ಪ್ರತಿಭಾಸವಶಾದ್ ಏವ ಸರ್ವಂ ವಿಪರಿವರ್ತತೇ । ಕ್ಷಣಃ ಕಲ್ಪತ್ವಮ್ ಆಯಾತಿ ಕಲ್ಪಶ್ ಚ ಭವತಿ ಕ್ಷಣಃ
ಕೇವಲ ಪ್ರತ್ಯಯದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದೆಲ್ಲವೂ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ; ಒಂದು ಕ್ಷಣವು ಯುಗದಷ್ಟು ದೀರ್ಘವಾಗುತ್ತದೆ, ಯುಗವೂ ಕ್ಷಣದಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕದಾಗುತ್ತದೆ.
ವಿಪರ್ಯಸ್ತಮತಿರ್ ಜನ್ತುಃ ಕಾಮ್ ಅವಸ್ಥಾಂ ನ ವಾಪತೇತ್ । ಬಿಭರ್ತಿ ಸಿಂಹತಾಮ್ ಏಣೋ ವಾಸನಾವಶತಸ್ ಸ್ವಯಮ್
ಯಾವ ಪ್ರಾಣಿಯ ಮನಸ್ಸು ತಿರುವಾಗಿ ಹೋಗಿತೋ, ಅದು ಯಾವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಾದರೂ ಬೀಳಬಹುದು; ಮನಸ್ಸಿನ ಹಳೆಯ ಅಭ್ಯಾಸಗಳ ಬಲದಿಂದ, ಒಂದು ಜಿಂಕೆ ಕೂಡ ಸಿಂಹದ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ತಾಳಬಹುದು.
ವಿಷಭ್ರಮಮದಾವಿದ್ಯಾಮೋಹಾಹನ್ತಾದಯಸ್ ಸಮಾಃ । ಸರ್ವೇ ಚಿತ್ತವಿಪರ್ಯಾಸಾತ್ ಫಲಸಮ್ಪತ್ತಿಹೇತವಃ
ವಿಷ, ಗೊಂದಲ, ಮದ, ಅಜ್ಞಾನ, ಮೋಹ, ಅಹಂಕಾರ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯವು; ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಮನಸ್ಸಿನ ತಿರುವಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಫಲಗಳ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ.
ಕಾಕತಲೀಯವಚ್ ಚೇತೋವಾಸನಾವಶತಸ್ ಸ್ವತಃ । ಸಂವಿಶನ್ತಿ ಮಹಾರಮ್ಭಾ ವ್ಯವಹಾರಾಃ ಪರಸ್ಪರಮ್
ಕಾಗೆ ಮತ್ತು ತಾಳೆಹಣ್ಣು ಕಥೆಯಂತೆ, ಮನಸ್ಸಿನ ಹಳೆಯ ಅಭ್ಯಾಸಗಳ ಬಲದಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಕೆಲಸಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.
ವೃತ್ತಂ ಪ್ರಾಕ್ ಪಕ್ಕಣೇ ರಾಜ್ಞಃ ಕಸ್ಯಚಿಲ್ ಲವಣಸ್ಯ ಯತ್ । ಪ್ರತಿಭಾತಂ ತದ್ ಏತಸ್ಯ ಸದ್ ವಾಸದ್ ವಾ ಮನೋಗತಮ್
ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಯಾವ ರಾಜನ ಉಪ್ಪು ಅನುಭವಿಸಿದನೋ, ಅದೇ ಅನುಭವ ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿಯೂ, ಒಳ್ಳೆಯದಾಗಿರಲಿ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿರಲಿ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಉಳಿದಿದೆಯೋ ಹಾಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
ವಿಸ್ಮರತ್ಯ್ ಅಪಿ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಾಂ ಕ್ರಿಯಾಂ ಚೇತಃಕೃತಾಂ ಯಥಾ । ತಥಾ ಕೃತಾಮ್ ಅಪ್ಯ್ ಅಕೃತಾಮ್ ಇತಿ ಸ್ಮರತಿ ನಿಶ್ಚಿತಮ್
ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಿದ ದೊಡ್ಡ ಕೆಲಸಗಳನ್ನೂ ಮರೆಯುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಮಾಡದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಿದಂತೆಯೇ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ತಥಾಪ್ಯ್ ಅಭುಕ್ತವಾನ್ ಅಸ್ಮಿ ಭುಕ್ತವಾನ್ ಇತಿ ವೇತ್ತಿ ಹಿ । ಸ್ವಪ್ನೇ ದೇಶಾನ್ತರಗಮಶ್ ಚಾಕೃತೋ ಽಪ್ಯ್ ಅವಬುಧ್ಯತೇ
ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ, 'ನಾನು ತಿನ್ನಲಿಲ್ಲ', 'ನಾನು ತಿಂದೆ' ಎಂದು ಒಬ್ಬನು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಿಜವಾಗಿ ನಡೆದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ದೂರದ ಊರಿಗೆ ಹೋಗಿರುವ ಅನುಭವವೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ವಿನ್ಧ್ಯಪುಕ್ಕಸಕ್ತಗ್ರಾಮವ್ಯವಹಾರೋ ಽಯಮ್ ಈದೃಶಃ । ಪ್ರತಿಭಾಸಾಗತಸ್ ತಸ್ಯ ಸ್ವಪ್ನೇ ಪೂರ್ವಕಥಾ ಯಥಾ
ವಿಂಧ್ಯ ಮತ್ತು ಪುಕ್ಕಸ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಈ ವ್ಯವಹಾರವೂ ಇದೇ ರೀತಿಯದು—ಅವನ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಕಥೆಗಳಂತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು.
ಅಥ ವಾ ಲವಣೇನಾಶು ದೃಷ್ಟೋ ಯಸ್ ಸ್ವಪ್ನವಿಭ್ರಮಃ । ಸ ಏವ ಸಂವಿದಂ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ವಿನ್ಧ್ಯಪುಕ್ಕಸಚೇತಸಃ
ಅಥವಾ, ಲವಣನು ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಭ್ರಮೆಯೇ ಈಗ ವಿಂಧ್ಯ ಮತ್ತು ಪುಕ್ಕಸರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೂ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆ.
ವಿನ್ಧ್ಯಪುಕ್ಕಸಸಂವಿದ್ ವಾರೂಢಾ ಪಾರ್ಥಿವಚೇತಸಿ । ಯಥಾ ಬಹೂನಾಂ ಸದೃಶಂ ವಚನಂ ನಾಮ ಚಾನನಮ್
ವಿಂಧ್ಯ ಮತ್ತು ಪುಕ್ಕಸ ಎಂಬವರ ಜ್ಞಾನವು ರಾಜಕುಮಾರನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದಂತಾಗಿದೆ, ಹೇಗೆ ಅನೇಕ ಜನರ ಮಾತುಗಳು ಮತ್ತು ಮುಖಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿ ಕಾಣಿಸಬಹುದು.
ತಥಾ ಸ್ವಪ್ನೋ ಽಪಿ ಭವತಿ ಕಾಲೋ ದೇಶಃ ಕ್ರಿಯಾಪಿ ಚ । ವ್ಯವಹಾರಗತೇಸ್ ತ್ವ್ ಅಸ್ಯಾಸ್ ಸತ್ತಾಸ್ತಿ ಪ್ರತಿಭಾಸತಃ
ಹಾಗೆಯೇ ಕನಸಿಗೂ ತನ್ನ ಕಾಲ, ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆ ಇರುತ್ತದೆ; ಆ ಕನಸಿನ ಅನುಭವದಲ್ಲಿ ಅದರಿರುವಿಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.
ಸತ್ತಾ ಸರ್ವಪದಾರ್ಥಾನಾಂ ನಾನ್ಯಾ ಸಂವೇದನಾದ್ ಋತೇ । ಸಂವೇದನೇ ಽನ್ತರ್ ಆಭಾತಿ ವಿಚಿತ್ರಾ ಸರ್ಗಸನ್ತತಿಃ
ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳಿರುವಿಕೆ ಅಂದರೆ ಜ್ಞಾನವೇ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ; ಆ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲೇ ಈ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಸರಮಾಲೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಭೂತಭವ್ಯಭವಿಷ್ಯತ್ಸ್ಥಾ ತರುಬೀಜೇ ತರುರ್ ಯಥಾ । ತಸ್ಯಾಸ್ ಸತ್ತ್ವಮ್ ಅಸತ್ತ್ವಂ ಚ ನ ಸನ್ ನಾಸದ್ ಇತಿ ಸ್ಥಿತಮ್
ಹೆಸರುಹೋಗುವ ಮರವು ಅದರ ಬೀಜದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯದು, ಇಂದಿನದು, ಮುಂದಿನದು ಎಂಬಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ; ಅದರಿರುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ ಎರಡೂ ಕೂಡ ಸತ್ಯವೂ ಅಲ್ಲ, ಅಸತ್ಯವೂ ಅಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದೆ.
ಸತ್ ಸದ್ ಏವ ಹಿ ಸಂವಿತ್ತೇರ್ ಅಸಂವಿತ್ತೇರ್ ನ ಸನ್ಮಯಮ್ । ನಾವಿದ್ಯಾ ವಿದ್ಯತೇ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ತೈಲಾದಿ ಸಿಕತಾಸ್ವ್ ಇವ
ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸತ್ಯವಿದೆ; ಅಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ. ಹೇಗೋ ಮರಳಿನಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಅಜ್ಞಾನವೆಂಬುದು ಇಲ್ಲ.
ಹೇಮ್ನಃ ಕಿಂ ಕಟುಕತ್ವಂ ತದ್ ಅನ್ಯತ್ ಸ್ಯಾದ್ ಧೇಮತಾಂ ವಿನಾ । ಅವಿದ್ಯಯಾತ್ಮನೋ ಽಚ್ಛಸ್ಯ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ ನೋಪಪದ್ಯತೇ
ಚಿನ್ನಕ್ಕೆ ಎಂದಾದರೂ ಕಹಿತನ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಸಾಧ್ಯವೇ? ಅದು ಚಿನ್ನದ ಸ್ವಭಾವವಲ್ಲ. ಹೀಗೆಯೇ ಶುದ್ಧ ಆತ್ಮನಿಗೆ ಅಜ್ಞಾನವು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಇಲ್ಲ.
ಸಮ್ಬನ್ಧಸ್ ಸದೃಶಾನಾಂ ಯಸ್ ಸ ಸ್ಫುಟಸ್ ಸೋ ಽನುಭೂತಿದಃ । ಜತುಕಾಷ್ಠಾದಿಸಮ್ಬನ್ಧೋ ಯಸ್ ಸ ನೋ ಸಮಯೋರ್ ಅತಃ
ಒಂದು ರೀತಿಯ ವಸ್ತುಗಳು ಒಂದಕ್ಕೆ ಒಂದರ ಸಂಬಂಧ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅನುಭವಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಜತು ಮತ್ತು ಮರದ ಸಂಬಂಧದಂತಿಲ್ಲ; ಆತ್ಮ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನಕ್ಕೂ ಹಾಗೆ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ.
ನಾನ್ಯೋಽನ್ಯಾನುಭವಾತ್ಮಾಸೌ ತದ್ ಏಕಾಸ್ಪದಮಾತ್ರಕಮ್ । ಪರಮಾರ್ಥಮಯಂ ಸರ್ವಂ ಯದಾ ತೇನೋಪಲಾದಯಃ
ಒಬ್ಬನು ಇನ್ನೊಬ್ಬನನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಆತ್ಮವಿಲ್ಲ; ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಮೂಲದಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಎಲ್ಲವೂ ಪರಮ ಸತ್ಯದಿಂದಲೇ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ, ಅದರಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲ ಭೇದಗಳು ಉಂಟಾಗಿವೆ.
ಚಿತಾ ಸಮಭಿಚೇತ್ಯನ್ತೇ ಸಮ್ಬನ್ಧವಶತಸ್ ಸಮಾತ್ । ಯದಾ ಚಿನ್ಮಾತ್ರಸನ್ಮಾತ್ರಮಯಾಸ್ ಸರ್ವೇ ಜಗದ್ಗತಾಃ
ಜ್ಞಾನವು ಸಂಬಂಧದ ಬಲದಿಂದಲೇ ತನ್ನನ್ನು ಅನೇಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲವೂ ಶುದ್ಧ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ಸತ್ತ್ವದಿಂದಲೇ ಕೂಡಿವೆ.
