ತಥಾ ಚ ಸಮ್ಭ್ರಮೇ ಸ್ವಪ್ನಮಿಥ್ಯಾಜ್ಞಾನಾದಿಭಾಸ್ವರಾಃ । ಗನ್ಧರ್ವನಗರಾಕಾರಾ ದೃಷ್ಟಾ ಮನಸಿ ಶಕ್ತಯಃ
ಹಾಗೆಯೇ ಗೊಂದಲ, ಕನಸು, ತಪ್ಪುಜ್ಞಾನ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಶಕ್ತಿಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ, ಅವು ಗಂಧರ್ವನಗರದಂತೆ ಭ್ರಮೆಯ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳುತ್ತವೆ.
ಸ್ಥೂಲದೃಷ್ಟಿದೃಶಂ ತ್ವ್ ಏತಾಮ್ ಅವಲಮ್ಬ್ಯ ಮಹಾಮುನೇ । ಪುಂಸೋ ಮನಶ್ ಶರೀರಂ ಚ ಕಾಯೌ ದ್ವಾವ್ ಇತಿ ಕಥ್ಯತೇ
ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ಈ ಸ್ಥೂಲ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಎರಡು ದೇಹಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ಒಂದೆಂದರೆ ಮನಸ್ಸು, ಮತ್ತೊಂದೆಂದರೆ sharīra.
ಮನೋಮನನನಿರ್ಮಾಣಮಾತ್ರಮ್ ಏತಜ್ ಜಗತ್ತ್ರಯಮ್ । ನ ಸನ್ ನಾಸದ್ ಇವ ಸ್ಫಾರಮ್ ಉದಿತಂ ನೇತರನ್ ಮುನೇ
ಮುನಿಯೇ, ಈ ಮೂರು ಲೋಕವೂ ಮನಸ್ಸಿನ ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದಲೇ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಇದು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಒಂದು ಭ್ರಮೆಯಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ, ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಇರುವುದೂ ಅಲ್ಲ, ಇಲ್ಲದೂ ಅಲ್ಲ.
ಚಿತ್ತದೇಹಾಙ್ಗಲತಯಾ ಭೇದವಾಸನಯೇದ್ಧಯಾ । ದ್ವಿಚನ್ದ್ರತ್ವಮ್ ಇವಾಜ್ಞಾನಾನ್ ನಾನಾತೇಯಂ ಸಮುತ್ಥಿತಾ
ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ದೇಹ ಎಂಬ ಭೇದದ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ, ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ, ಎರಡು ಚಂದ್ರನನ್ನು ನೋಡಿದಂತೆ ಈ ವಿಭಿನ್ನತೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಭೇದವಾಸನಯಾ ಬಹ್ವ್ಯಾ ಪದಾರ್ಥನಿಚಯಂ ಮನಃ । ಭಿನ್ನಂ ಪಶ್ಯತಿ ಸರ್ವತ್ರ ಘಟಾವಟಪಟಾದಿಕಮ್
ಭೇದದ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಭಿನ್ನವಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು—ಹಡಗು, ಬಟ್ಟೆ, ಕಾಡು ಮತ್ತು ಇತರವುಗಳನ್ನು—ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಕೃಶೋ ಽತಿದುಃಖೀ ಮೂಢೋ ಽಹಮ್ ಏತಾಶ್ ಚಾನ್ಯಾಶ್ ಚ ಭಾವನಾಃ । ಭಾವಯತ್ ಸ್ವವಿಕಲ್ಪೋತ್ಥಾ ಯಾತಿ ಸಂಸಾರತಾಂ ಮನಃ
ನಾನು ದುರ್ಬಲನು, ತುಂಬಾ ದುಃಖದಲ್ಲಿರುವವನೂ, ಮೋಹಿತನೂ ಆಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬಂತಹ ಅನೇಕ ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉದಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ಸ್ವಯಂ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಮನಸ್ಸು ಚಿಂತಿಸಿದಾಗ, ಅದು ಲೋಕದ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ.
