ಏತಸ್ಮಿನ್ನ್ ಅಪಿ ಸಮ್ಪನ್ನೇ ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಾಕಾರಿಣಿ ಭ್ರಮೇ । ನ ಕಿಞ್ಚಿದ್ ಅಪಿ ಸಮ್ಪನ್ನಂ ನ ಚ ಜಾತಂ ನ ದೃಶ್ಯತೇ
ಈ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ರೂಪದ ಭ್ರಮೆಯೂ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಾಗಲೂ, ಏನೂ ನಿಜವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿಲ್ಲ, ಏನೂ ಹುಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಏನೂ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ತದ್ ಬ್ರಹ್ಮಾಕಾಶಮ್ ಆಕಾಶಮ್ ಏವ ಸ್ಥಿತಮ್ ಅಶಙ್ಕಿತಮ್ । ಸಙ್ಕಲ್ಪನಗರಾಕಾರಮ್ ಏತತ್ ಸದ್ ಅಪಿ ನೈವ ಸತ್
ಆ ಬ್ರಹ್ಮನಾಕಾಶವು ಶುದ್ಧ ಆಕಾಶದಂತೆ ಅಚಲವಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ; ಈ ಕಲ್ಪನೆಯ ನಗರವು ಇದ್ದರೂ, ಅದು ನಿಜವಾದದ್ದು ಅಲ್ಲ.
ಅನಿರ್ಮಿತಮ್ ಅನಙ್ಗಂ ಚ ಏತದ್ ಖೇ ಚಿತ್ರಮ್ ಉತ್ಥಿತಮ್ । ಅಕೃತಂ ಚಾನುಭೂತಂ ಚ ನ ಸತ್ಯಂ ಸತ್ಯವತ್ ಸ್ಥಿತಮ್
ಈ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾದ ದೃಶ್ಯವು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ರೂಪವಿಲ್ಲದೆ, ನಿರ್ಮಾಣವಾಗದೆ ಉದಯವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಯಾರೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿಲ್ಲ, ಅನುಭವಿಸಿಲ್ಲ; ಇದು ನಿಜವಲ್ಲ, ಆದರೆ ನಿಜವಿರುವಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಮಹಾಕಲ್ಪೇ ವಿಮುಕ್ತತ್ವಾದ್ ಬ್ರಹ್ಮಾದೀನಾಮ್ ಅಸಂಶಯಮ್ । ಸ್ಮೃತಿರ್ ನ ಪ್ರಾಕ್ತನೀ ಕಾಚಿತ್ ಕಾರಣಂ ಸಾ ಸ್ವಯಮ್ಭುವಃ
ಮಹಾಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳು ಮುಕ್ತರಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಯಾವುದೇ ಹಳೆಯ ನೆನಪು ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನಿಶ್ಚಿತ. ಆ ಕಾರಣ ಸ್ವಯಂ ಹುಟ್ಟಿದವನಿಗೆ ಸೇರಿದೆ.
ತೇನ ಯಾದೃಕ್ ಸ್ವಯಮ್ಭೂಸ್ ಸ್ಯಾತ್ ತಾದೃಕ್ ತಜ್ಜಮ್ ಇದಂ ಸ್ಮೃತಮ್ । ಅನಾದ್ಯನುಭವಸ್ ತ್ವ್ ಇತ್ಥಂ ಯ ಏವಾವನಿತಾದಿಭಿಃ
ಆದರಿಂದ ಸ್ವಯಂ ಹುಟ್ಟಿದವನು ಹೇಗಿದ್ದಾನೋ, ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆತನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಈ ನೆನಪೂ ಇದೆ. ಈ ರೀತಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಆರಂಭವಿಲ್ಲದ ಅನುಭವ ಭೂಮಿ ಮುಂತಾದವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದೆ.
