ಅಖಣ್ಡಚಿತಿರೂಪಸ್ಯ ದೇಹೇ ಖಣ್ಡನಮ್ ಆಗತೇ । ಅಸಮ್ಯಗ್ದರ್ಶಿನೋ ಽಪ್ಯ್ ಅಸ್ತಿ ನ ನಾಶಃ ಕಿಮ್ ಉ ಸನ್ಮತೇಃ
ಅಖಂಡವಾದ ಚಿತ್ತಸ್ವರೂಪಿಗೆ ದೇಹ ನಾಶವಾದರೂ ನಾಶವಿಲ್ಲ. ಸತ್ಯವನ್ನು ಅರಿಯದವನಿಗೂ ನಾಶವಿಲ್ಲ; ಹಾಗಿದ್ದರೆ ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನಿಗೆ ಯಾವ ನಾಶವೂ ಇಲ್ಲವಲ್ಲವೇ?
ಯದ್ ಏತದ್ ಅರ್ಕಮಾರ್ಗೇ ಽಪಿ ನ ವಿರುದ್ಧಗಮಾಗಮಮ್ । ಚಿತ್ತ್ವಂ ರಾಮ ಸ ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಪುರುಷೋ ನ ಶರೀರಕಮ್
ರಾಮಾ, ಸೂರ್ಯನ ಹಾದಿಯಲ್ಲೂ ಯಾವುದು ಹೋಗುವುದೂ ಬರುವುದೂ ಇಲ್ಲವೋ, ಅದನ್ನೇ ನಿಜವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ತಿಳಿ; ಅದು ದೇಹವಲ್ಲ.
ಶರೀರೇ ಸತ್ಯ್ ಅಸತಿ ವಾ ಪುಮಾನ್ ಏಷ ಜಗತ್ತ್ರಯೇ । ಜ್ಞೋ ಽಪ್ಯ್ ಅಜ್ಞೋ ಽಪಿ ಸ್ಥಿತೋ ರಾಮ ನಷ್ಟೇ ದೇಹೇ ನ ನಶ್ಯತಿ
ದೇಹ ಇದ್ದರೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವವನೇ. ಅವನು ತಿಳಿದವನಾಗಿರಬಹುದು, ತಿಳಿಯದವನಾಗಿರಬಹುದು. ರಾಮಾ, ದೇಹ ಹೋದರೂ ಅವನು ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಯಾನೀಮಾನಿ ವಿಚಿತ್ರಾಣಿ ದುಃಖಾನಿ ಪರಿಪಶ್ಯಸಿ । ತಾನಿ ಸರ್ವಾಣಿ ದೇಹಸ್ಯ ನಾಗ್ರಾಹ್ಯಸ್ಯ ಚಿದಾತ್ಮನಃ
ನೀನು ನೋಡುತ್ತಿರುವ ಈ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದುಃಖಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ದೇಹಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ; ಹಿಡಿಯಲಾಗದ ಚೈತನ್ಯಾತ್ಮನಿಗೆ ಅವು ಸೇರಿಲ್ಲ.
ಮನೋಮರ್ಗಾದ್ ಅತೀತತ್ವಾದ್ ಯಾಸೌ ಶೂನ್ಯಮ್ ಇವ ಸ್ಥಿತಾ । ಚಿತ್ ಕಥಂ ನಾಮ ಸಾ ದುಃಖೈಸ್ ಸುಖೈರ್ ವಾ ಪರಿಗೃಹ್ಯತೇ
ಮನಸ್ಸಿನ ಹಾದಿಗೆ ಮೀರಿರುವುದರಿಂದ, ಅದು ಖಾಲಿಯಂತಿರುವುದರಿಂದ, ಆ ಚೈತನ್ಯಕ್ಕೆ ದುಃಖವೂ ಸೌಖ್ಯವೂ ಹೇಗೆ ತಗಲಬಹುದು?
