വിശുദ്ധ യೋಗവാസിഷ്ഠം ഗ്രന്ഥത്തിലെ ഈ ശ്രേണിയിലുള്ള ശ്ലോകങ്ങൾ മനുഷ്യന്റെ ശ്രമവും ദൈവവും (ദൈവം) എന്ന ആശയങ്ങളെ ആഴത്തിൽ വിശകലനം ചെയ്യുന്നു. ഈ ശ്ലോകങ്ങളിൽ പറയുന്ന കഥപോലുള്ള സന്ദേശം ഇങ്ങനെ ഒഴുകുന്നു: വിജയത്തിനായി പരിശ്രമിക്കുന്നവർ, slightest ലാഭം പോലും ആഗ്രഹിക്കാതെ, അജ്ഞാനികളായ സാധാരണ മനുഷ്യരാണ്; അവർ ഭാഗ്യത്തിൽ (ദൈവത്തിൽ) മാത്രം ആശ്രയിച്ച് ജീവിക്കുന്നു. എന്നാൽ, ഒരാളുടെ ശ്രമം ദൈവം കൊണ്ട് നശിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, അതിനെ നശിപ്പിക്കുന്നവന്റെ ശ്രമം കൂടുതൽ ശക്തിയുള്ളതാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം. ഒരു തണ്ട് മുകളിൽ രണ്ട് ഫലങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ, അതിൽ ഒന്നിന് ശൂന്യതയുണ്ടെങ്കിൽ, അവയുടെ ഉത്പാദനവും ഭാവവും വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു; അതിൽ ശ്രമവും അവബോധവും വ്യത്യസ്തമാണ്. ലോകത്തിലെ എല്ലാ സംഭവങ്ങളും, അവ പൂർണ്ണമായിട്ടും, നശിക്കുമ്പോൾ, അതിനെ നശിപ്പിക്കുന്ന ശ്രമത്തിന്റെ ശക്തി വലുതാണ്. ഒരു ഭിക്ഷകന് ഭാഗ്യശാലമായ രീതിയിൽ രാജാവായാൽ, അതിന് പിന്നിൽ മന്ത്രിമാരുടെയും ആനകളുടെയും ജനങ്ങളുടെയും ശ്രമം പ്രവർത്തിച്ചിരിക്കുന്നു. ഭക്ഷണം ദന്തങ്ങൾ കൊണ്ട് പിടിച്ചും ചതച്ചും കഴിക്കുന്നതുപോലെ, ചെറിയ ശ്രമം ഒരു വീരന് അതിന്റെ ശക്തി കൊണ്ട് കീഴടക്കും. മഹാന്മാരുടെ പരിശ്രമം എത്ര എളുപ്പത്തിൽ ഫലപ്രദമാവുന്നുവെന്ന് കാണാം; അവർക്ക് പ്രവർത്തികൾ മണ്ണിന്റെ കഷ്ണങ്ങൾ പോലെ സ്വതന്ത്രമായി ഉപയോഗിക്കാനാകും. യോഗ്യരുടെ ശ്രമം, അത് കാണപ്പെടുകയോ കാണപ്പെടാതിരിക്കുകയോ ചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ, അജ്ഞാനികൾ അതിനെ 'ദൈവം' എന്ന് വിളിക്കുന്നു; അവർക്ക് അകത്തു തന്നെ വിവേകമില്ല. ജീവികളുടെ ശക്തമായ ശ്രമം ദൈവം എന്നതുപോലെയാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്; രാജാക്കന്മാരിലും ഇതിന്റെ തെളിവ് കാണാം. മന്ത്രിമാരുടെയും ആനകളുടെയും ജനങ്ങളുടെയും സ്വാഭാവിക വിവേകമാണ് ഒരു ഭിക്ഷകരാജ്യത്തെ നിയന്ത്രിക്കുകയും നിലനിർത്തുകയും