നദിയിലെ സുന്ദരമായ വെള്ളത്തിൽ ഉയരുന്ന തിരമാല പോലെ, ഈ ലോകം ബ്രഹ്മണിൽ ശൂന്യതയുടെയും അശൂന്യതയുടെയും അവസ്ഥയിൽ പ്രവേശിച്ചിട്ടുണ്ട്; അതിന്റെ യഥാർത്ഥം neither completely exists nor does not exist. ഒരു മരത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ബോംബ് ഉണ്ടാക്കാൻ സ്ഥലം, കാലം, ദിശ എന്നിവയുടെ പരിധികൾ കാരണം സാധ്യമാണ്; എന്നാൽ ജഡമായ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, ആരാണ് അകത്തെ യാതൊരു സംശയവും ഉണ്ടാക്കാൻ കഴിയുന്നത്? അതിനാൽ, മരവും ബോംബും പോലുള്ള ഉദാഹരണങ്ങൾ ലോകത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ അവസ്ഥയെ ഭാഗികമായി മാത്രമേ പ്രതിനിധീകരിക്കൂ; യഥാർത്ഥ പ്രതീക്ഷയുമായി ഇവക്ക് സമതുല്യമായ ഉപമയില്ല. ഈ ലോകം മറ്റൊന്നിൽ നിന്നുമല്ല ഉരുവാകുന്നത്, അല്ലെങ്കിൽ അതിന് അവസാനമില്ല; ശുദ്ധമായ ബ്രഹ്മൻ മാത്രമാണ് സ്വസ്വഭാവത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നത്. ‘ശൂന്യത’ എന്ന ആശയം ‘അശൂന്യത’യുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി മാത്രം മനുഷ്യൻ ചിന്തിക്കുന്നു; യഥാർത്ഥ അശൂന്യതയില്ലെങ്കിൽ, എങ്ങനെ ശൂന്യതയും അശൂന്യതയും ഉണ്ടാവും? ബ്രഹ്മണിൽ പ്രകാശം യാതൊരു വസ്തുവിൽ നിന്നുമല്ല ഉരുവാകുന്നത്; അങ്ങനെ, സൂര്യൻ, അഗ്നി, ചന്ദ്രൻ, നക്ഷത്രങ്ങൾ എന്നിവ ശാശ്വതത്തിൽ എങ്ങനെ നിലനിൽക്കാം? മഹാഭൂതങ്ങളുടെ പ്രകാശം ഇല്ലാതാകുന്നത് ‘അന്ധകാര’മായി അറിയപ്പെടുന്നു; എന്നാൽ ഇവിടെ മഹാഭൂതങ്ങളുടെ അഭാവമില്ല, അതിനാൽ അന്ധകാരമില്ല. അതിന്റെ പ്രകാശം ആകാശത്തിന്റെ സ്വഭാവമുള്ളവന്റെ നേരിട്ടുള്ള അനുഭവം മാത്രമാണ്; അകത്തെ എല്ലാം അതിലൂടെ മാത്രമാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അന്ധകാരവും പ്രകാശവും ഇല്ലാത്ത അവസ്ഥ, പ്രായമില്ലാത്ത ആ ഭവനം, vessel-ൽ ഉള്ള ആകാശം പോലെ, ലോകത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പിനെ ধারণിക്കുന്നതാണെന്ന് അറിയുക. ബിൽവ ഫലത്തിലെ യഥാർത്ഥം വ്യത്യാസമില്ലാത്തതുപോലെ, ബ്രഹ്മനും ലോകവും തമ്മിൽ slightest separation പോലും ഇല്ല. വെള്ളത്തിൽ തിരമാല, മണ്ണിൽ ചട്ടി, അങ്ങനെ ലോകത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പ് എവിടെയുണ്ടോ, അതിനെ ആകാശത്തിന്റെ സ്വഭാവമായാണ് എങ്ങനെ കാണാനാകൂ? മണ്ണും വെള്ളവും രൂപമുള്ളതാണെങ്കിലും, ബ്രഹ്മൻ ആകാശം പോലെ ശുദ്ധമാണ്, ലോകം അതിൽ തന്നെ നിലനിൽക്കുന്നുവെന്ന് അറിയുക. അതിനാൽ, ചൈതന്യ-ആകാശം ആകാശത്തിലും ശുദ്ധമാണെന്ന് പോലെ, അതിൽ ഉൾപ്പെട്ട ലോകവും വാക്കുകളും അവയുടെ അർത്ഥങ്ങളും അതിന്റെ സ്വഭാവം തന്നെയാണ്. ഒരു കിരണത്തിൽ തീവ്രത അനുഭവിക്കുന്നവൻ മാത്രമാണ് അത് അറിയുന്നത്; അങ്ങനെ, പരമചൈതന്യ-ആകാശത്തിൽ ശുദ്ധചൈതന്യം അറിയപ്പെടുന്നത് വിഷയങ്ങൾക്കു പുറത്ത് അല്ല. അതിനാൽ, ചൈതന്യം തന്നെ ജഡമായി തോന്നുന്നു, കാരണം അതിൽ വിഷയങ്ങളില്ല; ലോകത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പ് അതിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം compelled by itself ആണ്. രൂപങ്ങൾ, പ്രകാശം, മാനസിക സങ്കൽപ്പങ്ങൾ—all are made of that; അതിനാൽ, ഈ സർവജഗത്, അതിന്റെ യഥാർത്ഥത്തിൽ, either deep sleep or turiya-state-ൽ മാത്രം നിലനിൽക്കുന്നു. അങ്ങനെ, മനസ്സു ശാന്തമായ യോഗി, ലോകകാര്യങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോഴും, deep sleep-like awareness-ൽ നിലനിൽക്കുന്നവൻ, appearances ഇല്ലാത്ത, appearances-ന്റെ ഉറവിടമായ ബ്രഹ്മണിൽ സ്ഥിരമായി നിലനിൽക്കുന്നു. വെള്ളത്തിൽ liquidity നിലനിൽക്കുന്നതുപോലെ, whether manifest or unmanifest, അതേപോലെ ഈ സർവജഗത് പരമത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നു. പൂർണതയിൽ നിന്നും പൂർണത ഉരുവാകുന്നു; രൂപമില്ലാത്തതിൽ നിന്നു രൂപമില്ലാത്തതും; ബ്രഹ്മണിൽ നിന്ന് ജഗത് പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു, പക്ഷേ അതിന് യാതൊരു വസ്തുത്വമില്ല. പൂർണത്തിൽ നിന്ന് പൂർണത ഉരുവാകുന്നു, നിലനിൽക്കുന്നതും പൂർണത തന്നെ; അതിനാൽ, ജഗത് അജন্মയാണ്, ജന്മം എന്നു തോന്നുന്നതും അതേ പൂർണത തന്നെയാണ്. അവിടെ cognition ഉരുവാകില്ല, അതിനാൽ objectivity എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും? അവിടെ experiencer ഇല്ലെങ്കിൽ, mirage-ൽ sharpness എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും? യഥാർത്ഥമായി തോന്നുന്ന ഈ ലോകം, supreme consciousness-ൽ മനസ്സിൽ നിന്നു ഉരുവാകുന്നു; reflection ഇല്ലെങ്കിൽ, reflection-ന്റെ സ്ഥാനം എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും? ഇത് ഏറ്റവും സൂക്ഷ്മമായ അണുവിലും സൂക്ഷ്മം, ഏറ്റവും ശുദ്ധം, refined, supreme, peaceful—വാനാകാശത്തിൽ പോലും അതിനേക്കാൾ. ദിശ, കാലം, മറ്റെന്തും കൊണ്ട് അതിന് പരിധിയില്ല; അതിനാൽ അതി വിശാലം, ആദിയില്ല, അന്തിയില്ല, illuminating object ഒന്നുമില്ല. ചൈതന്യത്തിന്റെ സാരമാത്രം മാത്രം ഉള്ളിടത്ത്, mind-ന്റെ രൂപം, latent impressions-ൽ നിന്നുള്ളത്, എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും? അവിടെ ചൈതന്യം മാത്രം ഉരുവാകുന്നു, അതിനാൽ living being ഇല്ല; ബുദ്ധി, മനസ്, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, latent tendencies ഒന്നുമില്ല. അങ്ങനെ നിലനിൽക്കുന്ന അവസ്ഥ, though full of dissolution and beginning, പ്രായമില്ലാത്തത്; നമ്മുടെ ദൃഷ്ടിയിൽ, peaceful, empty, space-നേക്കാൾ വലിയത്. Ultimate reality-യുടെ സ്വഭാവം, infinite consciousness-ന്റെ രൂപം, വിശദമായി വീണ്ടും പറയൂ എന്ന് ഒരാൾ ചോദിക്കുന്നു. മഹാപ്രളയത്തിന്റെ സമയത്ത്, എല്ലാ കാരണങ്ങളുടെയും കാരണമായത്, supreme Brahman ആണ്; അതാണ് ഇപ്പോൾ വിശദീകരിക്കപ്പെടുന്നത്. മനസ്സിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ അവസാനിപ്പിച്ച്, സ്വയം ലയിച്ചപ്പോൾ, indescribable-മായ രൂപം, അതാണ് യഥാർത്ഥത്തിന്റെ രൂപം. പ്രപഞ്ചം കാണപ്പെടുന്നില്ല, seer ഇല്ല; objects ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ എല്ലാം ലയിക്കുന്നു; pure illumination-മായി whatever shines, അതാണ് യഥാർത്ഥത്തിന്റെ രൂപം. Jeeva-യുടെ സ്വഭാവം objects-ലേക്ക് orient ചെയ്താൽ, അത് ശരീരമാണ്; pure, peaceful consciousness alone, അതാണ് കാരണങ്ങളുടെ കാരണം. Thumb, finger എന്നിവ wind-ൽ നിന്ന് untouched ആയപ്പോൾ, living mind-ന്റെ രൂപം, supreme Self ആണ്. ദീർഘമായ ധ്യാനത്തിന് ശേഷം നിലനിൽക്കുന്ന, sleep ഇല്ലാത്ത, infinite, inert അല്ലാത്ത, strongly established form, അതാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്. ആകാശം, കല്ല്, കാറ്റ്—space of consciousness-ൽ ഉള്ള whatever is the heart—that is the supreme Self-ന്റെ രൂപം. Unreachable, mindless, living one who acts—peaceful, supreme existence, primordial substance-ന്റെ being. Consciousness-light-ന്റെ center, dense radiance-ന്റെ center, perception-ന്റെ center—supreme Self-ന്റെ രൂപം. Beginningless, endless awareness, sensation, light, visible, darkness—all contain supreme Self-ന്റെ രൂപം. From which world seems to arise, though ever unarisen in form; divided-looking, yet undivided—that is supreme Self-ന്റെ രൂപം. ലോകകാര്യങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടാലും, stone-like seat—space within non-space—that is supreme Self-ന്റെ രൂപം. ഇങ്ങനെ, ഈ ലോകം, അതിന്റെ എല്ലാ ഭാവങ്ങളിലെയും രൂപങ്ങളിലെയും, ബ്രഹ്മണിൽ നിന്ന് ഉരുവാകുന്നു, അതിൽ തന്നെ ലയിക്കുന്നു; അതിന്റെ യഥാർത്ഥം, pure consciousness, beginningless, endless, ever-full, peaceful, and supreme.