ಸ್ವಪ್ನಾನುಭೂತಂ ಪೃಥ್ವ್ಯಾದಿ ಪ್ರಬೋಧೇ ಯಾದೃಶಂ ಭವೇತ್ । ಸ್ಮೃತಂ ಸದ್ ವ್ಯೋಮಮಾತ್ರಾತ್ಮ ಸರ್ವದೈವೇದೃಶಂ ಜಗತ್
ನಾವು ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಂತೆ, ಎಚ್ಚರವಾದಾಗ ಅವು ಹೇಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆಯೋ, ಹೀಗೆಯೇ ಈ ಜಗತ್ತು ಯಾವಾಗಲೂ ಶುದ್ಧ ಆಕಾಶಸ್ವರೂಪವಾದ ನೆನಪಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.
ಯತ್ರ ಯತ್ರ ಯಥಾ ತೋಯೇ ದ್ರವತ್ವಂ ನಾಮ ವಿದ್ಯತೇ । ತತ್ರ ತತ್ರ ತಥಾ ನಾನ್ಯಸ್ ಸರ್ಗೋ ಽಸ್ತಿ ಪರಮಾತ್ಮನಿ
ಯಾವೆಡೆಯಲ್ಲಿ, ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೀರಿಗೆ ಹರಿದು ಹೋಗುವ ಗುಣವಿದೆಯೋ, ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿಯೂ ಬೇರೆ ಯಾವ ಸೃಷ್ಟಿಯೂ ಇಲ್ಲ.
ಸೃಷ್ಟಿರ್ ಏವಮ್ ಇಯಂ ಪ್ರೌಢಾ ಸರ್ಗ ಏವಮ್ ಅಯಂ ಸ್ಥಿತಃ । ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಂ ನಾಮ ಭಾತ್ಯ್ ಏವ ವ್ಯೋಮಾತ್ಮೈವಾಪನಿರ್ಮಿತಿಃ
ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯು ಹೀಗೆಯೇ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ, ಈ ಪ್ರಪಂಚ ಹೀಗೆಯೇ ಇದೆ. ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವೆಂದು ಕರೆಯುವದು ಕೇವಲ ಆಕಾಶದ ಸ್ವಭಾವವೇ ಹೊರತು, ನಿಜವಾದ ಸೃಷ್ಟಿಯೇನೂ ಇಲ್ಲ.
ದೃಶ್ಯಮ್ ಏವಮ್ ಇದಂ ಶಾನ್ತಂ ಖಾತ್ಮ ನಿರ್ಭಿತ್ತಿ ನಿರ್ಭ್ರಮಮ್ । ನಿರಾಧಾರಂ ನಿರಾಧೇಯಮ್ ಅದ್ವೈತಂ ಚೈಕ್ಯವರ್ಜಿತಮ್
ಈ ಪ್ರಪಂಚವು ಕೂಡ ಹೀಗೆಯೇ ಶಾಂತವಾಗಿದೆ, ಅದು ಆಕಾಶದಂತಿದೆ, ವಿಭಜನೆ ಇಲ್ಲ, ಗೊಂದಲವೂ ಇಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಆಧಾರವೂ ಇಲ್ಲ, ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವುದೂ ಇಲ್ಲ, ಅದು ಏಕತ್ವವಿಲ್ಲದ ಅದೆkajta.
ಜಗತ್ಸಂವಿದಿ ಜಾತಾಯಾಮ್ ಅಪಿ ಜಾತಂ ನ ಕಿಞ್ಚನ । ಪರಮಾಕಾಶಮ್ ಆಶೂನ್ಯಮ್ ಅಚ್ಛಮ್ ಏವ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಮ್
ಜಗತ್ತಿನ ಅರಿವು ಉದಯವಾದರೂ, ನಿಜವಾಗಿ ಏನೂ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ; ಪರಮಾಕಾಶವು ಖಾಲಿಯಾಗದೆ, ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿ, ಸದಾ ಸ್ಥಿರವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ.
