ಅಥ ಕಾಲವಶಾದ್ ವಿಪ್ರಸ್ ಸ ಪಞ್ಚತ್ವಮ್ ಉಪಾಯಯೌ । ತಸ್ಮಿನ್ನ್ ಏವ ಗೃಹಾಕಾಶೇ ಜೀವಾಕಾಶತಯಾ ಸ್ಥಿತಃ
ನಂತರ ಕಾಲದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಮೃತನಾದನು. ಆದರೆ ಅವನು ಆ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಉಳಿದನು.
ಸಮ್ಪನ್ನಃ ಪ್ರಾಕ್ತನಾನಲ್ಪಸಙ್ಕಲ್ಪವಶತಸ್ ಸ್ವಯಮ್ । ಆಕಾಶವಪುರ್ ಏವೋರ್ವೀಪತಿಃ ಪರಮಶಕ್ತಿಮಾನ್
ಹಿಂದಿನ ಅನೇಕ ಸಂಕಲ್ಪಗಳ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ಭೂಮಿಯ ಅಧಿಪತಿ ಪರಮಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿ, ಆಕಾಶದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತಾನೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು.
ಪ್ರಭಾವಾಜ್ ಜಿತಭೂಪೀಠಃ ಪ್ರತಾಪಾಕ್ರಾನ್ತವಿಷ್ಟಪಃ । ಕೃಪಾಪಾಲಿತಪಾತಾಲಸ್ ತ್ರಿಲೋಕವಿಜಯೀ ನೃಪಃ
ಅವನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ರಾಜಸಿಂಹಾಸನಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದನು, ಅವನ ಶೌರ್ಯದಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡನು, ಅವನು ದಯೆಯಿಂದ ಪಾತಾಳಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು, ಮತ್ತು ರಾಜನಾಗಿ ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಗೆದ್ದನು.
ಕಾಲಾಗ್ನಿರ್ ಅರಿಪಕ್ಷಾಣಾಂ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಮಕರಕೇತನಃ । ಮೇರುರ್ ವಿಷಯವಾಯೂನಾಂ ಸಾಧ್ವಬ್ಜಾನಾಂ ದಿವಾಕರಃ
ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಅವನು ಕಾಲಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಭಯಂಕರನಾಗಿದ್ದ, ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಮನಮೋಹಕನಾಗಿದ್ದ, ಇಂದ್ರಿಯವಿಷಯಗಳ ಗಾಳಿಗೆ ಅವನು ಮೆರುಪರ್ವತದಂತೆ ಸ್ಥಿರನಾಗಿದ್ದ, ಸಜ್ಜನಸ್ತ್ರೀಯರ ಹಸಿವಿಗೆ ಅವನು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿದ್ದನು.
ಆದರ್ಶಸ್ ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರಾಣಾಮ್ ಅರ್ಥಿನಾಂ ಕಲ್ಪಪಾದಪಃ । ಪಾದಪೀಠಂ ದ್ವಿಜಾಗ್ರ್ಯಾಣಾಂ ರಾಕಾ ಧರ್ಮಾಮೃತತ್ವಿಷಃ
ಅವನು ಎಲ್ಲ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಿಗೆ ಕನ್ನಡಿಯಂತೆ ಸ್ಪಷ್ಟನಾಗಿದ್ದ, ಬೇಕಾದವರಿಗೆ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷದಂತೆ ಇಷ್ಟವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ, ಮಹಾನ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಪಾದಪೀಠದಂತೆ ವಿನಯಿಯಾಗಿದ್ದ, ಧರ್ಮರೂಪ ಅಮೃತದ ಪ್ರಕಾಶಕ್ಕೆ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನಾಗಿದ್ದನು.
ಸ್ವಗೃಹಾಭ್ಯನ್ತರಾಕಾಶೇ ಚಿತ್ತಾಕಾಶಮಯಾತ್ಮನಿ । ತಸ್ಮಿನ್ ದ್ವಿಜೇ ಶವೀಭೂತೇ ಭೂತಾಕಾಶಶರೀರಿಣಿ
ಅವನ ಮನೆಗೆ ಒಳಗಿನ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ, ಮನಸ್ಸಿನ ಆಕಾಶದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ, ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಶವವಾಗಿ, ಭೂತಗಳ ಆಕಾರದ ದೇಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು.
