ತತ್ಸಙ್ಕಲ್ಪಕ್ರಮೇಣೈವ ತತಸ್ ಸ್ಥಿತಿಮ್ ಉಪಾಗತಾ । ಇಯಂ ಸೃಷ್ಟಿರ್ ಅಪರ್ಯನ್ತಾ ಮಾಯೇವ ಘನಮಾಯಯಾ
ಅವನ ಸಂಕಲ್ಪದ ಕ್ರಮದಿಂದಲೇ, ಈ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಸೃಷ್ಟಿಯೆಲ್ಲವೂ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಹಾ ಮಾಯಾವಂತನು ಮಾಡಿದ ಮಾಯೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಜೀವೋ ಮನಃಪದಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ವೈರಿಞ್ಚಪದಮ್ ಆಗತಃ । ಯಥಾ ಬ್ರಹ್ಮಂಸ್ ತಥಾ ಸರ್ವಂ ವಿಸ್ತರೇಣ ವದಾಶು ಮೇ
ಜೀವನು ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿದ ಮೇಲೆ, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಹೇಗೆ ಆಯಿತೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲವೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ—ಇದನ್ನು ನನಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹೇಳು.
ಬ್ರಾಹ್ಮಂ ಶೃಣು ಮಹಾಬಾಹೋ ಶರೀರಗ್ರಹಣೇ ಕ್ರಮಮ್ । ನಿದರ್ಶನೇನ ತೇನೈವ ಜಾಗತೀಂ ಜ್ಞಾಸ್ಯಸಿ ಸ್ಥಿತಿಮ್
ಮಹಾಬಾಹುವಾದವನೇ, ಬ್ರಹ್ಮನ ದೇಹವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೇಳು. ಅದೇ ಉದಾಹರಣೆಯಿಂದ ಜಗತ್ತಿನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೂ ನೀನು ತಿಳಿಯಬಹುದು.
ದಿಕ್ಕಾಲಾದ್ಯನವಚ್ಛಿನ್ನಮ್ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವಂ ಸ್ವಶಕ್ತಿತಃ । ಲೀಲಯೈವ ಯದ್ ಆದತ್ತೇ ದಿಕ್ಕಾಲಕಲಿತಂ ವಪುಃ
ದಿಕ್ಕು, ಕಾಲ ಇವುಗಳಿಂದ ಯಾವುದೇ ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವವು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ಆಟದಂತೆ, ದಿಕ್ಕು ಮತ್ತು ಕಾಲದಿಂದ ಗುರುತಾದ ದೇಹವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.
ತದ್ ಏತಜ್ ಜೀವಪರ್ಯಾಯಂ ವಾಸನಾವೇಶತತ್ಪರಂ । ಮನಸ್ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ ಲೋಲಂ ಕಲನಾಕಲನೋನ್ಮುಖಮ್
ಇದನ್ನು ಜೀವ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದು ವಾಸನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ಚಂಚಲ ಮನಸ್ಸಾಗಿ, ಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಅಕಲ್ಪನೆ ಎರಡರತ್ತವೂ ಒಲವು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಕಲಯನ್ತೀ ಮನಶ್ಶಕ್ತಿರ್ ಆದೌ ಭಾವಯತಿ ಕ್ಷಣಾತ್ । ಆಕಾಶಭಾವನಾಮ್ ಅಚ್ಛಾಂ ಶಬ್ದಬೀಜರಸೋನ್ಮುಖೀಮ್
ಆದಿಯಲ್ಲಿ, ಮನಸ್ಸಿನ ಶಕ್ತಿ ತನ್ನ ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಶುದ್ಧವಾದ ಆಕಾಶದ ಭಾವನೆಯನ್ನು, ಶಬ್ದದ ಬೀಜಸ್ವರೂಪದತ್ತ ಮುಖಮಾಡಿ, ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.
ತತಸ್ ತದ್ಘನತಾಂ ಯಾತಂ ಘನಸ್ಪನ್ದಂ ಕ್ರಮಾನ್ ಮನಃ । ಭಾವಯತ್ಯ್ ಅನಿಲಸ್ಪನ್ದಂ ಸ್ಪರ್ಶಬೀಜರಸೋನ್ಮುಖಮ್
ಆಮೇಲೆ, ಅದು ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುವಂತೆ, ಮನಸ್ಸು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಘನತ್ವದ ಕಂಪನವನ್ನು, ನಂತರ ಸ್ಪರ್ಶದ ಬೀಜಸ್ವರೂಪದತ್ತ ಮುಖಮಾಡಿದ ಗಾಳಿಯ ಕಂಪನವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.
ತಾಭ್ಯಾಮ್ ಆಕಾಶವಾತಾಭ್ಯಾಮ್ ಆಮೃಷ್ಟಾಭ್ಯಾಂ ಮನೋದೃಶಾ । ಶಬ್ದಸ್ಪರ್ಶಸ್ವರೂಪಾಭ್ಯಾಂ ಸಙ್ಘರ್ಷಾಜ್ ಜನ್ಯತೇ ಽನಲಃ
ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಗಾಳಿ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶಬ್ದ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿದಾಗ, ಅವು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬೆರೆತು ಹೋದಾಗ, ಅವರ ಘರ್ಷಣೆಯಿಂದ ಬೆಂಕಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.
ಮನಸ್ ತದ್ಘನತಾಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ತತೋ ಭಾವಯತಿ ಕ್ಷಣಾತ್ । ಪ್ರಾಕಾಶ್ಯಮ್ ಅಮಲಾಲೋಕಮ್ ಆಲೋಕಸ್ ತೇನ ವರ್ಧತೇ
ಮನಸ್ಸು ಗಟ್ಟಿತನವನ್ನು ಪಡೆದು ಕೂಡಲೇ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು, ಶುದ್ಧವಾದ ಬೆಳಕನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ; ಆ ಬೆಳಕು ಹೀಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ.
ಮನಸ್ ತಾದೃಗ್ಗುಣಗಣಂ ರಸತನ್ಮಾತ್ರವೇದನಮ್ । ಕ್ಷಣಾಚ್ ಚಿನೋತ್ಯ್ ಅಪಾಂ ಶೈತ್ಯಂ ಜಲಸಂವಿತ್ ತತೋ ಭವೇತ್
ಅಂತಹ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮನಸ್ಸು, ರುಚಿಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿ, ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ನೀರಿನ ತಂಪನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಹೀಗೆ ನೀರಿನ ಅರಿವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ತತಸ್ ತಾದೃಗ್ಗುಣಗಣಂ ಮನೋ ಭಾವಯತಿ ಕ್ಷಣಾತ್ । ಸ್ವರೂಪಂ ಗನ್ಧವತ್ ಸ್ಥೂಲಂ ಯೇನೋದೇಷ್ಯತಿ ಮೇದಿನೀ
ನಂತರ, ಮನಸ್ಸು ಆ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಕೊಂಡು, ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ವಾಸನೆಯುಳ್ಳ ಸ್ಥೂಲವಾದ ರೂಪವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ; ಅದರಿಂದ ಭೂಮಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಥೇದಂ ಭೂತತನ್ಮಾತ್ರವೇಷ್ಟಿತಂ ತನುತಾಂ ಜಹತ್ । ವಪುರ್ ವಹ್ನಿಕಣಾಕಾರಂ ಸ್ಫುರಿತಂ ವ್ಯೋಮ್ನಿ ಪಶ್ಯತಿ
ನಂತರ, ಈ ಶರೀರವು ಸೂಕ್ಷ್ಮಭೂತಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡು, ತನ್ನ ಸೂಕ್ಷ್ಮತ್ವವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿಯ ಕಣದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ರೂಪವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಅಹಙ್ಕಾರಕಲಾಯುಕ್ತಂ ಬುದ್ಧಿಜೀವಸಮನ್ವಿತಮ್ । ತತ್ ಪುರ್ಯಷ್ಟಕಮ್ ಇತ್ಯ್ ಉಕ್ತಂ ಭೂತಹೃತ್ಪದ್ಮಷಟ್ಪದಃ
ಅಹಂಕಾರಶಕ್ತಿಯೂ, ಬುದ್ಧಿಯೂ, ಜೀವಾತ್ಮನೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುವ ಈ ರೂಪವನ್ನು 'ಎಂಟು ಭಾಗಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಶರೀರ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಇದು ಭೂತಗಳ ಹೃದಯಕಮಲದ ಮೇಲಿದೆ ಮಧುಹೂವು ಹತ್ತಿದಂತೆ ಇದೆ.
ತಸ್ಮಿಂಸ್ ತತ್ ತೀವ್ರಸಂವೇಗಾದ್ ಭಾವಯದ್ ಭಾಸುರಂ ವಪುಃ । ಸ್ಥೂಲತಾಂ ಏತಿ ಪಾಕೇನ ಮನೋ ಭವ್ಯಫಲಂ ಯಥಾ
ಅದರೊಳಗೆ ಮನಸ್ಸು ತೀವ್ರ ಬಲದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಶರೀರವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ; ಅದು ಹಣ್ಣು ಹಣ್ಣಾಗಿ ಬೆಳೆದಂತೆ, ಕ್ರಮೇಣ ಸ್ಥೂಲವಾಗುತ್ತದೆ.
ಮೂಷಾಸ್ಥದ್ರುತಹೇಮಾಭಂ ಸ್ಫುರಿತಂ ವಿಮಲಾಮ್ಬರೇ । ಸನ್ನಿವೇಶಮ್ ಅಥಾದತ್ತೇ ತತ್ ತೇಜಸ್ ಸ್ವಂ ಸ್ವಭಾವತಃ
ಶುದ್ಧವಾದ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ, ಕರಂಡದಿಂದ ಹರಿಯುವ ಕರಗಿದ ಚಿನ್ನದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾ, ಆ ತೇಜಸ್ಸು ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳುತ್ತದೆ.
ತಸ್ಮಿನ್ ಸ್ವಸನ್ನಿವೇಶೇ ಽಥ ತೇಜಃಪುಞ್ಜಮಯೇ ಮನಃ । ಭಜತೇ ಭಾವನಾಂ ಸ್ಫಾರೇ ನಿಶ್ಚಿತಾಮ್ ಆತತಾಂ ಸ್ವತಃ
ಆ ಮನಸ್ಸು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ದೃಢವಾದ, ವಿಶಾಲವಾದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಊರ್ಧ್ವಂ ಶಿರಃಪೀಠಮಯೀಮ್ ಅಧಃ ಪಾದಮಯೀಂ ತಥಾ । ಪಾರ್ಶ್ವಯೋರ್ ಹಸ್ತಸಂಸ್ಥಾನಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಚೋದರಧರ್ಮಿಣೀಂ
ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಲೆಹಾಸಿನಂತೆ, ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಲಿನಂತೆ, ಎರಡು ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗಳಂತೆ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಕಟಾವಯವೋ ಬಾಲೋ ಜ್ವಾಲಾಜಾಲಾಮಲಾಕೃತಿಃ । ಮನೋರಥವಶೋಪಾತ್ತವಪುಸ್ ತಿಷ್ಠತ್ಯ್ ಅಸಾವ್ ಅಥ
ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಅಂಗಗಳಿರುವ, ಶುದ್ಧ ಜ್ವಾಲೆಗಳ ಗುಚ್ಛದಂತೆ ಕಾಣುವ ಒಂದು ಬಾಲಕನು ಮನಸ್ಸಿನ ಇಚ್ಛೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆ.
