ಕಚನಂ ಬ್ರಹ್ಮರತ್ನಸ್ಯ ಜಗದ್ ಇತ್ಯ್ ಏವ ಯತ್ ಸ್ಥಿತಮ್ । ತದ್ ಅಕಾರಣಕಂ ತಸ್ಮಾತ್ ತೇನ ನ ವ್ಯತಿರಿಚ್ಯತೇ
ಈ ಜಗತ್ತೆಂದು ಕರೆಯುವುದಾದರೂ ಬ್ರಹ್ಮರತ್ನದ ಒಂದು ಪ್ರಭೆಯಷ್ಟೆ; ಇದಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಕಾರಣವಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ಅದರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟುದಲ್ಲ.
ವಾಸನಾಚಿತ್ತಜೀವಾದಿವೇದನಂ ವೇದನೋದಿತಮ್ । ನೋದೇತ್ಯ್ ಅವೇದನಾದ್ ಏವ ಯನ್ ನಾನಾತ್ಮೈವ ಪೌರುಷಮ್
ವಾಸನೆ, ಮನಸ್ಸು, ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಇವುಗಳ ಅನುಭವವೆಲ್ಲವೂ ಗ್ರಹಿಕೆಯಿಂದಲೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಗ್ರಹಿಕೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಇವು ಯಾವುದೂ ಉದಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ವೈಯಕ್ತಿಕತ್ವವೆಂದರೆ ಗ್ರಹಿಕೆಯೇ.
ನಾಸ್ತಮ್ ಏತಿ ನ ಚೋದೇತಿ ಕ್ವಚಿತ್ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಕದಾಚನ । ಸರ್ವಂ ಶಾನ್ತಮ್ ಅಜಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಚಿದ್ಘನಂ ಸುಶಿಲಾಘಣಮ್
ಯಾವುದೂ ಯಾವಾಗಲೂ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಉದಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅಸ್ತಂಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ; ಎಲ್ಲವೂ ಶಾಂತವಾಗಿದ್ದು, ಜನನವಿಲ್ಲದ ಬ್ರಹ್ಮ, ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮತ್ತು ಮೃದು.
ಪರಾಣುಂ ಪ್ರತಿ ಸರ್ಗೌಘಾಶ್ ಚಿತ್ತ್ವಾದ್ ಭಾನ್ತಿ ಸಹಸ್ರಶಃ । ತೇಷ್ವ್ ಅನ್ಯೇ ಽಣಾವ್ ಅಣಾವ್ ಅನ್ತಃ ಕೈವಾತ್ರ ಗಣನಾ ಕಥಮ್
ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅಣುವಿನ ಸುತ್ತಲೂ ಅನೇಕ ಸೃಷ್ಟಿಗಳು ಚೈತನ್ಯದಿಂದ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಣುವಿನಲ್ಲಿಯೂ ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಣುಗಳು ಇವೆ—ಹೀಗಿರುವಾಗ ಎಣಿಕೆ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?
ಯಥಾ ಜಲಾನ್ತರ್ ಊರ್ಮ್ಯಾದ್ಯಾ ಗುಪ್ತಾಗುಪ್ತಾಸ್ ಸ್ವಶಕ್ತಯಃ । ಜಾಗ್ರತ್ಸ್ವಪ್ನಸುಷುಪ್ತಾದ್ಯಾಸ್ ತಥಾ ಜೀವೇ ಽನ್ತರ್ ಆಸ್ಥಿತಾಃ
ಹಾಗೆಯೇ, ನೀರಿನೊಳಗಿನ ಅಲೆಗಳು ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತವೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಡಗಿರುತ್ತವೆ; ಅದೇ ರೀತಿ ಜಾಗ್ರತ, ಸ್ವಪ್ನ, ಸುಷುಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಜೀವಿಯೊಳಗೆ ನೆಲೆಸಿವೆ.