ಭಾವಾಸ್ ತದಾ ವಿಭಾನ್ತ್ಯ್ ಏತೇ ಮಿಥಸ್ ಸ್ವಾನುಭವಸ್ಥಿತೌ । ನ ಸಮ್ಭವತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ ವಿಷಮಾಣಾಂ ನಿರನ್ತರಃ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಭಾವಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಅನುಭವದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಪರಸ್ಪರ ಭಿನ್ನವಾದವುಗಳ ನಡುವೆ ನಿರಂತರ ಸಂಬಂಧ ಇರದು.
ನ ಪರಸ್ಪರಸಮ್ಬನ್ಧಾದ್ ವಿನಾನುಭವನಂ ಮಿಥಃ । ಸದೃಶೇ ಸದೃಶಂ ವಸ್ತು ಕ್ಷಣಾದ್ ಗತ್ವೈಕತಾಮ್ ಅಲಮ್
ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದೆ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಅನುಭವಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾದವುಗಳು ಒಂದಾಗುತ್ತಲೇ ಕೂಡಲೇ ಒಂದಾಗಿಬಿಡುತ್ತವೆ.
ರೂಪಮ್ ಆಸ್ಫಾರಯತ್ಯ್ ಏಕಮ್ ಏಕತ್ವಾದ್ ಏವ ನಾನ್ಯಥಾ । ಚಿಚ್ ಚಿತಾ ಮಿಲಿತಾ ದೃಶ್ಯರೂಪಯೋದೇತಿ ಚೇತನಮ್
ಒಂದು ರೂಪವು ಒಂದಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರವೇ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ, ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ; ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಚೇತನ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರುವಾಗ ಕಾಣುವದನ್ನು ಅರಿವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಜಡಂ ಜಡೇನ ಮಿಲಿತಂ ಜಡಂ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ ಘನಮ್ । ನ ಚ ಚಿಜ್ಜಡಯೋರ್ ಐಕ್ಯಂ ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯಾತ್ ಕ್ವಚಿದ್ ಭವೇತ್
ಜಡವು ಜಡದೊಡನೆ ಸೇರಿದಾಗ, ಅದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಜಡವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಚೈತನ್ಯ ಮತ್ತು ಜಡದ ನಡುವೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವೆರಡೂ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ.
ಚಿಜ್ಜಡೌ ಚೇತ್ ಸ್ತ ಏಕತ್ರ ನ ತೌ ಸಮ್ಮಿಲತಃ ಕ್ವಚಿತ್ । ಚಿನ್ಮಯತ್ವಾಚ್ ಚಿದಾಲೇಹೇ ಚಿದಾಲೇಹೇನ ವೇದನಮ್
ಚೈತನ್ಯ ಮತ್ತು ಜಡವು ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ ಸಹ, ಅವುಗಳು ನಿಜವಾಗಿ ಒಂದಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಚೈತನ್ಯಕ್ಕೆ ಅರಿವಿನ ಸ್ವಭಾವವಿದೆ ಮತ್ತು ಅರಿವು ಎಂದರೆ ಚೈತನ್ಯದಿಂದಲೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ದಾರುಪಾಷಾಣಭೇದಾನಾಂ ನ ತು ಹ್ಯ್ ಏತೇ ಚಿದಾತ್ಮಕಾಃ । ಪದಾರ್ಥೋ ಹಿ ಪದಾರ್ಥೇನ ಪರಿಣಮ್ಯಾನುಭೂಯತೇ
ಮರ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಚೈತನ್ಯ ಇಲ್ಲ. ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ವಸ್ತುವಿನಿಂದಲೇ ಅನುಭವಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಅದು ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಜಿಹ್ವಯೇವ ರಸಸ್ ಸಾ ಚ ಸಜಾತೀಯೋದಯಾ ಚಲಾ । ಐಕ್ಯಂ ಚ ವಿದ್ಧಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಂ ನಾಸ್ತ್ಯ್ ಅಸಾರಸಸಾರಯೋಃ
ಜಿಹ್ವೆಯಿಂದ ರುಚಿಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಅದು ತನ್ನದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉದಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆಯೇ, ಸಾರವಿರುವದಕ್ಕೂ ಸಾರವಿಲ್ಲದದಕ್ಕೂ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧವೆಂಬುದು ಇಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿ.
ಜಡಚೇತನಯೋಸ್ ತೇನ ನೋಪಲಾದಿ ಜಡಂ ಮತಮ್ । ಚಿದ್ ಏವೋಪಲಕುಡ್ಯಾದಿರೂಪಿಣೀ ಮಿಲಿತಾ ಚಿತಾ
ಜಡ ಮತ್ತು ಚೇತನ ಎರಡರ ನಡುವೆ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಜಡವೆಂದು ತಿಳಿಯುವದು ಸಹ ಚೇತನವೇ, ಅದು ಕಲ್ಲು, ಗೋಡೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಚೇತನದೊಡನೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಏಕೀಭಾವಂ ಗತಾ ದ್ರಷ್ಟೃದೃಶ್ಯಾದಿ ಕುರುತೇ ಭ್ರಮಮ್ । ಕಾಷ್ಠೋಪಲಾದ್ಯ್ ಅಶೇಷಂ ಹಿ ಪರಮಾರ್ಥಮಯಂ ಯದಾ
ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಸಾಧಿಸಿದಾಗ ನೋಡುವವನು ಮತ್ತು ನೋಡುವುದಾದ್ದು ಮುಂತಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಮರ, ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಇತರ ಎಲ್ಲವೂ ಪರಮ ಸತ್ಯಸ್ವರೂಪವಾಗಿರುವಾಗ,
ತದಾತ್ಮನಾನ್ತಸ್ಸಮ್ಬದ್ಧಂ ದೃಶ್ಯತ್ವೇನೋಪಲಭ್ಯತೇ । ಸರ್ವಂ ಸರ್ವಪ್ರಕಾರಾಢ್ಯಮ್ ಅನನ್ತಮ್ ಇವ ಯತ್ ತತಮ್
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದು ತನ್ನೊಳಗೆ ಒಂದಾಗಿ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ನೋಡುವುದಾಗಿ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲವೂ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅನಂತವಾಗಿ ಹರಡಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ವಿಶ್ವಂ ಸನ್ಮಾತ್ರಮ್ ಏವೈತದ್ ವಿದ್ಧಿ ತತ್ತ್ವವಿದಾಂ ವರ । ಅಸತಾಪ್ಯ್ ಅಙ್ಗ ವಿಶ್ವೇನ ವಿಶ್ವಲಕ್ಷಶತಭ್ರಮೈಃ
ಸತ್ಯವನ್ನು ಅರಿತವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದವನೇ, ಈ ವಿಶ್ವವು ಶುದ್ಧ ಸತ್ತ್ವಸ್ವರೂಪವೆಂದು ತಿಳಿ. ಅಸತ್ಯವೂ ಸಹ, ಪ್ರಿಯನೇ, ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಭ್ರಮೆಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ವದಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಪೂರಿತಶ್ ಚಿಚ್ಚಮತ್ಕಾರೋ ನ ಚ ಕಿಞ್ಚನ ಪೂರಿತಮ್ । ಸಙ್ಕಲ್ಪನಗರಾ ನೄಣಾಂ ಮಿಥಃ ಪಶ್ಯತಿ ನೋ ಯಥಾ
ಚೇತನವು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿರುವಾಗ, ಬೇರೆ ಯಾವುದು ಕೂಡ ನಿಜವಾಗಿ ತುಂಬಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಜನರ ಕಲ್ಪನೆಯ ನಗರವು ಪರಸ್ಪರ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದು ನಿಜವಾಗಿ ಹೇಗೋ ಹಾಗೆ ಅಲ್ಲ.