ಚಿಚ್ಚಮತ್ಕಾರಮಾತ್ರಾತ್ಮನ್ಯ್ ಅಸ್ಮಿಂಸ್ ತತ್ಪ್ರತಿಭಾತ್ಮನಿ । ಜಗತ್ಯ್ ಅನಿಲವೃಕ್ಷಾಭೇ ಚಿಚ್ಚೇತ್ಯಕಲನೇ ಕುತಃ
ಈ ಚೈತನ್ಯಮಯವಾದ ಅಚ್ಚರಿ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ, ಅದೇ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿ ತೋರುವ ಈ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ, ಚೈತನ್ಯ ಮತ್ತು ಅದರ ವಸ್ತುಗಳ ಆಟದಲ್ಲಿ, ಗಾಳಿ ಅಥವಾ ಮರಗಳಂತೆ ಜಗತ್ತನ್ನು ಅಳೆಯುವುದು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?
ಯಥಾ ತಪಸ್ಯ್ ಅಪೀನಸ್ಯ ಭಾಸನಂ ಮೃಗತೃಷ್ಣಿಕಾ । ಏಕಂ ಪೀವರಮ್ ಅದ್ವೈತಂ ತಥಾ ಚಿದ್ಭಾಸನಂ ಜಗತ್
ಹಾಗೆ, ಮರಳಿನಲ್ಲಿ ನೀರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೃಗತೃಷ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ನೀರು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಇಲ್ಲದಂತೆ, ಈ ಜಗತ್ತು ಕೂಡ ಒಂದೇ ಒಂದು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಸತ್ಯವೆಂದು ಕಾಣಿಸಿದರೂ, ಅದು ಅಖಂಡವಾದ ಚೈತನ್ಯವೇ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಮಾತ್ರ.
ಅರ್ಕಾಂಶುಸೂಕ್ಷ್ಮತರಭಾನಿರ್ಮಾಣಂ ಯದ್ ಅನಾಮಯಮ್ । ಅಸ್ತಿತಾನಾಸ್ತಿತೇ ತತ್ರ ಕುಡ್ಯಾದೇರ್ ಇವ ಕೈವ ಧೀಃ
ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದು, ಯಾವ ದುಃಖಕ್ಕೂ ಒಳಗಾಗದಿರುವುದು ಇದೆ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೆಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಇಲ್ಲ. ಅದರಲ್ಲಿ ಗೋಡೆ ಅಥವಾ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವ ವಿವೇಕವೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಮಾಯಾಪಾಂಸುಕಣಾಙ್ಕೇ ಖೇ ಯಥಾ ಕಚತಿ ಕಾಞ್ಚನಮ್ । ತಥಾ ಜಗದ್ ಇದಂ ಭಾತಿ ಚಿಚ್ಚೇತ್ಯಕಲನೇ ಕುತಃ
ಮಾಯೆಯ ಧೂಳಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನ ಹೊಳೆಯುವಂತೆ ಕಾಣಿಸಿದರೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಚೈತನ್ಯ ಮತ್ತು ಅದರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸದೆ ನೋಡಿದಾಗ ಈ ಜಗತ್ತು ಕೂಡ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದು ಎಲ್ಲಿಂದ ಉದಯಿಸಬಹುದು?
ಸ್ವಪ್ನಗನ್ಧರ್ವಸಙ್ಕಲ್ಪನಗರೇ ಕುಡ್ಯವೇದನಮ್ । ನ ಸನ್ ನಾಸದ್ ಯಥಾ ತದ್ವದ್ ವಿದ್ಧಿ ದೀರ್ಘಭ್ರಮಂ ಜಗತ್
ಸ್ವಪ್ನ ಅಥವಾ ಕಲ್ಪನೆಯ ನಗರದಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಯ ಅನುಭವವು ನಿಜವೂ ಅಲ್ಲ, ಅಸತ್ತೂ ಅಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಈ ಜಗತ್ತನ್ನೂ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಭ್ರಮೆಯೆಂದು ತಿಳಿ.
ತಥಾ ಚೈವಂವಿಧನ್ಯಾಯಭಾವನಾಭ್ಯಾಸನಿರ್ಮಲಾಃ । ಕುಡ್ಯಾಕಾಶೇನ ನಿರ್ಯಾನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಾರ್ಥದರ್ಶಿನಃ
ಹೀಗಾಗಿ, ಇಂತಹ ಯುಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಶುದ್ಧವಾಗಿರುವವರು, ಗೋಡೆಯೊಳಗಿನ ಆಕಾಶವನ್ನು ದಾಟಿದಂತೆ, ವಾಸ್ತವಿಕವಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾರೆ.