ಜಾತಾ ಚೇದ್ ಅರತಿರ್ ಭೋಗಾನ್ ಪ್ರತಿ ಮನಾಗ್ ಅಪಿ । ತದಾಸೌ ತಾವತೈವೋಚ್ಚೈಃ ಪದಂ ಪ್ರಾಪ್ತ ಇತಿ ಶ್ರುತಿಃ
ಯಾವಾಗ ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ ಭೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಆಗಲೇ ಅವನು ಉನ್ನತ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಶಾಸ್ತ್ರ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಯತೋ ಯತೋ ವಿಯುಜ್ಯತೇ ತತಸ್ ತತೋ ವಿಮುಚ್ಯತೇ । ಅತೋ ಽಹಮ್ ಇತ್ಯ್ ಅಸಂವಿದಃ ಕ ಏತಿ ಜನ್ಮಸಂವಿದಮ್
ಯಾವುದೇ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದಾಗಲೂ ಅಲ್ಲೇ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ 'ನಾನು' ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಇಲ್ಲದವನಿಗೆ ಹುಟ್ಟಿನ ಅನುಭವ ಹೇಗೆ ಬರುತ್ತದೆ?
ಚಿತಂ ಪರಾಪರಾಮ್ ಅಜಾಮ್ ಅರೂಪಿಕಾಮ್ ಅನಾಮಿಕಾಮ್ । ಚರಾಚರಾಧರಾಮಯೀಂ ವಿದನ್ತಿ ಯೇ ಜಯನ್ತಿ ತೇ
ಯಾರು ಚಿತ್ತವನ್ನು ಪರಾಪರ, ಜನನರಹಿತ, ರೂಪವಿಲ್ಲದ, ಹೆಸರಿಲ್ಲದ, ಚಲಿಸುವದು ಮತ್ತು ನಿಲ್ಲುವದಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾದದ್ದು ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಜಯಶಾಲಿಗಳು.
ಪರೇ ಚಿದ್ ಅಸ್ತ್ಯ್ ಅಪ್ರಕಟಾದ್ವಿತೀಯಾ ಸ್ವಾವರ್ತಲೇಖೇವ ಜಲದ್ರವೇ ಽನ್ತಃ । ಸಾ ಹನ್ತ ಯೇನ ತ್ರಿಜಗನ್ತಿ ಧತ್ತೇ ನ ಸನ್ತಿ ನಾಸನ್ತಿ ಪರಾತ್ಮಕಾನಿ
ಒಂದು ಪರಮ ಚೈತನ್ಯ ಇದೆ; ಅದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ, ಅದ್ವಿತೀಯ, ನೀರಿನೊಳಗಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರೇಖೆಯಂತೆ; ಅದರಿಂದಲೇ ಮೂರು ಲೋಕಗಳು ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಅದರ ಸ್ವರೂಪವಾದವುಗಳು ಇಲ್ಲವೂ ಅಲ್ಲ, ಇಲ್ಲದೂ ಅಲ್ಲ.
ಅಹಮ್ಮಯೀ ಪದ್ಮಜಭಾವನಾ ಚಿತ್ ಸಙ್ಕಲ್ಪಭೇದಾತ್ ಪ್ರತನೋತಿ ವಿಶ್ವಮ್ । ಅನ್ತರ್ ಮುಧೈವಾನುಭವತ್ಯ್ ಅನನ್ತಂ ನಿಮೇಷಕೋಟ್ಯಂಶವಿಧೌ ಯುಗಾನ್ತಮ್
ನಾನು ಎಂಬ ಚೈತನ್ಯ, ಕಮಲದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಮೂಲವಾದುದು, ತನ್ನ ಕಲ್ಪನೆಗಳ ವಿಭಿನ್ನತೆಯಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಹರಡುತ್ತದೆ. ಒಳಗಿಂದ ಅದು ಅನಂತವನ್ನು, ಕಣ್ಮುಚ್ಚುವ ಒಂದು ಕ್ಷಣದ ಭಾಗದಲ್ಲೂ, ಯುಗಾಂತ್ಯದ ಅನುಭವದಂತೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ.
ಪರಮಾಣುನಿಮೇಷಾಣಾಂ ಲಕ್ಷಾಂಶಕಲನಾಸ್ವ್ ಅಪಿ । ಜಗತ್ಕಲ್ಪಸಹಸ್ರಾಣಿ ಸತ್ಯಾನೀವ ವಿಭಾನ್ತ್ಯ್ ಅಲಮ್
ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಅಣುಗಳೂ, ಕ್ಷಣಗಳೂ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಹಂಚಿದರೂ, ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಜಗತ್ತಿನ ಕಾಲಚಕ್ರಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಜವಾದಂತೆಯೇ ಕಾಣುತ್ತವೆ.