ಮನನಂ ಕೃತ್ರಿಮಂ ರೂಪಂ ಮಮೈತನ್ ನ ಪತಾಮ್ಯ್ ಅಹಮ್ । ಇತಿ ತತ್ತ್ಯಾಗತಶ್ ಶಾನ್ತಂ ಚೇತೋ ಬ್ರಹ್ಮ ಸನಾತನಮ್
ಈ ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಕೃತಕವಾಗಿವೆ, ಇವು ನನಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸೇರಿಲ್ಲ, ನಾನು ಇವುಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಮನಸ್ಸು ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಆ ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾದ ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಯಥಾ ಪ್ರವಿತತೇ ಽಮ್ಬೋಧೌ ತತೇ ಽನೇಕತರಙ್ಗಿಣಿ । ಸೋಮ್ಯಸ್ಪನ್ದಮಯಾನೇಕಕಲ್ಲೋಲಾವಲಿಶಾಲಿನಿ
ಹೆಚ್ಚು ಹರಡಿರುವ ಸಮುದ್ರದ ತೀರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ತರಂಗಗಳು ಒಂದಾದ ಮೇಲೆ ಒಂದಾಗಿ ಎದ್ದು, ಸುಂದರವಾದ ಮೃದುವಾದ ಅಲೆಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವಂತೆ,
ವಾರ್ಯಾತ್ಮನಿ ಸಮೇ ಸ್ವಚ್ಛೇ ಶುದ್ಧೇ ಸ್ವಾದುನಿ ಶೀತಲೇ । ಅವಿನಾಶಿನಿ ವಿಸ್ತೀರ್ಣೇ ಮಹಾಮಹಿಮನಿ ಸ್ಫುಟೇ
ಹಾಗೆಯೇ, ಸಮವಾದ, ಪಾರದರ್ಶಕವಾದ, ಶುದ್ಧವಾದ, ಸಿಹಿಯಾದ, ತಂಪಾದ, ನಾಶವಾಗದ, ವಿಶಾಲವಾದ ಮತ್ತು ಮಹಾ ವೈಭವದಿಂದ ಕೂಡಿದ ನೀರಿನಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ,
ತ್ರ್ಯಶ್ರಸ್ ತರಙ್ಗಸ್ ಸ್ವಂ ರೂಪಂ ಭಾವಯನ್ ಸ ಸ್ವಭಾವತಃ । ತ್ರ್ಯಶ್ರೋ ಽಸ್ಮೀತಿ ವಿಕಲ್ಪೇನ ಕರೋತಿ ಸ್ವೇನ ಕಲ್ಪನಾಮ್
ಮೂರು ಮೂಲೆಗಳಿರುವ ಅಲೆ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಮನನ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ 'ನಾನು ಮೂರು ಮೂಲೆಗಳವನು' ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಹೀಗೆ ತನ್ನ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಭ್ರಶ್ಯಂಶ್ ಚೈವ ಪರಿಭ್ರಷ್ಟರೂಪೋ ಽಸ್ಮೀತಿ ತಲಾತಲಮ್ । ಭಾವಯನ್ ಭೂತಲಂ ಯಾತಿ ತಾದೃಗ್ಭಾವನಯಾ ತಯಾ
ಅದು ಮುರಿದು ತನ್ನ ಆಕಾರವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಾಗ, 'ನಾನು ಚೂರು ಚೂರಾಗಿದ್ದೇನೆ' ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಆ ಭಾವನೆಯಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಉತ್ಥಿತಂ ಚ ಬಲಾದ್ ಊರ್ಧ್ವಮ್ ಉತ್ಥಿತೋ ಽಸ್ಮೀತಿ ಭಾವಿತಃ । ತೈಸ್ ತೈರ್ ವಿಕಲ್ಪೈಸ್ ತದ್ಭಾವಂ ವಿಕಲ್ಪಯತಿ ಸಾಭಿಧಮ್
ಅದು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏಳಿದಾಗ, 'ನಾನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರಿದ್ದೇನೆ' ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಆ ಆಲೋಚನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರವೇ ತನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಸಸೂರ್ಯಪ್ರತಿಬಿಮ್ಬಸ್ ತು ಪ್ರಕಾಶೋ ಽಸ್ಮೀತಿ ಭಾವಿತಃ । ಸರಜಃಪುಞ್ಜಪಾತಸ್ ತು ಮಲಿನೋ ಽಸ್ಮೀತಿ ಭಾವಿತಃ
ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದಿಂದ 'ನಾನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನನು' ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಧೂಳಿನ ಗುಡ್ಡು ಬಿದ್ದಾಗ 'ನಾನು ಕಳಂಕಿತನು' ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತದೆ.
ಸರತ್ನರಶ್ಮಿಜಾಲಸ್ ತು ಶೋಭತೇ ದೀಪ್ತಯಾ ಶ್ರಿಯಾ । ತುಷಾರಭರವಿದ್ಧಸ್ ತು ಶೀತಲೋ ಽಸ್ಮೀತಿ ವಿನ್ದತಿ
ಮುತ್ತುಗಳ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾದಾಗ ಅದು ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ತುಂಬಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ; ಹಿಮದಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ತಟ್ಟಿದಾಗ 'ನಾನು ಚಳಿಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ' ಎಂದು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ.
ಸತಟಾಚಲದಾವಾಗ್ನಿಪ್ರತಿಬಿಮ್ಬೋಜ್ಜ್ವಲದ್ವಪುಃ । ಬಿಭೇತಿ ವತ ದಗ್ಧೋ ಽಸ್ಮೀತ್ಯ್ ಆತ್ತಮೀನಶ್ ಚ ಕಮ್ಪತೇ
ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚಿನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದಿಂದ ಅದರ ರೂಪ ಜ್ವಲಿಸುತ್ತಿದೆ; 'ಅಯ್ಯೋ, ನಾನು ಸುಟ್ಟೇನೋ' ಎಂದು ಭಯಪಟ್ಟು, ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಮೀನು ಹೋಗೆ ಕಂಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರತಿಬಿಮ್ಬಿತವೇಲಾದ್ರಿತಟಪಕ್ಷಿವನದ್ರುಮಃ । ಮಹಾನ್ ಆರಮ್ಭಸಂರಮ್ಭಸಂಯುತೋ ಽಸ್ಮೀತಿ ರಾಜತೇ
ತೀರದ ಮೇಲೆ ಪರ್ವತಗಳು, ಹಕ್ಕಿಗಳು, ಮರಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿತವಾದಾಗ, 'ನಾನು ಮಹಾನ್, ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು' ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ.
ವಿಮಲೋಲ್ಲಸನೋತ್ಪನ್ನಧ್ವಸ್ತಲೋಲಶರೀರಕಃ । ಖಣ್ಡಶಃ ಪರಿಯಾತೋ ಽಸ್ಮೀತ್ಯ್ ಆತ್ತಾಕ್ರನ್ದ ಇವಾರವೀ
ಪರಿಶುದ್ಧವಾಗಿ, ಪ್ರಕಾಶವಾಗಿ, ಉದಯಿಸಿ, ನಾಶವಾಗಿ, ಚಂಚಲವಾದಾಗ ಅದರ ದೇಹ 'ನಾನು ತುಂಡು ತುಂಡಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ' ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಗಾಯಗೊಂಡ ಹೆಂಗಸು ಹೋಗೆ ಅಳುತ್ತದೆ.
ನ ಚೋರ್ಮಯಸ್ ತೇ ಜಲಧೇರ್ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತಾಃ ಪಯೋರಸಾತ್ । ನ ಚೈಕಂ ರೂಪಮ್ ಏತೇಷಾಂ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಸನ್ನ್ ಅಪ್ಯ್ ಅಸನ್ಮಯಮ್
ಅಲೆಗಳು ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಬೇರೆ ಅಲ್ಲ; ಅವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ನೀರಿನೇ ಆಗಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೂ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಿಜವಾಗಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
ನ ಚ ತೇ ನ್ಯೂನದೈರ್ಘ್ಯಾದ್ಯಾ ಗುಣಾಸ್ ತೇಷು ಚ ತೇಷು ತೇ । ನೋರ್ಮಯಸ್ ಸಂಸ್ಥಿತಾ ಅಬ್ಧೌ ನ ಚ ತತ್ರ ನ ಸಂಸ್ಥಿತಾಃ
ಅಲೆಗಳಿಗೆ ಚಿಕ್ಕದು, ದೊಡ್ಡದು ಎಂಬ ಗುಣಗಳು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅವುಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಲ್ಲ; ಅವುಗಳು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಹಾಗೆಂದರೆ ಅವುಗಳು ಅಲ್ಲದೆ ಇರುವುದೂ ಅಲ್ಲ.
