ഒരു സ്നേഹപൂർവ്വം നിറഞ്ഞ ശാന്തമായ ശൈലിയിൽ ഈ ശ്ലോകങ്ങൾ പറയുന്നതിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഒരു കഥപോലെ പറയാം: ഇന്നലെ ചെയ്ത പാപങ്ങൾ ഇന്ന് ചെയ്യുന്ന സത്കർമ്മങ്ങൾകൊണ്ടു അലങ്കരിക്കപ്പെടുന്നതുപോലെ, മുൻകാലത്തിൽ ചെയ്ത പ്രവൃത്തികളും നല്ലതിലേക്ക് മാറ്റാൻ സാധിക്കും. അതിനാൽ, നല്ല പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കണം. ചിലർ ഭാവിയെ മാത്രം ആശ്രയിച്ച് ആലോചിക്കാറുണ്ട്—അവൻ അഗ്നിയിൽ കുടുങ്ങിയാൽ, "ഭാഗ്യപ്രകാരം കത്തട്ടെ അല്ലെങ്കിൽ കത്താതിരിക്കട്ടെ" എന്ന് തീയുടെ നേരെ പറയേണ്ടിവരും. ഇവിടെ പ്രവൃത്തി ചെയ്യുന്നത് ഭാഗ്യമാണ് എന്നാണെങ്കിൽ മനുഷ്യന്റെ പരിശ്രമത്തിന് എന്താണ് പ്രസക്തി? അപ്പോൾ ഭാഗ്യമാണ് കുളിക്കലും, ദാനവും, ഭക്ഷണവും മറ്റെല്ലാം ചെയ്യേണ്ടത്. അങ്ങനെയെങ്കിൽ, ശാസ്ത്രോപദേശങ്ങൾ എന്തിന്? ഭാഗ്യം മാത്രമാണ് പ്രേരകശക്തിയെങ്കിൽ, ആരെയാണ് പഠിപ്പിക്കാൻ കഴിയുക? ഈ ലോകത്ത് ജഡന്മാരെ ഒഴികെ ആരിലും നിർജ്ജീവത കാണുന്നില്ല; ചലനത്തിലൂടെ ഫലപ്രാപ്തി സംഭവിക്കുന്നു. അതിനാൽ ഭാഗ്യത്തിന് അർത്ഥമില്ല. രൂപരഹിതമായ ഭാഗ്യം ശരീരമുള്ളവർക്കു സഹായിയാകുന്നില്ല; കൈകൾക്കു മുതലായവയ്ക്കു പ്രവർത്തനം പരിശ്രമത്തിലൂടെ മാത്രമേ ഉണ്ടാകൂ, ഭാഗ്യത്തിലൂടെ ഒരിക്കലുമല്ല. മനസ്സും ബുദ്ധിയും ഇവിടെ അനുഭവപ്പെടുന്നു; എന്നാൽ ഈ ഭാഗ്യം കാണപ്പെടുന്നില്ല. ജ്ഞാനികൾ ഭാഗ്യത്തെ ഒരു കാവൽക്കാരനോടു ഉപമിക്കുന്നു—അത് യാഥാർത്ഥ്യമല്ല. ബുദ്ധിക്കു പുറമെ വേറൊരു ശക്തിയുണ്ടെങ്കിൽ, അവയിൽ വ്യത്യാസം എന്ത്? ഭാവനയാണ് അധികാരം എങ്കിൽ, മനുഷ്യന്റെ പരിശ്രമവും ഭാവനയല്ലേ? രൂപരഹിതമായത് ശരീരവാനുമായി ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നില്ല, ആകാശം ശരീരവാനുമായി ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നതുപോലെ; ശരീരവാൻ ബന്ധപ്പെടുന്നത് കാണപ്പെടുന്നു—അതുകൊണ്ട് ഭാഗ്യം ഇല്ല. ഈ മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലെ ജീവികൾക്ക് പ്രവർത്തനം നിശ്ചയിക്കുന്ന മറ്റാരെങ്കിലുമുണ്ടെങ്കിൽ, ഭാഗ്യം എല്ലാവരെയും ഉറക്കത്തിലാക്കട്ടെ—സകലവും ഭാഗ്യം ചെയ്യട്ടെ. "ഞാൻ ഭാഗ്യത്താൽ ഇങ്ങനെ നിർബന്ധിതനാകുന്നു; ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യാൻ കഴിയും?" എന്ന ആശ്വാസവാക്ക് യഥാർത്ഥത്തിൽ പരമാർത്ഥത്തിൽ ഭാഗ്യമല്ല. ഭാഗ്യം ഭാവന ചെയ്യുന്നവരാണ് മൂഢന്മാർ; അതിൽ ആശ്രയിച്ചവർ നശിച്ചുപോയി. എന്നാൽ ജ്ഞാനികൾ അവരുടെ സ്വന്തം പരിശ്രമത്തിലൂടെ പരമാവധി സ്ഥാനം നേടി. ധൈര്യശാലികൾ, വീരന്മാർ, ജ്ഞാനികൾ, പണ്ഡിതന്മാർ—ഈ ലോകത്ത് ആരാണ് ഭാഗ്യമെന്തെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നത്? ദീർഘായുസ് നിശ്ചയിച്ച ഒരാൾക്ക് തലവെട്ടിയാലും ജീവിച്ചിരിക്കുമെങ്കിൽ, അതാണ് പരമഭാഗ്യം. പഠനത്തിൽ ദീർഘത നിശ്ചയിച്ചവൻ പഠനം ഇല്ലാതെ ജ്ഞാനി ആവുകയാണെങ്കിൽ, അതാണ് പരമഭാഗ്യം. വിശ്വാമിത്രമഹർഷി ഭാഗ്യത്തെ അകറ്റി വച്ചു; പരിശ്രമത്തിലൂടെ മാത്രമാണ് ബ്രാഹ്മണത്വം നേടിയത്, രാമാ, മറ്റേതു വഴിയുമല്ല. മറ്റു മഹർഷിമാർ സ്വർഗ്ഗലോകത്തിലെത്തിയത് പരിശ്രമത്തിലൂടെയായിരുന്നു. ദേവന്മാരെ തോല്പിച്ച അസുരാധിപന്മാർ മൂന്നുലോകങ്ങളിലും ആധിപത്യം നേടിയതും പരിശ്രമത്തിലൂടെ തന്നെ. പുനഃ, ദേവന്മാർ തങ്ങളുടെ ശക്തിയാൽ മനുഷ്യന്റെ പരിശ്രമത്തിലൂടെ ലോകം പിടിച്ചെടുത്തു. രാമാ, വെള്ളം ഒരു പാത്രത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നത് പരിശ്രമത്താലും മാർഗ്ഗത്തിലുമാണ്, ഭാഗ്യത്താൽ അല്ല; കലശത്തിൽ ദീർഘകാലം വെള്ളം നിലനിൽക്കുന്നത് മാർഗ്ഗം കൊണ്ടാണ്, ഭാഗ്യം കൊണ്ടല്ല. എടുക്കൽ, ദാനം, പരിശ്രമം, സംശയം, സഞ്ചാരം—എവിടെയും കഴിവാണ് കാണുന്നത്, ഭാഗ്യം അല്ല, മരുന്നുപോലെ. എല്ലാ കാരണങ്ങളും ഫലങ്ങളും ഇല്ല; ഭാവിച്ചിരിക്കുന്നത് മനസ്സിന്റെ ചിന്തയിൽ നിന്നാണ്. ഭാഗ്യം എന്ന അസത്യം പരിഗണിക്കാതെ, ഉത്തമമായ മനുഷ്യപരിശ്രമത്തിൽ ആശ്രയിക്കു, ഭാഗ്യശാലിയായവളേ. അപ്പൊൾ, ധർമ്മങ്ങളെല്ലാം അറിയുന്ന പ്രഭോ, നന്നായി അടിസ്ഥാനമിട്ടു; ഈ ലോകത്ത് ഭാഗ്യം എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നത് എന്താണെന്ന് പറയണമേ, ബ്രഹ്മൻ. രാഘവാ, മനുഷ്യന്റെ പരിശ്രമം എല്ലാ പ്രവൃത്തികളുടെയും കാരണമാണ്, മറ്റൊന്നുമല്ല; എല്ലാ സ്ഥലത്തും ഫലഭോക്താവും പരിശ്രമം തന്നെയാണ്, ഭാഗ്യം കാരണമല്ല. ഭാഗ്യം ഒന്നും ചെയ്യുന്നില്ല, അനുഭവിക്കുന്നില്ല, അതില്ല; കാണപ്പെടുന്നില്ല, മാനിക്കപ്പെടുന്നില്ല—അത് ഒരു ഭാവന മാത്രമാണ്. ഫലപ്രാപ്തി മനുഷ്യന്റെ പരിശ്രമത്തിലൂടെ മാത്രമാണ്; ദുഷ്ടമോ, ശുഭമോ, ഐശ്വര്യമോ, ഭാഗ്യം എന്ന വാക്ക് ഉപയോഗിച്ച് പറയുന്നു. എന്തെങ്കിലും ഇഷ്ടഫലമോ അനിഷ്ടഫലമോ ലഭിക്കുന്നത് എല്ലായ്പ്പോഴും മനുഷ്യപരിശ്രമം കൊണ്ടാണ്—അതാണ് 'ഭാഗ്യം' എന്ന വാക്കിൽ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. മനുഷ്യപരിശ്രമം കൊണ്ടു മാത്രമാണ് ഫലം ഉണ്ടാകുന്നത്; അതാണ് ലോകത്തിൽ 'ഭാഗ്യം' എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. എന്നാൽ, രാഘവാ, യഥാർത്ഥത്തിൽ, ഈ ലോകത്ത് ആര്ക്കും ഭാഗ്യം ഒന്നും ചെയ്യുന്നില്ല; അത് ആകാശം പോലെയാണ്—പ്രവർത്തിച്ചാലും അല്ലാതിരുന്നാലും വ്യത്യാസമില്ല. മനുഷ്യപരിശ്രമം കൊണ്ടുള്ള ശുഭ-അശുഭഫലം ലഭിക്കുമ്പോൾ, "ഇങ്ങനെ സംഭവിച്ചു" എന്ന യുക്തിയാണ് 'ഭാഗ്യം' എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. "ഇങ്ങനെ എന്റെ ധാരണയായിരുന്നു, ഇങ്ങനെ എന്റെ സംയമനം," എന്ന ചിന്തയും, അതിന്റെ ഫലപ്രാപ്തിയും—ഈ യുക്തിയാണ് 'ഭാഗ്യം' എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ഇഷ്ടഫലമോ അനിഷ്ടഫലമോ ലഭിച്ചതിനെക്കുറിച്ച് "ഇങ്ങനെ സംഭവിച്ചു" എന്ന പ്രസ്താവനം ആശ്വാസവാക്ക് മാത്രം; അതാണ് 'ഭാഗ്യം' എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ധർമ്മങ്ങളെല്ലാം അറിയുന്ന പ്രഭോ, മുൻകാലത്തിൽ സമ്പാദിച്ച പ്രവൃത്തികൾ—അത് തന്നെയാണ് ഭാഗ്യം; എന്നാൽ അതിനെ നിങ്ങൾ എങ്ങനെ നിരാകരിച്ചു? നന്നായി പറഞ്ഞു, രാഘവാ, നീ മനസ്സിലാക്കി; ഞാൻ എല്ലാം വിശദീകരിക്കും, നീ ഭാഗ്യം ഇല്ലെന്ന ദൃഢമായ ധാരണ നേടട്ടെ. പണ്ടത്തെ ആഴത്തിൽ പതിഞ്ഞിരുന്ന വാസന, ഇപ്പോൾ പ്രവൃത്തിയുടെ ശക്തിയാൽ ഫലപ്രാപ്തിയായി. ഒരു ജീവിയുടെ പ്രവൃത്തികൾ അവന്റെ സ്വഭാവം അനുസരിച്ച് ഉടനടി ഉണ്ടാകുന്നു; മറ്റേതെങ്കിലും പ്രവൃത്തിയോ വാസനയോ ഇല്ലാതിരിക്കാൻ ഇടയില്ല. ഒരു ഗ്രാമം ആഗ്രഹിക്കുന്നവന് ഗ്രാമം ലഭിക്കും; നഗരം ആഗ്രഹിക്കുന്നവന് നഗരം ലഭിക്കും. ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ വാസന അനുസരിച്ച് പരിശ്രമിക്കുന്നു. മുൻകാലത്ത് ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ ചെയ്ത പ്രവൃത്തികൾ 'ഭാഗ്യം' എന്ന പേരിൽ വിളിക്കപ്പെടുന്നു. അതുകൊണ്ട്, ഭാഗ്യം എന്നത് സ്വന്തം പ്രവൃത്തികളാണ്; പ്രവൃത്തി വാസനയുടെ പാകമായ രൂപമാണ്. വാസന മനസ്സിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമല്ല, കാരണം മനസ്സാണ് വ്യക്തി. അതിനാൽ, ഭാഗ്യം എന്നത് പ്രവൃത്തികളാണ്; പ്രവൃത്തി തന്നെയാണ് മനസ്സ്. മനസ്സാണ് വ്യക്തി എന്നതുകൊണ്ട്, അതിനപ്പുറം ഭാഗ്യം ഇല്ലെന്നത് ഉറപ്പാണ്. ഇങ്ങനെ, ഈ ശ്ലോകങ്ങൾ മനുഷ്യന്റെ പരിശ്രമവും ചിന്തയും ജീവിതത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ നിർണായകശക്തിയാണെന്നതും, ഭാഗ്യം എന്നത് ഒരു ഭാവന മാത്രമാണെന്നതും സ്നേഹപൂർവ്വം വിവരിക്കുന്നു.