക്ക് എത്തുന്നു. പൊന്നിൽ നിർമ്മിച്ച ഒരു ആഭരണം, തന്റെ സ്വഭാവം പൊന്നാണെന്നു മറന്നു, "ഞാൻ പൊന്നാണ്" എന്ന കൃത്രിമം വിളിച്ചുപറയില്ല; അതുപോലെയാണ് സ്വഭാവബോധം. പൊന്നിൽ നിന്ന് ആഭരണബോധം എങ്ങനെ ഉണ്ടാകുന്നു, മഹാമുനി? ഈ "ഞാൻ"-ബോധം എങ്ങനെ വരുന്നു എന്നതിനെക്കുറിച്ച് ദയവായി വിശദമായി പറയൂ. യഥാർത്ഥത്തിൽ ഉള്ളതിനു മാത്രം വരവ്-പോകൽ ഉണ്ട്; അശുദ്ധമായത് ഒരിക്കലും യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇല്ല. "ഞാൻ"-ബോധവും, ആഭരണാവസ്ഥയും യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒരിക്കലും സത്യമല്ല. "ഓ പൊൻ, ആഭരണമാകൂ" എന്ന് പറഞ്ഞാൽ, അത് ആഭരണമാകുന്നു, അതിനാൽ അത് ആഭരണമായി നിലകൊള്ളുന്നു—ഇതിൽ യാതൊരു സംശയവും ഇല്ല. ഇങ്ങനെ ആണെങ്കിൽ, മഹാമുനി, ആഭരണമാകുന്നതിന്റെ സ്വഭാവം എന്താണ്? ഇതിന്റെ വിവേകത്തിലൂടെ ഞാൻ ബ്രഹ്മത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപം അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. രഘവാ, ആകൃതിയില്ലാത്ത, അശുദ്ധമായതിൽ രൂപം ചിന്തിക്കുമ്പോൾ, മൃത്യുവില്ലാത്ത സ്ത്രീയുടെ മകന്റെ ഗുണങ്ങളും പ്രവർത്തനങ്ങളും വിശദീകരിക്കാൻ നിങ്ങൾക്ക് കഴിയാം. തിരമാലയുടെ ആശയം ഒരു മിഥ്യാഭാസമാണ്; അശുദ്ധം രൂപംപോലെയായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു; ഇതാണ് മായയുടെ സ്വഭാവം—കാണുന്നത് യഥാർത്ഥത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നില്ല. മരുഭൂമിയിലെ ജലമാന illusion, രണ്ട് ചന്ദ്രൻ, അഹംഭാവം തുടങ്ങിയവയിൽ, രൂപം കാണുന്നവൻ അതിനെ പിടിച്ചെടുക്കാൻ കഴിയില്ല. ശംഖിൽ വെള്ളി കാണുന്നവൻ, ഒരിക്കലും അതിൽ നിന്ന് ഒരു കണവും വെള്ളി കിട്ടുന്നില്ല. ശരിയായ വിവേകമില്ലാതെ, അശുദ്ധം യഥാർത്ഥംപോലെയായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു; ശംഖിൽ വെള്ളി കാണുന്നത്, മരുഭൂമിയിൽ ജലമാന illusion കാണുന്നത് പോലെയാണ്. അശുദ്ധതയുടെ ഇല്ലായ്മ കാണുമ്പോൾ വ്യക്തമാണ്; കാണാതിരിക്കുമ്പോൾ, അത് മായയുടെ ജലമാന illusionപോലെ തിളങ്ങുന്നു. അശുദ്ധം കാരണം ഉരുത്തിരിയാൻ കഴിയാം, സ്ഥിരതയുള്ളതുപോലെയായി തോന്നാം; പക്ഷേ, പിശാചിന്റെ മിഥ്യാഭാസം പോലെ, അത് അജ്ഞാനികളുടെ നാശത്തിലേക്ക് മാത്രമാണ് നയിക്കുന്നത്. പൊന്നിൽ "പൊന്നായ" ഗുണം ഒഴികെ മറ്റൊന്നും ഇല്ല; എണ്ണയിലും മറ്റും, മണലിൽ തിരമാലയോ ബുബ്ബിളോ പോലെയുള്ള സ്വഭാവം മാത്രമാണ്. ഇവിടെ സത്യം അല്ലെങ്കിൽ അസത്യം എന്നൊന്നുമില്ല; എന്ത് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നുവോ, അതിനനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നു, കുട്ടികളുടെ കളിയിലെ പാശകളിലെ മാറ്റങ്ങൾ പോലെയാണ്. യഥാർത്ഥമോ അശുദ്ധമോ, ഹൃദയത്തിൽ ഉറച്ചതെന്തും ഫലങ്ങൾ ഉരുത്തിരിയുന്നു; വിഷം അല്ലെങ്കിൽ അമൃതം പോലെയാണ്. ഈ പരമജ്ഞാനമില്ലായ്മയാണ് മായ; "ഞാൻ"-ബോധം അശുദ്ധതയിൽ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട്, അതാണ് സാംസാരികചക്രം. പൊൻ പുഴുവിന്റെ ഗുണങ്ങൾ ഇല്ല, ആത്മാവിന് "ഞാൻ"-ബോധം പോലുള്ള ഗുണങ്ങൾ ഇല്ല; "ഞാൻ"-ബോധം ഇല്ലാത്തതിനാൽ, പരമം, തെളിഞ്ഞത്, ശാന്തം, സമത്വം നിലകൊള്ളുന്നു. ശാശ്വതസ്വഭാവം ഇല്ല, സൃഷ്ടാവിന്റെ സ്വഭാവം ഇല്ല; ബ്രഹ്മാണ്ഡം പോലുള്ള സ്വഭാവം ഇല്ല, ദേവന്മാരുടേയും മറ്റുള്ളവരുടേയും സ്വഭാവം ഇല്ല. മറ്റു ലോകങ്ങളുടെ സ്വഭാവം ഇല്ല, സൃഷ്ടിയുടെ സ്വഭാവം ഇല്ല; മേറുവിന്റെ സ്വഭാവം ഇല്ല, ആകാശത്തിന്റെ സ്വഭാവം ഇല്ല, മനസ്സിന്റെ സ്വഭാവം ഇല്ല, ശരീരത്തിന്റെ സ്വഭാവം ഇല്ല. ഇങ്ങനെയാണ് ഈ ജ്ഞാനത്തിന്റെ കഥ, സത്യം-അസത്യം, മായ-അജ്ഞാനം, സ്വഭാവം-ഘട്ടങ്ങൾ, എല്ലാം വിവേകത്തോടെ അന്വേഷിച്ചാൽ, യഥാർത്ഥത്തിൽ ആത്മാവിന്റെ ശുദ്ധതയിലേയ്ക്ക് ഒരാൾ എത്തുന്നു.