ಸಂವಿದಾತ್ಮಾ ತದ್ ಅಸ್ಮಾತ್ ತು ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ ದೇಹಪಞ್ಜರಾತ್ । ಅಭ್ಯಸ್ತಾಂ ವಾಸನಾಂ ಯಾತಿ ಷಟ್ಪದಃ ಖಮ್ ಇವಾಮ್ಬುಜಾತ್
ಚೇತನ ಸ್ವರೂಪವು ಈ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ದೇಹವೆಂಬ ಪಂಜರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಅದು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ ವಾಸನೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಹೂವಿನಿಂದ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಹಾರುವ ತೇನೇಹೆಗೆಯಂತೆ ಹೊರಡುತ್ತದೆ.
ಅಸಚ್ ಚೇದ್ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವಂ ತದ್ ಅಸ್ಮಿಂಸ್ ತೇ ದೇಹಪಞ್ಜರೇ । ನಷ್ಟೇ ಕಿಂ ನಾಮ ನಷ್ಟಂ ಸ್ಯಾದ್ ರಾಮ ಯೇನಾನುಶೋಚಸಿ
ಈ ದೇಹಪಂಜರದಲ್ಲಿರುವ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವವು ನಿಜವಲ್ಲವೆಂದರೆ, ಅದು ಕಳೆದುಹೋದಾಗ ನಿಜವಾಗಿ ಏನು ಕಳೆದುಹೋಯಿತು ರಾಮಾ? ನೀನು ದುಃಖಿಸುವಂತದ್ದು ಏನು?
ಸತ್ಯಂ ಭಾವಯ ತೇನ ತ್ವಂ ಮಾ ಮೋಹಮ್ ಅನುಭಾವಯ । ನಿರಿಚ್ಛಸ್ಯಾತ್ಮನೋ ನೇಚ್ಛಾಃ ಕಾಶ್ಚಿದ್ ಅಪ್ಯ್ ಅನಘಾಕೃತೇಃ
ನೀನು ಸತ್ಯವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇಡು, ಮೋಹಕ್ಕೆ ಜಾಗ ಕೊಡಬೇಡ; ಪವಿತ್ರವಾದ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಯಾವ ಆಸೆಗಳೂ ಇಲ್ಲ.
ಸಾಕ್ಷಿಭೂತೇ ಸಮೇ ಸ್ವಚ್ಛೇ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪೇ ಚಿದಾತ್ಮನಿ । ಸ್ವಯಂ ಜಗನ್ತಿ ದೃಶ್ಯನ್ತೇ ಸನ್ಮಣಾವ್ ಇವ ರಶ್ಮಯಃ
ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಸಮನಾಗಿ, ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿ, ಭೇದಭಾವವಿಲ್ಲದ ಚೇತನದಲ್ಲೇ, ಲೋಕಗಳು ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಕಾಶವಾಗುವಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ, ಶುದ್ಧ ಹಿರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಿರಣಗಳು ಹೊಳೆಯುವಂತೆ.
ನಿರಿಚ್ಛಮ್ ಅಭಿಸಮ್ಬನ್ಧೋ ಯಥಾ ದರ್ಪಣಬಿಮ್ಬಯೋಃ । ಸ್ವಭಾವವಶಸಮ್ಪನ್ನಸ್ ತಥಾ ಚಿಜ್ಜಗತೋರ್ ಅಯಮ್
ಹಂಬಲವಿಲ್ಲದೆ ಇರುವ ಸಂಬಂಧವು ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳಂತಿದೆ. ಇದೇ ರೀತಿ, ಚೈತನ್ಯ ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನ ಸಂಬಂಧವೂ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ದ್ವಿತ್ವೈಕತ್ವೇ ಸ್ಥಿತೇ ಯದ್ ವರ್ಮಕುರಪ್ರತಿಬಿಮ್ಬಯೋಃ । ತಥೈವೇಹಾತ್ಮಜಗತೋರ್ ಭೇದಾಭೇದೌ ವ್ಯವಸ್ಥಿತೌ
ಕವಚ ಮತ್ತು ಶವದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುವುದು ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುವುದು ಹೇಗೆ ಇರುವವೆಯೋ, ಅದೇ ರೀತಿ ಆತ್ಮ ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೂ ಭೇದ ಮತ್ತು ಅಭೇದ ಎರಡೂ ಇವೆ.