ನ ಕುಡ್ಯಾಕಾಶಯೋರ್ ಭೇದೋ ದೃಢಸಂವೇದನಾದ್ ಋತೇ । ಆ ಬ್ರಹ್ಮಜೀವಕಲನಾದ್ ಯದ್ ರೂಢಂ ರೂಢಮ್ ಏವ ತತ್
ಗೋಡೆಯೊಳಗಿನ ಆಕಾಶಕ್ಕೂ, ಹೊರಗಿನ ಆಕಾಶಕ್ಕೂ ಭಿನ್ನತೆ ಎಂಬುದು ದೃಢವಾದ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾವುದರಿಂದಲೂ ಇಲ್ಲ; ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಜೀವಿಯವರೆಗೆ ಯಾವ ಭೇದವನ್ನೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರೂ, ಅದು ಕೇವಲ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದಂತೆಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಪ್ರತಿಭಾಸಾಮಲಾಕಾಶೇ ಖತ್ವಕುಡ್ಯತ್ವಶೂನ್ಯತಾಃ । ಪ್ರಕಚನ್ತಿ ಘನೀಭಾವಾತ್ ಪ್ರಭಾಪಿಣ್ಡ ಇವ ಪ್ರಭಾಃ
ಪ್ರತಿಬಿಂಬದ ಶುದ್ಧ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಾಸಿಗೆ, ಗೋಡೆ ಮತ್ತು ಖಾಲಿತನದ ಕಲ್ಪನೆಗಳು, ಬೆಳಕಿನ ಕಿರಣಗಳು ಘನವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವಂತೆ, ಸಂಕುಚಿತವಾದಾಗ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗುತ್ತವೆ.
ಪೃಥಕ್ತಾ ಪ್ರತಿಭಾಸಸ್ಯ ಸ್ವಚಮತ್ಕಾರಯೋಗತಃ । ಸರ್ವಾತ್ಮಿಕಾ ಹಿ ಪ್ರತಿಭಾ ಪರಾ ವೃಕ್ಷಾತ್ಮಬೀಜವತ್
ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ಎನ್ನುವುದು ಅವುಗಳ ಸ್ವಂತ ಅದ್ಭುತ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಪರಮ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವೆಲ್ಲವೂ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಮರದ ಬೀಜದಂತೆ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ.
ಬೀಜಮ್ ಅನ್ತಸ್ಸ್ಥವೃಕ್ಷತ್ವಂ ನಾನಾನಾನಾ ಯಥೈಕದೃಕ್ । ತಥಾಸಙ್ಖ್ಯಂ ಜಗದ್ ಬ್ರಹ್ಮ ಶಾನ್ತಮ್ ಆಕಾಶಕೋಶವತ್
ಹುಳಿಯೊಳಗೆ ಮರವು ಇರುವಂತೆ, ರೂಪಗಳು ಅನೇಕವಾದರೂ ನೋಡುವ ದೃಷ್ಟಿ ಒಂದೇ ಆಗಿರುವಂತೆ, ಅನೇಕ ಜಗತ್ತುಗಳು ಶಾಂತವಾದ ಬ್ರಹ್ಮನೊಳಗೆ, ಪಾತ್ರೆಯೊಳಗಿನ ಆಕಾಶದಂತೆ, ನೆಲೆಸಿವೆ.
ಬೀಜಸ್ಯಾನ್ತಸ್ಸ್ಥವೃಕ್ಷಸ್ಯ ವ್ಯೋಮಾದ್ವೈತಾ ಸ್ಥಿತಿರ್ ಯಥಾ । ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ಽನ್ತಸ್ಸ್ಥಜಗತೋ ವ್ಯೋಮಾಕ್ಷುಬ್ಧಾ ಸ್ಥಿತಿಸ್ ತಥಾ
ಹುಳಿಯೊಳಗಿನ ಮರವು ವಿಭಜನೆ ಇಲ್ಲದ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ, ಬ್ರಹ್ಮನೊಳಗಿನ ಜಗತ್ತುಗಳು ಕೂಡ ಆಕಾಶದಂತೆ ಅಚಲವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿವೆ.
ಶಾನ್ತಂ ಸಮಸ್ತಮ್ ಅಜಮ್ ಏಕಮ್ ಅನಾದಿಮಧ್ಯಂ ನೇಹಾಸ್ತಿ ಕಾಚನ ಕಲಾ ಕಲನಾಃ ಕಥಞ್ಚಿತ್ । ನಿರ್ದ್ವನ್ದ್ವಶಾನ್ತಮ್ ಅತಿರೇಕಮ್ ಅನೇಕಮ್ ಅಚ್ಛಮ್ ಆಭಾಸರೂಪಮ್ ಅಲಮ್ ಏಕವಿಕಾಸಮ್ ಆಸ್ಸ್ವ
ಎಲ್ಲವೂ ಶಾಂತ, ಪೂರ್ಣ, ಜನನವಿಲ್ಲದ, ಒಂದೇ, ಆದಿಯೂ ಮಧ್ಯವೂ ಇಲ್ಲದದು; ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಭಾಗವೂ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವೂ ಇಲ್ಲ; ದ್ವಂದ್ವವಿಲ್ಲದ, ಅತ್ಯಂತ ಶಾಂತ, ಅನನ್ಯ, ಅನೇಕ, ನಿರ್ಮಲ, ಕೇವಲ ಪ್ರಭೆಯಂತೆ ಕಾಣುವ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರಳಿರುವ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರು.
ಅಹೋ ನು ಪರಮಾರ್ಥೋಕ್ತಿಃ ಪಾವನೀ ತವ ಮನ್ತ್ರಿಣಃ । ರಾಜಾ ರಾಜೀವಪತ್ತ್ರಾಕ್ಷ ಇದಾನೀಮ್ ಏಷ ಭಾಷತಾಮ್
ಅಯ್ಯೋ, ನಿಜಕ್ಕೂ ನಿನ್ನ ಮಂತ್ರಿಯ ಮಾತುಗಳು ಪವಿತ್ರವಾಗಿವೆ; ಈಗ ಕಮಲದ ಹಣ್ಣಿನಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ರಾಜನು ಮಾತನಾಡಲಿ.
ಏಷೋ ಽಣುವೇದನಾದ್ ವಾಯುರ್ ವಾಯುಶ್ ಚ ಭ್ರಾನ್ತಿದೃಷ್ಟಿತಃ । ತತೋ ನ ಕಿಞ್ಚಿದ್ ವಾಯ್ವಾದಿ ಕೇವಲಂ ಶುದ್ಧಚೇತನಮ್
ಅಣುವನ್ನು ಅರಿತಾಗ ಗಾಳಿ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದು ಕೂಡ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೋಹದಿಂದ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ನೋಡಿದರೆ, ಗಾಳಿಯೂ ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಶಬ್ದಸಂವೇದನಾಚ್ ಛಬ್ದಶ್ ಶಬ್ದಶ್ ಚ ಭ್ರಾನ್ತಿದರ್ಶನಮ್ । ತತೋ ಽತ್ರ ಶಬ್ದಶಬ್ದಾರ್ಥದೃಷ್ಟಿರ್ ದೂರತರಂ ಗತಾ
ಶಬ್ದವನ್ನು ಅರಿತಾಗ ಶಬ್ದ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಬರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದು ಕೂಡ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೋಹದಿಂದ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಶಬ್ದವೂ ಅದರ ಅರ್ಥವೂ ದೂರವಾಗಿಹೋಗಿವೆ.
ಸೋ ಽಣುಸ್ ಸರ್ವಂ ನಕಿಞ್ಚಿಚ್ ಚ ಸೋ ಽಹಂ ನಾಹಂ ಸ ಏವ ಚ । ಸರ್ವಶಕ್ತ್ಯಾತ್ಮನೋ ಽಸ್ಯೈವ ಪ್ರತಿಭೈವಾತ್ರ ಕಾರಣಮ್
ಆ ಅಣುವೇ ಎಲ್ಲವೂ ಆಗಿದೆ, ಏನೂ ಅಲ್ಲದಂತೆಯೂ ಇದೆ; ನಾನು ಅದೇನು, ಅಲ್ಲದಂತೆಯೂ ನಾನು ಅಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದು ಮಾತ್ರ ಸತ್ಯ. ಎಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲವಾದ ಆತ್ಮನ ಪ್ರಕಾಶವೇ ಇಲ್ಲಿ ಕಾರಣ.
ಆತ್ಮಾ ಯತ್ನಶತೈಃ ಪ್ರಾಪ್ಯೋ ಲಬ್ಧೇ ಽಸ್ಮಿನ್ ನ ಚ ಕಿಞ್ಚನ । ಲಬ್ಧಂ ಭವತಿ ತಚ್ ಚೈತತ್ ಪರಮಂ ನಾಮ ಕಿಞ್ಚನ
ಆತ್ಮವನ್ನು ನೂರಾರು ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಬಹುದು, ಆದರೆ ಅದು ಸಿಕ್ಕಾಗ ಏನೂ ಸಿಕ್ಕದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿಕ್ಕಿರುವುದು ಈ ಪರಮ ಶೂನ್ಯವೇ ಆಗಿದೆ.
