ಕೃಶೋ ಽತಿದುಃಖೀ ಬದ್ಧೋ ಽಹಂ ಹಸ್ತಪಾದಾದಿಮಾನ್ ಅಹಮ್ । ಇತಿ ಭಾವಾನುರೂಪೇಣ ವ್ಯವಹಾರೇಣ ಬಧ್ಯತೇ
ನಾನು ಕ್ಷೀಣನಾಗಿದ್ದೇನೆ, ತುಂಬಾ ದುಃಖಪಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಬಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ, ನನಗೆ ಕೈಕಾಲುಗಳಿವೆ ಎಂದು ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ವರ್ತನೆಯ ಪ್ರಕಾರವಲ್ಲದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನೂ ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ.
ನಾಹಂ ದುಃಖೀ ನ ಮೇ ದೇಹಃ ಕೋ ಬನ್ಧೋ ಽಸ್ಯಾತ್ಮನಶ್ ಚಿತಃ । ಇತಿ ಭಾವಾನುರೂಪೇಣ ವ್ಯವಹಾರೇಣ ಮುಚ್ಯತೇ
ನಾನು ದುಃಖಿಯಾಗಿಲ್ಲ, ನನಗೆ ದೇಹವಿಲ್ಲ, ಈ ಚೈತನ್ಯಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಯಾವ ಬಂಧನವೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿ, ಹೀಗೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಈ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ನಡೆ ಇಟ್ಟವನಿಗೆ ಮುಕ್ತಿಯು ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ನಾಹಂ ಮಾಂಸಂ ನ ಚಾಸ್ಥೀನಿ ದೇಹಾದ್ ಅನ್ಯಃ ಪರೋ ಹ್ಯ್ ಅಹಮ್ । ಇತಿ ನಿಶ್ಚಯವಾನ್ ಅನ್ತಃಕ್ಷೀಣಾವಿದ್ಯ ಇಹೋಚ್ಯತೇ
ನಾನು ಮಾಂಸವೂ ಅಲ್ಲ, ಎಲುಬುಗಳೂ ಅಲ್ಲ, ದೇಹಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆ, ಪರಮಾತ್ಮನೇ ನಾನು ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದೃಢ ನಂಬಿಕೆ ಹೊಂದಿದವನಿಗೆ ಅಜ್ಞಾನವು ಒಳಗಿಂದ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಪ್ರೋತ್ತುಙ್ಗಸುರಶೈಲಾಗ್ರವೈಡೂರ್ಯಶಿಖರಪ್ರಭಾ । ಅಥ ವಾರ್ಕಾಂಶುದುರ್ಭೇದಾ ತಿಮಿರಶ್ರೀಸ್ ಸ್ಥಿತೋಪರಿ
ಎತ್ತಿನ ನೀಲಮಣಿಯ ಪರ್ವತದ ಮೆಟ್ಟಿಲಿನ ಮೇಲೆ ಹೊಳೆಯುವ ಪ್ರಕಾಶವು, ಅಥವಾ ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳಿಗೂ ತಲುಪಲಾಗದಂತೆ ಮೇಲಿರುವ ಬೆಳಕು, ಹೇಗೆ ಕತ್ತಲೆಯ ಮಹಿಮೆಗೆ ಮೀರಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ,
ಕಲ್ಪ್ಯತೇ ಹಿ ಯಥಾ ವ್ಯೋಮ್ನಃ ಕಾಲಿಮೇತಿ ಸ್ವಭಾವಜಃ । ಪುಂಸಾ ಧರಣಿಸಂಸ್ಥೇನ ಸ್ವವಿಕಲ್ಪನಯೇದ್ಧಯಾ
ಹಾಗೆಯೇ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವವನು ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಕತ್ತಲೆ ಇದೆ ಎಂದು ಊಹಿಸುವಂತೆ,
ಕಲ್ಪಿತೈವಮ್ ಅವಿದ್ಯೇಯಮ್ ಅನಾತ್ಮನ್ಯ್ ಆತ್ಮಭಾವನಾ । ಪುರುಷೇಣಾಪ್ರಬುದ್ಧೇನ ನ ಪ್ರಬುದ್ಧೇನ ರಾಘವ
ಓ ರಾಘವ, ಆತ್ಮವಲ್ಲದುದರಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಭಾವನೆ ಎಂಬ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ಜಾಗೃತನಾಗಿರದವನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ, ಜಾಗೃತನಾದವನು ಅಲ್ಲ.
ಮೇರುನೀಲಮಣಿಚ್ಛಾಯಾ ನೇಯಂ ನಾಪಿ ತಮಃಪ್ರಭಾ । ತದ್ ಇದಂ ಕಿಂ ಕೃತಂ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ನೀಲತ್ವಂ ನಭಸೋ ವದ
ಮೇರುಪರ್ವತದ ನೀಲಮಣಿಯ ಹೊಳಪು ಇಲ್ಲ, ಇದೊಂದು ಕತ್ತಲೆಯ ಪ್ರಕಾಶವೂ ಅಲ್ಲ; ಹಾಗಾದರೆ, ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ನೀಲವರ್ಣವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದ್ದು ಏನು, ಹೇಳು ಬ್ರಹ್ಮನ್.
ನ ರಾಮ ನೀಲತಾ ವ್ಯೋಮ್ನಶ್ ಶೂನ್ಯಸ್ಯ ಗುಣವತ್ ಸ್ಥಿತಾ । ಅನ್ಯರತ್ನಪ್ರಭಾಭಾವಾನ್ ನ ಚಾಪ್ಯ್ ಏಷಾತ್ರ ಮೈರವೀ
ಓ ರಾಮ, ಆಕಾಶದ ನೀಲವರ್ಣವು ಖಾಲಿತನದಲ್ಲಿ ಗುಣವಾಗಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ಬೇರೆ ರತ್ನದ ಹೊಳಪಿನಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ಮೇರುಪರ್ವತದ ನೀಲಮಣಿಯ ಪ್ರಕಾಶವೂ ಅಲ್ಲ.
ತೇಜೋಮಯತ್ವಾದ್ ಅಣ್ಡಸ್ಯ ಸ್ಫಾರತ್ವಾತ್ ಸಿದ್ಧತೇಜಸಃ । ಪ್ರಾಕಾಶ್ಯಾದ್ ಅಣ್ಡಪಾರಸ್ಯ ತಮಸೋ ನಾತ್ರ ಸಮ್ಭವಃ
ಈ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವು ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ, ಸಿದ್ಧರ ಹೊಳಪು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಪಾರಿನ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಕತ್ತಲೆ ಉಂಟಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಕೇವಲಂ ಶೂನ್ಯತೈವೈಷಾ ಬಹ್ವೀ ಸುಭಗ ದೃಶ್ಯತೇ । ವಯಸ್ಯೇವಾನುರೂಪಾಯಾ ಅವಿದ್ಯಾಯಾ ನ ಸನ್ಮಯೀ
ಇದು ಕೇವಲ ಖಾಲಿತನವೇ, ಸುಖಿಯಾಗಿರುವವಳೇ, ಇದನ್ನು ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು; ಇದು ಪ್ರತಿ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬರುವ ಅಜ್ಞಾನದಂತಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲ.
ಸ್ವದೃಷ್ಟಿಕ್ಷಯಸಮ್ಪತ್ತಾವ್ ಅಸದ್ ಏವೋತ್ಥಿತಂ ತಮಃ । ವಸ್ತು ಸ್ವಭಾವಾತ್ ತದ್ ವ್ಯೋಮ್ನಃ ಕಾರ್ಷ್ಣ್ಯಮ್ ಇತ್ಯ್ ಅವಲೋಕ್ಯತೇ
ತನ್ನ ದೃಷ್ಟಿ ಕಳೆದುಹೋದಾಗ, ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲದ ಅಂಧಕಾರ ಮಾತ್ರ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಕಪ್ಪುತನವೂ ಅದರ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಇದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ಏತದ್ಬುದ್ಧ್ಯಾ ಯಥಾ ವ್ಯೋಮ್ನಿ ದೃಶ್ಯಮಾನೋ ಽಪಿ ಕಾಲಿಮಾ । ನ ಕಾಲಿಮೇತಿ ಬೋಧಸ್ ಸ್ಯಾದ್ ಅವಿದ್ಯಾತಿಮಿರೇ ತಥಾ
ಯಾವುದೇ ವಿಷಯವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿದಾಗ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಕಪ್ಪುತನ ನಿಜವಾದ ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲ ಎಂದು ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ; ಹೀಗೆಯೇ, ಅಜ್ಞಾನದ ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಜ್ಞಾನವು ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ.
