രാമാ, സാക്ഷാത്കാരത്തിലൂടെ, അറിവ്, അറിവിന്റെ ഉത്പാദനം, അറിവിന്റെ ഉപാധികൾ—all these are truly nothing but Brahman. അതിനാൽ, സഞ്ചാരത്തെ കുറിച്ചുള്ള വാദങ്ങൾക്കു യാതൊരു പ്രസക്തിയും ഇല്ല; ബ്രഹ്മൻ മാത്രം യാഥാർത്ഥ്യമാണ്. ബ്രഹ്മനിൽ നിന്നു വേറിട്ടുള്ളതാണു സഞ്ചാരം, കാരണം വ്യത്യാസം കാണുന്ന മനസ്സാണ് അതിനെ സഞ്ചാരമെന്നു കരുതുന്നത്. പക്ഷേ, ബ്രഹ്മൻ മാത്രം അറിയപ്പെടുമ്പോൾ, മറ്റൊന്നിനും അവബോധം ഉണ്ടാവില്ല; അവിടെയൊന്നും ഇല്ല. ബ്രഹ്മനിൽ നിന്ന് വേറിട്ടുള്ള യാതൊരു അവബോധവും ഇല്ലെങ്കിൽ, മോക്ഷം എന്നോ, അന്വേഷണങ്ങൾ എന്നോ എന്തിനാണ്? ഈ വിഭജനം, വ്യത്യാസങ്ങൾ—all these are irrelevant. രാമാ, നീ ചോദിച്ച ചോദ്യങ്ങൾ സമാപനത്തിൽ മാത്രം പ്രസക്തിയുള്ളതാണു; അതു പുറത്തു വന്നതുപോലെ, കാലത്തിന് അനുയോജ്യമായതല്ലാത്ത പൂക്കളാൽ നിർമ്മിച്ച മാല, എത്ര മനോഹരമായാലും, യഥാർത്ഥത്തിൽ പ്രകാശിക്കില്ല. കാലത്തിന് അനുസൃതമല്ലാത്ത മാല, എത്ര അലങ്കാരമായാലും, യഥാർത്ഥ പ്രസക്തി ഇല്ല; അതുപോലെ, ജീവികൾ പറഞ്ഞ വാക്കുകളും, എല്ലാം യഥാർത്ഥത്തിൽ അനുയോജ്യമായ സമയത്തേ പ്രസക്തിയുള്ളതാവുമെന്നു കാണാം. കാലം itself is the giver of obstacles and permissions; എല്ലായ്പ്പോഴും, ഫലപ്രാപ്തി കാലം നിർണ്ണയിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ, sleeper എന്ന നിലയിൽ ഉള്ള individual self, തന്റെ ഉള്ളിൽ, കാലത്തിന്റെ ഒഴുക്കിലൂടെ, progenitor എന്ന നിലയുടെ അവസാനത്തെ അവസ്ഥയെ അനുഭവിക്കുന്നു. ഓം എന്ന ഉച്ചാരണത്തിന്റെ അവബോധം മുൻപിൽ വച്ചുകൊണ്ട്, വേദങ്ങൾ കാണുന്നവൻ, തന്റെ മനസ്സിന്റെ രാജ്യത്തിൽ അധിപതിയായവൻ, അതിന്റെ സത്യാവബോധത്തിൽ വേഗത്തിൽ സ്ഥാപിതനാകുന്നു. ഈ അസത്യം, സത്യമെന്നു കരുതി, ശുദ്ധാത്മാവിന്റെ ആകാശത്തിൽ, ലോകം—പർവതങ്ങളുടെ കൂട്ടം പോലെ—ആകാശത്തിൽ വിരിയുന്നു. ഇവിടെ, ഒന്നും ജനിക്കുകയോ, perish ചെയ്യുകയോ ഇല്ല; ലോകം, ഗന്ധർവനഗരം പോലെ, ബ്രഹ്മനിൽ വിപുലീകരിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മയും മറ്റു ജീവികളും യാഥാർത്ഥ്യവും അസത്യമുമാണ്; അതുപോലെ, എല്ലാ ജീവികളും—സർപ്പങ്ങളോ, ദാനവങ്ങളോ—അത് തന്നെയാണ്. ഇത് അവബോധത്തിന്റെ കുഴപ്പമാണ്; അങ്ങനെ arises ചെയ്താലും, അത് അസത്യമാണ്. ബ്രഹ്മ മുതൽ പുഴുവുവരെ, യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനം ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ, അവബോധവും അവസാനിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മ ജനിക്കുന്നതുപോലെ, പുഴുവും ജനിക്കുന്നു; പക്ഷേ, പുഴു, സ്ഥൂലഘടകങ്ങളുടെ ആധിക്യവും, പ്രവർത്തികളുടെ ചെറുതായ്മയും മൂലം, പരിമിതമായിരിക്കുന്നു. ജീവിയിൽ ഉള്ള inclination towards objects, അതാണ് അവന്റെ manliness, അതാണ് സാരം, അതാണ് പ്രവർത്തി. ബ്രഹ്മയുടെ സൃഷ്ടി മുതൽ ഒരു കീടത്തിന്റെ നാശം വരെ, മനസ്സിന്റെ മായയെന്ന illusion അവസാനിക്കുമ്പോൾ, ശുദ്ധാവബോധം മാത്രം ശേഷിക്കുന്നു. അറിവ്, അറിവിന്റെ ഉപാധികൾ, അറിവ്—all these do not exist apart from pure consciousness; അതിനാൽ, duality, unity എന്ന വാദങ്ങൾ, ആനയുടെ കൊമ്പോ, ആകാശത്തിൽ താമരയോ പോലെ, അസത്യമാണ്. ബ്രഹ്മയുടെ cosmic egg, firm existence എന്നതും, തെറ്റായ ധാരണയാണു; അതുപോലെ, silkworm തന്റെ own saliva-യിൽ നിന്ന് രൂപം കാണുന്ന self-ഉം. ബ്രഹ്മ whatever real കാണുമ്പോൾ, അതു അങ്ങനെ തന്നെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു; യഥാർത്ഥം അറിയുന്നവരുടെ ഉറപ്പുള്ള ധാരണയാണു ഇതു. ഏത് വസ്തുവും ഉദയിച്ചാൽ, അതിന്റെ സ്വഭാവം ഇല്ലാതെ ഒരു നിമിഷം പോലും നിലനിൽക്കില്ല; ഇതാണ് വസ്തുക്കളുടെ സ്വഭാവത്തെ കുറിച്ചുള്ള ഉറപ്പുള്ള ധാരണ. ഉദയിച്ചതു അസത്യമാണ്; അസത്യം മാത്രം വളരുന്നു; അത് അനുഭവപ്പെടുന്നത് അസത്യം മാത്രമാണ്; അതിനാൽ, അസത്യം തന്നെ അവസാനിക്കുന്നു. ശുദ്ധാവബോധത്തിൽ സൃഷ്ടി ഉണ്ട്; ശുദ്ധാവബോധം എല്ലായിടത്തും ഉണ്ട്; യഥാർത്ഥത്തിൽ, എല്ലായുള്ളതും ശുദ്ധാവബോധമാണ്—മറ്റൊരു വസ്തുവല്ല. അകത്ത്, പുറത്തു, മുകളിൽ, താഴെ—അറിവിന്റെ ഉപാധികൾ, അറിവ്, അറിവ്—all are pure consciousness; അതിനാൽ, pure consciousness is the knower; എല്ലായുള്ളതും ഒരുമിച്ച്, ever peaceful, perfectly balanced, fourth state-ന്റെ അതീതമായ നിലയിൽ നിലനിൽക്കുന്നു. ഇവിടെ, പുരാതനമായ ഒരു കഥ പറയുന്നു: ഒരു ദാനവസ്ത്രീ ചോദിച്ച വലിയ ചോദ്യങ്ങളുടെ വല. ഹിമാലയത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത്, കറുത്ത മലയുടെ കനൽപിടിച്ച സാലഭഞ്ജികയെ പോലെ, കർക്കടി എന്നൊരു ദാനവസ്ത്രീയുണ്ട്. അവളാണ് വിഷൂചിക; നീതി കൊണ്ട് പീഡിതയായ, വിന്ദ്യവനം പോലെ reasoning-ൽ ക്ഷയിച്ച ശരീരമുള്ള ഒരു യുവതി. അവളുടെ കണ്ണുകൾ വലിയ തീപിടിച്ച പോലെ ജ്വലിക്കുന്നു; മൂക്കിൽ പുക നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അവൾ കറുത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ചിരിക്കുന്നു, രാത്രിയിൽ കെട്ടിയ ശരീരത്തെ പോലെ. മൂടൽമഞ്ഞ് പോലെ വസ്ത്രം, തലയിൽ മേഘം പോലുള്ള തുണി, മാറ് മഴമേഘങ്ങൾ പോലെ തൂങ്ങി, ഇടതൂർന്ന ഇരുട്ടിന്റെ പതാകയുമായി. അവളുടെ കണ്ണുകൾ ഇടിമിന്നൽ പോലെ, താമാലവൃക്ഷങ്ങളിൽ താരങ്ങൾ; അവളുടെ nails cat's-eye gemstone-ന്റെ അറ്റം പോലെ; ചിരിച്ച്, ചിതഭസ്മത്തിന്റെ മാലയുമായി. മാംസമില്ലാത്ത മനുഷ്യ ശരീരങ്ങൾ കൊണ്ട് പൂക്കളുടെ മാലയാലും, അവൾ shines with a necklace of corpses, fierce entrails on every limb. ഭയാനകമായ കപ്പലുകൾ earrings ആയി, ഭൂരിപക്ഷം spirits-ന്റെ possessions കൊണ്ട് അലമുറയുണ്ട്; ശക്തമായ കൈകൾ, സൂര്യൻ പിടിച്ച ഇടിമേഘങ്ങൾ പോലെ ജ്വലിക്കുന്നു. വലിയ ശരീരവും, ഭക്ഷണത്തിന്റെ കുറവുമാണ്, അതിനാൽ, വയറിലെ തീ ഒരിക്കലും തൃപ്തിയാകില്ല; ഒരു തുള്ളി വെള്ളം കൊണ്ട് തീ അണയ്ക്കാൻ കഴിയാത്തതുപോലെ. വലിയ വയറുള്ള അവൾ ഒരിക്കലും തൃപ്തിയാകുന്നില്ല; സമുദ്രത്തിലെ അഗ്നിയുടെ നാവുപോലെ, എപ്പോഴും restlessness; ഒരിക്കൽ അവൾ ചിന്തിച്ചു. ഞാൻ ജംബുദ്വീപത്തിലെ എല്ലാ ജീവികളെയും വിഴുങ്ങിയാലും, എന്റെ വിശപ്പു അവസാനിക്കില്ല; സമുദ്രം നദികളെ കുടിച്ചാലും, ഒരിക്കലും തൃപ്തിയാകാത്തതുപോലെ. മേഘങ്ങൾ, മിരാജുകൾ പോലും വിശപ്പു അണയ്ക്കുന്നില്ല; adversity-ൽ ജീവിക്കാൻ കഴിയുന്ന മാർഗം മാത്രമാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ ഉചിതം. മന്ത്രങ്ങൾ, ഔഷധങ്ങൾ, ദാനം, തപസ്സു, ദേവാരാധന—all these protections-ഉം, അപഹതങ്ങളില്ലാത്തവരും, എല്ലാവരെയും ഒരുപോലെ പീഡിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്നവൻ ആരാണ്? നിശ്ചയമാക്കി, ഞാൻ ഉന്നതമായ തപസ്സു ചെയ്യും; എന്നാൽ, തപസ്സിന്റെ ശക്തിയിൽ, പ്രാപിക്കാനാകാത്തതും പ്രാപിക്കാം. അവളോ, എല്ലാ ജീവികളെയും വിഴുങ്ങാനുള്ള വിശപ്പിൽ, തപസ്സിനായി അനുയോജ്യമായ, ദൂരെയുള്ള, ഭയാനകമായ സ്ഥലം ഓർമ്മിച്ചു. അവൾ കറുത്ത മേഘം പോലെ, lightning പോലെ കണ്ണുകൾ, കൈകളും കാലുകളും, ആ പീക്കിൽ കയറി. അവിടെ, ആകാശത്തിൽ കുളിച്ച്, തപസ്സു ചെയ്യാൻ, ഒരു കാലിൽ നില്ക്കുന്നു; കണ്ണുകൾ ചന്ദ്രനും സൂര്യനും പോലെ നിശ്ചലമായി. തണുപ്പും ചൂടും ബാധിക്കാത്തവളായി, പാറയെ പോലെ ഉറച്ചവളായി, ദിവസങ്ങൾ, പക്ഷങ്ങൾ, മാസങ്ങൾ, കാലങ്ങൾ—all passed by, അവളുടെ തപസ്സിൽ.