ತಾವಜ್ ಜನ್ಮವಸನ್ತೇಷು ಸಂಸೃತಿವ್ರತತಿಶ್ ಚಿರಮ್ । ವಿಕಸತ್ಯ್ ಉದಿತೋ ಯಾವನ್ ನ ಬೋಧೋ ಮೂಲಕಾಷಕೃತ್
ಮೂಲವನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕುವ ಜಾಗೃತಿ ಉದಯವಾಗದೆ ಇರುವವರೆಗೆ, ಜನ್ಮಗಳ ವಸಂತಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸಾರದ ಚಕ್ರ ಬಹುಕಾಲ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.
ಅಣುನಾನೇನ ರೂಪಂ ಸ್ವಂ ದೃಶ್ಯತಾಮ್ ಇವ ಗಚ್ಛತಾ । ತಾಪೇನಾಮ್ಬು ಧಿಯೈವೇವ ಸ್ವಸ್ಥೇನೈವಾಪಹಾರಿತಮ್
ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸ್ವರೂಪವು ತನ್ನದೇ ರೂಪವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ಚಲಿಸುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಅದು ನಿಜವಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ, ಹೇಗೆಂದು ನೋಡಿದರೆ, ನೀರು ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೋದಂತೆ, ಸ್ವರೂಪ ಬದಲಾಗದೆ.
ಅನೇನ ಸಂವಿದಂ ನಾನಾ ಮೇರುಸ್ ತ್ರಿಭುವನಂ ತೃಣಮ್ । ವಮಿತ್ವಾ ಬಹಿರ್ ಅನ್ತಸ್ಸ್ಥಂ ಮಾಯಾತ್ಮಕಮ್ ಅವೇಕ್ಷ್ಯತೇ
ಈ ಚೈತನ್ಯದಿಂದ, ಹೊರಗಿನ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ — ಮೆರುಪರ್ವತ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳು, ಗಿಡದ ಹುಲ್ಲುಗಳವರೆಗೂ — ಹೊರಗೆ ತಳ್ಳಿ, ಒಳಗೆ ಮಾತ್ರ ಮಾಯೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೇ ನೋಡುತ್ತದೆ.
ಚಿದಣೋರ್ ಅನ್ತರೇ ಯದ್ ಯದ್ ಅಸ್ತಿ ತದ್ ದೃಶ್ಯತೇ ಬಹಿಃ । ಸಙ್ಕಲ್ಪೇಷ್ಟಾಲಿಙ್ಗನಾದಿ ದೃಷ್ಟಾನ್ತೋ ಽತ್ರ ಹಿ ರಾಗಿಣಃ
ಚೈತನ್ಯದ ಅಣುವಿನೊಳಗೆ ಏನು ಇದೆಯೋ ಅದು ಹೊರಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ; ಇಚ್ಛಿತವಾದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಕಲ್ಪನೆಮೂಲಕ ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಅನುಭವವೇ ಇಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆ.
ಆದಿಸರ್ಗೇ ಸರ್ವಶಕ್ತಿಶ್ ಚಿದ್ ಯಥಾ ಚೋದಿತಾತ್ಮನಾ । ತಥಾಶು ಪಶ್ಯತ್ಯ್ ಅಖಿಲಂ ಸಙ್ಕಲ್ಪಮತಿವತ್ ಸ್ವತಃ
ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಚೈತನ್ಯ ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅದು ಕಲ್ಪನೆಗೂ ಮೀರಿ ಸ್ವತಃ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಅಭಿಜಾತಾಶಯಸ್ಯಾನ್ತರ್ ಯದ್ ಯಥಾ ಪ್ರತಿಭಾಸತೇ । ತತ್ ತಥಾ ಪಶ್ಯತೀವಾಸೌ ದೃಷ್ಟಾನ್ತೋ ಽತ್ರ ಶಿಶೋರ್ ಮನಃ
ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ಶುದ್ಧವಾದದು, ಅವರೊಳಗೆ ಏನು ತೋರುತ್ತದೆಯೋ ಅದನ್ನೇ ಅವರು ನೋಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದರೆ ಮಗುವಿನ ಮನಸ್ಸು.
ಪರಮಾಣುತ ಏವಾಪಿ ಚಿನ್ಮಾತ್ರೇಣಾಮುನಾಣುನಾ । ಪರಿಸೂಕ್ಷ್ಮತಮೇನೈವ ವಿಶ್ವಗ್ ವಿಶ್ವಂ ಪ್ರಪೂರಿತಮ್
ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಮಾಣುವಿನಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯದಿಂದಲೇ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಯೆಲ್ಲವೂ ತುಂಬಿದೆ.
ಅಣುರ್ ಏವ ನ ಮಾತ್ಯ್ ಏಷ ಯೋಜನಾನಾಂ ಶತೇಷ್ವ್ ಅಪಿ । ಸರ್ವಗತ್ವಾದ್ ಅನಾದ್ಯನ್ತರೂಪತ್ವಾದ್ ವೇದನಾಕೃತಿಃ
ಈ ಪರಮಾಣು ನೂರಾರು ಯೋಜನೆಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿಯೂ ನಾಶವಾಗದು; ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವದು, ಅದಕ್ಕೆ ಆರಂಭವೂ ಅಂತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ, ಅದು ಅರಿವಿನ ರೂಪದಲ್ಲೇ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಯಥಾ ಧೂರ್ತೇನ ಶಿಡ್ಗೇನ ಪುಂಸಾ ಬಾಲಃ ಪ್ರನಾಟ್ಯತೇ । ಸಭ್ರೂವಿಕಾರನಯನನಿರೀಕ್ಷಣವಿಚೇಷ್ಟಿತೈಃ
ಹೆಚ್ಚು ಚಾಟುಗಾರನೊಬ್ಬನು ತನ್ನ ಕಣ್ಣು, ಭ್ರೂಭಂಗ, ಅಂಗಸಂಚಾಲನೆಗಳಿಂದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೇಗೆ ತನ್ನ ಇಷ್ಟಕ್ಕೆ ಆಡಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅದೇ ರೀತಿ.
ಚಿದಾಲೋಕೇನ ಶುದ್ಧೇನ ಸಪರ್ವತತೃಣಂ ಜಗತ್ । ನಾಟ್ಯತೇ ಽವಿರತಂ ತದ್ವದ್ ವಿವೃತ್ಯಾಭಿನಯಂ ಸದಾ
ಹಾಗೆಯೇ, ಶುದ್ಧವಾದ ಚೈತನ್ಯದ ಬೆಳಕಿನಿಂದ, ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಹುಲ್ಲಿನವರೆಗೆ ಈ ಜಗತ್ತು ಸದಾ ನಾಟಕದಂತೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದೆ.
ತೇನೈವಾನನ್ತರೂಪತ್ವಾದ್ ಅಣುನಾ ವಾಸಸಾ ಯಥಾ । ಸಂವಿದನ್ತರ್ ಭವೇದ್ ಬಾಹ್ಯೇ ಕೃತ್ವಾ ಮೇರ್ವಾದಿ ವೇಷ್ಟಿತಮ್
ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿರುವ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ, ಸುಗಂಧವು ಬಟ್ಟೆಗೆ ಹೇಗೆ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೋ, ಆ ಚೈತನ್ಯವು ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ, ಮೇರುವನ್ನು ಕೂಡ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇದೆ.
ದಿಕ್ಕಾಲಾದ್ಯನವಚ್ಛಿನ್ನರೂಪತ್ವಾನ್ ಮೇರುತೋ ಬೃಹತ್ । ವಾಲಾಗ್ರಶತಭಾಗಾತ್ಮಾಪ್ಯ್ ಏಷ ಸೂಕ್ಷ್ಮಃ ಪರೋ ಽಣುಕಃ
ದಿಕ್ಕು, ಕಾಲ ಇವುಗಳಿಂದ ಯಾವ ಮಿತಿ ಇಲ್ಲದೆ, ಮೇರುವಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿಯೂ, ಕೂದಲಿನ ನೂರನೇ ಭಾಗಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿಯೂ, ಆ ಪರಮ ಚೈತನ್ಯ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿದೆ.
ಶುದ್ಧಸಂವೇದನಾಕಾಶರೂಪಸ್ಯ ಪರಮಾಣುನಾ । ಶೋಭತೇ ನ ಹಿ ಸಾಮ್ಯೋಕ್ತಿರ್ ಮೇರುಸರ್ಷಪಯೋರ್ ಇವ
ಶುದ್ಧವಾದ ಅರಿವಿನ ಆಕಾಶದಂತಿರುವ ಪರಮಾಣುವಿಗೆ ಯಾವುದು ಹೋಲಿಕೆ ಕೊಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹೇಗೆಂದರೆ, ಮೆರುಪರ್ವತ ಮತ್ತು ಸಾಸಿವೆ ಕಾಳು ಎರಡನ್ನು ಹೋಲಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವಲ್ಲ.