ചെയ്യുന്നത്. ഇപ്പോഴത്തെ (present) സമയം കഴിഞ്ഞതിനെ (past) നശിപ്പിക്കുന്നു; കഴിഞ്ഞത് ഇപ്പോഴത്തെ ശക്തിയായി കീഴടക്കുന്നു. എന്നാൽ, മനസ്സിൽ സമാധാനം നിലനിർത്തുന്നവന്റെ പരിശ്രമം എല്ലായ്പ്പോഴും വിജയിക്കുന്നു. ഇരട്ടയിൽ, ഇപ്പോഴത്തെ (present) ശ്രമം കാണപ്പെടുന്നതിൽ നിന്നും കൂടുതൽ ശക്തമാണ്; അതുകൊണ്ട്, പരിശ്രമം കൊണ്ട് ദൈവത്തെ മറികടക്കാം, കുട്ടിയെ യുവാവ بواسطة കീഴടക്കുന്നതുപോലെ. ഒരു വർഷം പരിശ്രമത്തിലൂടെ ലഭിച്ച വിള കാറ്റ് കൊണ്ട് നഷ്ടമാകുമ്പോൾ, അതിനെ ബാധിക്കാൻ കൂടുതൽ പരിശ്രമം ഉപയോഗിച്ചാൽ, കാറ്റിനെയും കീഴടക്കാം. Gradually സമ്പാദിച്ച ധനം നഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ, അതിൽ ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല; എന്റെ ശക്തി അപ്രാപ്യമാണെങ്കിൽ, ദുഃഖം എന്തിന്? ഞാൻ ചെയ്യാൻ കഴിയാത്ത കാര്യത്തിൽ ദുഃഖിച്ചാൽ, അതു മരണത്തെ മറന്നവന്റെ പിന്മാറ്റം തന്നെയാണ്. ലോകത്തിലെ എല്ലാ അവസ്ഥകളും സ്ഥലവും സമയവും പ്രവർത്തിയും വസ്തുവും അനുസരിച്ച് ഉണ്ടാകുന്നു; എന്നാൽ, കൂടുതൽ പരിശ്രമം ചെയ്യുന്നവൻ അവയെ എല്ലാം മറികടക്കും. അതിനാൽ, സ്വന്തമായ പരിശ്രമത്തിൽ ആശ്രയിച്ച്, സത്യമായ ശാസ്ത്രങ്ങൾ വായിക്കുകയും സജ്ജനരുമായി സൗഹൃദം പുലർത്തുകയും ചെയ്ത്, മനസ്സിനെ ശുദ്ധീകരിച്ച് സാംസാരിക സാഗരത്തെ കടക്കണം. മനുഷ്യന്റെ മുൻകാലവും ഇപ്പോഴത്തെ ശ്രമവും ഫലമുള്ള വൃക്ഷങ്ങളാണ്; എന്നാൽ, ഇപ്പോഴത്തെ ശ്രമം മുൻകാലത്തെക്കാൾ കൂടുതൽ ഫലപ്രദമാണ്. മുൻകാല പ്രവർത്തികളുടെ തുല്യത നല്ല പ്രവർത്തികൾ കൊണ്ട് മാറ്റിയില്ലെങ്കിൽ, ആ അജ്ഞാനി വാക്കിന്റെയും മനസ്സിന്റെയും സന്തോഷ-ദുഃഖത്തിൽ ശക്തിയില്ലാത്തവനാണ്. എന്നാൽ, ഉത്തമമായ ആസ്ചര്യവും നല്ല ആചാരവും ഉള്ളവൻ ലോകത്തിന്റെ മായയിൽ നിന്ന് സിംഹം പീജയിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുന്നതുപോലെ മാറിപ്പോകുന്നു. "മറ്റൊരാൾ എന്നെ ഇങ്ങനെ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നു" എന്നത് ഹാനികരമായ മായയാണ്; ഈ ദൃഷ്ടികോണം സ്വീകരിക്കുന്നവൻ, വ്യക്തമായതിനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവൻ, ദൂരത്ത് നിന്ന് ഒഴിവാക്കേണ്ടതായവനാണ്. ആയിരക്കണക്കിന് ഇടപാടുകൾ വരുകയും പോകുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, അവയിൽ സുഖവും ദുഃഖവും ഉപേക്ഷിച്ച്, ശാസ്ത്രം അനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കണം. ശാസ്ത്രാനുസൃതമായ ആചാരത്തിന്റെ അതിരുകൾ മറികടക്കാത്തവനിൽ എല്ലാ ധനങ്ങളും സമുദ്രത്തിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നതുപോലെ ഉണ്ടാകുന്നു. തനതായ ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് ഏകPOINTമായ പരിശ്രമം 'മാനുഷപരിശ്രമം' എന്നാണ് ജ്ഞാനികൾ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്; അത് ശാസ്ത്രം വഴി വിജയിക്കുന്നു. പ്രവർത്തി ഉജ്ജ്വലവും സജീവവുമാകുമ്പോൾ, അതിന്റെ ലക്ഷ്യം സ്വാഭാവികമായി പൂർത്തിയാകും; ഇത് വിവേകത്താൽ, സജ്ജനരോടു സൗഹൃദം പുലർത്തിയും സത്യമുള്ള ശാസ്ത്രങ്ങൾ പഠിച്ചും മൂർച്ചപ്പെടുത്താം. ജ്ഞാനികൾ പരമാർത്ഥം അനന്തവും സമത്വസുഖവുമായ Bliss ആയി അറിയുന്നു; അതിനെ പൂർണ്ണമായി പ്രാപിച്ചവർ യഥാർത്ഥ ഗുരുക്കളും ശാസ്ത്രങ്ങളും സേവിക്കേണ്ടവരാണ്. മുൻപരിശ്രമം 'ദൈവം' എന്നതുപോലെയാണ് വിളിക്കപ്പെടുന്നത്; ഈ സന്ദർഭത്തിൽ ആ പേര് നിഷേധിക്കേണ്ടതില്ല. അജ്ഞാനികൾ ദൈവത്തെ മറ്റെന്തോ ആയി കണക്കാക്കുമ്പോൾ, അവർ നശിക്കുന്നു; എല്ലായ്പ്പോഴും, സ്വന്തമായ പരിശ്രമം രണ്ട് ലോകത്തെയും ഫലപ്രദമാക്കുന്നു. ഇന്നലെ ചെയ്ത തെറ്റുകൾ ഇന്ന് നല്ല പ്രവർത്തികൾ കൊണ്ട് മാറ്റിവയ്ക്കുന്നുവെന്നതുപോലെ, മുൻകാല പ്രവർത്തികളും മറികടക്കാം; അതുകൊണ്ട്, ഉത്തമ പ്രവർത്തികൾ ചെയ്യാൻ പരിശ്രമിക്കണം. പരിശ്രമത്തിന്റെ ഫലം കൈയിലിരിക്കുന്ന നെല്ലിക്കപോലെ വ്യക്തമാണ്; അജ്ഞാനികൾ ഇതിനെ അവഗണിച്ച് ദൈവത്തിന്റെ മായയിൽ മുങ്ങുന്നു. ദൈവം, സ്വന്തം കൽപ്പനയിൽ സൃഷ്ടിച്ചിട്ടുള്ളത്, കാരണ-ഫലബന്ധമില്ലാത്തത്, അസത്യമായതായതിനാൽ ഉപേക്ഷിക്കണം; ഉത്തമ മനസ്സുള്ളവനേ, സ്വന്തമായ പരിശ്രമത്തിൽ ആശ്രയിക്കണം. ശാസ്ത്രം, ഉത്തമ ആചാരം, പ്രദേശിക ആചാരം എന്നിവയുടെ ഫലങ്ങൾ ദീർഘകാലം വളരുന്നു; അതു ഹൃദയത്തിൽ പ്രകാശിക്കുമ്പോൾ, മനസ്സ് മറ്റൊന്നും