ಸರ್ವಸಂಹಾರಖೇ ತ್ವ್ ಆಸೀದ್ ಯದ್ ಏವ ತದ್ ಅವಸ್ಥಿತಮ್ । ನಾಧೇಯಂ ತತ್ರ ನಾಧಾರೋ ನ ಚ ದೃಶ್ಯಂ ನ ದ್ರಷ್ಟೃತಾ
ಎಲ್ಲವೂ ಲಯವಾದ ಆ ಶೂನ್ಯದಲ್ಲಿ, ಇರುವುದೇ ಉಳಿದಿತ್ತು; ಅಲ್ಲಿ ಆಧಾರವೂ ಇಲ್ಲ, ಆಧೇಯವೂ ಇಲ್ಲ, ನೋಡುವುದೂ ಇಲ್ಲ, ನೋಡುವವನೂ ಇಲ್ಲ.
ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಂ ನಾಸ್ತಿ ನ ಬ್ರಹ್ಮಾ ನ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಿಕಾ ಕ್ವಚಿತ್ । ನ ಜಗನ್ ನಾಸ್ತಿ ಜಗತೀ ಶಾನ್ತಮ್ ಏವಾಖಿಲಂ ಸ್ಥಿತಮ್
ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವೂ ಇಲ್ಲ, ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಇಲ್ಲ, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಬೀಜವೂ ಇಲ್ಲ; ಲೋಕವೂ ಇಲ್ಲ, ಭೂಮಿಯೂ ಇಲ್ಲ—ಎverything ಶಾಂತವಾಗಿಯೇ ನೆಲೆಸಿದೆ.
ಬ್ರಹ್ಮೈವ ಕಚತಿ ಸ್ವಚ್ಛಮ್ ಇತ್ಥಮ್ ಆತ್ಮಾತ್ಮನಾತ್ಮನಿ । ಚಿತ್ತ್ವಾದ್ ದ್ರವತ್ವಾತ್ ಸಲಿಲಮ್ ಇವಾವರ್ತತಯಾತ್ಮನಿ
ಅಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧವಾದ ಬ್ರಹ್ಮನೇ ತನ್ನೊಳಗೆ ತಾನೇ ಚಲಿಸುತ್ತಿದೆ; ನೀರಿನ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಅದು ತಾನೇ ತಾನಲ್ಲಿ ಹರಿದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವಂತೆ.
ಅಸದ್ ಏವೇದಮ್ ಆಭಾತಿ ಸದ್ ಇವೇಹಾನುಭೂಯತೇ । ವಿನಶ್ಯತ್ಯ್ ಅಸದ್ ಏವಾನ್ತೇ ಸ್ವಪ್ನೇ ಸ್ವಮರಣಂ ಯಥಾ
ಇದು ಅಸತ್ತಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಇಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವಂತೆ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ; ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಸತ್ತೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ, ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸುವಂತೆ.
ಅಥ ವಾಜಸ್ವರೂಪತ್ವಾತ್ ಸದ್ ಏವೇದಮ್ ಅನಾಮಯಮ್ । ಅಖಣ್ಡಿತಮ್ ಅನಾದ್ಯನ್ತಂ ಜ್ಞಾನಮಾತ್ರಾಮ್ಬರೋದರಮ್
ಇದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸತ್ಯಸ್ವರೂಪವಾದದ್ದು, ಯಾವುದೇ ದುಃಖವಿಲ್ಲದದು, ಒಗ್ಗೂಡಲಾಗದದು, ಆರಂಭವೂ ಅಂತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲದದು, ಜ್ಞಾನವೇ ಅದರ ವಿಶಾಲವಾದ ಆಕಾಶ.