ಸಾ ತಸ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಭಾರ್ಯಾ ಶೋಕೇಣಾತ್ಯನ್ತಕರ್ಷಿತಾ । ಶುಷ್ಕೇವ ಮಾಷಶಿಮಿಕಾ ಹೃದಯೇನ ದ್ವಿಧಾಗಮತ್
ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯು, ಗಾಢ ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಾ ಕ್ಷೀಣಳಾಗಿ, ಒಣಗಿದ ಹುರಳಿಕಾಯಿ ಹೋಲುವಂತೆ, ಹೃದಯವು ಎರಡು ಭಾಗವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿತು.
ಭರ್ತ್ರಾ ಸಹ ಶವೀಭೂತಾ ದೇಹಮ್ ಉತ್ಸೃಜ್ಯ ದೂರತಃ । ಆತಿವಾಹಿಕದೇಹೇನ ಭರ್ತಾರಂ ಸಮುಪಾಯಯೌ
ಗಂಡನ ಜೊತೆ ಜೀವಹೀನಳಾಗಿ, ದೇಹವನ್ನು ದೂರದಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟು, ಸೂಕ್ಷ್ಮದೇಹದಿಂದ ಗಂಡನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದಳು.
ನದೀ ನಿಖಾತಮ್ ಇವ ತಂ ಭರ್ತಾರಮ್ ಅನುಸೃತ್ಯ ಸಾ । ಆಜಗಾಮ ವಿಶೋಕತ್ವಂ ಸವಸನ್ತೇವ ಮಞ್ಜರೀ
ಆಕೆ ಗಂಡನ ಹಿಂದೆ ನದಿಯು ತನ್ನ ಹಾದಿಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುವಂತೆ ಹೋದಳು; ಹೂಗುಚ್ಛವು ಗಾಳಿಯೊಡನೆ ಹಗುರವಾಗಿ ಹಾರುವಂತೆ, ದುಃಖದಿಂದ ಮುಕ್ತಳಾದಳು.
ತತ್ರಾಸ್ಯ ವಿಪ್ರಸ್ಯ ಸುತಾ ಗೃಹಾಣಿ ಭೂಸ್ಥಾವರಾದೀನಿ ಘನಾನಿ ಸನ್ತಿ । ಅದ್ಯಾಷ್ಟಮಂ ವಾಸರಮ್ ಆಪ್ತಮೃತ್ಯೋರ್ ಜೀವೋ ಗಿರಿಗ್ರಾಮಕಮನ್ದಿರಸ್ಥಃ
ಅಲ್ಲಿ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮಗಳಿಗೆ ಮನೆಗಳು, ಜಮೀನು ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರೆ ಆಸ್ತಿ ಇದೆ; ಇವಳಿಗೆ ಸತ್ತಿದ್ದು ಇಂದು ಎಂಟನೇ ದಿನ, ಅವಳ ಆತ್ಮವು ಇನ್ನೂ ಆ ಪರ್ವತ ಹಳ್ಳಿಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿದೆ.
ಸ ತೇ ಭರ್ತಾದ್ಯ ಸಮ್ಪನ್ನೋ ದ್ವಿಜೋ ಭೂಪತ್ವಮ್ ಆಗತಃ । ಯಾಸಾವ್ ಅರುನ್ಧತೀ ನಾಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಸಾ ತ್ವಮ್ ಅಙ್ಗನೇ
ನಿನ್ನ ಗಂಡನು ಈಗ ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದವನಾಗಿ ರಾಜನಾದನು. ನೀನು, ಅರುಂಧತಿ ಎಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಳ ಹೆಂಡತಿ, ಈಗ ಅವನ ರಾಣಿಯಾಗಿದ್ದೀಯೆ.
ಇಹೇಮೌ ಕುರುತೋ ರಾಜ್ಯಂ ತೌ ಭವನ್ತೌ ಸುದಮ್ಪತೀ । ಚಕ್ರವಾಕಾವ್ ಇವ ನವೌ ಭುವಿ ಜಾತೌ ಶಿವಾವ್ ಇವ
ಇಲ್ಲಿ ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದೀರಿ; ನೀವು ಒಳ್ಳೆಯ ದಂಪತಿಗಳು, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಚಕ್ರವಾಕ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಜೋಡಿಯಂತೆ, ಶಿವ ಮತ್ತು ಅವನ ಪತ್ನಿಯಂತೆ.