ആഗ്രഹിക്കില്ല, എല്ലാ faculties പിന്തുടരും; ഇതാണ് യഥാർത്ഥ പരിശ്രമം. മനുഷ്യപരിശ്രമം കൊണ്ട് ഫലം ലഭിക്കുന്നതാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയാൽ, എല്ലായ്പ്പോഴും വ്യക്തിപരമായ പരിശ്രമം ചെയ്യണം. അതിന് ശേഷം, അതിന്റെ പരമാവധി പൂർത്തീകരണം സത്യമുള്ള ശാസ്ത്രങ്ങൾ, സജ്ജനങ്ങൾ, ജ്ഞാനികൾ എന്നിവരുടെ സേവനത്തിലൂടെ നേടണം. ദൈവവും മനുഷ്യപരിശ്രമവും സൂക്ഷ്മമായി പരിശോധിക്കുന്ന മനസ്സോടെ, എല്ലായ്പ്പോഴും സ്വന്തം പരിശ്രമം കൊണ്ട് പ്രവർത്തിക്കണം; അങ്ങനെ, ഉത്തമരോടു സേവനം ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കുന്നവരുടെ ലക്ഷ്യം വിജയിക്കും. ഈ ജീവി ജനനത്തിന്റെ ശൃംഖലയിൽ ബന്ധിതനാണ്, രോഗം കൊണ്ട് കഷ്ടപ്പെടുന്നു; ഇതറിയുമ്പോൾ, സ്വാഭാവികമായ മനുഷ്യപരിശ്രമം കൊണ്ട് വിജയിക്കണം. സമാധാനം നേടാൻ, contented ഉത്തമജ്ഞാനികൾക്കൊപ്പം കൂടുന്ന അതുല്യ ഔഷധം ഉപയോഗിക്കണം. രോഗരഹിതവും വളരെ അല്പം ദുഃഖം മാത്രം അനുഭവിക്കുന്ന ശരീരം കിട്ടിയാൽ, ഇനി വീണ്ടും ജനനം ഉണ്ടാകാത്ത വിധത്തിൽ, മനസ്സിനെ ഉറപ്പാക്കണം. ദൈവത്തെ വ്യക്തിപരമായ പരിശ്രമം കൊണ്ട് മറികടക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ, ഇവിടെയും പിന്നെയും, ആഗ്രഹിച്ച എല്ലാ ഫലങ്ങളും നേടും. പരിശ്രമം ഉപേക്ഷിച്ച്, ദൈവത്തിൽ മാത്രം ആശ്രയിക്കുന്നവർ, സ്വയം ദ്വേഷിക്കുന്നവരാണ്; അവർ ധർമ്മം, ധനം, ഭോഗം എന്നിവ നശിപ്പിക്കുന്നു. ചൈതന്യത്തിന്റെ ചലനം, മനസ്സിന്റെ ചലനം, ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ ചലനം—ഇവയാണ് മനുഷ്യപരിശ്രമം; ഇവയിൽനിന്നാണ് ഫലങ്ങൾ ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. മനസ്സിലെ അവബോധം എങ്ങിനെയാണോ, അങ്ങിനെയാണ് ഉള്ളിലെ ചലനം; അതുപോലെ, ശരീരം പ്രവർത്തിക്കുന്നു, അതിനാൽ ഫലാനുഭവം ഉണ്ടാകുന്നു. ഇങ്ങനെ, ഈ ശ്രേണിയിൽ, മനുഷ്യപരിശ്രമത്തിന്റെ മഹത്വം, ദൈവം എന്നത് അജ്ഞാനത്തിന്റെ മായയാണെന്ന്, സത്യമുള്ള ശാസ്ത്രവും സജ്ജനരോടു സൗഹൃദവും ഉത്തമമായ പ്രവർത്തികളും വഴി, ജീവിതത്തിൽ ഉത്തമ ഫലങ്ങൾ നേടാമെന്ന്, ഈ ശ്ലോകങ്ങൾ അവസാനം നമ്മെ പ്രബോധിപ്പിക്കുന്നു.