ಆಕಾಶ ಏವ ಪರಮೇ ಪ್ರಥಮಃ ಪ್ರಜೇಶೋ ನಿತ್ಯಂ ಸ್ವಯಂ ಕಚತಿ ಶೂನ್ಯತಯಾ ಸಮಾನಃ । ಸ ಹ್ಯ್ ಆತಿವಾಹಿಕವಪುರ್ ನ ತು ಭೂತರೂಪೀ ಪೃಥ್ವ್ಯಾದಿ ತೇನ ನ ಸದ್ ಅಸ್ತಿ ಯದಾ ನ ಜಾತಮ್
ಹಾಗೆ, ಪರಮಾಕಾಶವೇ ಮೊದಲನೇ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾಗಿ ಸದಾ ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಖಾಲಿಯಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮದೇಹವಿದ್ದು, ಭೌತಿಕ ರೂಪವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಭೂಮಿ ಮುಂತಾದವುಗಳು ಹುಟ್ಟದಿದ್ದಾಗ ಅಸ್ತಿತ್ವವೂ ಇಲ್ಲ.
ಇತ್ಥಂ ಜಗದಹನ್ತಾದಿ ದೃಶ್ಯಜಾತಂ ನ ಕಿಞ್ಚನ । ಅಜಾತತ್ವಾಚ್ ಚ ನಾಸ್ತ್ಯ್ ಏವ ಯಚ್ ಚಾಸ್ತಿ ಪರಮ್ ಏವ ತತ್
ಈ ರೀತಿ, ಜಗತ್ತು, ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಇತರವುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವುಗಳು ನಿಜಕ್ಕೂ ಏನೂ ಅಲ್ಲ. ಅವು ಹುಟ್ಟದೆ ಇರುವುದರಿಂದ ನಿಜವಾದ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲ. ಇರುವುದೆಂದರೆ ಅದು ಪರಮಾತ್ಮನೇ.
ಪರಮಾಕಾಶ ಏವಾಸೌ ಜೀವತಾಂ ಚೇತತಿ ಸ್ವಯಮ್ । ನಿಸ್ಸ್ಪನ್ದಾಮ್ಭೋಧಿಜಠರೇ ಸಲಿಲಂ ಸ್ಪನ್ದತಾಮ್ ಇವ
ಆ ಪರಮಾಕಾಶವೇ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದು, ಚೇತನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದು ಸ್ಥಿರವಾದ ಸಮುದ್ರದ ಒಳಗಡೆ ನೀರು ಹೇಗೆ ಅಲೆಯುತ್ತದೋ ಹಾಗೆ.
ಆಕಾಶರೂಪಮ್ ಅಜಹದ್ ಏವ ವೇತ್ತೀವ ದೃಶ್ಯತಾಮ್ । ಸ್ವಪ್ನಸಙ್ಕಲ್ಪಶೈಲಾದಾವ್ ಇವ ಚಿದ್ವೃತ್ತಿರ್ ಆನ್ತರೀ
ಆಕಾಶದಂತೆ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡದೆ, ಒಳಗಿನ ಚೇತನದ ಚಟುವಟಿಕೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅರಿಯುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದು ಕನಸು ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಯ ಪರ್ವತದೊಳಗೆ ಕಾಣಿಸುವಂತೆಯೇ ಇದೆ.
ಪೃಥ್ವ್ಯಾದಿರಹಿತೋ ದೇಹೋ ಯೋ ವಿರಾಡಾತ್ಮನೋ ಮಹಾನ್ । ಆತಿವಾಹಿಕ ಏವಾಸೌ ಚಿನ್ಮಾತ್ರಾಚ್ಛನಭೋಮಯಃ
ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಮೂಲಭೂತಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾದ ಮಹಾತ್ಮನ ದೇಹವು, ಶುದ್ಧ ಚೇತನ ಮತ್ತು ಆಕಾಶದಿಂದ ಮಾತ್ರ ರೂಪುಗೊಂಡ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಾಹನವಾಗಿದೆ.
ಅಕ್ಷಯಸ್ವಪ್ನಶೈಲಾಭಸ್ ಸ್ಥಿರಸ್ವಪ್ನಪುರೋಪಮಃ । ಚಿತ್ರಕೃತ್ಸ್ಥಿತಚಿತ್ತಸ್ಥಚಿತ್ರಸೈನ್ಯಸಮಾಕೃತಿಃ
ಇದು ಎಂದಿಗೂ ನಾಶವಾಗದ ಕನಸಿನ ಪರ್ವತದಂತಿದೆ; ಸ್ಥಿರವಾದ ಕನಸಿನ ಪಟ್ಟಣದಂತೆ. ಚೇತನದ ಸೃಜನಶೀಲತೆಯಿಂದ ಸ್ಥಿತಿಯಾದ ಮನಸ್ಸಿನ ಸೇನೆಗಳ ರೂಪವನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ.
ಅನಿಖಾತಮಹಾಸ್ತಮ್ಭಪುತ್ರಿಕೌಘಸಮೋಪಮಃ । ಬ್ರಹ್ಮಾಕಾಶೇ ಽನಿಖಾತಾತ್ಮಾ ಸ್ವಸ್ತಮ್ಭೇ ಸಾಲಭಞ್ಜಿಕಾ
ನೆಲದಲ್ಲಿ ಹೂಡದ ದೊಡ್ಡ ಸ್ತಂಭಗಳ ಗುಂಪಿನಂತೆಯೂ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನೆಲವಿಲ್ಲದೆ ನಿಂತಿರುವ ಸ್ವಯಂ ಸ್ತಂಭದ ಮೇಲಿನ ಶಿಲ್ಪದಂತೆಯೂ ಆತ್ಮ ಇದೆ.
ಆದ್ಯಃ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ ಪೂರ್ವಂ ಸ್ವಯಮ್ಭೂರ್ ಇತಿ ವಿಶ್ರುತಃ । ಪ್ರಾಕ್ತನಾನಾಂ ಸ್ವಕಾರ್ಯಾಣಾಮ್ ಅಭಾವಾದ್ ಅಪಕಾರಣಃ
ಮೊದಲ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು, ಸ್ವಯಂಭುವೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಅವನಿಗೆ ಹಿಂದಿನ ಕಾರಣಗಳೇ ಇಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನ ಹಿಂದೆ ಅವನು ಮಾಡಿದ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯಗಳ ಫಲಗಳೂ ಇರಲಿಲ್ಲ.
ಮಹಾಪ್ರಲಯಪರ್ಯನ್ತೇಷ್ವ್ ಆದ್ಯಾಃ ಕಿಲ ಪಿತಾಮಹಾಃ । ಮುಚ್ಯನ್ತೇ ಸರ್ವ ಏವಾತಃ ಪ್ರಾಕ್ತನಂ ಕರ್ಮ ತೇಷು ಕಿಮ್
ಮಹಾಪ್ರಳಯದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪಿತೃಗಳು ಎಲ್ಲರೂ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರಿಗೇನು ಹಿಂದಿನ ಕರ್ಮ ಇರಬಹುದು?
ಮೋಕ್ತವ್ಯ ಏವ ಕುಡ್ಯಾತ್ಮಾ ದೃಶ್ಯೋ ಽದೃಶ್ಯಶ್ ಚ ಸಂಸ್ಥಿತಃ । ನ ಚ ದೃಶ್ಯಂ ನ ಚ ದ್ರಷ್ಟಾ ನ ಸ್ರಷ್ಟಾ ಸರ್ವಮ್ ಏವ ಚ
ಗೋಡೆಯಂತಿರುವ ಆತ್ಮವನ್ನು ಬಿಡಲೇಬೇಕು, ಅದು ಕಾಣುವದೂ ಆಗಿದೆ, ಕಾಣದದೂ ಆಗಿದೆ; ಇಲ್ಲಿ ನೋಡುವವನು ಇಲ್ಲ, ಕಾಣುವದು ಇಲ್ಲ, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನೂ ಇಲ್ಲ—ಎಲ್ಲವೂ ಅದೇ ಆಗಿದೆ.
ಪ್ರತಿಚ್ಛನ್ದಃ ಪದಾರ್ಥಾನಾಂ ಸರ್ವೇಷಾಮ್ ಏಷ ಏವ ಸಃ । ಅಸ್ಮಾದ್ ಉದೇತಿ ಜೀವಾಲೀ ದೀಪಾಲೀ ದೀಪಕಾದ್ ಇವ
ಅವನೇ ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ; ಅವನಿಂದಲೇ ಜೀವಿಗಳ ಸರಣಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಒಂದು ದೀಪದಿಂದ ದೀಪಗಳ ಸಾಲ ಹೊರಡುವಂತೆ.
ಸಙ್ಕಲ್ಪ ಏವ ಸಙ್ಕಲ್ಪಾತ್ ಕಿಲೈತಿ ಕ್ಷ್ಮಾದಿವರ್ಜಿತಃ । ಕ್ಷ್ಮಾದಿಮಾನ್ ಇವ ನಿಷ್ಕುಡ್ಯಸ್ ಸ್ವಪ್ನಾತ್ ಸ್ವಪ್ನಾನ್ತರಂ ಯಥಾ
ಕಲ್ಪನೆ ಮಾತ್ರವೇ ಮತ್ತೊಂದು ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಭೂಮಿ ಮೊದಲಾದ ಪಂಚಭೂತಗಳಿಲ್ಲದೆ ಖಾಲಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಭೂಮಿ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿರುವಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ಕನಸಿನಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಕನಸು ಹುಟ್ಟಿದಂತೆ ಇದೆ.
ಅಸ್ಮಾದ್ ಏವ ಪ್ರತಿಚ್ಛನ್ದಾಜ್ ಜೀವಾಸ್ ಸಮ್ಪ್ರಸರನ್ತ್ಯ್ ಅಮೀ । ಸಹಕಾರಿಕಾರಣಾನಾಮ್ ಅಭಾವಾಚ್ ಚ ಸ ಏವ ತೇ
ಈ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದಿಂದಲೇ ಈ ಜೀವಿಗಳು ಹೊರಬರುತ್ತವೆ; ಸಹಾಯಕ ಕಾರಣಗಳು ಇಲ್ಲದಾಗ, ಅವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಅದೇ ಒಂದೇ ಆಗಿವೆ.
ಸಹಕಾರಿಕಾರಣಾನಾಮ್ ಅಭಾವೇ ಕಾರ್ಯಕಾರಣಮ್ । ಏಕಮ್ ಏತದ್ ಅತೋ ನಾನ್ಯಃ ಪರಸ್ಮಾತ್ ಸರ್ಗವಿಭ್ರಮಃ
ಸಹಾಯಕ ಕಾರಣಗಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಫಲ ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಆಗುತ್ತವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಭ್ರಮೆಗೆ ಬೇರೆ ಮೂಲವಿಲ್ಲ.
ಬ್ರಹ್ಮೈವಾದ್ಯೋ ವಿರಾಡಾತ್ಮಾ ವಿರಾಡಾತ್ಮೈವ ಸರ್ಗತಾ । ಜೀವಾಕಾಶಸ್ ಸ ಏವೇತ್ಥಂ ಸ್ಥಿತಃ ಪೃಥ್ವ್ಯಾದ್ಯ್ ಅಸದ್ ಯತಃ
ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಮೂಲ, ಅವನ ರೂಪವೇ ವಿರಾಟ್; ವಿರಾಟ್ನಿಂದಲೇ ಸೃಷ್ಟಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಜೀವಿಗಳ ಆಕಾಶವೂ ಅದೇ ಒಂದೇ, ಏಕೆಂದರೆ ಭೂಮಿ ಮೊದಲಾದವುಗಳು ನಿಜವಲ್ಲ.