ಏಷ ತೇ ಕಥಿತಸ್ ಸರ್ವಃ ಪ್ರಾಕ್ತನಸ್ ಸಂಸೃತಿಭ್ರಮಃ । ಭ್ರಾನ್ತಿಮಾತ್ರಕಮ್ ಆಕಾಶಮ್ ಏವ ಜೀವಸ್ವರೂಪಧೃತ್
ನಿನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಸಂಸಾರದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಚರಣೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಅದು ಕೇವಲ ಭ್ರಮೆ, ಆಕಾಶವೇ ಜೀವಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಂತಿದೆ.
ಭ್ರಮಾದ್ ಅಸ್ಮಾಚ್ ಚಿದಾದರ್ಶೇ ಭ್ರಮೋ ಽಯಂ ಪ್ರತಿಬಿಮ್ಬಿತಃ । ಅಸತ್ಯ ಏವ ಚಾಸತ್ಯಾದ್ ಭವತೋರ್ ಭವಭಙ್ಗದಃ
ಈ ಭ್ರಮೆಯಿಂದ, ಚೇತನದ ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಮೋಹವೂ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿದೆ; ಅದು ನಿಜವಲ್ಲ, ಆದರೆ ಈ ಅಸತ್ಯದಿಂದಲೇ ನಿಮ್ಮ ಸಂಸಾರದ ಬಂಧನ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
ತಸ್ಮಾದ್ ಭ್ರಾನ್ತಿಮಯಃ ಕಸ್ ಸ್ಯಾತ್ ಕೋ ವಾ ಭ್ರಾನ್ತ್ಯುಜ್ಝಿತೋ ಭವೇತ್ । ಸರ್ಗೋ ನಿರರ್ಗಲಾನಲ್ಪಬೋಧಾನ್ ನಾನ್ಯದ್ ವಿಜೃಮ್ಭತೇ
ಆದರೆ, ಯಾರು ಮೋಹದಿಂದ ತುಂಬಿರಬಹುದು? ಯಾರು ಮೋಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬಹುದು? ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯೆಂದರೆ ಅಲ್ಪವಾದ, ಅಡ್ಡಿ ಇಲ್ಲದ ಜ್ಞಾನವೇ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಏನೂ ಇಲ್ಲ.
ಇತ್ಯ್ ಆಕರ್ಣ್ಯ ಚಿರಂ ಚಾರುವಿಸ್ಮಯೋತ್ಫುಲ್ಲಲೋಚನಾ । ಭೂತ್ವೋವಾಚ ವಚೋ ಲೀಲಾ ಲೀಲಾಲಸಪದಾಕ್ಷರಮ್
ಇದನ್ನು ಬಹುಕಾಲ ಆಲಿಸಿ, ಆಕೆಯ ಕಣ್ಣುಗಳು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಹಬ್ಬಿ, ಆ ಲೀಲಾ ಹರ್ಷದಿಂದ, ಆಟದಂತೆ ಮಧುರವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಲು ಶುರುಮಾಡಿದಳು.
ದೇವಿ ತ್ವದ್ವಚನಂ ಮಿಥ್ಯಾ ಕಥಂ ಸಮ್ಪನ್ನಮ್ ಈದೃಶಮ್ । ಕ್ವ ವಿಪ್ರಜೀವಸ್ ಸ್ವಗೃಹೇ ಕ್ವೇಮೇ ವಯಮ್ ಇಹ ಸ್ಥಿತಾಃ
ದೇವಿ, ನಿಮ್ಮ ಮಾತು ಹೇಗೆ ಸುಳ್ಳಾಗಬಹುದು? ಆ ಜೀವನು ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿದೆ ಎಲ್ಲಿ? ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವೆವು, ಅದು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?
ತಾದೃಗ್ ಲೋಕಾನ್ತರಂ ಸಾ ಭೂಸ್ ತೇ ಶೈಲಾಸ್ ತಾ ದಿಶೋ ದಶ । ಕಥಂ ಮಾನ್ತಿ ಗೃಹಸ್ಯಾನ್ತರ್ ಮದ್ಭರ್ತಾ ಯೇಷ್ವ್ ಅವಸ್ಥಿತಃ
ಆ ಲೋಕವೇ ಬೇರೆ, ಆ ಭೂಮಿ, ಆ ಪರ್ವತಗಳು, ಆ ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ನನ್ನ ಗಂಡನು ಇರುವ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಹೇಗೆ ಇರಬಹುದು?
