ಪ್ರಭುತ್ವಂ ಸಮದೃಷ್ಟಿತ್ವಂ ತಚ್ ಚ ಸ್ಯಾದ್ ರಾಜವಿದ್ಯಯಾ । ತಾಮ್ ಏವ ಯೋ ನ ಜಾನಾತಿ ನಾಸೌ ಮನ್ತ್ರೀ ನ ಸೋ ಽಧಿಪಃ
ಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ಸಮಭಾವನೆ ರಾಜಜ್ಞಾನದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದವನು ಸಚಿವನೂ ಅಲ್ಲ, ಅಧಿಪತಿಯೂ ಅಲ್ಲ.
ಭವನ್ತೌ ತದ್ವಿದೌ ಸಾಧೂ ಯದಿ ತಚ್ ಛ್ರೇಯ ಆಪ್ಸ್ಯಥಃ । ನೋ ಚೇದ್ ಅನರ್ಥದೌ ಸ್ವಸ್ಯಾಃ ಪ್ರಕೃತೇರ್ ನಾದ್ಮ್ಯ್ ಅಹಂ ಯುವಾಮ್
ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ಆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ನೀವು ಸದ್ಗುಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರಮ ಹಿತವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತೀರಿ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತೀರಿ; ಆಗ ನಾನು ನಿಮ್ಮನ್ನು ನನ್ನ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.
ಏಕೋಪಾಯೇನ ಮತ್ಪಾರ್ಶ್ವಾದ್ ಬಾಲಕಾವ್ ಉತ್ತರಿಷ್ಯಥಃ । ಮತ್ಪ್ರಶ್ನಪಞ್ಜರಂ ಸಾರಂ ಚೇದ್ ವಿಚಾರಯಥೋ ಧಿಯಾ
ನೀವು ಇಬ್ಬರು ಬಾಲಕರು, ನನ್ನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಪಂಜರದ ಸಾರವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರೆ, ಒಂದೇ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ನನ್ನ ಬಳಿಯಿಂದ ಪಾರಾಗಬಹುದು.
ಪ್ರಶ್ನಾನಿ ಮಾಂ ಕಥಯ ಪಾರ್ಥಿವ ನಾಥ ಮನ್ತ್ರಿನ್ನ್ ಅತ್ರಾರ್ಥಿನೀ ಭೃಶಮ್ ಅಹಂ ಪರಿಪೂರಯಾರ್ಥಮ್ । ಅಙ್ಗೀಕೃತಾರ್ಥಮ್ ಅದದತ್ ಕ ಇವಾಸ್ತಿ ಲೋಕೇ ದೋಷೇಣ ಸಙ್ಕ್ಷಯಕರೇಣ ನ ಯುಜ್ಯತೇ ಯಃ
ರಾಜಾ, ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಿ. ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಬಹಳ ಆಸಕ್ತಳಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಒಬ್ಬರು ಬೇಡಿಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಅದನ್ನು ಪೂರೈಸದೆ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು, ತಪ್ಪಿನಿಂದ ಅಥವಾ ಹಾನಿಕರವಾದ ಕಾರಣದಿಂದ ಹೊರತು, ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಇತ್ಯ್ ಉಕ್ತ್ವಾ ರಾಕ್ಷಸೀ ಪ್ರಶ್ನಾನ್ ಸಾ ವಕ್ತುಮ್ ಉಪಚಕ್ರಮೇ । ಉಚ್ಯತಾಮ್ ಇತಿ ರಾಜ್ಞೋಕ್ತೇ ತಾನ್ ಇಮಾಞ್ ಶೃಣು ರಾಘವ
ಇದ렇게 ಹೇಳಿದ ಆ ರಾಕ್ಷಸಿಯು ತನ್ನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಳು. ರಾಜನು 'ಹೇಳು' ಎಂದಾಗ, ಆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ನೀನು ಕೇಳು ರಾಮಾ.
