ಚಿನ್ತಾನಾಂ ಲೋಲವೃತ್ತೀನಾಂ ಲಲನಾನಾಮ್ ಇವಾಭಿತಃ । ಅರ್ಪಯತ್ಯ್ ಅವಶಶ್ ಚೇತೋ ಜ್ವಾಲಾನಾಮ್ ಆತ್ಮಜಂ ಯಥಾ
ಮನಸ್ಸು ಅಶಾಂತವಾದ ಆಲೋಚನೆಗಳ ಕಡೆಗೆ, ಒಬ್ಬ ಮಗುವನ್ನು ಬೆಂಕಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸುವಂತೆ, ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಅಸಹಾಯವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.
ತೇ ತೇ ದೋಷಾ ದುರಾರಮ್ಭಾಸ್ ತತ್ರ ತಂ ತಾದೃಶಾಶಯಮ್ । ತರುಣಂ ಪ್ರವಿಲುಮ್ಪನ್ತಿ ದೃಶ್ಯಾಸ್ ತೇ ನೈವ ಯೇ ಮುನೇ
ಅನೇಕ ತೊಂದರೆಗಳು, ಎದುರಿಸಲು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟವಾದವು, ಇಂತಹ ಯುವ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತವೆ; ಹೊರಗೆ ಕಾಣಿಸುವವುಗಳು ಅಲ್ಲ, ಮಹರ್ಷೇ.
ಮಹಾನರಕಬೀಜೇನ ಸನ್ತತಭ್ರಮದಾಯಿನಾ । ಯೌವನೇನ ನ ಯೇ ನಷ್ಟಾ ನಷ್ಟಾ ನಾನ್ಯೇನ ತೇ ಜನಾಃ
ಯೌವನವೇ ಮಹಾಪಾತಕದ ಬೀಜ, ನಿರಂತರ ಭ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣ; ಇದರಿಂದ ನಾಶವಾಗದವರು ಬೇರೆ ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ ನಾಶರಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ನಾನಾರಸಮಯೀ ಚಿತ್ರಾ ವೃತ್ತಾನ್ತನಿಚಯೋಮ್ಭಿತಾ । ಭೀಮಾ ಯೌವನಭೂರ್ ಯೇನ ತೀರ್ಣಾ ಧೀರಸ್ ಸ ಉಚ್ಯತೇ
ಯಾರು ಯೌವನದ ಭಯಾನಕ ಭೂಮಿಯನ್ನು, ಅನೇಕ ಕಥೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮತ್ತು ವಿಚಿತ್ರ ಘಟನೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಆ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ದಾಟಿದ್ದಾರೆ, ಅವನನ್ನೇ ಜ್ಞಾನಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ನಿಮೇಷಭಾಸುರಾಕಾರಮ್ ಆಲೋಲಘನಗರ್ಜಿತಮ್ । ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರಕಾಶಮ್ ಅನಿಶಂ ಯೌವನಂ ಮೇ ನ ರೋಚತೇ
ಯೌವನವು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಿಂಚುವ ಮಿಂಚಿನಂತೆ, ಅಶಾಂತವಾದ ಮೋಡಗಳ ಗರ್ಜನೆಯಂತೆ, ಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುವಂತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ.
ವಿವಿಧಾವರ್ತಬಹುಲಂ ಪಙ್ಕಲಗ್ನಂ ಜಡಾಶಯಮ್ । ತರಙ್ಗಭಙ್ಗುರಂ ಭೀಮಂ ಯೌವನಂ ಮೇ ನ ರೋಚತೇ
ಯೌವನವು色色ವಾದ ಸುತ್ತುಗಳೆಲ್ಲಾ ತುಂಬಿರುವುದು, ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವುದು, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಭಾರವಾದುದು, ಅಲೆಯಂತೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಮುರಿದುಹೋಗುವದು ಮತ್ತು ಭಯಂಕರವಾದುದು. ಇದರಿಂದ ನನಗೆ ಯೌವನದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ.
ಸರ್ವಸ್ಯಾಗ್ರೇಸರಂ ಪುಂಸಃ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರಮನೋಹರಮ್ । ಗನ್ಧರ್ವನಗರಪ್ರಖ್ಯಂ ಯೌವನಂ ಮೇ ನ ರೋಚತೇ
ಯೌವನವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮೊದಲನೆಯದು, ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಗಂಧರ್ವರ ನಗರದಂತೆ ಕೇವಲ ಭ್ರಮೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ನನಗೆ ಯೌವನದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ.
ಇಷುಪ್ರಪಾತಮಾತ್ರಂ ಹಿ ಸುಖದಂ ದುಃಖಭಾಸುರಮ್ । ದಾಹದೋಷಪ್ರದಂ ನಿತ್ಯಂ ಯೌವನಂ ಮೇ ನ ರೋಚತೇ
ಯೌವನವು ಬಾಣ ಬಿದ್ದಷ್ಟು ಸಮಯ ಮಾತ್ರ ಸುಖವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ, ದುಃಖದಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ, ಸದಾ ಸುಡುವ ದೋಷಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ನನಗೆ ಯೌವನದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ.
ಮಧುರಂ ಸ್ವಾದು ತಿಕ್ತಂ ಚ ದೂಷಣಂ ದೋಷಭೂಷಣಮ್ । ಸುರಾಕಲ್ಲೋಲಸದೃಶಂ ಯೌವನಂ ಮೇ ನ ರೋಚತೇ
ಮಧುರವೂ, ರುಚಿಕರವೂ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಕಹಿಯಾದರೂ, ದೋಷಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದರೂ, ದೋಷಗಳೇ ಅಲಂಕಾರವಾದರೂ, ಮದ್ಯದ ಫೇನದಂತೆ ಯೌವನ ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ.
ಅಸತ್ಯಂ ಸತ್ಯಸಙ್ಕಾಶಮ್ ಅಚಿರಾದ್ ವಿಪ್ರಲಮ್ಭದಮ್ । ಸ್ವಪ್ನಾಙ್ಗನಾಸಙ್ಗಸಮಂ ಯೌವನಂ ಮೇ ನ ರೋಚತೇ
ಸತ್ಯವಂತೆ ಕಾಣಿಸಿದರೂ ಸುಳ್ಳಾಗಿದ್ದು, ಬೇಗನೇ ನಿರಾಶೆ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ; ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆಯೇ ಯೌವನ ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ.
ಕ್ಷಣಪ್ರಕಾಶತರಲಂ ಮಿಥ್ಯಾರಚಿತಚಕ್ರಿಕಮ್ । ಅಲಾತಚಕ್ರಪ್ರತಿಮಂ ಯೌವನಂ ಮೇ ನ ರೋಚತೇ
ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಬೆಳಕಿನಂತೆ ಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿದ್ದು, ಮಿಥ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿತವಾದದು, ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡಿಸಿದ ಚಕ್ರದಂತೆ ಯೌವನ ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ.
ಮೃದುಸ್ಫಾರತರೋದಾರಮ್ ಅನ್ತಶ್ಶೂನ್ಯಂ ಕ್ಷಣಕ್ಷತಮ್ । ಶರದಮ್ಬುದಸಙ್ಕಾಶಂ ಯೌವನಂ ಮೇ ನ ರೋಚತೇ
ಮೃದು, ಉಬ್ಬಿದ ಹಾಗೆ, ಹೊರಗೆ ಭವ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿದರೂ ಒಳಗೆ ಖಾಲಿಯಾಗಿದ್ದು, ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಗಾಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಶರದೃತುವಿನ ಮೋಡದಂತೆ ಯೌವನ ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ.
ಆಪಾತಮಾತ್ರರಮಣಂ ಸದ್ಭಾವರಹಿತಾನ್ತರಮ್ । ವೇಶ್ಯಾಸ್ತ್ರೀಸಙ್ಗಮಪ್ರಖ್ಯಂ ಯೌವನಂ ಮೇ ನ ರೋಚತೇ
ಕ್ಷಣಿಕ ಆನಂದವಷ್ಟೇ ಇರುವ, ಒಳಗೆ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದ, ವೇಶ್ಯೆಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂಗದಂತಿರುವ ಈ ಯೌವನ ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ.
ಯೇ ಕೇಚನ ದುರಾರಮ್ಭಾಸ್ ತೇ ಸರ್ವೇ ಸರ್ವದುಃಖದಾಃ । ತಾರುಣ್ಯೇ ಸನ್ನಿಧಿಂ ಯಾನ್ತಿ ಮಹೋತ್ಪಾತಾ ಇವ ಕ್ಷಯೇ
ಯಾವುದೇ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾರ್ಯಗಳಿದ್ದರೂ, ಅವು ಎಲ್ಲವೂ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧದ ದುಃಖವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ; ಅವು ಯೌವನದಲ್ಲಿ ಸೇರಿ, ದೊಡ್ಡ ಅಪಾಯಗಳು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವಂತೆ ಆಗುತ್ತವೆ.
ಹಾರ್ದಾನ್ಧಕಾರಕಾರಿಣ್ಯಾ ಭೈರವಾಕಾರವಾನ್ ಅಪಿ । ಯೌವನಾಜ್ಞಾನಯಾಮಿನ್ಯಾ ಬಿಭೇತಿ ಭಗವಾನ್ ಅಪಿ
ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅಂಧಕಾರ ಉಂಟುಮಾಡುವ, ಭಯಾನಕ ರೂಪ ತಾಳುವ ಯೌವನದ ಅಜ್ಞಾನರಾತ್ರಿ ನೋಡಿ ಭಗವಂತನೂ ಕೂಡ ಭಯಪಡುವನು.
ಸುವಿಸ್ಮೃತಶುಭಾಚಾರಂ ಬುದ್ಧಿವೈಧುರ್ಯದಾಯಿನಮ್ । ದದಾತ್ಯ್ ಅತಿತರಾಮ್ ಏಷ ಭ್ರಮಂ ಯೌವನವಿಭ್ರಮಃ
ಯೌವನದ ಮೋಹವು ಒಬ್ಬನಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ನಡೆ ಮರೆಸಿಸಿ, ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ; ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಕಾನ್ತಾವಿಯೋಗಜಾತೇನ ಹೃದಿ ದುರ್ಧರ್ಷವಹ್ನಿನಾ । ಯೌವನೇ ದಹ್ಯತೇ ಜನ್ತುಸ್ ತರುರ್ ದಾವಾಗ್ನಿನಾ ಯಥಾ
ಯೌವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಯೆಯ ಬೇರ್ಪಿನಿಂದ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಭಯಾನಕ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಜೀವಿ ಸುಟ್ಟುಹೋಗುತ್ತಾನೆ, ಮರವು ಕಾಡಿನ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಸುಡುವಂತೆ.
ವಿಸ್ತೀರ್ಣಾಪಿ ಪ್ರಸನ್ನಾಪಿ ಪಾವನ್ಯ್ ಅಪಿ ಹಿ ಯೌವನೇ । ಮತಿಃ ಕಲುಷತಾಮ್ ಏತಿ ಪ್ರಾವೃಷೀವ ತರಙ್ಗಿಣೀ
ಯೌವನದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಎಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾಗಿದ್ದರೂ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದರೂ, ಶುದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದು ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ನದಿ ಗೊಂದಲವಾಗುವಂತೆ ಮಾಲಿನ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಶಕ್ಯತೇ ಘನಕಲ್ಲೋಲಭೀಮಾ ರೋಧಯಿತುಂ ನದೀ । ನ ತು ತಾರುಣ್ಯತರಲಾ ತೃಷ್ಣಾತರಲಿತಾನ್ತರಾ
ದಟ್ಟವಾದ ಅಲೆಗಳಿರುವ ಭಯಾನಕ ನದಿಯನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು, ಆದರೆ ಯೌವನದಿಂದ ಅಸ್ಥಿರವಾದ, ಆಸೆಯಿಂದ ಅಲೆಯುವ ಒಳಗಿನ ಹಸಿವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಸಾ ಕಾನ್ತಾ ತೌ ಸ್ತನೌ ಪೀನೌ ತೇ ವಿಲಾಸಾಸ್ ತದ್ ಆನನಮ್ । ತಾರುಣ್ಯ ಇತಿ ಚಿನ್ತಾಭಿರ್ ಯಾತಿ ಜರ್ಜರತಾಂ ಜನಃ
ಅವಳು ಪ್ರಿಯೆ, ಅವಳು ತುಂಬಿದ ವಕ್ಷಸ್ಥಳಗಳು, ಅವಳ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು, ಅವಳ ಮುಖ—ಇಂತಹ ಯೌವನದ ಚಿಂತನೆಗಳಿಂದ ಜನರು ಹಳೆಯವರಾಗಿ ಹಾಳಾಗುತ್ತಾರೆ.
ತರತ್ತರಲತೃಷ್ಣಾರ್ತಂ ಯುವಾನಮ್ ಇಹ ಸಾಧವಃ । ಪೂಜಯನ್ತಿ ನ ತುಚ್ಛೇಹಂ ಜರತ್ತೃಣಲವಂ ಯಥಾ
ಬೇಗನೆ ಬರುವ ಆಸೆಗಳ ತವಕದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಯುವಕನನ್ನು ಒಳ್ಳೆಯವರು ಇಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಹೇಗಂದರೆ ಒಣ ಹುಲ್ಲಿನ ಚೂರುವನ್ನೂ ಯಾರೂ ಮೌಲ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಬಿಡುವಂತೆ.
ನಾಶಾಯೈವ ಮದಾನ್ಧಸ್ಯ ದೋಷಮೌಕ್ತಿಕಧಾರಿಣಃ । ಅಭಿಮಾನಮಹೇಭಸ್ಯ ನಿತ್ಯಾಲಾನಂ ಹಿ ಯೌವನಮ್
ದೋಷಗಳ ಹಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಅಹಂಕಾರದ ಮಹಾ ಆನೆಗೆ ಸದಾ ಜೋತೆಯಾದಂತೆ, ಗರ್ವದಿಂದ ಕುರುಡಾದವನ ನಾಶಕ್ಕೆ ಯೌವನ ಸದಾ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ಮನೋವಿಪುಲಮೂಲಾನಾಂ ದೋಷಾಶೀವಿಷಧಾರಿಣಾಮ್ । ರೋಷರೋದನವೃಕ್ಷಾಣಾಂ ಯೌವನಂ ನವಕಾನನಮ್
ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಬೇರುಗಳಿರುವ, ದೋಷಗಳು ಹಾವುಗಳಂತೆ ಇರುವ, ಕೋಪ ಮತ್ತು ದುಃಖವೆಂಬ ಮರಗಳಿಗೆ ಯೌವನವೇ ಹೊಸ ಕಾಡಾಗಿದೆ.
ರಸಕೇಸರಸಮ್ಬಾಧಂ ಕುವಿಕಲ್ಪದಲಾಕುಲಮ್ । ದುಶ್ಚಿನ್ತಾಚಞ್ಚರೀಕಾಣಾಂ ಪುಷ್ಕರಂ ವಿದ್ಧಿ ಯೌವನಮ್
ಆನಂದದ ರಸಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ, ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆಗಳ ಹೂವಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಚಿಂತೆಗಳ ಜೇನುಹುಳಗಳು ಗುಂಪಾಗಿ ಇರುವ ಹೂವಂತೆ ಯೌವನವಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿ.
ಕೃತಾಕೃತಕುಪಕ್ಷಾಣಾಂ ಹೃತ್ಸರಸ್ತೀರಚಾರಿಣಾಮ್ । ಆಧಿವ್ಯಾಧಿವಿಹಙ್ಗಾನಾಮ್ ಆಲಯೋ ನವಯೌವನಮ್
ಹೃದಯದ ಸರೋವರದ ತೀರದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಾಡುವ, ಮಾಡಿದದ್ದೂ ಮಾಡದದ್ದೂ ಎಂಬ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿರುವ ದುಃಖ ಮತ್ತು ರೋಗಗಳ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ, ಹೊಸ ಯೌವನವೇ ಆಶ್ರಯವಾಗಿದೆ.
ಜಡಾನಾಂ ಗತಸಙ್ಖ್ಯಾನಾಂ ಕಲ್ಲೋಲಾನಾಂ ವಿಲಾಸಿನಾಮ್ । ಅನಪೇಕ್ಷಿತಮರ್ಯಾದೋ ವಾರಿಧಿಃ ಪೂರ್ಣಯೌವನಮ್
ಪೂರ್ಣ ಯೌವನವೆಂಬ ಸಮುದ್ರವು, ಎಣಿಸಲಾಗದಷ್ಟು ಜಡ ಮತ್ತು ಆಟವಾಡುವ ಅಲೆಗಳಿಗೆ, ಯಾವ ಮಿತಿಯನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸದೆ ಹರಡಿದೆ.
ಸರ್ವೇಷಾಂ ಗುಣಪರ್ಣಾನಾಮ್ ಅಪನೇತುಂ ರಜಸ್ ತತಃ । ಅಪನೇತುಂ ಸ್ಥಿತೋ ದಕ್ಷೋ ವಿಷಮೋ ಯೌವನಾನಿಲಃ
ಯೌವನದ ಗಾಳಿ ಅಸಮ ಮತ್ತು ಕುಶಲವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲರ ಗುಣಗಳ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಜಮಿದಿರುವ ಕಾಮದ ಧೂಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ನಿಂತಿದೆ.
ನಯನ್ತಿ ಪಾಣ್ಡುತಾಂ ವಕ್ತ್ರಮ್ ಆಕುಲಾವಕರೋತ್ಕಟಾಃ । ಆರೋಹನ್ತಿ ಪರಾಂ ಕೋಟಿಂ ರೂಕ್ಷಾ ಯೌವನಪಾಂಸವಃ
ಯೌವನದ ರುಕ್ಷವಾದ ಮರಳುಗಳು, ಮುಖವನ್ನು ಬಿಳುಪಾಗಿಸಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಗೊಂದಲಗೊಳಿಸಿ, ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಿಖರವನ್ನು ಏರುತ್ತವೆ.
ಉದ್ಬೋಧಯತಿ ದೋಷಾಲೀಂ ನಿಕೃನ್ತತಿ ಗುಣಾವಲೀಮ್ । ನರಾಣಾಂ ಯೌವನೋಲ್ಲಾಸೋ ವಿಲಾಸೋ ದುಷ್ಕೃತಶ್ರಿಯಃ
ಪುರುಷನಲ್ಲಿ ಯೌವನದ ಉತ್ಸಾಹವು ದೋಷಗಳನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿ, ಗುಣಗಳ ಸರವನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕುತ್ತದೆ; ಅದು ಕೆಟ್ಟ ಕೆಲಸಗಳ ಹೊಳಪಾಗಿದೆ.
ಶರೀರಪಙ್ಕಜರಜಶ್ ಚಞ್ಚಲಾಂ ಮತಿಷಟ್ಪದೀಮ್ । ನಿಬಧ್ಯ ಮೋಹಯತ್ಯ್ ಏಷ ನರಂ ಯೌವನಚನ್ದ್ರಮಾಃ
ಯೌವನ ಎಂಬ ಚಂದ್ರನು, ದೇಹದ ಕಮಲದ ಧೂಳಿನಿಂದ ಚಂಚಲವಾದ ಮನಸ್ಸಿನ ಜೇನನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.