ಮತ್ತ ಐರಾವಣೋ ಬದ್ಧಸ್ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥಕಣಕೋದರೇ । ಮಷಕೇನ ಕೃತಂ ಯುದ್ಧಂ ಸಿಂಹೌಘೈರ್ ಅಣುಕೋಟರೇ
ಮತ್ತಾದ ಐರಾವತ ಎಂಬ ಆನೆ, ಸಾಸಿವೆ ಕಾಳಿನೊಳಗೆ ಬಂಧಿತನಾದಂತೆ; ಒಂದು ಸಾಂದೆಯು, ಅಣು ರಂಧ್ರದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಗಳ ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ.
ಪದ್ಮಾಕ್ಷೇ ಸ್ಥಾಪಿತೋ ಮೇರುರ್ ನಿಗೀರ್ಣೋ ಮಧುಪಾಯಿನಾ । ಸ್ವಪ್ನಾಭ್ರಗರ್ಜಿತಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಚಿತ್ರೇ ನೃತ್ಯನ್ತಿ ವರ್ಹಿಣಃ
ಪದ್ಮಾಕ್ಷಿಯಲ್ಲಿ ಮೇರುಪರ್ವತವನ್ನು ಇಟ್ಟಂತೆ, ಮಧುಪಾನಿಯೊಬ್ಬನು ಅದನ್ನು ನುಂಗಿದಂತೆ; ಕನಸಿನ ಮೋಡಗಳ ಗುಡುಗು ಕೇಳಿ, ನವಿಲುಗಳು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ.
ಅಸಮಞ್ಜಸಮ್ ಏವೈತದ್ ಯಥಾ ಸರ್ವೇಶ್ವರೇಶ್ವರಿ । ತಥಾ ಗೃಹಾನ್ತಃ ಪೃಥಿವೀ ಶೈಲಾಶ್ ಚೇತ್ಯ್ ಅಸಮಞ್ಜಸಮ್
ಇದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅಸಾಧ್ಯವಾದದ್ದು, ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲರ ದೇವಿಯೇ; ಅದೇ ರೀತಿ, ಮನೆಯೊಳಗೆ ಭೂಮಿಯೂ ಪರ್ವತಗಳೂ ಇರುವುದೂ ಅಸಾಧ್ಯವೇ.
ಯಥಾವದ್ ಏತದ್ ದೇವೇಶಿ ಕಥಯಾಮಲಯಾ ಧಿಯಾ । ಪ್ರಸಾದಸುಗೃಹೀತೇ ಹಿ ನೋದ್ವಿಜನ್ತೇ ಮಹೌಜಸಃ
ದೇವತೆಗಳ ದೇವಿಯೇ, ದಯವಿಟ್ಟು ಇದನ್ನು ಶುದ್ಧವಾದ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಸರಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸು; ಕಾರಣ, ಅನುಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾದವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಚಿಂತೆಪಡುವುದಿಲ್ಲ.
ನಾಹಂ ಮಿಥ್ಯಾ ವದಾಮೀದಂ ಯಥಾವಚ್ ಛೃಣು ಸುನ್ದರಿ । ಭೇದನಂ ನಿಯತೀನಾಂ ಹಿ ಕ್ರಿಯತೇ ನಾಸ್ಮದಾದಿಭಿಃ
ನಾನು ಸುಳ್ಳು ಮಾತು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ಸುಂದರಿಯೇ, ನೀನು ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳು. ವಿಧಿಯ ವಿಭಜನೆ ನನ್ನಿಂದಲೂ, ನನ್ನಂತವರಿಂದಲೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.
ವಿಭಿದ್ಯಮಾನಾಮ್ ಅನ್ಯೇನ ಸ್ಥಾಪಯಾಮ್ಯ್ ಅಹಮ್ ಏವ ಯಾಮ್ । ಮರ್ಯಾದಾಂ ತಾಂ ಮಯಾ ಭಿನ್ನಾಂ ಕೋ ಽಪರಃ ಪಾಲಯಿಷ್ಯತಿ
ಯಾರಾದರೂ ಅದನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿದಾಗ, ಆ ಗಡಿಯನ್ನು ನಾನು ಮಾತ್ರ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತೇನೆ. ನಾನು ಆ ಗಡಿಯನ್ನು ಮುರಿದರೆ, ಅದನ್ನು ಮತ್ತಾರು ಕಾಯುವರು?
ಸಗ್ರಾಮಂ ದ್ವಿಜಜೀವಾತ್ಮಾ ತಸ್ಮಿನ್ನ್ ಏವ ಸ್ವಸದ್ಮನಿ । ವ್ಯೋಮ್ನ್ಯ್ ಏವೇದಂ ಮಹೀರಾಷ್ಟ್ರಂ ವ್ಯೋಮಾತ್ಮೈವ ಪ್ರಪಶ್ಯತಿ
ದ್ವಿಜನ ಆತ್ಮನು ತನ್ನ ಮನೆಮತ್ತು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯನ್ನೂ ಕೂಡ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ; ಈ ಭೂಮಿಯ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನೂ ಆಕಾಶವೇ ಎಂದು ನೋಡುತ್ತಾನೆ.
ಪ್ರಾಕ್ತನೀ ಸಾ ಸ್ಮೃತಿರ್ ಲುಪ್ತಾ ಯುವಯೋರ್ ಉದಿತಾನ್ಯಥಾ । ಸ್ವಪ್ನೇ ಜಾಗ್ರತ್ಸ್ಮೃತಿರ್ ಯದ್ವದ್ ಏತನ್ಮರಣಮ್ ಅಙ್ಗನೇ
ಹಳೆಯ ನೆನಪು ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ನಿಮಗೆ ಹೊಸದು ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ; ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರದ ನೆನಪು ಬೇರೆಯಾದಂತೆ, ಮರಣವೂ ಹಾಗೆಯೇ, ಅಂಗನೆ.
ಯಥಾ ಸ್ವಪ್ನೇ ತ್ರಿಭುವನಂ ಸಙ್ಕಲ್ಪಾತ್ ತ್ರಿಜಗದ್ ಯಥಾ । ಯಥಾ ಕಥಾರ್ಥಸಙ್ಗ್ರಾಮೋ ಮರುಭೂಮೌ ಯಥಾ ಜಲಂ
ಹಾಗೆ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಲೋಕಗಳು ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದಂತೆ, ಮೂರು ಜಗತ್ತುಗಳು ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲೇ ಇದ್ದಂತೆ, ಕಥೆಯ ಯುದ್ಧವೂ ಹಾಗೆಯೇ, ಮರಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನೀರಿನಂತೆ.
ತಸ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗೇಹಸ್ಯ ಸಶೈಲವನಪತ್ತನಾ । ಇಯಮ್ ಅನ್ತಸ್ಸ್ಥಿತಾ ಭೂಮಿಸ್ ಸಙ್ಕಲ್ಪಾದರ್ಶಯೋರ್ ಇವ
ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಈ ಭೂಮಿ, ಅದರ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ನಗರಗಳೂ ಕಲ್ಪನೆಯ ಕನ್ನಡಿಯೊಳಗಿನಂತೆ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲೇ ಇದ್ದಿವೆ.
ಅಸತ್ಯೈವೇಯಮ್ ಆಭಾತಿ ಸತ್ಯೇವ ಘನಸರ್ಗತಾ । ತಸ್ಯಾಸತ್ಯಾವಭಾಸಸ್ಯ ಚಿದ್ವ್ಯೋಮ್ನಃ ಕೋಶಕೋಟರೇ
ಇದು ನಿಜವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಘನವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ನಿಜವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ; ಆ ನಿಜವಲ್ಲದ ಕಾಣಿಕೆಗೆ ಚೇತನಾಕಾಶದ ಒಳಗಿರುವ ಖಾಲಿ ಜಾಗವೇ ಆಧಾರ.
ಅಸತ್ಯಾದ್ ಯತ್ ಸಮುತ್ಪನ್ನಂ ಸ್ಮೃತ್ಯಾ ನಾಮ ತದ್ ಅಪ್ಯ್ ಅಸತ್ । ಮೃಗತೃಷ್ಣಾತರಙ್ಗಿಣ್ಯಾಸ್ ತರಙ್ಗೋ ಽಪಿ ನ ಸತ್ಯತಃ
ನಿಜವಲ್ಲದದ್ದರಿಂದ ಏನು ಹುಟ್ಟಿದರೂ, ನೆನಪಿನ ಮೂಲಕ ಹೆಸರಿಟ್ಟರೂ ಅದು ನಿಜವಲ್ಲ; ಮರಭೂಮಿಯ ಮೃಗತೃಷ್ಣೆಯ ಹೊಳೆಯಲ್ಲಿನ ಅಲೆ ಕೂಡ ನಿಜವಲ್ಲದೆ.