ತೇಷ್ವ್ ಅಪ್ಯ್ ಅನ್ತಸ್ ತಥೈವಾನ್ತಃ ಪರಮಾಣುಕಣಂ ಪ್ರತಿ । ಭ್ರಾನ್ತಿರ್ ಏವಮ್ ಅನನ್ತಾಹೋ ಇಯಮ್ ಇತ್ಯ್ ಅವಭಾಸತೇ
ಆ ಅಣುಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಣುವಿನೊಳಗೆಯೂ, ಅದೇ ರೀತಿಯ ಒಳಗಿನ ಭ್ರಮೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ—'ಇದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅನಂತ' ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಮೂಡುತ್ತದೆ.
ವಹನ್ತೀಮಾಃ ಪರಾ ಸತ್ತಾ ಶಾನ್ತಾಸ್ ಸರ್ಗಪರಮ್ಪರಾಃ । ಸಲಿಲದ್ರವತೇವಾನ್ತರ್ ಅಸ್ಫುಟಾವರ್ತವರ್ತಿಕಾಃ
ಈ ಶಾಂತವಾದ ಪರಮ ಸತ್ತೆಗಳು, ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಸರಣಿಯನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳು ಒಳಗಿನಿಂದ ನೀರಿನ ಹರಿವಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಲ್ಲದ ಸುತ್ತುಗಳಿರುವಂತೆ ಇರುತ್ತವೆ.
ಮಿಥ್ಯಾತ್ಮಿಕೈವ ಸರ್ಗಶ್ರೀರ್ ವಹತೀಹ ಮಹಾಮರೌ । ತೀರದ್ರುಮಲತೋನ್ಮುಕ್ತಪುಷ್ಪಾಣೀವ ತರಙ್ಗಿಣೀ
ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯ ವೈಭವವು ಸುಳ್ಳು ಸ್ವಭಾವದ್ದಾಗಿ, ಈ ಮಹಾಸಮುದ್ರದ ಮೇಲೆ ಹರಿಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ದಡದ ಮರಗಳಿಂದ ಬಿದ್ದ ಹೂಗಳನ್ನು ಹರಡುತ್ತಾ ಸಾಗುವ ನದಿಯಂತಿದೆ.
ಸ್ವಪ್ನೇನ್ದ್ರಜಾಲಪುರವತ್ ಸಙ್ಕಥೇಹಾಪುರಾದ್ರಿವತ್ । ಸಙ್ಕಲ್ಪವದ್ ಅಸತ್ಯೈವ ಭಾತಿ ಸರ್ಗಾನುಭೂತಿಭೂಃ
ಕನಸಿನಲ್ಲಿರುವ ಊರು, ಮಾಯೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಊರು, ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ ಊರು ಅಥವಾ ಮೋಡಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಪರ್ವತದಂತೆ, ಈ ಅನುಭವಿಸುವ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಲೋಕವೂ ಕೇವಲ ಕಲ್ಪನೆಯಂತೆ ಅಸತ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಐಕಾತ್ಮ್ಯೈಕತಯೈವಂ ಹಿ ಜಾತೇ ಸಮ್ಯಗ್ವಿಚಾರಣಾತ್ । ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಾತ್ಮನಿ ಜ್ಞಾನೇ ಪರಿಜ್ಞಾನವತಾಂ ವರ
ನಿಜವಾದ ವಿಚಾರದಿಂದ ಏಕತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಾಗ, ಅವಿಭಕ್ತ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ, ಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ.
ಕಿಮರ್ಥಮ್ ಇಹ ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ದೇಹಾಸ್ ತತ್ತ್ವವಿದಾಮ್ ಅಪಿ । ದೈವೇನೇವ ಸಮಾಕ್ರಾನ್ತಾ ದೈವಮ್ ಅತ್ರ ಚ ಕಿಂ ಭವೇತ್
ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದವರ ದೇಹಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ? ಅದು ವಿಧಿಯಂತೆ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟಿರುವಂತೆ, ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿಧಿ ಎಂದರೆ ಏನು?
ಅಸ್ತೀಹ ನಿಯತಿರ್ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಚಿಚ್ಛಕ್ತಿಸ್ಪರ್ಶರೂಪಿಣೀ । ಅವಶ್ಯಮ್ಭವಿತವ್ಯೈಕಸತ್ತಾ ಸಕಲಕಲ್ಪಗಾ
ಇಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯ ನಿಯಮವಿದೆ, ಅದು ಚೇತನ ಶಕ್ತಿಯ ಸ್ಪರ್ಶದಂತೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಎಲ್ಲ ಕಲ್ಪಿತ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಆವರಿಸುವ, ತಪ್ಪದೇ ಸಂಭವಿಸಬೇಕಾದ ಒಂದೇ ಸತ್ಯ.
ಆದಿಸರ್ಗೇ ಹಿ ನಿಯತಿರ್ ಭಾವವೈಚಿತ್ರ್ಯಮ್ ಅಕ್ಷಯಮ್ । ಅನೇನೇತ್ಥಂ ಸದಾ ಭಾವ್ಯಮ್ ಇತಿ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ ಪರಮ್
ಆದಿಕಾಲದ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಈ ನಿಯಮವೇ ಅನೇಕ ಜೀವಿಗಳ ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಎಲ್ಲವೂ ಹೀಗೆ ನಡೆಯಲೇಬೇಕು ಎಂಬುದು ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ.
ಮಹಾಸತ್ತೇತಿ ಕಥಿತಾ ಮಹಾಚಿತಿರ್ ಇತಿ ಸ್ಮೃತಾ । ಮಹಾಶಕ್ತಿರ್ ಇತಿ ಖ್ಯಾತಾ ಮಹಾದೃಷ್ಟಿರ್ ಇತಿ ಸ್ಥಿತಾ
ಇದನ್ನು ಮಹಾಸತ್ತ್ವ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಮಹಾಚೇತನ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮಹಾಶಕ್ತಿ ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ, ಮಹಾದೃಷ್ಟಿ ಎಂದು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ.
ಮಹಾಕ್ರಿಯೇತಿ ಗದಿತಾ ಮಹೋದ್ಭವ ಇತಿ ಶ್ರುತಾ । ಮಹಾಸ್ಪನ್ದ ಇತಿ ಪ್ರೌಢಾ ಮಹಾತ್ಮೈಕತಯೋದಿತಾ
ಇದನ್ನು ಮಹಾಕ್ರಿಯೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಮಹೋದ್ಭವ ಎಂದು ಕೇಳಲಾಗಿದೆ, ಮಹಾಸ್ಪಂದನೆ ಎಂದು ದೃಢವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ, ಮಹಾತ್ಮೆಯ ಏಕತ್ವವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
ತೃಣಾನೀತಿ ಜಗನ್ತೀತಿ ದೈತ್ಯಾ ಇತಿ ಸುರಾ ಇತಿ । ಇತಿ ನಾಗಾ ಇತಿ ನಗಾ ಇತ್ಯ್ ಆಕಲ್ಪಮ್ ಇತಿ ಸ್ಥಿತಿಃ
ಹುಲ್ಲು, ಲೋಕಗಳು, ದೈತ್ಯರು, ದೇವತೆಗಳು, ಹಾವುಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು—ಈ ರೀತಿ ಸೃಷ್ಟಿಯೆಲ್ಲಾ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಸ್ಥಿತಿ ಇರುತ್ತದೆ.
ಕದಾಚಿದ್ ಬ್ರಹ್ಮಸತ್ತಾಯಾ ವ್ಯಭಿಚಾರೋ ಽನುಮೀಯತೇ । ಚಿತ್ರಮ್ ಆಕಾಶಕೋಶೇ ವಾ ನಾನ್ಯಥಾ ನಿಯತೇಸ್ ಸ್ಥಿತಿಃ
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸತ್ವದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ—ಅದು ಚಿತ್ತದ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅದ್ಭುತದಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು; ಆದರೆ ಬೇರೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮ ಯಾವಾಗಲೂ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ.
ವಿರಿಞ್ಚಾದ್ಯಾತ್ಮಭಿರ್ ಬುದ್ಧೈರ್ ಬೋಧಾಯಾವಿದಿತಾತ್ಮನಾಮ್ । ಬೃಂಹಣಾತ್ ಸೈವ ನಿಯತಿಸ್ ಸರ್ಗೋ ಽಯಮ್ ಇತಿ ಕಥ್ಯತೇ
ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಯಾರು ತಮ್ಮ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿಯದವರನ್ನು ಅರಿಯಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರಿಂದ ಈ ಕ್ರಮವನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ವಿಸ್ತಾರವಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಚಲಂ ಚಲವದ್ ದೃಷ್ಟಂ ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ್ ಆರ್ಯವ್ಯವಸ್ಥಿತಮ್ । ಅನಾದಿಮಧ್ಯಪರ್ಯನ್ತಂ ಶಾಸ್ತ್ರೋ ವೃಕ್ಷ ಇವಾಮ್ಬರಮ್
ಅಚಲವಾದುದು ಚಲಿಸುವದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಅದು ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಹಾನ್ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ; ಅದಕ್ಕೆ ಆರಂಭ, ಮಧ್ಯ, ಅಂತ್ಯ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಶಾಸ್ತ್ರವು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಮರದಂತೆ ಇದೆ.
ಪಾಷಾಣೋದರಲೇಖೌಘನ್ಯಾಯೇನಾತ್ಮನಿ ತಿಷ್ಠತಾ । ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ನಿಯತಿಸ್ ಸರ್ಗೋ ಬುದ್ಧೋ ಬೋಧಯತೇವ ಖಮ್
ಹೆಬ್ಬಂಡೆಯೊಳಗಿನ ರೇಖೆಗಳಂತೆ, ಸೃಷ್ಟಿಯೆಂಬುದು ವಿಧಿಯ ನಿಯಮದಿಂದ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. ಜ್ಞಾನಪ್ರಾಪ್ತನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಆಕಾಶವನ್ನು ಬೋಧಿಸುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ದೇಹೇ ಯಥಾಙ್ಗಿನಾಙ್ಗಾದಿ ಸ್ಪೃಶ್ಯತೇ ಚಿತ್ಸ್ವಭಾವತಃ । ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಪದ್ಮಜತ್ವೇನ ನಿಯತ್ಯಾದ್ಯಙ್ಗಕಂ ತಥಾ
ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಭಾಗಗಳು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಚೈತನ್ಯಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶವಾಗುವಂತೆ, ಬ್ರಹ್ಮನು ಕಮಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವನಾಗಿ ವಿಧಿಯ ಮೊದಲ ಅಂಗವಾಗಿ ಇರುತ್ತಾನೆ.
ಏಷಾ ದೈವಮ್ ಇತಿ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಸರ್ವಂ ಸಕಲಕಾಲಗಮ್ । ಪದಾರ್ಥಮ್ ಅಲಮ್ ಆಕ್ರಮ್ಯ ಶುದ್ಧಾ ಚಿದ್ ಇತಿ ಸಂಸ್ಥಿತಾ
ಇದನ್ನೇ 'ದೈವ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ—ಇದು ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಆವರಿಸಿ, ಶುದ್ಧವಾದ ಚೈತನ್ಯವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.
ಸ್ಪನ್ದಿತವ್ಯಂ ಪದಾರ್ಥೇನ ಭಾವ್ಯಂ ವಾ ಭೋಕ್ತೃತಾಪದಮ್ । ಅನೇನೇತ್ಥಮ್ ಅನೇನೇತ್ಥಮ್ ಅವಶ್ಯಮ್ ಇತಿ ದೈವಧೀಃ
ವಸ್ತುವಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸಬೇಕು ಅಥವಾ ಭೋಗಿಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬರಬೇಕು—ಇದು ಹೀಗೆ ಆಗಲೇಬೇಕು, ಹೀಗೆ ಆಗಲೇಬೇಕು ಎಂಬ ಅನಿವಾರ್ಯ ಭಾವನೆ ದೈವದ ಮನಸ್ಸಾಗಿದೆ.
ಏಷೈವ ಪುರುಷಸ್ಪನ್ದತೃಣಗುಲ್ಮಾದಿ ಚಾಖಿಲಮ್ । ಏಷೈವ ಸರ್ವಭೂತಾದಿ ಜಗತ್ಕಾಲಕ್ರಿಯಾದಿ ಚ
ಇದು ಮಾನವನ ಚಲನೆ, ಹುಲ್ಲು, ಗಿಡಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲವೂ ಇದೇ ಆಗಿದೆ. ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಹುಟ್ಟು, ಜಗತ್ತು, ಕಾಲ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆ ಕೂಡ ಇದರಿಂದಲೇ ಉಂಟಾಗಿವೆ.