ಸೂರ್ಯಸನ್ನಿಧಿಮಾತ್ರೇ ತು ಯಥೋದೇತಿ ಭುವಿ ಕ್ರಿಯಾ । ಚಿತ್ಸತ್ತಾಮಾತ್ರಕೇನೇದಂ ಜಗನ್ ನಿಷ್ಪದ್ಯತೇ ತಥಾ
ಸೂರ್ಯನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಿಂದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯೆ ಉಂಟಾಗುವಂತೆ, ಚೈತನ್ಯ ಇರುವುದರಿಂದಲೇ ಈ ಜಗತ್ತು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಪಿಣ್ಡಗ್ರಹೇ ನಿವೃತ್ತೇ ಽಸ್ಯಾ ಏವಂ ರಾಮ ಜಗತ್ಸ್ಥಿತೇಃ । ಆಕಾಶಮ್ ಏಷಾ ಸಮ್ಪನ್ನಾ ಭವತಾಮ್ ಅಪಿ ಚೇತಸಿ
ದೇಹವನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಮನಸ್ಸು ನಿಲ್ಲಿಸಿದಾಗ, ರಾಮಾ, ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಸ್ಥಿತಿ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತದೆ; ಆಗ ಆಕಾಶವೂ ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ.
ಸತ್ತಾಮಾತ್ರೇಣ ದೀಪಸ್ಯ ಯಥಾ ದೀಪ್ತಿಸ್ ಸ್ವಭಾವತಃ । ಚಿತ್ತತ್ತ್ವಸ್ಯ ಸ್ವಭಾವಾತ್ ತು ತಥೇಯಂ ಜಾಗತೀ ಕ್ರಿಯಾ
ಹಗುರವಾಗಿ ಬೆಳಕಿನ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ದೀಪದಿಂದ ಬೆಳಕು ಹೊರಬರುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಚಿತ್ತಸ್ವರೂಪದಿಂದಲೇ ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಸಹಜವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.
ಪೂರ್ವಂ ಮನಸ್ ಸಮುದಿತಂ ಪರಮಾತ್ಮತತ್ತ್ವಾತ್ ತೇನಾತತಂ ಜಗದ್ ಇದಂ ಸ್ವವಿಕಲ್ಪಜಾಲಮ್ । ಶೂನ್ಯೇನ ಶೂನ್ಯಮ್ ಅಮಲೇನ ಯಥಾಮ್ಬರೇಣ ನೀಲತ್ವಮ್ ಉಲ್ಲಸತಿ ಚಾರುಲತಾಭಿರಾಮಮ್
ಮೊದಲು ಮನಸ್ಸು ಪರಮಾತ್ಮನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಈ ಜಗತ್ತು ತನ್ನ ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಂದ ಹರಡುತ್ತದೆ. ಹೇಗೆ ಖಾಲಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಿಲಿಯ ಬಣ್ಣವು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೋ, ಅಥವಾ ಸುಂದರವಾದ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಖಾಲಿ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹಾರಾಡುವಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆಯೋ, ಹೀಗೆಯೇ ಮನಸ್ಸಿನ ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತು ಮೂಡುತ್ತದೆ.
ಸಙ್ಕಲ್ಪಸಙ್ಕ್ಷಯವಶಾದ್ ಗಲಿತೇ ತು ಚಿತ್ತೇ ಸಂಸಾರಮೋಹಮಿಹಿಕಾ ಗಲಿತಾ ಭವನ್ತಿ । ಸ್ವಚ್ಛಂ ವಿಭಾತಿ ಶರದೀವ ಖಮ್ ಆಶ್ರಿತಾಯಾಂ ಚಿನ್ಮಾತ್ರಮ್ ಏಕಮ್ ಅಜಮ್ ಆದ್ಯಮ್ ಅನನ್ತಮ್ ಅನ್ತಃ
ಯಾವಾಗ ಮನಸ್ಸು ಸಂಕಲ್ಪಗಳಿಲ್ಲದೆ ಕರಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ, ಆಗ ಸಂಸಾರದ ಮೋಹದ ಮಂಜು ಕೂಡ ಕರಗಿಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಶರದೃತುವಿನ ಆಕಾಶದಂತೆ ಶುದ್ಧವಾದ, ಒಂದೇ ಒಂದು, ಹುಟ್ಟಿಲ್ಲದ, ಆದಿ, ಅನಂತವಾದ ಚೈತನ್ಯ ಒಳಗಡೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.
ಕರ್ಮಾತ್ಮಕಂ ಪ್ರಥಮಮ್ ಏವ ಮನೋ ಽಭ್ಯುದೇತಿ ಸಙ್ಕಲ್ಪತಃ ಕಮಲಜಪ್ರಕೃತಿಂ ತದ್ ಏತ್ಯ । ನಾನಾವಿಧಂ ಜಗದ್ ಅನನ್ತಮ್ ಇದಂ ತನೋತಿ ವೇತಾಲದೇಹಕಲನಾಮ್ ಇವ ಮುಗ್ಧಬಾಲಃ
ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಕರ್ಮರೂಪದಿಂದ, ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಉದಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಕಮಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವನ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಪಡೆದು, ಅನೇಕ ವಿಧವಾದ, ಅನಂತವಾದ ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಜ್ಞಾನಿ ಮಗುವಿನಂತೆ ಕಲ್ಪಿತ ದೇಹಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವಂತೆ.
ಅಸನ್ಮಯಂ ಸದ್ ಇವ ಪುರೋಪಲಕ್ಷ್ಯತೇ ಪುನರ್ ಭವತ್ಯ್ ಅಥ ಪರಿಲೀಯತೇ ಪುನಃ । ಸ್ವಯಂ ಮನಶ್ ಚಿತಿ ವಿತತಂ ಸ್ಫುರದ್ವಪುರ್ ಮಹಾರ್ಣವೇ ಜಲವಲಯಾವಲೀ ಯಥಾ
ಇಲ್ಲದದ್ದನ್ನು ಇದ್ದಂತೆಯೇ ಮೊದಲು ಕಾಣಬಹುದು, ನಂತರ ಅದು ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತೆ ಕಾಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮನಸ್ಸು ಸ್ವತಃ ಅರಿವಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ವಲಯಗಳು ಹೇಗಿರುತ್ತವೆಯೋ ಹಾಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಅಕರ್ತೃಕಮ್ ಅನಙ್ಗಂ ಚ ಗಗನೇ ಚಿತ್ರಮ್ ಉತ್ಥಿತಮ್ । ಅದ್ರಷ್ಟೃಕಂ ಸಾನುಭವಮ್ ಅನಿದ್ರಂ ಸ್ವಪ್ನದರ್ಶನಮ್
ಆದಿಕಾರಿಯಿಲ್ಲದೆ, ಅಂಗಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ದೃಶ್ಯವಾಗಿ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ; ನೋಡುವವನು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅನುಭವವುಂಟು, ನಿದ್ರೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕನಸು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಭವಿಷ್ಯತ್ಪುರನಿರ್ಮಾಣಂ ಚಿತ್ರಸಂಸ್ಥಮ್ ಇವೋದಿತಮ್ । ಮರ್ಕಟಾನಲತಾಪಾಭಮ್ ಅಮ್ಬ್ವಾವರ್ತವದ್ ಆಸ್ಥಿತಮ್
ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ನಗರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಂತೆ, ವಿಚಿತ್ರವಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ; ಕೋತಿಯ ಬೆಂಕಿಯ ತಾಪದಂತೆ, ನೀರಿನ ಸುತ್ತುಹೋಗುವ ತಿರುಗುಳಿಯಂತೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಸದ್ರೂಪಮ್ ಅಪಿ ನಿಶ್ಶೂನ್ಯಂ ತೇಜಸ್ ಸೌರಮ್ ಇವಾಮ್ಬರೇ । ರತ್ನಾಭಾಜಾಲಮ್ ಇವ ಖೇ ದೃಶ್ಯಮಾನಮ್ ಅಭಿತ್ತಿಮತ್
ರೂಪವಿದ್ದರೂ ಖಾಲಿತನವಿಲ್ಲ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಹೀಗಿರುತ್ತದೆಯೇ ಹಾಗೆ; ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ರತ್ನಗಳ ಗುಚ್ಛದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದಾದರೂ, ಅದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಆಧಾರವಿಲ್ಲ.
ಸಙ್ಕಲ್ಪಪುರವತ್ ಪ್ರೌಢಮ್ ಅನುಭೂತಮ್ ಅಸನ್ಮಯಮ್ । ಕಥಾರ್ಥಪ್ರತಿಭಾನಾತ್ಮ ನ ಕ್ವಚಿತ್ ಸ್ಥಿತಮ್ ಅಸ್ತಿ ಚ
ಮನಸ್ಸಿನ ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಒಂದು ಊರಿನಂತೆ, ಇದು ನಿಜವಾಗಿಯೇ ಅನುಭವವಾದಂತಿದೆ, ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಏನೂ ಇಲ್ಲ. ಇದರ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಕೇವಲ ಕಥೆಯ ಅರ್ಥದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇದ್ದಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
ನಿಸ್ಸಾರಮ್ ಅಪ್ಯ್ ಅತೀವಾನ್ತಸ್ಸಾರಂ ಸ್ವಪ್ನಾಚಲೋಪಮಮ್ । ಭೂತಾಕಾಶಮ್ ಇವಾಕಾರಭಾಸುರಂ ಶೂನ್ಯಮಾತ್ರಕಮ್
ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಾರವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಒಳಗೆ ಏನೋ ಅರ್ಥವಿದೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಕನಸಿನ ಪರ್ವತದಂತೆ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ರೂಪಗಳು ಹೊಳೆಯುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ನಿಜವಾಗಿ ಇದು ಶೂನ್ಯವೇ.
ಶರದಭ್ರಮ್ ಇವಾಗ್ರಸ್ಥಮ್ ಅಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಷಯಮ್ ಆಕ್ಷಯಿ । ವರ್ಣೋ ವ್ಯೋಮತಲಸ್ಯೇವ ದೃಶ್ಯಮಾನಮ್ ಅವಸ್ತುಕಮ್
ಶರದೃತುವಿನ ಮೋಡ ದೂರದಿಂದ ಕಾಣಿಸುವಂತೆ, ಇದರ ನಾಶವಾಗುವುದು ಗೋಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಆಕಾಶದಲ್ಲಿನ ಬಣ್ಣದಂತೆ, ಇದು ಕಾಣುತ್ತದೆ ಆದರೆ ನಿಜವಾದ ವಸ್ತುವೇ ಇಲ್ಲ.
ಸ್ವಪ್ನಾಙ್ಗನಾರತಾಕಾರಮ್ ಅರ್ಥನಿಷ್ಠಮ್ ಅನರ್ಥಕಮ್ । ಚಿತ್ರೋದ್ಯಾನಮ್ ಇವೋತ್ಫುಲ್ಲಮ್ ಅರಸಂ ಸರಸಾಕೃತಿ
ಇದು ಕನಸಿನ ಮಹಿಳೆಯ ಅಪ್ಪುಗೆಯ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳುತ್ತದೆ—ಅರ್ಥವಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ನಿಜವಾಗಿ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ. ಮನಸ್ಸಿನ ತೋಟವು ಹೂವಿನಿಂದ ತುಂಬಿರುವಂತೆ, ಇದು ಆನಂದದ ರೂಪವಿದೆ, ಆದರೆ ನಿಜವಾದ ರಸವಿಲ್ಲ.