ಅಸಙ್ಕಲ್ಪೋ ಹ್ಯ್ ಅವಿದ್ಯಾಯಾ ನಿಗ್ರಹಃ ಕಥಿತೋ ಬುಧೈಃ । ಯಥಾ ಗಗನಪದ್ಮಿನ್ಯಾಸ್ ಸ ಚಾತಿಸುಕರಸ್ ಸ್ವಯಮ್
ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳಿರುವಂತೆ, ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕುವುದು ಎಂದರೆ ಕಲ್ಪನೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದೇ; ಇದು ಆಕಾಶದ ಹೂವಿನಂತೆ, ಸ್ವತಃ ತುಂಬಾ ಸುಲಭವಾಗಿದೆ.
ಭ್ರಮಸ್ಯ ಜಾಗತಸ್ಯಾಸ್ಯ ಜಾತಸ್ಯಾಕಾಶವರ್ಣವತ್ । ಅಪುನಸ್ಸ್ಮರಣಂ ಮನ್ಯೇ ಸಾಧೋ ವಿಸ್ಮರಣಂ ವರಮ್
ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಭ್ರಮೆ ಆಕಾಶದ ಬಣ್ಣದಂತೆ ಉದಯವಾಗಿದೆ. ಮಹಾನೊಬ್ಬನೇ, ಇದನ್ನು ಮರೆಯುವುದು ಉತ್ತಮ, ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮರೆತುಬಿಡುವುದು ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.
ನಷ್ಟೋ ಽಹಮ್ ಇತಿ ಸಙ್ಕಲ್ಪಾದ್ ಯಥಾ ದುಃಖೇನ ನಶ್ಯತಿ । ಪ್ರಬುದ್ಧೋ ಽಸ್ಮೀತಿ ಸಙ್ಕಲ್ಪಾಜ್ ಜನೋ ಽಭ್ಯೇತಿ ತಥಾ ಸುಖಮ್
ನಾನು ನಾಶವಾಯಿತು ಎಂಬ ಭಾವನೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೆ ಹೇಗೆ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಾನೋ, ಹೀಗೆಯೇ ನಾನು ಜಾಗೃತನಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೆ ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
ತಥಾ ಸಮ್ಮೂಢಸಙ್ಕಲ್ಪಾನ್ ಮೂಢತಾಮ್ ಏತಿ ವೈ ಪುನಃ । ಪ್ರಬೋಧೋದಾರಸಙ್ಕಲ್ಪಾತ್ ಪ್ರಬೋಧಾಯಾನುಧಾವತಿ
ಹಾಗೆಯೇ, ಮೋಹಭರಿತವಾದ ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮೋಹದಲ್ಲೇ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ; ಜಾಗೃತಿಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟರೆ ಜಾಗೃತಿಯ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಕ್ಷಣಾತ್ ಸಂಸ್ಮರಣಾದ್ ಏಷಾಮ್ ಅವಿದ್ಯೋದೇತಿ ಶಾಶ್ವತೀ । ಯತ್ನಾದ್ ವಿಸ್ಮರಣಾದ್ ಅರ್ಥಃ ಪರಿನಶ್ಯತಿ ತತ್ತ್ವತಃ
ಒಂದು ಕ್ಷಣವೂ ನೆನಪಿಸಿದರೆ ಈ ಅನಂತ ಅಜ್ಞಾನ ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮರೆತರೆ ಆ ವಿಷಯವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.
ಭಾವನೀ ಸರ್ವಭಾವಾನಾಂ ಸರ್ವಭೂತವಿಮೋಹನೀ । ತಾರಣೀ ಸ್ವಾತ್ಮನೋ ನಾಶೇ ಸ್ವಾತ್ಮವೃದ್ಧೌ ವಿನಾಶಿಕೀ
ಕಲ್ಪನೆ ಎಲ್ಲ ಭಾವಗಳ ಹುಟ್ಟುವ ಮೂಲ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುವದು; ಆತ್ಮ ನಾಶವಾದಾಗ ಅದು ಮುಕ್ತಿಗೆ ಕಾರಣ, ಆತ್ಮ ಬೆಳೆದಾಗ ಅದು ನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣ.
ಮನೋ ಯದ್ ಅನುಸನ್ಧತ್ತೇ ತತ್ ಸರ್ವೇನ್ದ್ರಿಯವೃತ್ತಯಃ । ಕ್ಷಣಾತ್ ಸಮ್ಪಾದಯನ್ತ್ಯ್ ಏತಾ ರಾಜಾಜ್ಞಾಮ್ ಇವ ಮನ್ತ್ರಿಣಃ
ಮನಸ್ಸು ಯಾವದನ್ನು ಆಲೋಚಿಸಿತೋ, ಎಲ್ಲ ಇಂದ್ರಿಯಗಳೂ ಅದನ್ನು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತವೆ, ರಾಜನ ಆಜ್ಞೆ ಕೇಳುವ ಮಂತ್ರಿಗಳಂತೆ.
ತಸ್ಮಾನ್ ಮನೋಽನುಸನ್ಧಾನಂ ಭಾವೇಷು ನ ಕರೋತಿ ಯಃ । ಅನ್ತಶ್ ಚೇತನಯತ್ನೇನ ಸ ಶಾನ್ತಿಮ್ ಅಧಿಗಚ್ಛತಿ
ಆದ್ದರಿಂದ, ಯಾರು ಮನಸ್ಸನ್ನು ವಿಷಯಗಳ ಕಡೆಗೆ ಹರಿಸದೆ, ಒಳಗಿನ ಜಾಗೃತಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದಿರುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಯದ್ ಆದಾವ್ ಏವ ನಾಸ್ತೀದಂ ತದ್ ಅದ್ಯಾಪಿ ನ ವಿದ್ಯತೇ । ಯದ್ ಇದಂ ಭಾತಿ ತದ್ ಬ್ರಹ್ಮ ಶಾನ್ತಮ್ ಏಕಮ್ ಅನಿಙ್ಗನಮ್
ಯಾವುದು ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಇರಲಿಲ್ಲವೋ, ಅದು ಈಗಲೂ ಇಲ್ಲ; ಈ ಪ್ರಪಂಚವೆಂದು ಕಾಣುವದು ಒಂದೇ ಶಾಂತ, ದೋಷರಹಿತ ಬ್ರಹ್ಮನೇ.
ಮನನೀಯಮನೋಮಾನಾನ್ಯ್ ಅತಃ ಕಸ್ಯ ಕಥಂ ಕುತಃ । ನಿರ್ವಿಕಾರಮ್ ಅನಾದ್ಯನ್ತಮ್ ಆಸ್ಯತಾಮ್ ಅಪಯನ್ತ್ರಣಮ್
ಈ ಮನಸ್ಸಿನ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಯಾರದು, ಹೇಗೆ, ಎಲ್ಲಿಂದ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಏಕೆ ಕೇಳಬೇಕು? ಯಾವ ಬದಲಾವಣೆಗೂ ಒಳಗಾಗದೆ, ಆರಂಭವೂ ಅಂತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲದಂತೆ, ಯಾವುದೇ ನಿಯಮವಿಲ್ಲದೆ ಶಾಂತವಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳು.
ಪರಂ ಪೌರುಷಮ್ ಆಶ್ರಿತ್ಯ ಯತ್ನಾದ್ ಪರಮಯಾ ಧಿಯಾ । ಭೋಗಾಶಾಭಾವನಾಂ ಚಿತ್ತಾತ್ ಸಮೂಲಮ್ ಅಲಮ್ ಉದ್ಧರೇತ್
ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಶ್ರಮವನ್ನೂ, ಗಂಭೀರವಾದ ವಿವೇಕವನ್ನೂ ಆಧರಿಸಿ, ಅನುಭವಿಸುವ ಆಸೆಯ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ, ಬೇರುಸಹಿತ ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕು.