ಏಕಸ್ಯಾನೇಕಸಙ್ಖ್ಯಸ್ಯ ಕಸ್ಯಾಣೋರ್ ಅಮ್ಬುಧೇರ್ ಇವ । ಅನ್ತರ್ ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಲಕ್ಷಾಣಿ ಲೀಯನ್ತೇ ಬುದ್ಬುದಾ ಇವ
ಒಬ್ಬನಲ್ಲಿಯೂ, ಅನೇಕರಲ್ಲಿ, ಅತಿ ಸಣ್ಣದಲ್ಲಿಯೂ, ಸಮುದ್ರದಂತೆ — ಅವುಗಳೊಳಗೆ ಎಷ್ಟೋ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗಳು ಬುಬ್ಬುಳೆಗಳಂತೆ ಕರಗಿಹೋಗುತ್ತವೆ.
ಕಿಮ್ ಆಕಾಶಮ್ ಅನಾಕಾಶಂ ನಕಿಞ್ಚಿತ್ ಕಿಞ್ಚಿದ್ ಏವ ಕಿಮ್ । ಕೋ ಽಹಮ್ ಏವಾಪಿ ಸಮ್ಪನ್ನಃ ಕೋ ಭವಾನ್ ಅಪ್ಯ್ ಅಹಂ ಸ್ಥಿತಃ
ಆಕಾಶವೆಂದರೆ ಏನು? ಆಕಾಶವಲ್ಲದದ್ದು ಯಾವುದು? ಏನೂ ಇಲ್ಲದದ್ದು ಯಾವುದು? ಏನಾದರೂ ಇರುವದು ಯಾವುದು? ನಾನು ಯಾರು, ಸಂಪೂರ್ಣನಾದವನು ಯಾರು, ನೀನು ಯಾರು, ಇಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ನಾನು ಯಾರು?
ಗಚ್ಛನ್ ನ ಗಚ್ಛತಿ ಚ ಕಃ ಕೋ ಽತಿಷ್ಠನ್ನ್ ಏವ ತಿಷ್ಠತಿ । ಕಶ್ ಚೇತನೋ ಽಪಿ ಪಾಷಾಣಃ ಕಶ್ ಚಿದ್ವ್ಯೋಮನಿ ಚಿತ್ರಕೃತ್
ಯಾರು ನಡೆಯುತ್ತಾ ಕೂಡ ನಿಜವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ, ಯಾರು ನಿಂತಿರುವಂತೆ ಇದ್ದರೂ ನಿಜವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ? ಯಾರು ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕೂಡಿದರೂ ಕಲ್ಲಿನಂತೆ ನಿರ್ಜೀವನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಯಾರು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ವಿಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ?
ವಹ್ನಿತಾಮ್ ಅಜಹಚ್ ಚೈವ ಕಶ್ ಚ ವಹ್ನಿರ್ ನ ದಾಹಕಃ । ಅವಹ್ನೇರ್ ಜಾಯತೇ ವಹ್ನಿಃ ಕಸ್ಮಾದ್ ರಾಜನ್ ನಿರನ್ತರಮ್
ಯಾರು ಬೆಂಕಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ತನ್ನ ಉರಿಯುವ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ, ಯಾರು ಬೆಂಕಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಸುಡುವುದಿಲ್ಲ? ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲದುದರಿಂದ ಬೆಂಕಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಅರಸನೇ?
ಅಚನ್ದ್ರಾರ್ಕಾಗ್ನಿತಾರೋ ಽಪಿ ಕೋ ಽವಿನಾಶಃ ಪ್ರಕಾಶಕಃ । ಅನೇತ್ರಲಭ್ಯಾತ್ ಕಸ್ಮಾಚ್ ಚ ಪ್ರಕಾಶಶ್ ಚ ಪ್ರವರ್ತತೇ
ಚಂದ್ರ, ಸೂರ್ಯ, ಬೆಂಕಿ ಅಥವಾ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಲ್ಲದೆ ಕೂಡ ಯಾರು ಅಕ್ಷಯವಾಗಿ ಬೆಳಕು ನೀಡುತ್ತಾನೆ? ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಕಾಣದಿದ್ದರೂ ಬೆಳಕು ಯಾವಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ?