ಪ್ರಕಾಶಮ್ ಇವ ನಿಸ್ತೇಜಶ್ ಚಿತ್ರಾರ್ಕಾನಲವತ್ ಸ್ಥಿತಮ್ । ಅನುಭೂತಂ ಮನೋರಾಜ್ಯಮ್ ಇವಾಸತ್ಯಮ್ ಅವಾಸ್ತವಮ್
ಇದು ಪ್ರಕಾಶವಿದ್ದರೂ ಹೊಳಪಿಲ್ಲದಂತೆ, ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಸೂರ್ಯ ಅಥವಾ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ ರಾಜ್ಯವನ್ನೆಂದರೆ, ನಿಜವಲ್ಲದ, ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲದ ಅನುಭವದಂತಿದೆ.
ಚಿತ್ರಪದ್ಮಾಕರ ಇವ ಸಾರಸೌಗನ್ಧ್ಯವರ್ಜಿತಮ್ । ಶೂನ್ಯೇ ಪ್ರಕಚಿತಂ ನಾನಾವರ್ಣಮ್ ಆಕಾರಿತಾತ್ಮಕಮ್
ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿಡಿಸಿದ ತಾವರೆ ಹೊಂಡದಂತೆ, ಆದರೆ ತಾವರೆಗಂಧವಿಲ್ಲದೆ, ಇದು ಖಾಲಿತನದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ, ರೂಪ ಮಾತ್ರವಿರುವಂತೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಪರಮಾರ್ಥೇನ ಶುಷ್ಯದ್ಭಿರ್ ಭೂತಪೇಲವಪಲ್ಲವೈಃ । ತತಂ ಜಡಮ್ ಅಸಾರಾತ್ಮ ಕದಲೀಸ್ತಮ್ಭಭಾಸುರಮ್
ನಿಜವಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ, ಒಣಗಿ ಹೋದ ಮತ್ತು ಬಲಹೀನವಾದ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಹರಡಿರುವುದು, ಜೀವಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ, ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದೆ, ಬಾಳೆಕಂಬದ ಹೊಳಪಿನಂತೆ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಸ್ಫಾರಿತೇಕ್ಷಣದೃಶ್ಯಾನ್ಧಕಾರಚಕ್ರಕವತ್ ತತಮ್ । ಅತ್ಯನ್ತಮ್ ಅಭವದ್ರೂಪಮ್ ಅಪಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವತ್ ಸ್ಥಿತಮ್
ಬಿಡಿದ ಕಣ್ಣುಗೆ ಕಾಣುವ ಕತ್ತಲೆಯ ವಲಯದಂತೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿರುವುದು, ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಜವಲ್ಲದರೂ, ನೇರವಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ.
ವಾರ್ ಬುದ್ಬುದ ಇವಾಭೋಗಿ ಶೂನ್ಯಮ್ ಅನ್ತಸ್ ಸ್ಫುರದ್ವಪುಃ । ರಸಾತ್ಮಕಂ ಸತ್ಯರಸಮ್ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನಕ್ಷಯೋದಯಮ್
ನೀರು ಮೇಲಿನ ಬುಬ್ಬುಳೆಯಂತೆ, ಭೋಗವಿಲ್ಲದೆ, ಒಳಗೆ ಖಾಲಿಯಾಗಿ, ಹೊರಗೆ ಚೈತನ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ರೂಪ; ಅದರ ಸ್ವರೂಪವೇ ರುಚಿ, ಅದು ಸತ್ಯದ ರುಚಿ, ಯಾವಾಗಲೂ ನಿಂತು ಹೋಗದೆ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿ ಕಳೆದು ಹೋಗುತ್ತದೆ.