ಏವಂ ಸ್ವವಾಸನಾವೇಶಾತ್ ಕಲ್ಪಿತಾಙ್ಗಂ ಮನೋ ಮುನೇಃ । ನಯತ್ಯ್ ಉಪಚಯಂ ದೇಹಂ ಸ್ವಂ ಸ್ವಭಾವಮ್ ಋತುರ್ ಯಥಾ
ಹೀಗೆ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ಮುನಿಯ ಮನಸ್ಸು ಕಲ್ಪಿತ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿ, ಋತು ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಂತೆ ಫಲವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವಂತೆ, ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಬೆಳೆಯಿಸುತ್ತದೆ.
ಕಾಲೇನ ಸ್ಫುಟತಾಮ್ ಏತ್ಯ ಭವತ್ಯ್ ಅಮಲವಿಗ್ರಹಃ । ಬುದ್ಧಿಸತ್ತ್ವಬಲೋತ್ಸಾಹವಿಜ್ಞಾನೈಶ್ವರ್ಯಸಂಸ್ಥಿತಃ
ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ, ಮಲಿನತೆ ಇಲ್ಲದ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿ, ಶುದ್ಧತೆ, ಶಕ್ತಿ, ಉತ್ಸಾಹ, ವಿವೇಕ ಮತ್ತು ಐಶ್ವರ್ಯ ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ತುಂಬಿರುತ್ತವೆ.
ಸ ಏಷ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸರ್ವಲೋಕಾಧಿನಾಯಕಃ । ದ್ರವತ್ಕನಕಸಙ್ಕಾಶಃ ಪರಮಾಕಾಶಸಮ್ಭವಃ
ಅವನೇ ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಬ್ರಹ್ಮ, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ಕರಗಿದ ಚಿನ್ನದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವನು, ಪರಮಾಕಾಶದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದವನು.
ಅಥಾಸೌ ಪರಮಾಕಾಶೇ ತಿಷ್ಠನ್ ಪರಮರೂಪವಾನ್ । ಕಲ್ಪಯತ್ಯ್ ಆತ್ಮನೋ ಗೇಹಮ್ ಆತ್ಮಸ್ಥಶ್ ಚಿತ್ತಲೀಲಯಾ
ನಂತರ, ಅವನು ಪರಮಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿ, ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಆಟದಿಂದ ತನ್ನ ಮನೆತನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ತನ್ನಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತಾನೆ.
ಕದಾಚಿತ್ ಕೇವಲಂ ವ್ಯೋಮ ಪರಮಂ ಪಾರವರ್ಜಿತಮ್ । ಅನಾದಿಮಧ್ಯಪರ್ಯನ್ತಂ ಕದಾಚಿದ್ ಅಮಲಂ ಪಯಃ
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದು ಶುದ್ಧ ಆಕಾಶವಾಗಿಯೇ, ಎಲ್ಲ ವಿಭೇದಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿರುವ ಪರಮವಾದದ್ದು; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದು ಆರಂಭ, ಮಧ್ಯ, ಅಂತ್ಯ ಇಲ್ಲದ ಶುದ್ಧ ನೀರಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಕದಾಚಿತ್ ಕಲ್ಪಕಾಲಾಗ್ನಿಜ್ವಾಲಾಭಾಸುರಮಣ್ಡಿತಮ್ । ಕದಾಚಿತ್ ಕಾನನಂ ಕಾನ್ತಂ ನಾಭೀಕಮಲಕುಟ್ಮಲಮ್
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದು ಯುಗಾಂತ್ಯದ ಅಗ್ನಿಜ್ವಾಲೆಯ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದೇ ಸುಂದರವಾದ ಕಾನನವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿದ ತಾವರೆ ಕಿಡಿಗೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.
ಅನ್ಯಾನ್ಯ್ ಅನ್ಯಾನ್ಯ್ ಅನೇಕಾನಿ ಪ್ರತಿಜನ್ಮಾವಧಿ ಪ್ರಭುಃ । ಕಲ್ಪಯತ್ಯ್ ಆಸನಾನ್ಯ್ ಏಷ ನಾನಾರೂಪಾಣಿ ಹೇಲಯಾ
ಈ ಪರಮೇಶ್ವರನು ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದಲೇ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜನ್ಮಕ್ಕೂ ಅನೇಕ ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳ ಆಸನಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ.
ತತ್ರೇದಮ್ಪ್ರಥಮತ್ವೇನ ಯದೈಷ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪದಾತ್ । ಅವತೀರ್ಣಸ್ ತದಾ ಜ್ಞಾನಾತ್ ತಸ್ಯೈವ ಸುಸಮಸ್ ಸ್ಮೃತಃ
ಅವುಗಳಲ್ಲಿ, ಈತನಿಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಇಳಿಯುವಾಗ, ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಅವನದೇ ದೇಹವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡದ್ದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಗರ್ಭನಿದ್ರಾವ್ಯಪಗಮೇ ವಪುಃ ಪಶ್ಯತಿ ಭಾಸುರಮ್ । ಪ್ರಾಣಾಪಾನಪ್ರವಾಹಾಢ್ಯಂ ದ್ರವ್ಯೈರ್ ಏವ ವಿನಿರ್ಮಿತಮ್
ಗರ್ಭನಿದ್ರೆ ದೂರವಾದಾಗ, ಅವನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ದೇಹವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ; ಅದು ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಅಪಾನಗಳ ಹರಿವಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ವಸ್ತುಗಳಿಂದಲೇ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ರೋಮಕೋಟಿಭಿರ್ ಆಕೀರ್ಣಂ ದ್ವಾತ್ರಿಂಶದ್ದಶನಾನ್ವಿತಮ್ । ತ್ರಿಸ್ಥೂಣಂ ಪಞ್ಚದೈವತ್ಯಮ್ ಅಧಶ್ಚರಣಲಾಞ್ಛಿತಮ್
ಅದು ಕೂದಲುಗಳ ತುದಿಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಮೂವತ್ತೆರಡು ಹಲ್ಲುಗಳಿವೆ, ಮೂರು ಆಧಾರಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ, ಹದಿನೈದು ದೇವತೆಗಳಿರುವುದು, ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಲಿನ ಗುರುತುಗಳಿವೆ.
ಪಞ್ಚಭಾಗಂ ನವದ್ವಾರಂ ತ್ವಗ್ಲೇಪಮಸೃಣಾಙ್ಗಕಮ್ । ಯುಕ್ತಮ್ ಅಙ್ಗುಲಿವಿಂಶತ್ಯಾ ನಖವಿಂಶತಿಲಾಞ್ಛಿತಮ್
ಅದು ಐದು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಹಂಚಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಒಂಬತ್ತು ಬಾಗಿಲುಗಳಿವೆ, ಅಂಗಗಳು ಮೃದುವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಲೇಪನದಿಂದ ಮೆತ್ತಗಾಗಿವೆ, ಇಪ್ಪತ್ತು ಬೆರಳುಗಳಿವೆ, ಇಪ್ಪತ್ತು ನೇಲಿನ ಗುರುತುಗಳಿವೆ.
ದ್ವಿಬಾಹುಂ ದ್ವಿಸ್ತನಂ ದ್ವ್ಯಕ್ಷಂ ಬಹ್ವಕ್ಷಭುಜಮ್ ಏವ ವಾ । ನೀಡಂ ಚಿತ್ತವಿಹಙ್ಗಸ್ಯ ಬಿಲಂ ಮನ್ಮಥಭೋಗಿನಃ
ಅದಕ್ಕೆ ಎರಡು ಕೈಗಳು, ಎರಡು ಮೊಟ್ಟೆಗಳು, ಎರಡು ಕಣ್ಣುಗಳಿವೆ ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಲವಾರು ಭುಜಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಗಳೂ ಇರಬಹುದು; ಅದು ಮನಸ್ಸು ಎಂಬ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಗೂಡು, ಕಾಮ ಎಂಬ ಹಾವಿಗೆ ಬಿಲವಾಗಿದೆ.