ಯದ್ ಉದೇತಿ ಪರೋ ಮೋಹೋ ಜರಾಮರಣಕಾರಣಮ್ । ಆಶಾಪಾಶಶತೋಲ್ಲಾಸೀ ವಾಸನಾ ತದ್ ವಿಜೃಮ್ಭತೇ
ಯಾವುದು ಮಹಾ ಮೋಹವಾಗಿ ಉದಯಿಸಿ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಮತ್ತು ಮರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೋ, ಅನೇಕ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳ ಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಆ ಆಸೆಯ ವಾಸನೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
ಮಮ ಪುತ್ರಾ ಮಮ ಧನಮ್ ಅಹಂ ಸೋ ಽಯಮ್ ಇದಂ ಮಮ । ಇತೀಯಮ್ ಇನ್ದ್ರಜಾಲೇನ ವಾಸನೈಕಾ ವಿವಲ್ಗತಿ
"ನನ್ನ ಮಗಗಳು, ನನ್ನ ಧನ, ನಾನು ಈವನು, ಇದು ನನ್ನದು" ಎಂಬ ಭಾವನೆಗಳಿಂದ, ಮನಸ್ಸು ಒಬ್ಬ ಮಾಯಾಜಾಲಗಾರನ ಮಾಯೆಯಂತೆ, ಆ ಒಂದು ಆಸೆಯ ವಾಸನೆಯಿಂದ ಅಲೆಯುತ್ತದೆ.
ಶೂನ್ಯ ಏವ ಶರೀರೇ ಽಸ್ಮಿನ್ ವಿಲೋಲೋ ಽರ್ಜುನವಾತವತ್ । ಅವಿದ್ಯಯಾ ವಾಸನಯಾ ತ್ವ್ ಅಹಮ್ಭಾವಾಹಿರ್ ಅರ್ಪಿತಃ
ಈ ಶರೀರವೆಂಬುದು ಖಾಲಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ 'ನಾನು' ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಅಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟು, ಒಳಗಿರುವ ಗಾಳಿಯಂತೆಯೇ ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿ ತಿರುಗಾಡುತ್ತದೆ.
ಪರಮಾರ್ಥೇನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞ ಮಮಾಹಮ್ ಇದಮ್ ಇತ್ಯ್ ಅಲಮ್ । ಆತ್ಮತತ್ತ್ವಾದ್ ಋತೇ ಮನ್ಯೇ ನ ಕದಾಚನ ಕಿಞ್ಚನ
ಯಥಾರ್ಥವನ್ನು ಅರಿತವನೇ, 'ನನ್ನದು', 'ನಾನು', 'ಇದು' ಎಂಬ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಸಾಕಾಗಿದೆ; ಆತ್ಮತತ್ತ್ವವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ನಿಜವಾಗಿ ಇರುವುದೆಂದು ನಾನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಾದ್ರಿದ್ಯೂರ್ವೀಗಿರಿಶ್ರೇಣ್ಯಾ ಸೃಷ್ಟಿದೃಷ್ಟ್ಯಾ ಪುನಃ ಪುನಃ । ಸೈವಾನ್ಯೇವ ವಿಚಿತ್ರೇಯಮ್ ಅವಿದ್ಯಾ ಪರಿವರ್ತತೇ
ಪೃಥ್ವಿ, ಪರ್ವತಗಳು, ಶೃಂಗಗಳು ಹೀಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಒಂದೇ ಅಜ್ಞಾನವು ಪುನಃ ಪುನಃ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ತಿರುಗಾಡುತ್ತದೆ.
ಉದೇತ್ಯ್ ಅಜ್ಞಾನಮಾತ್ರೇಣ ನಶ್ಯತಿ ಜ್ಞಾನಮಾತ್ರತಃ । ಸಂವಿನ್ಮಾತ್ರಪರಿಚ್ಛೇದ್ಯಾ ರಜ್ಜ್ವಾಮ್ ಇವ ಭುಜಙ್ಗಮಃ
ಇದು ಕೇವಲ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಉದಯವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದಿಂದಲೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಅರಿವಿನಲ್ಲೇ ಇದರ ಮಿತಿಯಿದೆ, ಹಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಹಾವು ಕಾಣಿಸುವಂತೆ.
ಸಾದ್ರಿದ್ಯೂರ್ವೀನದೀ ಸೇಯಂ ಯಾವಿದ್ಯಾ ಜ್ಞಸ್ಯ ರಾಮ ಸಾ । ನಾವಿದ್ಯಾ ತಸ್ಯ ತದ್ ಬ್ರಹ್ಮ ಸ್ವೇ ಮಹಿಮ್ನಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಮ್
ಓ ರಾಮಾ, ಈ ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ನದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಭೂಮಿಯೇ ಜ್ಞಾನಿಗೆ ಜ್ಞಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅವನಿಗೆ ಇದು ಅಜ್ಞಾನವಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಬ್ರಹ್ಮ ತನ್ನ ಮಹಿಮೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ.