ಅವಿದ್ಯಮಾನಯೈವೇದಂ ಪೇಲವಾಙ್ಗ್ಯಾ ಸುತುಚ್ಛಯಾ । ಮಿಥ್ಯಾಭಾವನಯಾ ನಾಮ ಚಿತ್ರಮ್ ಅನ್ಧೀಕೃತಂ ಜಗತ್
ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲದ, ದುರ್ಬಲವಾದ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಖಾಲಿಯಾದ, ಸುಳ್ಳು ಕಲ್ಪನೆ ಎನ್ನುವದರಿಂದಲೇ ಈ ಲೋಕವು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದೆ.
ಅರೂಪಯಾ ನಿರಾಕೃತ್ಯಾ ಚಾರುಚೇತನಹೀನಯಾ । ಅಸತ್ಯೇವಾಶು ನಶ್ಯನ್ತ್ಯಾ ಚಿತ್ರಮ್ ಅನ್ಧೀಕೃತಂ ಜಗತ್
ರೂಪವಿಲ್ಲದ, ಆಕಾರವಿಲ್ಲದ, ಶುದ್ಧ ಚೇತನೆಯೂ ಇಲ್ಲದ, ಸುಳ್ಳಿನಂತೆ ಬೇಗ ನಾಶವಾಗುವ ಆದುದರಿಂದ ಈ ಲೋಕವು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದೆ.
ಆಲೋಕೇನ ವಿನಶ್ಯನ್ತ್ಯಾ ಸ್ಫುರನ್ತ್ಯಾ ತಮಸೋ ಽನ್ತರೇ । ಕೌಶಿಕೇಕ್ಷಣಧರ್ಮಿಣ್ಯಾ ಚಿತ್ರಮ್ ಅನ್ಧೀಕೃತಂ ಜಗತ್
ಬೆಳಕಿಲ್ಲದೆ ನಾಶವಾಗುವ, ಕತ್ತಲಿನೊಳಗೆ ಮೆರೆವ, ಗೂಬೆಗಣ್ಣಿನ ಸ್ವಭಾವವಿರುವ ಆದುದರಿಂದ ಈ ಲೋಕವು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದೆ.
ಕುಕರ್ಮೈಕಾನ್ತಕಾರಿಣ್ಯಾ ನ ಸಹನ್ತ್ಯಾವಲೋಕನಮ್ । ದೇಹಮ್ ಅಪ್ಯ್ ಅವಿಜಾನನ್ತ್ಯಾ ಚಿತ್ರಮ್ ಅನ್ಧೀಕೃತಂ ಜಗತ್
ಕೆಟ್ಟ ಕೆಲಸ ಮಾತ್ರ ಮಾಡುವ, ಯಾರೂ ನೋಡುವುದನ್ನು ಸಹಿಸದ, ದೇಹವನ್ನೂ ಅರಿಯದ ಆದುದರಿಂದ ಈ ಲೋಕವು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದೆ.
ಸುಧೀರಾಚಾರಧರ್ಮಿಣ್ಯಾ ನಿತ್ಯಂ ಪ್ರಾಕೃತಕಾನ್ತಯಾ । ಅನಾರತಾಸ್ತಙ್ಗತಯಾ ಚಿತ್ರಮ್ ಅನ್ಧೀಕೃತಂ ಜಗತ್
ಮೇಲುಬುದ್ಧಿಯವರ ನಡೆ ಅನುಸರಿಸುವ, ಯಾವಾಗಲೂ ಸಹಜವಾಗಿ ಸುಂದರವಾಗಿರುವ, ನಿರಂತರ ಅಸ್ತಮಿಸುತ್ತಿರುವ ಆದುದರಿಂದ ಈ ಲೋಕವು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದೆ.
ಅನನ್ತದುಃಖಾಕುಲಯಾ ಸದೈವ ಧೃತಯಾನಯಾ । ಸಮ್ಬೋಧಹೀನಯಾ ನಾಮ ಚಿತ್ರಮ್ ಅನ್ಧೀಕೃತಂ ಜಗತ್
ಯಾವನು ಯಾವಾಗಲೂ ಅನಂತ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ತಪ್ಪಾದ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ನಡೆದು, ನಿಜವಾದ ಅರಿವಿಲ್ಲದೆ ಇರುವನೋ, ಅವನು ಈ ಲೋಕವನ್ನು ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಕುರುಡುಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಕಾಮಕ್ರೋಧಘನಸ್ತನ್ಯಾ ತಮಃಪ್ರಸರವಕ್ತ್ರಯಾ । ಅಚೇತನಶರೀರಿಣ್ಯಾ ಚಿತ್ರಮ್ ಅನ್ಧೀಕೃತಂ ಜಗತ್
ಯಾವನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜ್ಞೆಯೇ ಇಲ್ಲ, ಬಾಯಿಂದ ಕತ್ತಲೆ ಹರಡುತ್ತದೆ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಕಾಮ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧ ತುಂಬಿದೆ, ಅವನು ಈ ಲೋಕವನ್ನು ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಕುರುಡುಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಆತ್ಮಾನ್ಧಕೂಪಾಸ್ಪದಯಾ ಜಡಯಾ ಜಾಡ್ಯಜೀರ್ಣಯಾ । ದುಃಖದೀರ್ಘಪ್ರಲಾಪಿನ್ಯಾ ಚಿತ್ರಮ್ ಅನ್ಧೀಕೃತಂ ಜಗತ್
ಯಾವನು ಆತ್ಮದ ಕತ್ತಲೆಯ ಬಾವಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ, ಜಡತೆಯಿಂದ ಕುಗ್ಗಿ, ಆ ಜಡತೆಯಲ್ಲೇ ಹಳೆಯವನಾಗಿ, ದುಃಖದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಅಳುತ್ತಾ ಇರುವನೋ, ಅವನು ಈ ಲೋಕವನ್ನು ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಕುರುಡುಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಪುರುಷಾಸಙ್ಗಭಙ್ಗಿನ್ಯಾ ರೋಗಿಣ್ಯಾಕ್ಷತಮಾಯಯಾ । ವಿವರ್ತಿನ್ಯಾ ವಿವಕ್ಷಾಸು ಚಿತ್ರಮ್ ಅನ್ಧೀಕೃತಂ ಜಗತ್
ಯಾವನು ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಮುರಿದುಹಾಕುತ್ತಾನೆ, ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಾನೆ, ಮೋಹವು ಎಂದೂ ಬಿಡದೆ ಇರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಸದಾ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಇರುತ್ತದೆ, ಅವನು ಈ ಲೋಕವನ್ನು ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಕುರುಡುಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಪುರುಷಸ್ಯ ನ ಯಾ ಶಕ್ತಾ ಸೋಢುಮ್ ಈಕ್ಷಿತಮ್ ಅಪ್ಯ್ ಅಲಮ್ । ತಯಾ ಸ್ತ್ರಿಯಾಶರಣಯಾ ಚಿತ್ರಮ್ ಅನ್ಧೀಕೃತಃ ಪುಮಾನ್
ಯಾವನ ಹೆಂಗಸನ್ನು ನೋಡಲು ಸಹ ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದು, ಅವಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಇಲ್ಲದವನಾದರೆ, ಅವನಿಗೆ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಅಂಧತ್ವ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ನ ಯಸ್ಯಾಶ್ ಚೇತನೈವಾಸ್ತಿ ಯಾಪ್ಯ್ ಅನಷ್ಟೈವ ನಶ್ಯತಿ । ತಯಾ ಸ್ತ್ರಿಯಾಪುರುಷಯಾ ಚಿತ್ರಮ್ ಅನ್ಧೀಕೃತಃ ಪುಮಾನ್
ಯಾವ ಹೆಂಗಸಿಗೆ ಜ್ಞಾನವೇ ಇಲ್ಲ, ಅವಳು ನಾಶವಾಗದೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾಳೆ, ಅಂತಹ ಹೆಂಗಸಿನಿಂದ ಪುರುಷನು ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಅಂಧನಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಅನನ್ತದುಷ್ಪ್ರಸರವಿಲಾಸಕಾರಿಣೀ ಕ್ಷಯೋದಯೋನ್ಮುಖಸುಖದುಃಖಕಾರಿಣೀ । ಇಯಂ ಪ್ರಭೋ ವಿಗಲತಿ ಕೇನ ವಾಸನಾ ಮನೋಗುಹಾನಿಲಯನಿಬದ್ಧಭಾವನಾ
ಪ್ರಭು, ಅನಂತವಾದ ದುಷ್ಕರ ಆಸೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡು, ಏರುಪೇರುಗಳಿಂದ ಸುಖದುಃಖಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಈ ಹೆಂಗಸು, ಮನಸ್ಸಿನ ಗುಹೆಯೊಳಗಿನ ವಾಸನೆಗಳಿಗೆ ಬಂಧಿತಳಾಗಿ, ಯಾವ ವಾಸನೆಯಿಂದ ಕರಗುತ್ತಾಳೆ?
ಅವಿದ್ಯಾವಿಭವಪ್ರೋತ್ಥಂ ಜಗತಃ ಪುರುಷಸ್ಯ ವಾ । ಮಹದ್ ಆನ್ಧ್ಯಮ್ ಇದಂ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಕಥಂ ನಾಮ ವಿನಶ್ಯತಿ
ಬ್ರಹ್ಮನೇ, ಅಜ್ಞಾನಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಈ ಮಹಾ ಅಂಧಕಾರವು, ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪುರುಷನಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ?
ಯಥಾ ತುಷಾರನಲಿನೀ ಭಾಸ್ಕರಾಲೋಕನಾತ್ ಕ್ಷಣಾತ್ । ನಶ್ಯತ್ಯ್ ಏವಮ್ ಅವಿದ್ಯೇಯಂ ನಶ್ಯತ್ಯ್ ಆತ್ಮಾವಲೋಕನಾತ್
ಹಿಮದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ ಕಮಲವು ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲೇ ನಾಶವಾಗುವಂತೆ, ಈ ಅಜ್ಞಾನವೂ ಆತ್ಮದ ಅರಿವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಕರಗಿಹೋಗುತ್ತದೆ.
ತಾವತ್ ಸಂಸಾರಭೃಗುಷು ಸ್ವಾತ್ಮನಾ ಸಹ ದೇಹಿನಮ್ । ಆನ್ದೋಲಯತಿ ಸಾ ಯೈಷಾ ದುಃಖಕಣ್ಟಕಜಾಲಿಷು
ಈ ಅಜ್ಞಾನವು ಇರುವವರೆಗೆ, ಅದು ದೇಹಧಾರಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಆತ್ಮದೊಡನೆ ಸಂಸಾರದ ಅಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ದುಃಖದ ಕಂಟಕಗಳ ನಡುವೆ ಅಲೆಮಾರಾಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಅವಿದ್ಯಾ ಯಾವದ್ ಅಸ್ಯಾಸ್ ತು ನೋತ್ಪನ್ನಾ ಕ್ಷಯಕಾರಿಣೀ । ಸ್ವಯಮ್ ಆತ್ಮಾವಲೋಕೇಚ್ಛಾ ಮೋಹಸಙ್ಕ್ಷಯದಾಯಿನೀ
ಮೋಹವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವ ಆತ್ಮದ ಅರಿವಿನ ಆಸೆ ಅವನೊಳಗೆ ಉದಯಿಸದೆ ಇರುವವರೆಗೆ, ಈ ಅಜ್ಞಾನವು ನಾಶವಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ.
ಅಸ್ಯಾಃ ಪರಂ ಪ್ರಪಶ್ಯನ್ತ್ಯಾಸ್ ಸ್ವಾತ್ಮನಾಶಃ ಪ್ರವರ್ತತೇ । ಆತಪಾನುಭವಾರ್ಥಿನ್ಯಾಶ್ ಛಾಯಾಯಾ ಇವ ರಾಘವ
ಈ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮೀರಿ ನೋಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಆತ್ಮದ ಅಜ್ಞಾನವು ಕರಗಲು ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ; ಅದು ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿಗೆ ನೆರಳು ಕರಗುವಂತೆ, ರಾಮ.
ದೃಷ್ಟೇ ಸರ್ವಗತೇ ದೇವೇ ಸ್ವಯಮ್ ಏವ ವಿಲೀಯತೇ । ಸರ್ವಾಶಾಭ್ಯುದಿತೇ ಛಾಯಾ ದ್ವಾದಶಾರ್ಕಗಣೇ ಯಥಾ
ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ ದೈವವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ನೆರಳು ಸ್ವತಃ ಅಳಿದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹದಿನೆರಡು ಕಿರಣಗಳಿರುವ ಸೂರ್ಯನು ಉದಯವಾದಾಗ ಎಲ್ಲ ನೆರಳೂ ಹೇಗೆ ಮಾಯವಾಗುತ್ತವೆಯೋ ಹಾಗೆ.
