ಕ್ಷಣಪ್ರಕಾಶತರಲಂ ಮಿಥ್ಯಾರಚಿತಚಕ್ರಿಕಮ್ । ಅಲಾತಚಕ್ರಪ್ರತಿಮಂ ಯೌವನಂ ಮೇ ನ ರೋಚತೇ
ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಬೆಳಕಿನಂತೆ ಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿದ್ದು, ಮಿಥ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿತವಾದದು, ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡಿಸಿದ ಚಕ್ರದಂತೆ ಯೌವನ ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ.
ಮೃದುಸ್ಫಾರತರೋದಾರಮ್ ಅನ್ತಶ್ಶೂನ್ಯಂ ಕ್ಷಣಕ್ಷತಮ್ । ಶರದಮ್ಬುದಸಙ್ಕಾಶಂ ಯೌವನಂ ಮೇ ನ ರೋಚತೇ
ಮೃದು, ಉಬ್ಬಿದ ಹಾಗೆ, ಹೊರಗೆ ಭವ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿದರೂ ಒಳಗೆ ಖಾಲಿಯಾಗಿದ್ದು, ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಗಾಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಶರದೃತುವಿನ ಮೋಡದಂತೆ ಯೌವನ ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ.
ಆಪಾತಮಾತ್ರರಮಣಂ ಸದ್ಭಾವರಹಿತಾನ್ತರಮ್ । ವೇಶ್ಯಾಸ್ತ್ರೀಸಙ್ಗಮಪ್ರಖ್ಯಂ ಯೌವನಂ ಮೇ ನ ರೋಚತೇ
ಕ್ಷಣಿಕ ಆನಂದವಷ್ಟೇ ಇರುವ, ಒಳಗೆ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದ, ವೇಶ್ಯೆಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂಗದಂತಿರುವ ಈ ಯೌವನ ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ.
ಯೇ ಕೇಚನ ದುರಾರಮ್ಭಾಸ್ ತೇ ಸರ್ವೇ ಸರ್ವದುಃಖದಾಃ । ತಾರುಣ್ಯೇ ಸನ್ನಿಧಿಂ ಯಾನ್ತಿ ಮಹೋತ್ಪಾತಾ ಇವ ಕ್ಷಯೇ
ಯಾವುದೇ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾರ್ಯಗಳಿದ್ದರೂ, ಅವು ಎಲ್ಲವೂ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧದ ದುಃಖವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ; ಅವು ಯೌವನದಲ್ಲಿ ಸೇರಿ, ದೊಡ್ಡ ಅಪಾಯಗಳು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವಂತೆ ಆಗುತ್ತವೆ.
ಹಾರ್ದಾನ್ಧಕಾರಕಾರಿಣ್ಯಾ ಭೈರವಾಕಾರವಾನ್ ಅಪಿ । ಯೌವನಾಜ್ಞಾನಯಾಮಿನ್ಯಾ ಬಿಭೇತಿ ಭಗವಾನ್ ಅಪಿ
ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅಂಧಕಾರ ಉಂಟುಮಾಡುವ, ಭಯಾನಕ ರೂಪ ತಾಳುವ ಯೌವನದ ಅಜ್ಞಾನರಾತ್ರಿ ನೋಡಿ ಭಗವಂತನೂ ಕೂಡ ಭಯಪಡುವನು.
ಸುವಿಸ್ಮೃತಶುಭಾಚಾರಂ ಬುದ್ಧಿವೈಧುರ್ಯದಾಯಿನಮ್ । ದದಾತ್ಯ್ ಅತಿತರಾಮ್ ಏಷ ಭ್ರಮಂ ಯೌವನವಿಭ್ರಮಃ
ಯೌವನದ ಮೋಹವು ಒಬ್ಬನಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ನಡೆ ಮರೆಸಿಸಿ, ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ; ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಕಾನ್ತಾವಿಯೋಗಜಾತೇನ ಹೃದಿ ದುರ್ಧರ್ಷವಹ್ನಿನಾ । ಯೌವನೇ ದಹ್ಯತೇ ಜನ್ತುಸ್ ತರುರ್ ದಾವಾಗ್ನಿನಾ ಯಥಾ
ಯೌವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಯೆಯ ಬೇರ್ಪಿನಿಂದ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಭಯಾನಕ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಜೀವಿ ಸುಟ್ಟುಹೋಗುತ್ತಾನೆ, ಮರವು ಕಾಡಿನ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಸುಡುವಂತೆ.
ವಿಸ್ತೀರ್ಣಾಪಿ ಪ್ರಸನ್ನಾಪಿ ಪಾವನ್ಯ್ ಅಪಿ ಹಿ ಯೌವನೇ । ಮತಿಃ ಕಲುಷತಾಮ್ ಏತಿ ಪ್ರಾವೃಷೀವ ತರಙ್ಗಿಣೀ
ಯೌವನದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಎಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾಗಿದ್ದರೂ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದರೂ, ಶುದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದು ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ನದಿ ಗೊಂದಲವಾಗುವಂತೆ ಮಾಲಿನ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಶಕ್ಯತೇ ಘನಕಲ್ಲೋಲಭೀಮಾ ರೋಧಯಿತುಂ ನದೀ । ನ ತು ತಾರುಣ್ಯತರಲಾ ತೃಷ್ಣಾತರಲಿತಾನ್ತರಾ
ದಟ್ಟವಾದ ಅಲೆಗಳಿರುವ ಭಯಾನಕ ನದಿಯನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು, ಆದರೆ ಯೌವನದಿಂದ ಅಸ್ಥಿರವಾದ, ಆಸೆಯಿಂದ ಅಲೆಯುವ ಒಳಗಿನ ಹಸಿವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಸಾ ಕಾನ್ತಾ ತೌ ಸ್ತನೌ ಪೀನೌ ತೇ ವಿಲಾಸಾಸ್ ತದ್ ಆನನಮ್ । ತಾರುಣ್ಯ ಇತಿ ಚಿನ್ತಾಭಿರ್ ಯಾತಿ ಜರ್ಜರತಾಂ ಜನಃ
ಅವಳು ಪ್ರಿಯೆ, ಅವಳು ತುಂಬಿದ ವಕ್ಷಸ್ಥಳಗಳು, ಅವಳ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು, ಅವಳ ಮುಖ—ಇಂತಹ ಯೌವನದ ಚಿಂತನೆಗಳಿಂದ ಜನರು ಹಳೆಯವರಾಗಿ ಹಾಳಾಗುತ್ತಾರೆ.
ತರತ್ತರಲತೃಷ್ಣಾರ್ತಂ ಯುವಾನಮ್ ಇಹ ಸಾಧವಃ । ಪೂಜಯನ್ತಿ ನ ತುಚ್ಛೇಹಂ ಜರತ್ತೃಣಲವಂ ಯಥಾ
ಬೇಗನೆ ಬರುವ ಆಸೆಗಳ ತವಕದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಯುವಕನನ್ನು ಒಳ್ಳೆಯವರು ಇಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಹೇಗಂದರೆ ಒಣ ಹುಲ್ಲಿನ ಚೂರುವನ್ನೂ ಯಾರೂ ಮೌಲ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಬಿಡುವಂತೆ.
ನಾಶಾಯೈವ ಮದಾನ್ಧಸ್ಯ ದೋಷಮೌಕ್ತಿಕಧಾರಿಣಃ । ಅಭಿಮಾನಮಹೇಭಸ್ಯ ನಿತ್ಯಾಲಾನಂ ಹಿ ಯೌವನಮ್
ದೋಷಗಳ ಹಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಅಹಂಕಾರದ ಮಹಾ ಆನೆಗೆ ಸದಾ ಜೋತೆಯಾದಂತೆ, ಗರ್ವದಿಂದ ಕುರುಡಾದವನ ನಾಶಕ್ಕೆ ಯೌವನ ಸದಾ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ಮನೋವಿಪುಲಮೂಲಾನಾಂ ದೋಷಾಶೀವಿಷಧಾರಿಣಾಮ್ । ರೋಷರೋದನವೃಕ್ಷಾಣಾಂ ಯೌವನಂ ನವಕಾನನಮ್
ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಬೇರುಗಳಿರುವ, ದೋಷಗಳು ಹಾವುಗಳಂತೆ ಇರುವ, ಕೋಪ ಮತ್ತು ದುಃಖವೆಂಬ ಮರಗಳಿಗೆ ಯೌವನವೇ ಹೊಸ ಕಾಡಾಗಿದೆ.
ರಸಕೇಸರಸಮ್ಬಾಧಂ ಕುವಿಕಲ್ಪದಲಾಕುಲಮ್ । ದುಶ್ಚಿನ್ತಾಚಞ್ಚರೀಕಾಣಾಂ ಪುಷ್ಕರಂ ವಿದ್ಧಿ ಯೌವನಮ್
ಆನಂದದ ರಸಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ, ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆಗಳ ಹೂವಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಚಿಂತೆಗಳ ಜೇನುಹುಳಗಳು ಗುಂಪಾಗಿ ಇರುವ ಹೂವಂತೆ ಯೌವನವಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿ.
ಕೃತಾಕೃತಕುಪಕ್ಷಾಣಾಂ ಹೃತ್ಸರಸ್ತೀರಚಾರಿಣಾಮ್ । ಆಧಿವ್ಯಾಧಿವಿಹಙ್ಗಾನಾಮ್ ಆಲಯೋ ನವಯೌವನಮ್
ಹೃದಯದ ಸರೋವರದ ತೀರದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಾಡುವ, ಮಾಡಿದದ್ದೂ ಮಾಡದದ್ದೂ ಎಂಬ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿರುವ ದುಃಖ ಮತ್ತು ರೋಗಗಳ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ, ಹೊಸ ಯೌವನವೇ ಆಶ್ರಯವಾಗಿದೆ.
ಜಡಾನಾಂ ಗತಸಙ್ಖ್ಯಾನಾಂ ಕಲ್ಲೋಲಾನಾಂ ವಿಲಾಸಿನಾಮ್ । ಅನಪೇಕ್ಷಿತಮರ್ಯಾದೋ ವಾರಿಧಿಃ ಪೂರ್ಣಯೌವನಮ್
ಪೂರ್ಣ ಯೌವನವೆಂಬ ಸಮುದ್ರವು, ಎಣಿಸಲಾಗದಷ್ಟು ಜಡ ಮತ್ತು ಆಟವಾಡುವ ಅಲೆಗಳಿಗೆ, ಯಾವ ಮಿತಿಯನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸದೆ ಹರಡಿದೆ.
ಸರ್ವೇಷಾಂ ಗುಣಪರ್ಣಾನಾಮ್ ಅಪನೇತುಂ ರಜಸ್ ತತಃ । ಅಪನೇತುಂ ಸ್ಥಿತೋ ದಕ್ಷೋ ವಿಷಮೋ ಯೌವನಾನಿಲಃ
ಯೌವನದ ಗಾಳಿ ಅಸಮ ಮತ್ತು ಕುಶಲವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲರ ಗುಣಗಳ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಜಮಿದಿರುವ ಕಾಮದ ಧೂಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ನಿಂತಿದೆ.
ನಯನ್ತಿ ಪಾಣ್ಡುತಾಂ ವಕ್ತ್ರಮ್ ಆಕುಲಾವಕರೋತ್ಕಟಾಃ । ಆರೋಹನ್ತಿ ಪರಾಂ ಕೋಟಿಂ ರೂಕ್ಷಾ ಯೌವನಪಾಂಸವಃ
ಯೌವನದ ರುಕ್ಷವಾದ ಮರಳುಗಳು, ಮುಖವನ್ನು ಬಿಳುಪಾಗಿಸಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಗೊಂದಲಗೊಳಿಸಿ, ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಿಖರವನ್ನು ಏರುತ್ತವೆ.
ಉದ್ಬೋಧಯತಿ ದೋಷಾಲೀಂ ನಿಕೃನ್ತತಿ ಗುಣಾವಲೀಮ್ । ನರಾಣಾಂ ಯೌವನೋಲ್ಲಾಸೋ ವಿಲಾಸೋ ದುಷ್ಕೃತಶ್ರಿಯಃ
ಪುರುಷನಲ್ಲಿ ಯೌವನದ ಉತ್ಸಾಹವು ದೋಷಗಳನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿ, ಗುಣಗಳ ಸರವನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕುತ್ತದೆ; ಅದು ಕೆಟ್ಟ ಕೆಲಸಗಳ ಹೊಳಪಾಗಿದೆ.
ಶರೀರಪಙ್ಕಜರಜಶ್ ಚಞ್ಚಲಾಂ ಮತಿಷಟ್ಪದೀಮ್ । ನಿಬಧ್ಯ ಮೋಹಯತ್ಯ್ ಏಷ ನರಂ ಯೌವನಚನ್ದ್ರಮಾಃ
ಯೌವನ ಎಂಬ ಚಂದ್ರನು, ದೇಹದ ಕಮಲದ ಧೂಳಿನಿಂದ ಚಂಚಲವಾದ ಮನಸ್ಸಿನ ಜೇನನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಶರೀರಷಣ್ಡಕೋದ್ಭೂತಾ ರಮ್ಯಾ ಯೌವನವಲ್ಲರೀ । ಲಗ್ನಮ್ ಏವ ಮನೋಭೃಙ್ಗಂ ಮದಯತ್ಯ್ ಉನ್ನತಿಂ ಗತಾ
ದೇಹದ ಗುಡ್ಡಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಆಕರ್ಷಕ ಯೌವನವೆಂಬ ಬೆಳೆ, ಅದರ ಮೇಲೆ ಹತ್ತಿಕೊಂಡ ಮನಸ್ಸಿನ ಜೇನನ್ನು ಮದಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಶರೀರಮರುತಾಪೋತ್ಥಾಂ ಯುವತಾಮೃಗತೃಷ್ಣಿಕಾಮ್ । ಮನೋಮೃಗಾಃ ಪ್ರಧಾವನ್ತಃ ಪತನ್ತಿ ವಿಷಮಾವಟೇ
ದೇಹದ ಉಷ್ಣದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಯುವತಿಯರ ಮೃಗಮರೀಚಿಕೆ, ಮನಸ್ಸಿನ ಜಿಂಕೆಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಅಪಾಯಕರವಾದ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಬೀಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಶರೀರಶರ್ವರೀಜ್ಯೋತ್ಸ್ನಾ ಚಿತ್ತಕೇಸರಿಣಸ್ ಸಟಾ । ಲಹರೀ ಜೀವಿತಾಮ್ಭೋಧೇರ್ ಯುವತಾ ಮೇ ನ ರೋಚತೇ
ಯೌವನದ ಕಾಂತಿಯು ದೇಹದ ರಾತ್ರಿ ಬೆಳಗಿಸುವ ಚಂದ್ರಪ್ರಭೆಯಂತೆ, ಮನಸ್ಸು ಎಂಬ ಸಿಂಹದ ಕೇಶದಂತೆ, ಬದುಕಿನ ಸಮುದ್ರದ ಅಲೆಯಂತೆ ಇದೆ. ಇಂತಹ ಯುವತಿಯು ನನಗೆ ಇನ್ನುಸೂಕ್ತಿಯಿಲ್ಲ.
ದಿನಾನಿ ಕತಿಚಿದ್ ಯೇಯಂ ಫಲಿತಾ ದೇಹಜಙ್ಗಲೇ । ಯುವತಾಶರದ್ ಅಸ್ಯಾಂ ಹಿ ನ ಸಮಾಶ್ವಾಸಮ್ ಅರ್ಹಥ
ಕೆಲವು ದಿನ ಮಾತ್ರ ಈ ಯೌವನವು ದೇಹದ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಸಿರಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಯೌವನದ ಶರದೃತುವಿನಲ್ಲಿ ನೀವು ನಂಬಿಕೆ ಇಡಬಾರದು.
ಝಗಿತ್ಯ್ ಏವ ಪ್ರಯಾತ್ಯ್ ಏಷ ಶರೀರಾದ್ ಯುವತಾಖಗಃ । ಕ್ಷಣೇನೈವಾಲ್ಪಭಾಗ್ಯಸ್ಯ ಹಸ್ತಾಚ್ ಚಿನ್ತಾಮಣಿರ್ ಯಥಾ
ಯೌವನ ಎಂಬ ಹಕ್ಕಿ ದೇಹವನ್ನು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಬಿಟ್ಟು ಹಾರಿಹೋಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಕಡಿಮೆ ಭಾಗ್ಯವಿರುವವನ ಕೈಯಿಂದ ಚಿಂತಾಮಣಿಯೂ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಜಾರಿಹೋಗುತ್ತದೆ.
ಯದಾ ಯದಾ ಪರಾಂ ಕೋಟಿಮ್ ಅಭ್ಯಾರೋಹತಿ ಯೌವನಮ್ । ವಲ್ಗನ್ತಿ ಸರಸಾಃ ಕಾಮಾಸ್ ತದಾ ನಾಶಾಯ ಕೇವಲಮ್
ಯೌವನ ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ತನ್ನ ಗರಿಷ್ಠ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಆಸೆಗಳು ತುಂಬಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹರಿದುಬರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅವು ಎಲ್ಲವೂ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಾಶವನ್ನೇ ತರುತ್ತವೆ.
ತಾವದ್ ಏವ ವಿವಲ್ಗನ್ತಿ ರಾಗದ್ವೇಷಪಿಶಾಚಿಕಾಃ । ನಾಸ್ತಮ್ ಏತಿ ಸಮಸ್ತೈಷಾ ಯಾವದ್ ಯೌವನಯಾಮಿನೀ
ಯೌವನದ ರಾತ್ರಿ ಇರುವವರೆಗೆ, ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷ ಎಂಬ ಭೂತಗಳು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಡಾಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಯೌವನವೇ ಮುಗಿಯುವ ತನಕ ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಶಾಂತಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ನಾನಾಧಿಕಾರಬಹುಲೇ ವರಾಕೇ ಕ್ಷಣನಾಶಿನಿ । ಕಾರುಣ್ಯಂ ಕುರು ತಾರುಣ್ಯೇ ಮ್ರಿಯಮಾಣೇ ಸುತೇ ಯಥಾ
ನಾನಾ ಕರ್ತವ್ಯಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಕಳೆದುಹೋಗುವ ಈ ದಯನೀಯ ಯೌವನದ ಮೇಲೆ, ಸಾಯುತ್ತಿರುವ ಮಗುವಿನ ಮೇಲೆ ತೋರಿಸುವಂತೆ, ದಯೆ ತೋರಿಸು.
ಹರ್ಷಮ್ ಆಯಾತಿ ಯೋ ಮೋಹಾತ್ ಪುರುಷಃ ಕ್ಷಣಭಙ್ಗಿನಾ । ಯೌವನೇನ ಮಹಾಮುಗ್ಧಸ್ ಸ ವೈ ನರಮೃಗಸ್ ಸ್ಮೃತಃ
ಯೌವನ ಎಂಬ ಕ್ಷಣಿಕವಾದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೋಹದಿಂದ ಹರ್ಷಪಡುವವನು, ಅದರಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಮಗುತನದಿಂದ ಮುಳುಗಿರುವವನು, ಅವನನ್ನು ಮಾನವನ ರೂಪದ ಮೃಗ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಮಾನಮೋಹಮದೋನ್ಮತ್ತಂ ಯೌವನಂ ಯೋ ಽಭಿಲಷ್ಯತಿ । ಅಚಿರೇಣ ಸ ದುರ್ಬುದ್ಧಿಃ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪೇನ ಯುಜ್ಯತೇ
ಅಹಂಕಾರ, ಮೋಹ ಮತ್ತು ಗರ್ವದಿಂದ ಮತ್ತಾದ ಯೌವನವನ್ನು ಬಯಸುವವನು, ಆ ಮೂಢನು ಬೇಗನೆ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ.