ಚಿತ್ತಂ ಚಲತ್ಕುವಲಯಂ ವಲಯನ್ತ ಏತೇ ಮೂಢಾ ಮಹಾಜಡಜವೇ ಮದಮೋಹಮನ್ದಾಃ । ಆವರ್ತವರ್ತಿನಿ ವಿಲೂನವಿಶೀರ್ಣಚಿತ್ತಾಶ್ ಚಕ್ರಭ್ರಮೇ ಪುರುಷದುರ್ಭ್ರಮರಾಃ ಪತನ್ತಿ
ಮನಸ್ಸು ಚಂಚಲವಾದ ನೀಲಕಮಲದಂತೆ, ಈ ಮೂಢರು—ಮೂರ್ಖರು, ಜಡತೆ ಮತ್ತು ಮೋಹದಿಂದ ತುಂಬಿರುವವರು—ಇದನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಮನಸ್ಸುಗಳು ಸಂಸಾರದ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಹರಿದು, ಚೂರುಚೂರಾಗಿ, ಚಕ್ರದ ತಿರುಗಾಟದಲ್ಲಿ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿದ ಜೇನುಹುಳಿಗಳಂತೆ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುತ್ತವೆ.
ಅಸ್ಯ ಚಿತ್ತಮಹಾವ್ಯಾಧೇಶ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾಯಾಂ ವರೌಷಧಮ್ । ಸ್ವಾಯತ್ತಂ ಶೃಣು ಯುಕ್ತ್ಯಾತ್ಮಸುಸಾಧಂ ಸ್ವಾತ್ಮನಿ ಸ್ಥಿತಮ್
ಈ ಮನಸ್ಸಿನ ಮಹಾರೋಗಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ, ಸುಲಭವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದಾದ, ಸ್ವತಃ ನಮ್ಮೊಳಗೇ ಇರುವ ಔಷಧಿಯನ್ನು ವಿವೇಕದಿಂದ ಬಳಸಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಕೇಳು.
ಸ್ವೇನೈವ ಪೌರುಷೇಣಾಶು ಸ್ವಸಂವೇದನರೂಪಿಣಾ । ಯತ್ನೇನ ಚಿತ್ತವೇತಾಲಸ್ ತ್ಯಕ್ತ್ವೇಷ್ಟಂ ವಸ್ತು ಜೀಯತೇ
ತಾನೇ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ, ಸ್ವಾನುಭವದ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ಮನಸ್ಸಿನ ಭೂತವನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಜಯಿಸಬಹುದು; ಇಷ್ಟವಾದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಹುದು.
ತ್ಯಜನ್ನ್ ಅಭಿಮತಂ ವಸ್ತು ಯಸ್ ತಿಷ್ಠತಿ ನಿರಾಮಯಃ । ಜಿತಮ್ ಏವ ಮನಸ್ ತೇನ ಕುದಾನ್ತ ಇವ ದನ್ತಿನಾ
ಯಾರಾದರೂ ಇಷ್ಟವಾದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯಾವ ರೋಗವೂ ಇಲ್ಲದೆ ನಿಂತಿದ್ದರೆ, ಅವನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಜಯಿಸಿದ್ದವನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಇದು, ಆನೆಗೆ ಒಬ್ಬನು ಹಿಡಿತ ನೀಡಿದಂತೆ, ಅವನನ್ನು ಆನೆಗೆ ಶಿಕ್ಷಕನೆಂದು ಕರೆಯುವಂತೆಯೇ.
ಸ್ವಸಂವೇದನಯತ್ನೇನ ಪಾಲ್ಯತೇ ಚಿತ್ತಬಾಲಕಃ । ಅವಸ್ತುನೋ ವಸ್ತುನಿ ಚ ಯೋಜ್ಯತೇ ಬೋಧ್ಯತೇ ಽಪಿ ಚ
ಸ್ವಯಂ ಅರಿವಿನ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ, ಬಾಲಕನಂತಿರುವ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಜಾಗರೂಕರಾಗಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ಅದು ಅಸತ್ಯದಿಂದ ಸತ್ಯದ ಕಡೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಬೇಕು, ಹಾಗೆಯೇ ಅದನ್ನು ಬೋಧಿಸಬೇಕು.
ಶಾಸ್ತ್ರಸಙ್ಗಮಧೀರೇಣ ಚಿನ್ತಾತಪ್ತಮ್ ಅತಾಪಿನಾ । ಛಿನ್ದ್ಧಿ ತ್ವಮ್ ಅಯಸೇವಾಯೋ ಮನಸೈವ ಮನೋ ಮುನೇ
ಮಹಾತ್ಮನೇ, ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟ ಮನಸ್ಸನ್ನು, ಕಬ್ಬಿಣದಿಂದ ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವಂತೆ, ನಿನ್ನದೇ ಮನಸ್ಸಿನ ಬಲದಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಬೇಕು.
ಅಯತ್ನೇನ ಯಥಾ ಬಾಲ ಇತಶ್ ಚೇತಶ್ ಚ ಯುಜ್ಯತೇ । ಭವ್ಯೈಸ್ ತಥೈವ ಚೇತೋ ಽನ್ತಃ ಕಿಮ್ ಇವಾತ್ರಾತಿದುಷ್ಕರಮ್
ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲದೆ, ಬಾಲಕನ ಮನಸ್ಸು ಹೇಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತದೋ, ಅದೇ ರೀತಿ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಒಳಗಡೆ ಶ್ರೇಷ್ಠದ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಬಹುದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಏನು ಅತಿಯಾದ ಕಷ್ಟವಿದೆ?
ಸತ್ಕರ್ಮಣಿ ಸಮಾಕ್ರಾನ್ತಮ್ ಉದರ್ಕೋದಯದಾಯಿನಿ । ಸ್ವಪೌರುಷೇಣೈವ ಮನಶ್ ಚೇತನೇನ ನಿಯೋಜಯೇತ್
ಉತ್ತಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವಾಗ, ಅದು ಮುಂದಿನ ಫಲವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ತಾನೇ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಜಾಗೃತಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಸ್ವಂತ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕು.
ಸ್ವಾಯತ್ತಮ್ ಏಕಾನ್ತಹಿತಂ ಸ್ವೇಪ್ಸಿತತ್ಯಾಗವೇದನಮ್ । ಯಸ್ಯ ದುಷ್ಕರತಾಂ ಯಾತಂ ಧಿಕ್ ತಂ ಪುರುಷಕೀಟಕಮ್
ತಾನೇ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ತಾನು ಬಯಸಿದುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹಾಕುವುದು ಕಷ್ಟವೆಂದು ಯಾರಿಗಾದರೂ ಅನಿಸಿದರೆ, ಅಂಥವನು ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಹುಳಿನಂತೆ ನಿಂದನಾರ್ಹನು.
ಅರಮ್ಯಂ ರಮ್ಯರೂಪೇಣ ಭಾವಯಿತ್ವಾ ಸ್ವಸಂವಿದಾ । ಮಲ್ಲೇನೇವ ಶಿಶುಶ್ ಚಿತ್ತಮ್ ಅಯತ್ನೇನೈವ ಜೀಯತೇ
ಇಷ್ಟವಲ್ಲದದ್ದನ್ನು ಸುಂದರವೆಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸಿದರೆ, ಕುಸ್ತಿಗಾರನಿಗೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗೆಲ್ಲಬಹುದು, ಹೀಗೆಯೇ ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಬಹುದು.
ಪೌರುಷೇಣ ಪ್ರಯತ್ನೇನ ಚಿತ್ತಮ್ ಆಶ್ವ್ ಏವ ಜೀಯತೇ । ಅಚಿತ್ತೇನಾಸಪತ್ನೇನ ಪದಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ಧೀಯತೇ
ಸ್ವಂತ ಪ್ರಯತ್ನ ಮತ್ತು ಶ್ರಮದಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕುದುರೆಯಂತೆ ವಶಪಡಿಸಬಹುದು; ಮನಸ್ಸು ವಿರೋಧಿಯಾಗದೆ ಇದ್ದಾಗ ಬ್ರಹ್ಮಪದವನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು.
ಸ್ವಾಯತ್ತಂ ಚ ಸುಸಾಧಂ ಚ ಸ್ವಚಿತ್ತಾಕ್ರಾನ್ತಿಮಾತ್ರಕಮ್ । ಶಕ್ನುವನ್ತಿ ನ ಯೇ ಕರ್ತುಂ ಧಿಕ್ ತಾನ್ ಪುರುಷಜಮ್ಬುಕಾನ್
ತಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಇರುವದು, ಸುಲಭವಾಗಿಯೇ ಸಾಧಿಸಬಹುದಾದದು, ಅಂದರೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು—ಇದನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದವರು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ನರಿ ಸಮಾನರು, ಅವರ ಮೇಲೆ ನಾಚಿಕೆ.
ಸ್ವಪೌರುಷೈಕಸಾಧ್ಯೇನ ಸ್ವೇಪ್ಸಿತತ್ಯಾಗರೂಪಿಣಾ । ಮನಃಪ್ರಶಮಮನ್ತ್ರೇಣ ವಿನಾಸ್ತಿ ನ ಶುಭಾ ಗತಿಃ
ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸಾಧಿಸಬಹುದಾದ, ಸ್ವಂತ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸುವ ಮಂತ್ರವಿಲ್ಲದೆ ಶುಭ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಮನೋಮಾರಣಮಾತ್ರೇಣ ಸಾಧ್ಯೇನ ಸ್ವಾತ್ಮಸಂವಿದಾ । ನಿಸ್ಸಪತ್ನಮ್ ಅನಾದ್ಯನ್ತಮ್ ಅನಿಙ್ಗನಮ್ ಇಹೋಷ್ಯತಾಮ್
ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಅರಿವಿನಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದರಿಂದಲೇ ಇಲ್ಲಿ ವಿರೋಧವಿಲ್ಲದ, ಆರಂಭವೂ ಇಲ್ಲದ, ಅಂತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲದ, ದೋಷರಹಿತವಾದ ಸ್ಥಿತಿ ದೊರೆಯಲಿ.
ಈಪ್ಸಿತಾವೇದನಾಙ್ಗ್ಯಾಂ ತು ಮನಃಪ್ರಶಮನಶ್ರಿಯಿ । ಗುರೂಪದೇಶಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥಮನ್ತ್ರಾದ್ಯಾ ಯುಕ್ತಯಸ್ ತೃಣಮ್
ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸುವ ಮಹಿಮೆ, ಇದು ಇಚ್ಛಿತ ಅನುಭವದ ಅಂಗವಾಗಿರುವಾಗ, ಗುರು ಉಪದೇಶ, ಶಾಸ್ತ್ರದ ಅರ್ಥ, ಮಂತ್ರ ಇತ್ಯಾದಿ ಎಲ್ಲ ವಿಧಾನಗಳು ಹುಲ್ಲಿನಂತೆ ಅಲ್ಪವಾಗಿವೆ.
ಸರ್ವಂ ಸರ್ವಗತಂ ಶಾನ್ತಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ ತದಾ । ಅಸಙ್ಕಲ್ಪನಶಸ್ತ್ರೇಣ ಚ್ಛಿನ್ನಂ ಚಿತ್ತಗದಂ ಯದಾ
ಯಾವಾಗ ಮನಸ್ಸಿನ ರೋಗವನ್ನು ಕಲ್ಪನೆ ಇಲ್ಲದ ಬುದ್ಧಿಯ ತಲವಾರಿನಿಂದ ಕಡಿದುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆಗ ಎಲ್ಲವೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿರುವ, ಶಾಂತವಾದ ಬ್ರಹ್ಮನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಸ್ವಸಂವೇದನಸಾಧ್ಯೇ ಽಸ್ಮಿನ್ ಸಙ್ಕಲ್ಪಾನರ್ಥನಾಶನೇ । ಶಾನ್ತಸ್ಯಾಚ್ಛಾಭ್ರವಪುಷಿ ಪುಂಸಃ ಕೇವ ಕದರ್ಥನಾ
ಸ್ವಯಂ ಅರಿವಿನಿಂದ ಸಾಧಿಸಬಹುದಾದ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಮನಸ್ಸಿನ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆಗಳು ನಾಶವಾದಾಗ, ಮಬ್ಬಿಲ್ಲದ ಮೋಡದಂತೆ ಶಾಂತವಾಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಏನು ಕಾಡಬಹುದು?
ನೂನಂ ದೈವಮ್ ಅನಾದೃತ್ಯ ಮೂಢಸಙ್ಕಲ್ಪಕಲ್ಪಿತಮ್ । ಪುರುಷಾರ್ಥೇನ ಸಂವಿತ್ತ್ಯಾ ನಯ ಚಿತ್ತಮ್ ಅಚಿತ್ತತಾಮ್
ಮೂಢ ಮನಸ್ಸು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ವಿಧಿಯನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ, ಪ್ರಯತ್ನ ಮತ್ತು ಅರಿವಿನ ಮೂಲಕ ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯು.
ತಾಂ ಮಹಾಪದವೀಮ್ ಏಕಾಂ ಕಾಮ್ ಅಪ್ಯ್ ಅನುಸರಂಶ್ ಚಿರಮ್ । ಚಿತ್ತಂ ಚಿದ್ಭಕ್ಷಿತಂ ಕೃತ್ವಾ ಚಿತ್ತ್ವಾದ್ ಅಪಿ ಪರಂ ಭವ
ಆ ಅನನ್ಯವಾದ ಮಹಾ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ದೀರ್ಘ ಕಾಲ ಅನುಸರಿಸಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅರಿವಿನಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೀರಿಸಿಕೊಂಡು, ಮನಸ್ಸಿನ ಪಾರಾಗಿ.
ಭವಭಾವನಯಾ ಮುಕ್ತೋ ಯುಕ್ತಃ ಪರಮಯಾ ಧಿಯಾ । ಧಾರಯಾತ್ಮಾನಮ್ ಅವ್ಯಗ್ರೋ ಽಗ್ರಸ್ತಚಿತ್ತಂ ಚಿತಃ ಪರಮ್
ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಪರಮ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶಾಂತವಾಗಿ ಹಿಡಿದು, ಚಿತ್ತವನ್ನು ಪರಮ ಚೈತನ್ಯದಲ್ಲಿ ಲೀನಗೊಳಿಸು.
ಪರಂ ಪೌರುಷಮ್ ಆಶ್ರಿತ್ಯ ನೀತ್ವಾ ಚಿತ್ತಮ್ ಅಚಿತ್ತತಾಮ್ । ತಾಂ ಮಹಾಪದವೀಮ್ ಏಹಿ ಯತ್ರ ನಾಸಿ ನ ಚೇತರತ್
ಪರಮ ಶ್ರಮವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶೂನ್ಯತೆಗೆ ತಂದು, ನೀನು ನಾನೂ ಅಲ್ಲ, ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲದ ಆ ಮಹಾ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತಲುಪು.
ಸಂವೇದನವಿಪರ್ಯಾಸರೂಪಿಣಾರಿರ್ ಇವಾಬಲಃ । ಜೇತುಮ್ ಆಶು ಮನೋ ರಾಮ ಪೌರುಷೇನೈವ ಶಕ್ಯತೇ
ರಾಮಾ, ತಪ್ಪು ಗ್ರಹಿಕೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲ ಶತ್ರುವಿನಂತೆ ಇರುವ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶ್ರಮದಿಂದಲೇ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಜಯಿಸಬಹುದು.
ಅನುದ್ವೇಗಶ್ ಶ್ರಿಯೋ ಮೂಲಮ್ ಅನುದ್ವೇಗಾತ್ ಪ್ರವರ್ತತೇ । ಜನ್ತೋರ್ ಮನೋಜಯೋ ಯೇನ ತ್ರಿಲೋಕೀವಿಜಯಸ್ ತೃಣಮ್
ಶಾಂತಿ ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಮೂಲ; ಶಾಂತಿಯಿಂದಲೇ ಕಾರ್ಯಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ; ಮನಸ್ಸನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನಿಗೆ ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಜಯವೂ ತೃಣಸಮಾನ.
ನ ಶಸ್ತ್ರದಹನೋತ್ಪಾತಪಾತಾ ಯಸ್ಯಾಂ ಮನಾಗ್ ಅಪಿ । ಸ್ವಭಾವಮಾತ್ರವ್ಯಾವೃತ್ತೌ ತಸ್ಯಾಂ ಕೇವ ಕದರ್ಥನಾ
ಯಾವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರ, ಬೆಂಕಿ, ಅಪಾಯ, ಬಿದ್ದುಹೋಗುವುದು ಇವುಗಳಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ವ್ಯಾಕುಲತೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅದು ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಶಾಂತವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಯಾರಿಂದ ಯಾವ ರೀತಿಯ ತೊಂದರೆ ಆಗಬಹುದು?
ಅಪಿ ಸ್ವವೇದನಾಕ್ರಾನ್ತಾವ್ ಅಶಕ್ತಾ ಯೇ ನರಾಧಮಾಃ । ಕಥಂ ವ್ಯವಹರಿಷ್ಯನ್ತಿ ವ್ಯವಹಾರದಶಾಸು ತೇ
ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಅನುಭವದಲ್ಲಿಯೂ ಅಶಕ್ತರಾಗಿರುವ ನೀಚರು, ಜೀವನದ ವಿವಿಧ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯ?
ಪುಮಾನ್ ದೃತೋ ಽಸ್ಮಿ ಜಾತೋ ಽಸ್ಮಿ ಜೀವಾಮೀತಿ ಕುದೃಷ್ಟಯಃ । ಚೇತಸೋ ವೃತ್ತಯೋ ಯಾನ್ತಿ ಚಪಲಸ್ಯಾಸದುತ್ಥಿತಾಃ
ನಾನು ಪುರುಷನು, ನಾನು ಕಾಣಲ್ಪಟ್ಟೆ, ನಾನು ಹುಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ, ನಾನು ಜೀವಂತನಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆಗಳು ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆಗಳು. ಇವು ಚಂಚಲ ಮನಸ್ಸಿನ ಅಸತ್ಯದಿಂದ ಉದಯವಾಗುವ ಚಲನೆಗಳು, ಅವು ಬಂದು ಹೋಗಿಬಿಡುತ್ತವೆ.
ನ ಕಶ್ಚನೇಹ ಮ್ರಿಯತೇ ಜಾಯತೇ ನೇಹ ಕಶ್ಚನ । ಸ್ವಯಂ ವೇತ್ತಿ ಮೃತಿಂ ದೇಹೇ ಲೋಕಮ್ ಅನ್ಯಂ ಗತಂ ಮನಃ
ಇಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಸತ್ಯವಾಗಿ ಸಾಯುವುದಿಲ್ಲ, ಯಾರೂ ಸತ್ಯವಾಗಿ ಹುಟ್ಟುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮನಸ್ಸು ತಾನೇ ಸತ್ತೆಂದು ತಿಳಿದು, ಮತ್ತೊಂದು ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದೆನೆಂದು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಇತೋ ಯಾತಂ ಪರೇ ಲೋಕೇ ಸ್ಫುರತ್ಯ್ ಅನ್ಯತಯಾ ಮನಃ । ನ ನಶ್ಯತ್ಯ್ ಏತದ್ ಆಮೋಕ್ಷಮ್ ಅತೋ ಮೃತಿಭಯಂ ಕುತಃ
ಇಲ್ಲಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಬೇರೆ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದರೂ, ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ; ಮುಕ್ತಿಯವರೆಗೆ ಅದು ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾದರೆ ಸಾವು ಎಂಬ ಭಯವೇನು ಬೇಕು?
ದೇಹರೂಪೇಣ ವಿಚರದ್ ಇಹಲೋಕೇ ಪರತ್ರ ಚ । ಚಿತ್ತಮ್ ಆಮೋಕ್ಷಮ್ ಆಸ್ತೇ ಽಸ್ಯ ರೂಪಮ್ ಅನ್ಯನ್ ನ ವಿದ್ಯತೇ
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಮನಸ್ಸು ದೇಹದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ; ಮುಕ್ತಿಯವರೆಗೆ ಅದು ಇರುತ್ತದೆ—ಇದಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆ ರೂಪವೇ ಇಲ್ಲ.
ಸುತೇ ಭ್ರಾತರಿ ಭೃತ್ಯಾದೌ ಕ್ಲೇಶ ಆಕ್ರಮಣಂ ನೃಣಾಮ್ । ನ ಸ್ವಚಿತ್ತೇ ಸ್ವಚೈತನ್ಯವ್ಯಾವೃತ್ತ್ಯಾತ್ಮೇತಿ ಮೇ ಮತಿಃ
ಮಕ್ಕಳು, ಸಹೋದರರು, ಸೇವಕರು ಮತ್ತು ಇತರರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ಆಗುವ ದುಃಖ, ಅವರ ಸ್ವಂತ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಸ್ವಚೇತನ途ಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ—ಇದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.