ಇಚ್ಛಾಮಾತ್ರಮ್ ಅವಿದ್ಯೇಹ ತನ್ನಾಶೋ ಮೋಕ್ಷ ಉಚ್ಯತೇ । ಸ ಚಾಸಙ್ಕಲ್ಪಮಾತ್ರೇಣ ಸಿದ್ಧೋ ಭವತಿ ರಾಘವ
ಇಲ್ಲಿ ಅಜ್ಞಾನವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಕಲ್ಪನೆ ಮಾತ್ರ. ಅದರ ನಾಶವೇ ಮುಕ್ತಿಯೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಕೂಡ, ರಾಮಾ, ಮನಸ್ಸಿನ ಕಲ್ಪನೆಗಳು ನಿಲ್ಲಿಸಿದಾಗಲೇ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.
ಮನಾಗ್ ಅಪಿ ಮನೋವ್ಯೋಮ್ನಿ ವಾಸನಾತಮಸಿ ಕ್ಷತೇ । ಕಾಲಿಮಾ ತನುತಾಮ್ ಏತಿ ಚಿದಾದಿತ್ಯಮಹೋದಯಾತ್
ಮನಸ್ಸಿನ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ವಾಸನೆಯ ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ ಬಿರುಕು ಬಿದ್ದರೆ, ಚೈತನ್ಯ ಸೂರ್ಯನು ಉದಯವಾದ ಕಾರಣ ಆ ಕಪ್ಪುತನ ಹಗುರವಾಗುತ್ತದೆ.
ಯಥೋದಿತೇ ದಿನಕರೇ ಕ್ವಾಪಿ ಯಾತಿ ತಮಸ್ವತೀ । ತಥಾ ವಿವೇಕೇ ಽಭ್ಯುದಿತೇ ಕ್ವಾಪ್ಯ್ ಅವಿದ್ಯಾ ಪ್ರಲೀಯತೇ
ಸೂರ್ಯನು ಉದಯವಾದಾಗ ಎಲ್ಲೋ ಅಂಧಕಾರ ಮಾಯವಾಗುವಂತೆ, ವಿವೇಕವು ಉದಯವಾದಾಗ ಎಲ್ಲೋ ಅಜ್ಞಾನವೂ ಅಳಿದುಹೋಗುತ್ತದೆ.
ದೃಢವಾಸನಯಾ ಬನ್ಧೋ ಘನತಾಮ್ ಏತಿ ಚೇತಸಃ । ಚಲವೇತಾಲಸಙ್ಕಲ್ಪಸ್ ಸನ್ಧ್ಯಾಕಾಲೇ ಯಥಾ ಶಿಶೋಃ
ಬಲವಾದ ಹಳೆಯ ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬಂಧನ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಚಂಚಲವಾದ ಆಲೋಚನೆಗಳು, ಸಂಧ್ಯಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಆಟವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಶಾಂತವಾಗುವಂತೆ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಶಾಂತವಾಗುತ್ತವೆ.
ಯಾವತ್ ಕಿಞ್ಚಿದ್ ಇದಂ ದೃಶ್ಯಂ ಸಾವಿದ್ಯಾ ಕ್ಷೀಯತೇ ಚ ಸಾ । ಆತ್ಮಭಾವನಯಾ ಬ್ರಹ್ಮನ್ನ್ ಆತ್ಮಾಸೌ ಕೀದೃಶಸ್ ಸ್ಮೃತಃ
ಈ ಪ್ರಪಂಚವು ಎಷ್ಟು ಕಾಲ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೋ, ಅಷ್ಟರಲ್ಲೆ ಅಜ್ಞಾನ ಇರುತ್ತದೆ; ಅದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆತ್ಮವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸುವುದರಿಂದ, ಓ ಬ್ರಹ್ಮಣ, ಆ ಆತ್ಮ ಯಾವ ರೀತಿಯದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ?
ಚೇತ್ಯಾನುಪಾತರಹಿತಂ ಸಾಮಾನ್ಯೇನ ಚ ಸರ್ವಗಮ್ । ಯಚ್ ಚಿತ್ತತ್ತ್ವಮ್ ಅನಾಖ್ಯೇಯಂ ಸ ಆತ್ಮಾ ಪರಮೇಶ್ವರಃ
ಯಾವುದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ, ಯಾವುದು ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಅಸ್ಪರ್ಶಿತವಾಗಿರುವ, ಮತ್ತು ವಿವರಿಸಲಾಗದ ಚೈತನ್ಯಸ್ವರೂಪವೋ, ಅದೇ ಆತ್ಮ, ಪರಮೇಶ್ವರನು.
ಆಬ್ರಹ್ಮಸ್ತಮ್ಬಪರ್ಯನ್ತಂ ತೃಣಾದಿ ಯದ್ ಇದಂ ಜಗತ್ । ತತ್ ಸರ್ವಂ ಸರ್ವದಾತ್ಮೈವ ನಾವಿದ್ಯಾ ವಿದ್ಯತೇ ಽನಘ
ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹುಲ್ಲಿನ ತುದಿವರೆಗೆ, ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಎಲ್ಲವೂ ಸದಾ ಆತ್ಮವೇ. ಪಾಪರಹಿತನೇ, ಇಲ್ಲಿ ಅಜ್ಞಾನವೆಂಬುದು ಇಲ್ಲ.
ಸರ್ವಂ ಚ ಖಲ್ವ್ ಇದಂ ಬ್ರಹ್ಮ ನಿತ್ಯಂ ಚಿದ್ಘನಮ್ ಅಕ್ಷಯಮ್ । ಕಲ್ಪನಾನ್ಯಾ ಮನೋನಾಮ್ನೀ ವಿದ್ಯತೇ ನ ಹಿ ಕಾಚನ
ಈ ಎಲ್ಲವೂ ಶಾಶ್ವತವಾದ, ಅಖಂಡವಾದ, ಕ್ಷಯವಿಲ್ಲದ ಚೈತನ್ಯವೇ ಆಗಿದೆ; ಮನಸ್ಸು ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ.
ನ ಜಾಯತೇ ನ ಮ್ರಿಯತೇ ಕಿಞ್ಚಿದ್ ಅಸ್ಮಿಞ್ ಜಗತ್ತ್ರಯೇ । ನ ಚ ಭಾವವಿಕಾರಾಣಾಂ ಸತ್ತಾ ಕ್ವಚನ ವಿದ್ಯತೇ
ಈ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಏನೂ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ, ಸಾಯುವುದಿಲ್ಲ; ಯಾವುದಕ್ಕೂ ರೂಪಾಂತರಗಳಿರುವುದು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ.
ಕೇವಲಂ ಕೇವಲಾಭಾಸಂ ಸರ್ವಸಾಮಾನ್ಯಮ್ ಅಕ್ಷತಮ್ । ಚೇತ್ಯಾನುಪಾತರಹಿತಂ ಚಿನ್ಮಾತ್ರಮ್ ಇಹ ವಿದ್ಯತೇ
ಇಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧವಾದ, ಕಲಂಕವಿಲ್ಲದ, ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಇರುವ, ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವಿನ ಸ್ಪರ್ಶವಿಲ್ಲದ, ಅಕ್ಷತವಾದ ಚೈತನ್ಯ ಮಾತ್ರ ಇದೆ.
ಅಸ್ಮಿನ್ ನಿತ್ಯೇ ತತೇ ಶುದ್ಧೇ ಚಿನ್ಮಾತ್ರೇ ನಿರುಪದ್ರವೇ । ಶಾನ್ತೇ ಸಮಸಮಾಭೋಗೇ ನಿರ್ವಿಕಾರೋದಿತಾತ್ಮನಿ
ಈ ಶಾಶ್ವತ, ಪವಿತ್ರ, ಕಲಹವಿಲ್ಲದ, ಶಾಂತ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಮವಾಗಿ ಹರಡಿರುವ ಚೈತನ್ಯದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವು ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ.
ಯೈಷಾ ಸ್ವಭಾವಾಭಿಗತಂ ಸ್ವಯಂ ಸಙ್ಕಲ್ಪ್ಯ ಧಾವತಿ । ಚಿಚ್ ಚೇತ್ಯಂ ಸ್ವಯಮ್ ಅಮ್ಲಾನಾ ಸಾ ಮ್ಲಾನಾ ತನ್ ಮನಸ್ ಸ್ಮೃತಮ್
ಈ ಮನಸ್ಸು ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಉಂಟಾಗಿ, ತನ್ನ ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಂದ ಓಡಾಡುತ್ತದೆ. ಚೈತನ್ಯವು ಸ್ವತಃ ತನ್ನಲ್ಲಿಯೇ ಕ್ಷೀಣವಾಗುತ್ತದೆ; ಅದು ಕ್ಷೀಣವಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಮನಸ್ಸು ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.