ಮಾ ಚಾಕರ್ತಾ ಭವ ಪ್ರಾಜ್ಞ ಕಿಮ್ ಅಕರ್ತೃತಯೇಹ ತೇ । ಸಾಧ್ಯಂ ಸಾಧ್ಯಮ್ ಉಪಾದೇಯಂ ತಸ್ಮಾತ್ ಸ್ವಸ್ಥೋ ಭವಾನಘ
ಓ ಜ್ಞಾನಿ, ನೀನು ಏನೂ ಮಾಡದವನಾಗಬೇಡ; ಏನೂ ಮಾಡದಿರುವುದರಿಂದ ನಿನಗೆ ಏನು ಲಾಭ? ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಲೇಬೇಕು. ಆದ್ದರಿಂದ, ನೀನು ಶಾಂತನಾಗಿ, ನಿರ್ದೋಷಿಯಾಗಿ ಇರು.
ಕರ್ತಾ ಸಂಸ್ ತ್ವಮ್ ಅಸಕ್ತತ್ವಾದ್ ಭವಾಕರ್ತಾ ರಘೂದ್ವಹ । ಅಸಕ್ತತ್ವಾದ್ ಅಕರ್ತಾಪಿ ಕರ್ತೃವತ್ ಸ್ಪನ್ದನಂ ಕುರು
ನೀನು ಕಾರ್ಯಮಾಡುವವನೇ, ಆದರೆ ಅಸಕ್ತಿಯಿಂದ ನೀನು ಮಾಡುವವನು ಅಲ್ಲ, ರಘುವಂಶಜ. ಅಸಕ್ತಿಯಿಂದ, ನೀನು ಮಾಡುವವನಾಗದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಹೊರಗೆ ಮಾಡುವವನಂತೆ ನಡೆ.
ಸತ್ಯಂ ಚೇತ್ ಸ್ಯಾದ್ ಉಪಾದೇಯಂ ಮಿಥ್ಯಾ ಸ್ಯಾದ್ ಧೇಯಮ್ ಏವ ತತ್ । ಉಪಾದೇಯೈಕಸಕ್ತತ್ವಾದ್ ಯುಕ್ತಾ ಸಕ್ತಿರ್ ಹಿ ಕರ್ಮಣಿ
ಏನು ಸತ್ಯವೋ ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು; ಏನು ಅಸತ್ಯವೋ ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬೇಕು. ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕಾದದ್ದರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿ, ಏಕೆಂದರೆ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಆಸಕ್ತಿ ಯೋಗ್ಯ.
ಯತ್ರೇನ್ದ್ರಜಾಲಮ್ ಅಖಿಲಂ ಮಾಯಾಮಯಮ್ ಅವಸ್ತುಕಮ್ । ತತ್ರ ಕಾಸ್ ತಾಃ ಕಥಂ ರಾಮ ಹೇಯೋಪಾದೇಯದೃಷ್ಟಯಃ
ಎಲ್ಲವೂ ಮಾಯೆಯ ಆಟ, ನಿಜಕ್ಕೂ ಇಲ್ಲದಂತಹ ಭ್ರಮೆಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ, ರಾಮಾ, ಅಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು, ತ್ಯಜಿಸುವುದು ಎಂಬ ಭಾವನೆಗಳು ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು? ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಏನು?
ಸಂಸಾರಬೀಜಕಣಿಕಾ ಯೈಷಾವಿದ್ಯಾ ರಘೂದ್ವಹ । ಏಷಾ ಹ್ಯ್ ಅವಿದ್ಯಮಾನೈವ ಸತೀವ ಸ್ಫಾರತಾಂ ಗತಾ
ರಘುವಂಶದ ಮಹಾಪುರುಷನೆ, ಈ ಅಜ್ಞಾನವೇ ಸಂಸಾರದ ಬೀಜದಂತೆ ಸಣ್ಣದು. ಅದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಇದೆ ಎಂಬಂತೆ ಕಾಣಿಸಿ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.
ಯೇಯಮ್ ಆಭೋಗಿನಿಸ್ಸಾರಸಂಸಾರಾರಮ್ಭಚಕ್ರಿಕಾ । ವಿಜ್ಞೇಯಾ ವಾಸನೈಷಾ ಸಾ ಚೈತಸೀ ಮೋಹದಾಯಿನೀ
ಈ ಅನುಭವದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಸಂಸಾರದ ಚಕ್ರವೇ ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗಿನ Vasane ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಇದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಮೋಹವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಚಾರುವಂಶಲತೇವಾನ್ತಶ್ಶೂನ್ಯನಿಸ್ಸಾರಕೋಟರಾ । ಸರಿತ್ತರಙ್ಗಮಾಲೇವ ನ ವ್ಯುಚ್ಛಿನ್ನಾ ವಿನಶ್ವರೀ
ಒಂದೆಡೆ ಸುಂದರವಾದ ಲತೆಯೊಳಗಿನ ಬಯಲು ಖಾಲಿಯಾಗಿರುವಂತೆ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ನದಿಯ ಅಲೆ ಯಾವತ್ತೂ ಮುಗಿಯದಿದ್ದರೂ ಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುವಂತೆ, ಈ ಸಂಸಾರವೂ ಹಾಗೆಯೇ ಖಾಲಿ ಮತ್ತು ನಾಶಶೀಲವಾಗಿದೆ.
ಗೃಹ್ಯಮಾಣಾಪಿ ಹಸ್ತೇನ ಗ್ರಹೀತುಂ ನೈವ ಯುಜ್ಯತೇ । ಮೃದ್ವ್ಯ್ ಅಪ್ಯ್ ಅತ್ಯನ್ತತೀಕ್ಷ್ಣಾಗ್ರಾ ನಿರ್ಝರೋರ್ಮಿರ್ ಇವೋತ್ಥಿತಾ
ಕೈಯಿಂದ ಹಿಡಿದರೂ ಅದು ನಿಜವಾಗಿ ಹಿಡಿಯಲಾಗದು; ಅದು ಮೃದುವಾದರೂ ಅದರ ತುದಿ ತುಂಬಾ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಜಲಪಾತದಿಂದ ಎದ್ದಿರುವ ಅಲೆ ಹೀಗೆಯೇ ಇರಬಹುದು.
ದೃಶ್ಯತೇ ಪ್ರಕಟಾಭಾಸಾ ಸದರ್ಥೇ ನೋಪಯುಜ್ಯತೇ । ತರಙ್ಗಿಣೀ ತರಙ್ಗಾಭಾಸ್ವ್ ಆಕಾರಪರಿನಿಷ್ಠಿತಾ
ಅದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿದರೂ, ನಿಜವಾದ ಉಪಯೋಗವಿಲ್ಲ; ನದಿಯ ಮೇಲಿನ ಅಲೆ ಹೀಗೆಯೇ ಅಲೆ ರೂಪದಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತದೆ.
ಕ್ವಚಿದ್ ವಕ್ರಾ ಕ್ವಚಿದ್ ಋಜ್ವೀ ದೀರ್ಘಾ ಖರ್ವಾ ಸ್ಥಿರಾ ಚಲಾ । ಯತ್ಪ್ರಸಾದೋದ್ಭವಾ ತಸ್ಮಾದ್ ವ್ಯತಿರೇಕಮ್ ಉಪಾಗತಾ
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದು ವಕ್ರವಾಗಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೇರವಾಗಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಉದ್ದವಾಗಿಯೂ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿಯೂ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿಯೂ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿಯೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ; ಅದು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಹೊರಬಂದು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಅನ್ತಶ್ಶೂನ್ಯಾಪಿ ಸರ್ವತ್ರ ದೃಶ್ಯತೇ ಽಸಾರಸುನ್ದರೀ । ನ ಕ್ವಚಿತ್ ಸಂಸ್ಥಿತಾಪೀಹ ಸರ್ವತ್ರೈವೋಪಲಕ್ಷ್ಯತೇ
ಒಳಗೆ ಖಾಲಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ; ಯಾವಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರದಿದ್ದರೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಜಡೈವ ಚಿನ್ಮಯೀವಾಸಾವ್ ಅನ್ಯಸ್ಪನ್ದೋಪಜೀವಿನೀ । ನಿಮೇಷಮ್ ಅಪ್ಯ್ ಅತಿಷ್ಠನ್ತೀ ಸ್ಥೈರ್ಯಾಶಙ್ಕಾಂ ಪ್ರಯಚ್ಛತಿ
ಜಡವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದು ಚೇತನವಂತೆಯೇ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬನ ಚಲನೆಯಿಂದ ಬದುಕುತ್ತದೆ. ಕ್ಷಣಮಾತ್ರವೂ ಉಳಿಯದೆ ಇದ್ದರೂ, ಅದು ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಜ್ವಾಲೇವ ಶುದ್ಧವರ್ಣಾಪಿ ಮಷೀಮಲಿನಕೋಟರಾ । ವಲ್ಗತ್ಯ್ ಅನ್ಯಪ್ರಸಾದೇನ ಕ್ಷೀಯತೇ ತದವೀಕ್ಷಿತಾ
ಅಗ್ನಿಶಿಖೆಯಂತೆ, ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧವಾದರೂ, ಒಳಗೆ ಕರಿಯುಳ್ಳದು; ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಅದು ಜ್ವಲಿಸುತ್ತದೆ, ನೋಡದೆ ಹೋದರೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.
ಆಲೋಕೇ ವಿಮಲೇ ಮ್ಲಾನಾ ತಮಸ್ಯ್ ಅತಿವಿರಾಜತೇ । ಮೃಗತೃಷ್ಣೇವ ಸುಸ್ಫಾರಾ ನಾನಾವರ್ಣವಿಲಾಸಿನೀ
ಶುದ್ಧ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಅದು ಮಂಕಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗುತ್ತದೆ; ಮೃಗಮರೀಚಿಕೆಯಂತೆ, ಅದು ತುಂಬಾ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ, ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
ವಕ್ರಾ ವಿಷಮಯೀ ತನ್ವೀ ಮೃದ್ವೀ ಕಣ್ಟಕಕರ್ಕಶಾ । ಲಲನಾ ಚಞ್ಚಲಾ ಕ್ಷುದ್ಧಾ ತೃಷ್ಣಾ ಜಿಹ್ವೇವ ಭೋಗಿನಃ
ಅದು ವಕ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಅಪಾಯಕರವೂ ಸಣ್ಣದೂ ಆಗಿದೆ, ಮೆಲ್ಲಗಿದ್ದರೂ ಮುಳ್ಳಿನಂತೆ ಕಠಿಣವಾಗಿದೆ; ಅದು ಚಂಚಲವಾದ, ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲುವ ಯುವತಿಯಂತೆ, ಸರ್ಪದ ನಾಲಿಗೆಯಂತೆ ಸದಾ ಆಸೆಪಡುವುದು.
ಸ್ವಯಂ ದೀಪಶಿಖೇವಾಶು ಕ್ಷೀಯತೇ ಸ್ನೇಹಸಙ್ಕ್ಷಯೇ । ಸಿನ್ದೂರಧೂಲಿಲೇಖೇವ ವಿನಾ ರಾಗಂ ನ ರಞ್ಜತೇ
ಎಣ್ಣೆ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ದೀಪದ ಜ್ಯೋತಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹಾರುವಂತೆ, ಅಥವಾ ಸಿಂದುರದ ಧೂಳಿನ ರೇಖೆ ಬಣ್ಣವಿಲ್ಲದೆ ಹೊಳೆಯದಂತೆ, ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಅದು ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಕ್ಷಣಪ್ರಕಾಶಾ ತರಲಾ ಕೃತಸಂಸ್ಥಾ ಜಡಾಶಯೇ । ಮುಗ್ಧಾನಾಂ ತ್ರಾಸಜನನೀ ವಕ್ರಾ ವಿದ್ಯುದ್ ಇವೋದಿತಾ
ಅದು ಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿಯೂ ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿಯೂ, ಜಡ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿಕೊಂಡು, ನಿರಪರಾಧಿಗಳಿಗೆ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ವಕ್ರ ವಿದ್ಯುತ್ ಹೊಡೆಯಂತೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಯತ್ನಾದ್ ಗೃಹೀತ್ವಾ ದಹತಿ ಭೂತ್ವಾ ಭೂತ್ವಾ ಪ್ರಲೀಯತೇ । ಲಭ್ಯತೇ ಽಪಿ ಚ ನಾನ್ವಿಷ್ಟಾ ವಿದ್ಯುದ್ವದ್ ಅತಿಭಙ್ಗುರಾ
ಬಹಳ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಹಿಡಿದರೂ ಅದು ಸುಟ್ಟು ಹೋದಂತೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಅಳಿದುಹೋಗುತ್ತದೆ; ಸಿಕ್ಕರೂ ಹುಡುಕುವದಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ, ವಿದ್ಯುತ್ ಹೊಡೆಯಷ್ಟು ನಾಜೂಕಾಗಿದೆ.
ಅಪ್ರಾರ್ಥಿತೈವೋಪನತಾ ರಮಣೀಯಾಪ್ಯ್ ಅನರ್ಥದಾ । ಅಕಾಲಪುಷ್ಪಮಾಲೇವ ಶ್ರೇಯಸೇ ನಾಭಿನನ್ದಿತಾ
ಹೆಚ್ಚು ಬೇಡದೆ ಬಂದರೂ, ಸುಂದರವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದು ಅನಿಷ್ಟವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ; ಸಮಯಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ಹೂವಿನಂತೆ, ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಅತ್ಯನ್ತವಿಸ್ಮೃತೈವಾತಿಸುಖಾಯ ಭ್ರಮದಾಯಿನೀ । ದುಸ್ಸ್ವಪ್ನಕಲನೇವೇಯಮ್ ಅನರ್ಥಾಯೈವ ಸೂತ್ಥಿತಾ
ಮರೆಯಾದಾಗ ಇದು ತುಂಬಾ ಆನಂದವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕೆಟ್ಟ ಕನಸಿನಂತೆ, ಕೊನೆಗೆ ದುಃಖವನ್ನೇ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಪ್ರತಿಭಾಸವಶಾದ್ ಏವ ತ್ರಿಜಗನ್ತಿ ಮಹಾನ್ತಿ ಚ । ಮುಹೂರ್ತಮಾತ್ರೇಣೋತ್ಪಾದ್ಯ ಧತ್ತೇ ಗ್ರಾಸೀಕರೋತಿ ಚ
ಕೇವಲ ಕಾಣಿಕೆಯ ಶಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ಇದು ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಉಳಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ನುಂಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ.
ಮುಹೂರ್ತೋ ವತ್ಸರಶ್ರೇಣೀ ಲವಣಸ್ಯಾನಯಾ ಕೃತಾ । ರಾತ್ರಿರ್ ದ್ವಾದಶವರ್ಷಾಣಿ ಹರಿಶ್ಚನ್ದ್ರಸ್ಯ ನಿರ್ಮಿತಾ
ಇದರಿಂದ ಒಂದು ಕ್ಷಣವೇ ವರ್ಷಗಳ ಸರಣಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನಿಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ರಾತ್ರಿ ಕೂಡ ಇದುವೇ ಮಾಡಿತು.
ವಿಯೋಗಿನಾಮ್ ಅಥಾನ್ಯೇಷಾಂ ಕಾನ್ತಾವಿರಹಶಾಲಿನಾಮ್ । ರಾತ್ರಿರ್ ವತ್ಸರವದ್ ದೀರ್ಘಾ ಭವತ್ಯ್ ಅಸ್ಯಾಃ ಪ್ರಸಾದತಃ
ಪ್ರಿಯಜನರಿಂದ ದೂರವಾದವರಿಗೆ, ಪ್ರೇಮವಿಚ್ಛೇದನದಿಂದ ಬಳಲುವವರಿಗೆ, ಇದರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ವರ್ಷವನ್ನಷ್ಟು ಉದ್ದವಾಗುತ್ತದೆ.
ಸುಖಿತಸ್ಯಾಲ್ಪತಾಮ್ ಏತಿ ದುಃಖಿತಸ್ಯೈತಿ ದೀರ್ಘತಾಮ್ । ಕಾಲೋ ಹ್ಯ್ ಅಸ್ಯಾಃ ಪ್ರಸಾದೇನ ವಿಪರ್ಯಾಸೈಕಶಾಲಿನಾ
ಸಂತೋಷದಲ್ಲಿರುವವನಿಗೆ ಕಾಲವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ; ದುಃಖದಲ್ಲಿರುವವನಿಗೆ ಅದು ಬಹಳ ದೀರ್ಘವಾಗಿಯೇ ತೋರುತ್ತದೆ. ಈ ಭಾವನೆಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಲೇ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿರುಗಿಸುವ ಗುಣವಿದೆ.
ಅಸ್ಯಾಸ್ ಸ್ವಸತ್ತಾಮಾತ್ರೇಣ ಕರ್ತೃತೈತಾಸು ವೃತ್ತಿಷು । ದೀಪಸ್ಯಾಲೋಕಕಾರ್ಯಾಣಾಂ ಯಥಾ ತದ್ವನ್ ನ ವಸ್ತುತಃ
ಇದು ಕೇವಲ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವದಿಂದಲೇ ಈ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ತೃವೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ; ದೀಪವು ಬೆಳಕನ್ನು ಹರಡುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಕರ್ತೃ ಎಂದು ತೋರುವಂತೆ, ಆದರೆ ನಿಜವಾಗಿ ಹೀಗೆಲ್ಲವೂ ಅಲ್ಲ.
ಸನಿತಮ್ಬಸ್ತನಾ ಚಿತ್ರೇ ನ ಸ್ತ್ರೀ ಸ್ತ್ರೀಧರ್ಮಿಣೀ ಯಥಾ । ತಥೈವಾಕಾರಧೀರೇಯಂ ಕರ್ತುಂ ಯೋಗ್ಯಾ ನ ಕಿಞ್ಚನ
ಬೊಜ್ಜು ಹಾಗೂ ಸ್ತನಗಳಿರುವ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ ಅದು ನಿಜವಾದ ಹೆಂಗಸಲ್ಲ, ಹೆಂಗಸಿನ ಸ್ವಭಾವವೂ ಇಲ್ಲ; ಅದೇ ರೀತಿ ಈ ರೂಪವು ಇದ್ದರೂ, ಯಾವುದನ್ನೂ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಮನೋರಾಜ್ಯಮ್ ಇವಾಕಾರಭಾಸ್ವರಾ ಸತ್ಯವರ್ಜಿತಾ । ಸಹಸ್ರಶತಶಾಖಾಪಿ ನ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಪರಮಾರ್ಥತಃ
ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ರಾಜ್ಯವು ಹೇಗೆ ರೂಪಗಳಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆಯಾದರೂ ನಿಜವಾದ ವಾಸ್ತವವಿಲ್ಲವೋ, ಹೀಗೆಯೇ ನೂರಾರು ಸಾವಿರ ಶಾಖೆಗಳಿದ್ದರೂ, ನಿಜವಾಗಿ ಇದರಲ್ಲಿ ಏನೂ ಇಲ್ಲ.
ಅರಣ್ಯೇ ಮೃಗತೃಷ್ಣೇವ ಮಿಥ್ಯೈವಾಡಮ್ಬರಾನ್ವಿತಾ । ವಿಡಮ್ಬಯತಿ ತಾನ್ ಮುಗ್ಧಮೃಗಾನ್ ಏವ ನ ಮಾನುಷಾನ್
ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿನ ಮರೀಚಿಕೆಯಂತೆ, ಸುಳ್ಳು ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದದು, ಅದು ಮೂಢವಾದ ಜಿಂಕೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮೋಸಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಮಾನವರನ್ನು ಅಲ್ಲ.
ಫೇನಮಾಲೇವ ಸಞ್ಜಾತಧ್ವಸ್ತಾ ವಿಚ್ಛೇದವರ್ಜಿತಾ । ಜಡೈವ ಚಞ್ಚಲಾಕಾರಾ ಗೃಹ್ಯಮಾನಾ ನ ಕಿಞ್ಚನ
ಹುಳುಬುಬ್ಬಿದ ಮೇಲೆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುವ ನೊರೆಹಬ್ಬೆಯಂತೆ, ಅದು ಬೇರ್ಪಡದೆ, ಜಡವಾಗಿದ್ದರೂ ಚಂಚಲವಾದ ರೂಪ ತಾಳುತ್ತದೆ; ಹಿಡಿದಾಗ ಏನೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಅನನ್ಯಾ ಚೇತನಸ್ಯಾಪಿ ನೂನಮ್ ಅನ್ಯೇವ ಚ ಸ್ಥಿತಾ । ಕ್ರಿಮಿತನ್ತುರ್ ಇವಾದೀರ್ಘಾ ಜಡೈವಾಪ್ಯ್ ಅಜಡಾಶ್ರಿತಾ
ಅದು ಚೇತನದಿಂದ ಬೇರೆ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಖಚಿತವಾಗಿ ಬೇರೆ ಎಂಬಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಹುಳಿನ ಚಿಕ್ಕ ನೂಲುಹರಿಯಂತೆ, ಜಡವಾದರೂ ಅಜಡದ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿದೆ.