ಕೋ ಽಣುಃ ಪ್ರಕಾಶತಮಸೋರ್ ದೀಪಃ ಪ್ರಕಟನಪ್ರದಃ । ಕಸ್ಯಾಣೋರ್ ಅನ್ತರೇ ಸನ್ತಿ ಸಮಗ್ರಾನುಭವಾಣವಃ
ಯಾವುದು ಅಣು ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ದೀಪದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ? ಯಾವ ಅಣುವಿನೊಳಗೆ ಎಲ್ಲ ಅನುಭವಗಳೂ, ಎಷ್ಟು ಸಣ್ಣದಾಗಿದ್ದರೂ, ಸೇರಿವೆ?
ಕೋ ಽಣುರ್ ಅತ್ಯನ್ತನಿಸ್ಸ್ವಾದುರ್ ಅಪಿ ಸಂಸ್ವದತೇ ಭೃಶಮ್ । ಕೇನ ಸನ್ತ್ಯಜತಾ ಸರ್ವಮ್ ಅಣುನಾ ಸರ್ವಮ್ ಆಶ್ರಿತಮ್
ಯಾವುದು ಅಣು ಸಂಪೂರ್ಣ ರುಚಿಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ತುಂಬಾ ರುಚಿಯಾಗಿರುವಂತೆ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ? ಯಾವ ಅಣುವು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿದರೂ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತನ್ನೊಳಗೆ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ?
ಕೇನಾತ್ಮಾಚ್ಛಾದನಾಶಕ್ತೇರ್ ಅಣುನಾಚ್ಛಾದಿತಂ ಜಗತ್ । ಜಗನ್ ನಯೇನ ಕಸ್ಯಾಣೋಸ್ ಸದ್ಭೂತಮ್ ಅಭಿಜೀವತಿ
ಯಾವ ಅಣುವಿನ ಮೂಲಕ, ತನ್ನನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಈ ಜಗತ್ತು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ? ಯಾವ ಅಣುವಿನ ವಿಧಾನದಿಂದ ಜಗತ್ತು ನಿಜವಾದಂತೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ?
ಅಜಾತಾವಯವಃ ಕೋ ಽಣುಸ್ ಸಹಸ್ರಕರಲೋಚನಃ । ಕೋ ನಿಮೇಷೋ ಮಹಾಕಲ್ಪೋ ಮಹಾಕಲ್ಪಶತಾನಿ ವಾ
ಭಾಗಗಳಿಲ್ಲದ ಅಣುವು ಸಾವಿರ ಕೈಗಳು ಮತ್ತು ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದು ಯಾವುದು? ಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಏನು? ಮಹಾಕಲ್ಪವೆಂದರೆ ಏನು? ಸಾವಿರಾರು ಮಹಾಕಲ್ಪಗಳೆಂದರೆ ಏನು?
ಅಣೌ ಜಗನ್ತಿ ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ಕಸ್ಮಿನ್ ಬೀಜ ಇವ ದ್ರುಮಾಃ । ಬೀಜಾದ್ಯಾನಿ ಫಲಾನ್ತಾನಿ ಸ್ಫುಟಾನ್ಯ್ ಅನುದಿತಾನ್ಯ್ ಅಪಿ
ಎಲ್ಲಿ ಅಣುವಿನಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತುಗಳು ಬೀಜದಲ್ಲಿ ಮರಗಳು ಇರುವಂತೆ ನೆಲೆಸಿವೆ? ಬೀಜದಿಂದ ಫಲದವರೆಗೆ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುವುದೂ, ಇನ್ನೂ ಹೊರಬಂದಿಲ್ಲದದ್ದೂ ಎಲ್ಲವೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.
ಕಲ್ಪಃ ಕಸ್ಯ ನಿಮೇಷಸ್ಯ ಜೀವಸ್ಯೇವಾನ್ತರೇ ಸ್ಥಿತಃ । ಕಃ ಪ್ರಯೋಜಕಕರ್ತೃತ್ವಮ್ ಅಪ್ಯ್ ಅನಾಶ್ರಿತ್ಯ ಕಾರಕಃ
ಯಾವ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಮಹಾಕಲ್ಪವು ಜೀವಿಯೊಳಗಿನ ಜೀವದಂತೆ ಅಡಗಿದೆ? ಯಾವುದು ಯಾರು ಮಾಡುವವರಾಗದೆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ?
ದೃಶ್ಯಸಮ್ಪತ್ತಯೇ ದ್ರಷ್ಟಾಪ್ಯ್ ಆತ್ಮಾನಂ ದೃಶ್ಯತಾಂ ನಯೇತ್ । ದೃಶ್ಯಂ ಪಶ್ಯನ್ ಸ್ವಮ್ ಆತ್ಮಾನಂ ಕೋ ನ ಪಶ್ಯತಿ ನೇತ್ರವತ್
ಕಾಣಬಹುದಾದ ಸಂಪತ್ತಿಗಾಗಿ ನೋಡುವವನು ತನ್ನನ್ನೇ ಕಾಣುವದಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು; ಆದರೆ, ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಕಣ್ಣು ತನ್ನನ್ನೇ ನೋಡದಂತೆ, ಯಾರು ತಮ್ಮನ್ನೇ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ?
ಅನ್ತರ್ಗಲಿತದೃಶ್ಯಂ ಚ ಕ ಆತ್ಮಾನಮ್ ಅಖಣ್ಡಿತಮ್ । ದೃಶ್ಯಾಸಮ್ಪತ್ತಯೇ ಪಶ್ಯನ್ ಪುರೋ ದೃಶ್ಯಂ ನ ಪಶ್ಯತಿ
ಎಲ್ಲವೂ ಒಳಗೆ ಸೇರಿ ಹೋದ indivisible ಆತ್ಮನನ್ನು ನೋಡುವವನಿಗೆ ಹೊರಗಿನ ವಸ್ತುಗಳು ಎದುರು ಬರುವುದಾದರೂ ಅವನು ಅವುಗಳನ್ನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
ಆತ್ಮಾನಂ ದರ್ಶನಂ ದೃಶ್ಯಂ ಕೋ ಭಾಸಯತಿ ದೃಶ್ಯವತ್ । ಕಟಕಾದೀನಿ ಹೇಮ್ನೇವ ನಿಗೀರ್ಣಂ ಕೇನ ಚ ತ್ರಯಮ್
ಆತ್ಮ, ನೋಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನೋಡುವ ವಸ್ತು—ಈ ಮೂರುಗಳನ್ನು ಯಾರು ಬೆಳಗಿಸುತ್ತಾರೆ? ಹೇಗೆ ಬಂಗಾರದೊಳಗೆ ಕಟಕಾದಿ ಆಭರಣಗಳು ಲೀನವಾಗಿರುವಂತೆ, ಈ ಮೂರುಗಳು ಯಾರಿಂದ ಲೀನವಾಗುತ್ತವೆ?
ಕಸ್ಮಾನ್ ನ ಕಿಞ್ಚಿಚ್ ಚ ಪೃಥಗ್ ಊರ್ಮ್ಯಾದೀವ ಮಹಾಮ್ಭಸಃ । ಕಸ್ಯೇಚ್ಛಯಾ ಪೃಥಕ್ ಚಾಸ್ತಿ ವೀಚಿತೇವ ಮಹಾಮ್ಭಸಃ
ಯಾಕೆ ಏನೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ಮಹಾಸಾಗರದ ಅಲೆಗಳಂತೆ? ಯಾರ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಏನಾದರೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ, ಮಹಾಸಾಗರದ ನುರಿತದಂತೆ?
ದಿಕ್ಕಾಲಾದ್ಯನವಚ್ಛಿನ್ನಾದ್ ಏಕಸ್ಮಾದ್ ಅಸತಸ್ ಸತಃ । ದ್ವೈತಮ್ ಅಪ್ಯ್ ಅಪೃಥಕ್ ಕಸ್ಮಾದ್ ದ್ರವತೇವ ಮಹಾಮ್ಭಸಃ
ದಿಕ್ಕು, ಕಾಲ ಇವುಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡದ, ಒಂದೇ ಆದ, ಅಸತ್ಯವೂ ಸತ್ಯವೂ ಆಗಿರುವ ಅದರಿಂದ—even ದ್ವೈತವೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ಮಹಾಸಾಗರದ ನೀರಿನಂತೆ ಕರಗಿಹೋಗುತ್ತದೆ—ಇದು ಯಾಕೆ?
ಆತ್ಮಾನಂ ದರ್ಶನಂ ದೃಶ್ಯಂ ಸದ್ ಅಸಚ್ ಚ ಗತಕ್ರಮಮ್ । ಕೋ ಽನ್ತರ್ಬೀಜಮ್ ಇವಾಙ್ಗಸ್ಥಂ ಸ್ಥಿತಃ ಕೃತ್ವಾ ತ್ರಿಕಾಲಗಮ್
ಯಾರು ತನ್ನೊಳಗೆ ಆತ್ಮನನ್ನು, ನೋಡುವುದನ್ನು, ನೋಡುವುದಾದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ—ನಿಜವಾದುದೂ, ಅಸತ್ಯವಾದುದೂ, ಮೂವರು ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಡೆಯುವ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ—ಒಂದು ಅಂತರಂಗ ಬೀಜದಂತೆ, ಅಂಗದೊಳಗಿನ ಬೀಜದಂತೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಶಾಂತವಾಗಿ ನೆಲೆಸುತ್ತಾರೆ?
ಭೂತಭವ್ಯಭವಿಷ್ಯಸ್ಥಂ ಜಗದ್ವೃನ್ದಂ ಬೃಹದ್ಭ್ರಮಮ್ । ನಿತ್ಯಂ ಸಮಸ್ಯ ಕಸ್ಯಾನ್ತರ್ ಬೀಜಸ್ಯಾನ್ತರ್ ಇವ ದ್ರುಮಃ
ಯಾರೊಳಗೆ ಭೂತ, ಭವ್ಯ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಎಲ್ಲ ಜಗತ್ತುಗಳು, ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಾ, ಯಾವಾಗಲೂ ಸಮವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿವೆ—ಹಾಗೆ ಮರವು ಬೀಜದೊಳಗೆ ಇರುವಂತೆ?
ಬೀಜಂ ದ್ರುಮತಯೈವಾಶು ದ್ರುಮೋ ಬೀಜತಯೈವ ಚ । ಸ್ವಯಮ್ ಏಕಮ್ ಅಸದ್ರೂಪಮ್ ಉದೇತ್ಯ್ ಅನುದಿತೋ ಽಪಿ ಕಃ
ಯಾರು, ಉದಯವಾಗದೆ ಇದ್ದರೂ, ತಾನೇ ಒಂದೇ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ರೂಪವಿಲ್ಲದಂತೆ ಉದಯಿಸುತ್ತಾರೆ—ಹಾಗೆ ಬೀಜವು ಬೇಗನೆ ಮರವಾಗುವಂತೆ, ಮರವು ಮತ್ತೆ ಬೀಜವಾಗುವಂತೆ?
ಬಿಸತನ್ತುರ್ ಮಹಾಮೇರುರ್ ಭೋ ರಾಜನ್ ಯದಪೇಕ್ಷಯಾ । ತಸ್ಯ ಕಸ್ಯೋದರೇ ಸನ್ತಿ ಮೇರುಮನ್ದರಕೋಟಯಃ
ಓ ರಾಜನೇ, ಯಾರನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ಬಿಸದ ತಂತುವಿನೊಳಗಿನ ಮಹಾ ಮೇರುವಿನಂತೆ, ಮೇರೂ ಮತ್ತು ಮಂದರ ಪರ್ವತಗಳ ಶಿಖರಗಳು ಅವನ ಹೊಟ್ಟೆಯೊಳಗೆ ಇವೆ?
ಕೇನೇದಮ್ ಆತತಮ್ ಅನೇಕಚಿದ್ ಏವ ವಿಶ್ವಂ ಕಿಂಸಾರ ಏವಮ್ ಅಭಿವಲ್ಗಸಿ ಹಂಸಿ ಪಾಸಿ । ಕಿಂದರ್ಶನೇನ ನ ಭವಸ್ಯ್ ಅಥ ವಾ ಸದ್ ಏವ ನೂನಂ ಭವಸ್ಯ್ ಅಸಮದೃಗ್ ವದ ತತ್ಪ್ರಶಾನ್ತ್ಯೈ
ಈ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಯಾರು ಹರಡಿದ್ದಾರೆ? ನೀನು ಹೀಗೆ ಗರ್ವದಿಂದ ಮಾತನಾಡಿ, ನಾಶಮಾಡಿ, ರಕ್ಷಿಸುವದಕ್ಕೆ ಏನು ಕಾರಣ? ಯಾವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೀನು ಇಲ್ಲದವನಾಗುತ್ತೀಯೋ ಅಥವಾ ಇದ್ದವನಾಗುತ್ತೀಯೋ? ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನೀನು ಸಮದೃಷ್ಟಿಯವಳಲ್ಲ ಎಂದು ನನಗೆ ಹೇಳು, ಇದರಿಂದ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಸಿಗಲಿ.
ಏಷೋ ಽಸೌ ಪ್ರಗಲತು ಸಂಶಯೋ ಮಮೋಚ್ಚೈಶ್ ಚಿತ್ತಶ್ರೀಮುಖಮಿಹಿಕಾಮಲಾನುಲೇಪಃ । ಯಸ್ಯಾಗ್ರೇ ನ ಗಲತಿ ಸಂಶಯಸ್ ಸಮೂಲೋ ನೈವಾಸೌ ಕ್ವಚಿದ್ ಅಪಿ ಪಣ್ಡಿತೋಕ್ತಿಮ್ ಏತಿ
ನನ್ನ ಈ ಸಂಶಯವು ಮನಸ್ಸಿನ ಕಮಲದ ಮೇಲಿನ ಹನಿಯಂತೆ ಪೂರ್ತಿ ಕರಗಿ ಹೋಗಲಿ. ಸಂಶಯವು ಮೂಲದಿಂದ ದೂರವಾಗದಿದ್ದರೆ, ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಮಾತುಗಳು ಎಲ್ಲಿಯೂ ತಲುಪುವುದಿಲ್ಲ.
ಏನಂ ಮೇ ಯದಿ ನ ನಯಿಷ್ಯಥಃ ಕ್ರಮೋಕ್ತ್ಯಾ ಸಂಶಾನ್ತಿಂ ಲಘುತರಸಂಶಯಂ ಸುಬುದ್ಧೀ । ತದ್ ರಕ್ಷೋಜಠರಹುತಾಶನೇನ್ಧನತ್ವಂ ನಿರ್ವಿಘ್ನಂ ಝಗಿತಿ ಗಮಿಷ್ಯಥಃ ಕ್ಷಣೇನ
ನೀನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸರಿಯಾದ ವಿವೇಕದಿಂದ ನನ್ನ ಸಂಶಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ, ಅದನ್ನು ಶಾಂತಿಗೇರಿಸುವದಕ್ಕೆ ನನ್ನನ್ನು ನಡೆಸದಿದ್ದರೆ, ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ನಾನು ರಾಕ್ಷಸನ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಬೆಂಕಿಗೆ ನೀನು ಆಹಾರವಾಗಿಬಿಡುತ್ತೀ.
ಪಶ್ಚಾತ್ ತಾಂ ಜನಪದಮಣ್ಡಲೀಂ ಸಮನ್ತಾದ್ ಭಾವತ್ಕೀಮ್ ಉರುಜಠರಾ ಕ್ಷಣಾದ್ ಗ್ರಸೇ ಽಹಮ್ । ಏವಂ ತೇ ಭವತಿ ಸುರಾಜತೇವ ಮನ್ಯೇ ಮೂರ್ಖಾನಾಮ್ ಅತಿರಸ ಏವ ಸಙ್ಕ್ಷಯಾಯ
ನಂತರ ನಾನು ಆ ಊರಿನ ಜನರನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ನನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ನುಂಗಿಬಿಡುತ್ತೇನೆ. ಆಗ ನಿನಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ರಾಜನು ಆಡಳಿತ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಅನ್ನಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ಮೂರ್ಖರಿಗೆ ಅತಿಯಾದ ಆನಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಇತ್ಯ್ ಉಕ್ತ್ವಾ ವಿಪುಲಗಭೀರಮೇಘನಾದ ಪ್ರೋಲ್ಲಾಸಪ್ರಕಟಗಿರಾ ನಿಶಾಚರೀ ಸಾ । ತೂಷ್ಣೀಮ್ ಅಪ್ಯ್ ಅತಿವಿಕಟಾಕೃತಿಸ್ ತದಾಸೀಚ್ ಛುದ್ಧಾನ್ತಶ್ಶರದಮಲಾಭ್ರಮಣ್ಡಲೀವ
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ನಂತರ, ಗಂಭೀರವಾದ ಮೇಘಗಳಂತೆ ಘನವಾದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಭಯಾನಕವಾದ ರೂಪದ ರಾತ್ರಿಯ ವಾಸಿನಿ ಮೌನವಾಗಿದ್ದು, ಒಳಗೆ ಶುದ್ಧಳಾಗಿ, ಶರದೃತುವಿನ ಮಬ್ಬಿಲ್ಲದ ಮೋಡದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದಳು.
ಮಹಾನಿಶಿ ಮಹಾರಣ್ಯೇ ಮಹಾರಾಕ್ಷಸಕನ್ಯಯಾ । ಇತಿ ಪ್ರೋಕ್ತೇ ಮಹಾಪ್ರಶ್ನೇ ಮಹಾಮನ್ತ್ರೀ ಗಿರಂ ದದೌ
ಆ ಮಹಾರಾತ್ರಿ, ಮಹಾಕಾಡಿನಲ್ಲಿ, ಮಹಾರಾಕ್ಷಸಿಯು ಮಾತಾಡಿದ ಮೇಲೆ, ಮಹಾಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಮಹಾಮಂತ್ರಿಯು ತನ್ನ ಉತ್ತರವನ್ನು ನೀಡಿದನು.
ಶೃಣು ತೋಯದಸಙ್ಕಾಶೇ ಪ್ರಶ್ನಮ್ ಏನಂ ಭಿನದ್ಮಿ ತೇ । ಅನುಕ್ರಮಾತ್ಮಕಂ ಮತ್ತಂ ಗಜೇನ್ದ್ರಮ್ ಇವ ಕೇಸರೀ
ಮಳೆಮೋಡದಂತೆ ಕಾಣುವವಳೇ, ಕೇಳು! ನಿನ್ನ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ನಾನು ಕ್ರಮವಾಗಿ, ಸಿಂಹವು ಉಗ್ರವಾದ ಆನೆಯನ್ನೆಲ್ಲ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ವಿವರವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಭವತ್ಯಾ ಪರಮಾತ್ಮೈಷ ಕಥಿತಃ ಕಮಲೇಕ್ಷಣೇ । ಅನಯೈವ ವಚೋಭಙ್ಗ್ಯಾ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಬೋಧಯೋಗ್ಯಯಾ
ಕಮಲದ ಕಣ್ಣುಗಳವಳೇ, ನೀನು ಈ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೀಯೆ; ಈ ಮಾತಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ವಿವರಣೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಅನಾಖ್ಯತ್ವಾದ್ ಅಗಮ್ಯತ್ವಾನ್ ಮನಸಾಮ್ ಅಪ್ಯ್ ಅಗೋಚರಃ । ಚಿನ್ಮಾತ್ರಮ್ ಏವಮ್ ಆತ್ಮಾಣುರ್ ಆಕಾಶಾದ್ ಅಪಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಕಃ
ವರ್ಣನೆಗೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಮನಸ್ಸಿಗೂ ಅತೀತವಾದದ್ದು, ಆತ್ಮವು ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಆಕಾಶಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿದೆ.
ಚಿದಣೋಃ ಪರಮಸ್ಯಾನ್ತಸ್ ಸದ್ ಏವಾಸದ್ ಇವ ಸ್ಥಿತಮ್ । ಸತ್ತಾಪ್ಯ್ ಏವಮ್ ಅಸತ್ತೇವ ಸ್ಫುರತೀದಂ ಜಗತ್ ಸ್ಥಿತಮ್
ಪರಮ ಚೈತನ್ಯದಲ್ಲಿ ಸತ್ತ್ವವು ಇಲ್ಲದಂತೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ; ಹೀಗೆಯೇ ಈ ಜಗತ್ತು ಇದೆ ಎನ್ನಿಸಿದರೂ, ಇಲ್ಲದಂತೆಯೇ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಸ ಕಿಞ್ಚಿದನುಭೂತಿತ್ವಾತ್ ಸರ್ಗಾತ್ಮಕತಯಾ ಸ್ಥಿತಃ। ತದಾತ್ಮಕತಯಾ ಪೂರ್ವಂ ಭಾವಸತ್ತಾಂ ಕಿಲಾಗತಃ
ಅದು ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ ಅನುಭವವಾಗುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೂಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಮೊದಲು ಅದು ಭಾವರೂಪವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು.
ಅತೀನ್ದ್ರಿಯತ್ವಾನ್ ನೋ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಸ ಏವಾಣುರ್ ಅನನ್ತಕಃ । ಸರ್ವಾತ್ಮಕತ್ವಾದ್ ಭುಙ್ಕ್ತೇ ಚ ತೇನ ಕಿಞ್ಚಿನ್ ನ ಕಿಞ್ಚನ
ಇದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಅತೀತವಾದ್ದರಿಂದ, ಆ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾತ್ಮವು ಏನೂ ಅಲ್ಲದಂತೆ, ಆದರೆ ಅನಂತವಾಗಿದೆ; ಎಲ್ಲದಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾ, ಏನನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸುವದಿಲ್ಲ.
ಚಿದಣೋಃ ಪ್ರತಿಭಾಸಾತ್ ಸ್ವಾದ್ ಏಕಸ್ಯಾನೇಕತೋದಿತಾ । ಅಸತ್ಯೈವಾಪಿ ಸತ್ಯೇವ ಹೇಮ್ನಃ ಕಟಕತಾ ಯಥಾ
ಚೇತನದ ಕಣದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದಿಂದ ಒಂದೇದು ಬಹುಪಾಲಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಅದು ನಿಜವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ನಿಜವಾಗಿಯೇ ತೋರುತ್ತದೆ, ಹೇಗೋ ಚಿನ್ನದಿಂದ ಕಂಗಣ ರೂಪವಾಗುವಂತೆ.
ಏಷೋ ಽಣುಃ ಪರಮಾಕಾಶಸ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮಃ ಖಾದ್ ಅಪ್ಯ್ ಅಲಕ್ಷಿತಃ । ಮನಷ್ಷಷ್ಠೇನ್ದ್ರಿಯಾತೀತಸ್ ಸ್ಥಿತಸ್ ಸರ್ವಾತ್ಮಕೋ ಽಪಿ ಸನ್
ಈ ಕಣವೇ ಪರಾಕಾಶ, ಅದು ಆಕಾಶಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಕಣ್ಣುಗೂ ಮನಸ್ಸಿಗೂ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೂ ಅಲಕ್ಷ್ಯ, ಎಲ್ಲರ ಆತ್ಮರೂಪವಾಗಿಯೂ ಇದೆ.
ಸರ್ವಾತ್ಮಕಸ್ ಸ್ಯಾನ್ ನೈವಾಸೌ ಶೂನ್ಯೋ ಭವತಿ ಕರ್ಹಿಚಿತ್ । ಯದ್ ಅಸ್ತಿ ನ ತದ್ ಅಸ್ತೀತಿ ವಕ್ತೋನ್ಮತ್ತ ಇತಿ ಸ್ಮೃತಃ
ಎಲ್ಲರ ಆತ್ಮವಾಗಿದ್ದರೂ ಅದು ಎಂದಿಗೂ ಶೂನ್ಯವಲ್ಲ; ಇರುವದನ್ನು ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುವವನು ಪಿಸುಮಾತಾಡುವವನಂತೆ.