ಲತಾಗುಲ್ಮಾಙ್ಕುರಾದೀನಾಂ ಜಾತ್ಯನ್ಧಾನಾಂ ತಥೈವ ಚ । ಅನ್ಯೇಷಾಮ್ ಅಪ್ಯ್ ಅನಕ್ಷಾಣಾಮ್ ಆಲೋಕಃ ಕ ಇವೋತ್ತಮಃ
ಬೆಳೆಗೆ, ಗುಡ್ಡೆ, ಮೊಳಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಕುರುಡಾದವರಿಗೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಇನ್ನಿತರ ಕಣ್ಣು ಇಲ್ಲದವರಿಗೂ, ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಬೆಳಕಿನ ಮೂಲ ಯಾವುದು?
ಜನಕಃ ಕೋ ಽಮ್ಬರಾದೀನಾಂ ಸತ್ತಾಯಾಃ ಕಸ್ ಸ್ವಭಾವದಃ । ಕೋ ಜಗದ್ರತ್ನಕೋಶಸ್ ಸ್ಯಾತ್ ಕಸ್ಯ ಕೋಶೇ ಮಣೇರ್ ಜಗತ್
ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಇತರ ಭೂತಗಳ ಮೂಲ ಯಾರು? ಅವುಗಳಿಗೆ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ನೀಡುವವರು ಯಾರು? ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲಾ ರತ್ನಗಳ ಭಂಡಾರ ಯಾರು? ಯಾರ ಭಂಡಾರದಲ್ಲಿ ಈ ಜಗತ್ತು ಒಂದು ರತ್ನವಾಗಿರುವದು?
ಕೋ ಽಣುಸ್ ತಮಃ ಪ್ರಕಾಶಶ್ ಚ ಕೋ ಽಣುರ್ ಅಸ್ತಿ ಚ ನಾಸ್ತಿ ಚ । ಕೋ ಽಣುರ್ ದೂರೇ ಽಪ್ಯ್ ಅದೂರೇ ಚ ಕೋ ಽಣುರ್ ಏವ ಮಹಾಗಿರಿಃ
ಯಾವ ಅಣುವೇ ಅಂಧಕಾರವೂ ಬೆಳಕೂ ಆಗಿದೆ, ಇರುವಂತೂ ಇಲ್ಲದಂತೂ ಇದೆ? ಯಾವ ಅಣುವೇ ದೂರವಾಗಿಯೂ ಹತ್ತಿರವಾಗಿಯೂ ಇದೆ ಮತ್ತು ಅದೇ ಅಣುವೇ ದೊಡ್ಡ ಪರ್ವತವೂ ಆಗಿದೆ?
ನಿಮೇಷ ಏವ ಕಃ ಕಲ್ಪಃ ಕಃ ಕಲ್ಪೋ ಽಪಿ ನಿಮೇಷಕಃ । ಕಿಂ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಮ್ ಅಸದ್ರೂಪಂ ಕಿಂ ಚೇತನಮ್ ಅಚೇತನಮ್
ಯಾವ ಕ್ಷಣವೇ ಒಂದು ಯುಗವಾಗಿರಬಹುದು, ಯಾವ ಯುಗವೇ ಒಂದು ಕ್ಷಣವಾಗಿರಬಹುದು? ಯಾವುದು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಇದ್ದರೂ ನಿಜವಲ್ಲ, ಯಾವುದು ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದರೂ ಜಡವಾಗಿದೆ?
ಕಶ್ ಚಾವಾಯುಶ್ ಚ ವಾಯುಶ್ ಚ ಕಶ್ ಶಬ್ದೋ ಽಶಬ್ದ ಏವ ಚ । ಕಸ್ ಸರ್ವಂ ಚ ನಕಿಞ್ಚಿದ್ ಚ ಕೋ ಽಹಂ ನಾಹಂ ಚ ಕಿಂ ಭವೇತ್
ಯಾವುದು ಗಾಳಿಯಿಲ್ಲದಂತೂ ಗಾಳಿಯೂ ಆಗಿದೆ, ಯಾವುದು ಶಬ್ದವೂ ಶಬ್ದವಿಲ್ಲದಂತೂ ಇದೆ? ಯಾವುದು ಎಲ್ಲವೂ ಆಗಿದೆ, ಏನೂ ಅಲ್ಲದಂತೂ ಇದೆ? ನಾನು ಯಾರು, ನಾನು ಅಲ್ಲದವನು ಯಾರು, ಅದು ಏನು?
ಕಿಂ ಪ್ರಯತ್ನಶತಪ್ರಾಪ್ತಂ ಲಬ್ಧ್ವಾಪಿ ಬಹುಜನ್ಮಭಿಃ । ಲಬ್ಧಂ ನಕಿಞ್ಚಿದ್ ಭವತಿ ನನು ಸರ್ವಂ ಚ ಲಭ್ಯತೇ
ನೂರಾರು ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದ, ಅನೇಕ ಜನ್ಮಗಳಿಂದ ಪಡೆದದ್ದೇನು? ಅದು ಸಿಕ್ಕರೂ ಏನೂ ಸಿಕ್ಕದಂತಿದೆ, ಆದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸಿಗಬಹುದು ಎಂಬುದೂ ಸತ್ಯವೇ ಅಲ್ಲವೇ?
ಸ್ವಸ್ಥೇನ ಜೀವತೈವೋಚ್ಚೈಃ ಕೇನ ಸ್ವಾತ್ಮಾಪಹಾರಿತಃ । ಕೇನಾಣುನಾನ್ತರ್ ವ್ರಿಯತೇ ಮೇರುಸ್ ತ್ರಿಭುವನಂ ತೃಣಮ್
ತಾನೇ ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಯಾರು ತನ್ನ ಆತ್ಮವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ? ಯಾವ ಸಣ್ಣ ಅಣುವಿನಲ್ಲಿ ಮೇರುಗಿರಿ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳು, ಒಂದು ಹುಲ್ಲಿನ ಗಡ್ಡಿಯೂ ಸೇರಿ ಎಲ್ಲವೂ ಸೇರಿವೆ?
ಕೇನಾಣುಕಣಮಾತ್ರೇಣ ಪೂರಿತಾ ಶತಯೋಜನೀ । ಕೋ ಽಣುರ್ ಏವ ಭವನ್ ಮಾತಿ ನ ಯೋಜನಶತೇಷ್ವ್ ಅಪಿ
ಯಾವ ಅಣುವಿನಿಂದ ಶತಯೋಜನದಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾದ ಜಾಗ ತುಂಬಬಹುದು? ಯಾವ ಅಣುವೇ ಒಂದು ಲೋಕವಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ನೂರು ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅದು ಕಾಣಿಸದು?
ಕೇನಾಲೋಕನಮಾತ್ರೇಣ ಜಗದ್ಬಾಲಃ ಪ್ರನಾಟ್ಯತೇ । ಕಸ್ಯಾಣೋರ್ ಅನ್ತರೇ ಸನ್ತಿ ಕುಲಾವನಿಭೃತಾಂ ಘಟಾಃ
ಯಾವುದೋ ಕಣ್ಣಿನ ನೋಟದಿಂದಲೇ ಜಗತ್ತಿನ ಆಟ ನಡೆಯುತ್ತದೆ? ಯಾವ ಅಣುವಿನೊಳಗೆ ಪರ್ವತಗಳ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುವ ಮಡಕೆಗಳು ಇದ್ದಿವೆ?
ಅಣುತ್ವಮ್ ಅಜಹತ್ ಕೋ ಽಣುರ್ ಮೇರೋಸ್ ಸ್ಥೂಲತರಾಕೃತಿಃ । ವಾಲಾಗ್ರಶತಭಾಗಾತ್ಮಾ ಕೋ ಽಣುರ್ ಉಚ್ಚೈಶ್ ಶಿಲೋಚ್ಚಯಃ
ಯಾವುದು ಅಣು ತನ್ನ ಸಣ್ಣತನವನ್ನು ಬಿಡದೆ, ಮೆರು ಪರ್ವತದಂತಹ ದೊಡ್ಡ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ? ಯಾವುದು ಕೂದಲಿನ ತುದಿಯ ನೂರನೇ ಭಾಗದಷ್ಟು ಸಣ್ಣ ಅಣು, ಯಾವುದು ಆಕಾಶವನ್ನು ತಲುಪುವ ಶಿಲೆಯಂತಹ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ?
ಕೋ ಽಣುಃ ಪ್ರಕಾಶತಮಸೋರ್ ದೀಪಃ ಪ್ರಕಟನಪ್ರದಃ । ಕಸ್ಯಾಣೋರ್ ಅನ್ತರೇ ಸನ್ತಿ ಸಮಗ್ರಾನುಭವಾಣವಃ
ಯಾವುದು ಅಣು ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ದೀಪದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ? ಯಾವ ಅಣುವಿನೊಳಗೆ ಎಲ್ಲ ಅನುಭವಗಳೂ, ಎಷ್ಟು ಸಣ್ಣದಾಗಿದ್ದರೂ, ಸೇರಿವೆ?
ಕೋ ಽಣುರ್ ಅತ್ಯನ್ತನಿಸ್ಸ್ವಾದುರ್ ಅಪಿ ಸಂಸ್ವದತೇ ಭೃಶಮ್ । ಕೇನ ಸನ್ತ್ಯಜತಾ ಸರ್ವಮ್ ಅಣುನಾ ಸರ್ವಮ್ ಆಶ್ರಿತಮ್
ಯಾವುದು ಅಣು ಸಂಪೂರ್ಣ ರುಚಿಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ತುಂಬಾ ರುಚಿಯಾಗಿರುವಂತೆ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ? ಯಾವ ಅಣುವು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿದರೂ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತನ್ನೊಳಗೆ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ?
ಕೇನಾತ್ಮಾಚ್ಛಾದನಾಶಕ್ತೇರ್ ಅಣುನಾಚ್ಛಾದಿತಂ ಜಗತ್ । ಜಗನ್ ನಯೇನ ಕಸ್ಯಾಣೋಸ್ ಸದ್ಭೂತಮ್ ಅಭಿಜೀವತಿ
ಯಾವ ಅಣುವಿನ ಮೂಲಕ, ತನ್ನನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಈ ಜಗತ್ತು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ? ಯಾವ ಅಣುವಿನ ವಿಧಾನದಿಂದ ಜಗತ್ತು ನಿಜವಾದಂತೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ?
ಅಜಾತಾವಯವಃ ಕೋ ಽಣುಸ್ ಸಹಸ್ರಕರಲೋಚನಃ । ಕೋ ನಿಮೇಷೋ ಮಹಾಕಲ್ಪೋ ಮಹಾಕಲ್ಪಶತಾನಿ ವಾ
ಭಾಗಗಳಿಲ್ಲದ ಅಣುವು ಸಾವಿರ ಕೈಗಳು ಮತ್ತು ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದು ಯಾವುದು? ಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಏನು? ಮಹಾಕಲ್ಪವೆಂದರೆ ಏನು? ಸಾವಿರಾರು ಮಹಾಕಲ್ಪಗಳೆಂದರೆ ಏನು?
ಅಣೌ ಜಗನ್ತಿ ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ಕಸ್ಮಿನ್ ಬೀಜ ಇವ ದ್ರುಮಾಃ । ಬೀಜಾದ್ಯಾನಿ ಫಲಾನ್ತಾನಿ ಸ್ಫುಟಾನ್ಯ್ ಅನುದಿತಾನ್ಯ್ ಅಪಿ
ಎಲ್ಲಿ ಅಣುವಿನಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತುಗಳು ಬೀಜದಲ್ಲಿ ಮರಗಳು ಇರುವಂತೆ ನೆಲೆಸಿವೆ? ಬೀಜದಿಂದ ಫಲದವರೆಗೆ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುವುದೂ, ಇನ್ನೂ ಹೊರಬಂದಿಲ್ಲದದ್ದೂ ಎಲ್ಲವೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.
ಕಲ್ಪಃ ಕಸ್ಯ ನಿಮೇಷಸ್ಯ ಜೀವಸ್ಯೇವಾನ್ತರೇ ಸ್ಥಿತಃ । ಕಃ ಪ್ರಯೋಜಕಕರ್ತೃತ್ವಮ್ ಅಪ್ಯ್ ಅನಾಶ್ರಿತ್ಯ ಕಾರಕಃ
ಯಾವ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಮಹಾಕಲ್ಪವು ಜೀವಿಯೊಳಗಿನ ಜೀವದಂತೆ ಅಡಗಿದೆ? ಯಾವುದು ಯಾರು ಮಾಡುವವರಾಗದೆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ?
ದೃಶ್ಯಸಮ್ಪತ್ತಯೇ ದ್ರಷ್ಟಾಪ್ಯ್ ಆತ್ಮಾನಂ ದೃಶ್ಯತಾಂ ನಯೇತ್ । ದೃಶ್ಯಂ ಪಶ್ಯನ್ ಸ್ವಮ್ ಆತ್ಮಾನಂ ಕೋ ನ ಪಶ್ಯತಿ ನೇತ್ರವತ್
ಕಾಣಬಹುದಾದ ಸಂಪತ್ತಿಗಾಗಿ ನೋಡುವವನು ತನ್ನನ್ನೇ ಕಾಣುವದಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು; ಆದರೆ, ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಕಣ್ಣು ತನ್ನನ್ನೇ ನೋಡದಂತೆ, ಯಾರು ತಮ್ಮನ್ನೇ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ?
ಅನ್ತರ್ಗಲಿತದೃಶ್ಯಂ ಚ ಕ ಆತ್ಮಾನಮ್ ಅಖಣ್ಡಿತಮ್ । ದೃಶ್ಯಾಸಮ್ಪತ್ತಯೇ ಪಶ್ಯನ್ ಪುರೋ ದೃಶ್ಯಂ ನ ಪಶ್ಯತಿ
ಎಲ್ಲವೂ ಒಳಗೆ ಸೇರಿ ಹೋದ indivisible ಆತ್ಮನನ್ನು ನೋಡುವವನಿಗೆ ಹೊರಗಿನ ವಸ್ತುಗಳು ಎದುರು ಬರುವುದಾದರೂ ಅವನು ಅವುಗಳನ್ನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
ಆತ್ಮಾನಂ ದರ್ಶನಂ ದೃಶ್ಯಂ ಕೋ ಭಾಸಯತಿ ದೃಶ್ಯವತ್ । ಕಟಕಾದೀನಿ ಹೇಮ್ನೇವ ನಿಗೀರ್ಣಂ ಕೇನ ಚ ತ್ರಯಮ್
ಆತ್ಮ, ನೋಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನೋಡುವ ವಸ್ತು—ಈ ಮೂರುಗಳನ್ನು ಯಾರು ಬೆಳಗಿಸುತ್ತಾರೆ? ಹೇಗೆ ಬಂಗಾರದೊಳಗೆ ಕಟಕಾದಿ ಆಭರಣಗಳು ಲೀನವಾಗಿರುವಂತೆ, ಈ ಮೂರುಗಳು ಯಾರಿಂದ ಲೀನವಾಗುತ್ತವೆ?
ಕಸ್ಮಾನ್ ನ ಕಿಞ್ಚಿಚ್ ಚ ಪೃಥಗ್ ಊರ್ಮ್ಯಾದೀವ ಮಹಾಮ್ಭಸಃ । ಕಸ್ಯೇಚ್ಛಯಾ ಪೃಥಕ್ ಚಾಸ್ತಿ ವೀಚಿತೇವ ಮಹಾಮ್ಭಸಃ
ಯಾಕೆ ಏನೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ಮಹಾಸಾಗರದ ಅಲೆಗಳಂತೆ? ಯಾರ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಏನಾದರೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ, ಮಹಾಸಾಗರದ ನುರಿತದಂತೆ?