ಕೇವಲಂ ಸ್ವಸ್ವಭಾವಸ್ಥಸಙ್ಕಲ್ಪವಿಕಲೀಕೃತಾಃ । ನಷ್ಟಾನಷ್ಟಾಃ ಪುನರ್ ಜಾತಾ ಜಾತಾಜಾತಾಃ ಪುನಃ ಕ್ಷತಾಃ
ಅಲೆಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಕಳೆಯುತ್ತವೆ, ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ, ಹುಟ್ಟದೆ ಇದ್ದರೂ ಮತ್ತೆ ಒಡೆದು ಹೋಗುತ್ತವೆ.
ಪರಸ್ಪರಪರಾಮರ್ಶಾನ್ ನಾನಾತಾಮ್ ಉಪಯಾನ್ತ್ಯ್ ಅಲಮ್ । ಏಕರೂಪಾಮ್ಬುಸಾಮಾನ್ಯಮಯಾ ಏವ ನಿರಾಮಯಾಃ
ಒಬ್ಬರೊಡೊಬ್ಬರ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಅವು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಅವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ನೀರಿನಿಂದ, ಒಂದೇ ರೂಪದಿಂದ, ಯಾವುದೇ ದೋಷವಿಲ್ಲದೆ ಇದ್ದಿವೆ.
ತಥೈವಾಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರವಿತತೇ ಸಿತೇ ಶುದ್ಧೇ ನಿರಾಮಯೇ । ಬ್ರಹ್ಮಮಾತ್ರೈಕವಪುಷಿ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ಸ್ಫಾರರೂಪಿಣಿ
ಹಾಗೆಯೇ, ಈ ವಿಶಾಲವಾದ, ಶುದ್ಧವಾದ, ಮಲಿನತೆ ಇಲ್ಲದ, ನಿರ್ದೋಷವಾದ ವಿಸ್ತಾರದಲ್ಲಿ—ಇದು ಬ್ರಹ್ಮನ ಒಂದು ರೂಪ ಮಾತ್ರ, ಶುದ್ಧವಾದ ಚೈತನ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿರುವದು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವದು.
ಸರ್ವಶಕ್ತಾವ್ ಅನಾದ್ಯನ್ತೇ ಪೃಥಗ್ವದ್ ಅಪೃಥಕ್ಕೃತಾಃ । ಸಂಸ್ಥಿತಾಶ್ ಶಕ್ತಯಶ್ ಚಿತ್ರಾ ವಿಚಿತ್ರಾಚಾರಚಞ್ಚಲಾಃ
ಎಲ್ಲಾ ವಿಧವಾದ ಶಕ್ತಿಗಳು, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಎಂದು ತೋರುವುದಾದರೂ, ನಿಜವಾಗಿ ಬೇರೆ ಅಲ್ಲ; ಅವು ಎಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲವಾದ, ಆದಿಯೂ ಅಂತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲದ ಆ ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ.
ನಾನಾಶಕ್ತಿ ಹಿ ನಾನಾತ್ವಮ್ ಏತಿ ಸ್ವವಪುಷಿ ಸ್ಥಿತಮ್ । ಬೃಂಹಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ಬ್ರಹ್ಮ ಪಯಸೀವೋರ್ಮಿಮಣ್ಡಲಮ್
ವಿವಿಧ ಶಕ್ತಿಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಎಂಬುದು ಅದರ ಸ್ವಂತ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲೇ ಕಾಣಿಸುವ ಭಿನ್ನತೆ ಮಾತ್ರ; ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡಿರುವುದು, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅಲೆಗಳ ವಲಯದಂತೆ.
ನಾನಾರೂಪಕರೂಪತ್ವಾದ್ ವೈರೂಪ್ಯಶತಕಾರಿಣೀ । ನಿಯತಿರ್ ನಿಯತಾಕಾರಾ ಪದಾರ್ಥಮ್ ಅಧಿತಿಷ್ಠತಿ
ಅನೇಕ ರೂಪಗಳು ಕಾಣಿಸುವುದರಿಂದ, ಅನೇಕ ಭೇದಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಕಾರಣ, ನಿಶ್ಚಿತವಾದ ವಿಧಿ ತನ್ನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಆಳುತ್ತದೆ.
ಜಡಾ ಜಾಡ್ಯಮ್ ಉಪಾದತ್ತೇ ಚಿತ್ತ್ವಮ್ ಆಯಾತಿ ಚಿನ್ಮಯೀ । ವಾಸನಾರೂಪಿಣೀ ಶಕ್ತಿಸ್ ಸ್ವಸ್ವರೂಪಸ್ಥಿತಾತ್ಮನಃ
ಜಡವಾದುದು ಜಡತ್ವವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ; ಚೈತನ್ಯವು ಶುದ್ಧವಾದ ಅರಿವಾಗಿ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ; ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗಿನ Vasane ರೂಪದ ಶಕ್ತಿ ತನ್ನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತದೆ.
ಬ್ರಹ್ಮೈವಾನಘ ತೇನೇದಂ ಸ್ಫಾರಾಕಾರಂ ವಿಜೃಮ್ಭತೇ । ನಾನಾರೂಪೈಃ ಪರಿಸ್ಪನ್ದೈಃ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಇವಾರ್ಣವಃ
ಪಾಪವಿಲ್ಲದವನೇ, ಈ ವಿಶಾಲವಾದ ಪ್ರಪಂಚ ಎಲ್ಲವೂ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದಲೇ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ; ಅದು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಚಲನೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ತುಂಬಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಅಲೆಗಳು ತುಂಬಿರುವಂತೆ.
ನಾನಾತಾಂ ಸ್ವಯಮ್ ಆದತ್ತೇ ನಾನಾಕಾರವಿಹಾರತಃ । ಆತ್ಮೈವಾತ್ಮನ್ಯ್ ಆತ್ಮನೈವ ಸಮುದ್ರಾಮ್ಭ ಇವಾಮ್ಭಸಿ
ಅದು ತನ್ನಿಂದಲೇ ವಿಭಿನ್ನತೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಆಡುವುದೂ ಇಲ್ಲ; ಆತ್ಮನೇ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ, ಆತ್ಮದಿಂದಲೇ ಇರುತ್ತದೆ, ಹೇಗೆಂದರೆ ಸಮುದ್ರದ ನೀರು ನೀರಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವಂತೆ.
ವ್ಯತಿರಿಕ್ತಾ ನ ಪಯಸೋ ವಿಚಿತ್ರಾ ವೀಚಯೋ ಯಥಾ । ವ್ಯತಿರಿಕ್ತಾ ನ ಸರ್ವೇಶಾತ್ ಸಮಗ್ರಾಃ ಕಲನಾಸ್ ತಥಾ
ಹೆಚ್ಚು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುವ ಅಲೆಗಳು ನೀರಿನಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿರುವುದಿಲ್ಲವೇ, ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲವೂ ಈ ಸಮಗ್ರ ಸರ್ವೇಶ್ವರನಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ಸ್ತಮ್ಭಪುಷ್ಪಲತಾಪತ್ತ್ರಫಲಕೋರಕಯುಕ್ತಯಃ । ಯಥೈಕಸ್ಮಿಂ ಸ್ಥಿತಾ ಬೀಜೇ ತಥಾ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ಶಕ್ತಯಃ
ಹುಲ್ಲು, ಹೂವು, ಬೆಳೆ, ಎಲೆ, ಹಣ್ಣು, ಮೊಗ್ಗು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಂದು ಬೀಜದಲ್ಲೇ ಇರುವಂತೆ, ಎಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಗಳೂ ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿವೆ.