ಕ್ವಚಿಚ್ ಚಪಲಸಾಮನ್ತಕೃತಲುಣ್ಠನಮಣ್ಡಲಮ್ । ಕ್ವಚಿದ್ ಉದ್ದಾಮದೌರಾತ್ಮ್ಯರಕ್ಷḫಪೈಶಾಚಮಣ್ಡಲಮ್
ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಂಚಲವಾದ ನಾಯಕರು ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಆ ಭಾಗವನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೂರ ಮತ್ತು ದುಷ್ಟ ರಾಕ್ಷಸರು ಹಾಗೂ ಪಿಶಾಚಿಗಳು ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಕ್ವಚಿಜ್ ಜಲಾಶಯೋಲ್ಲಾಸವೇಲ್ಲನೋತ್ಪುಲಕಾಙ್ಗಕಮ್ । ಕನ್ದರೋದರನಿಷ್ಕ್ರಾನ್ತವಾತವೇಲ್ಲಿತವಾರಿದಮ್
ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸರೋವರಗಳು ತುಂಬಿ ಹರಿದು ಜೀವಿಗಳ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಆನಂದದ ರೋಮಾಂಚನ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರ್ವತ ಗುಹೆಗಳಿಂದ ಬರುವ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಮೋಡಗಳು ಅಲೆಯುತ್ತಿವೆ.
ಸಂವಿದ್ಬೋಧೋನ್ನಮತ್ಸ್ವಾಙ್ಗಕೋಶೋತ್ಥಾಙ್ಕುರಲೋಮಕಮ್ । ವಾರಿವಾರಣವಿಕ್ಷೋಭನತೋನ್ನತಲಸತ್ತಲಮ್
ಅಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮೂಡಿದ ದೇಹದ ರೋಮಗಳು ಎದ್ದು ನಿಂತಿವೆ; ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳು ಚಲಿಸುವುದರಿಂದ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಕೂಡ ಎತ್ತಳವಾಗಿದೆ.
ಸಶೃಙ್ಗಭೈರವಶ್ವಭ್ರಪುರಾದ್ರಿವನಝಮ್ಪನಮ್ । ಸನ್ಧಿಮಣ್ಡಲಸಞ್ಚಾಲಲೇಖಾಙ್ಕಮೃದುಕಮ್ಪನಮ್
ಅಲ್ಲಿ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ, ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡುಕೋಣಗಳು, ನರಿ, ತೋಳಗಳು ಜಿಗಿಯುತ್ತಿವೆ; ಭೂಭಾಗಗಳ ಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿ ರೇಖೆಗಳು ಸರಿಯುತ್ತಾ ಭೂಮಿ ಸೌಮ್ಯವಾಗಿ ಕಂಪಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಕ್ವಚಿತ್ ಸಾಮನ್ತಸಙ್ಕ್ಷುಬ್ಧಸೈನ್ಯಸಂಹರಣಂ ರಣೇ । ಕ್ವಚಿತ್ ಸೋಮ್ಯಸುಖಾಸೀನಸರ್ವಸಾಮನ್ತಮಣ್ಡಲಮ್
ಕೆಲವಡೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೈನ್ಯಗಳು ಪರಾಭವಗೊಂಡಿವೆ; ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಎಲ್ಲ ಸಾಮಂತರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸುಖವಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಅರಣ್ಯಂ ಕ್ವಚಿದ್ ಆಶೂನ್ಯಮ್ ಉಲ್ಲಸದ್ವಾತಭಾಙ್ಕೃತಿ । ಜಙ್ಗಲಂ ಕ್ವಚಿದ್ ಆಲೂನವ್ಯುಪ್ತಸಮ್ಪನ್ನಸಸ್ಯಕಮ್
ಕೆಲವಡೆ ಕಾಡು ಖಾಲಿಯಾಗಿಲ್ಲ, ಚುರುಕು ಗಾಳಿಯಿಂದ ಅದರ ಆಕಾರ ಉಂಟಾಗಿದೆ; ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಬಣಜು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಿ, ಹಸಿರು ಬೆಳೆ ಸಮೃದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ.
ಹಂಸಕಾರಣ್ಡವಾಕೀರ್ಣಸರḫ ಫುಲ್ಲಾಮ್ಬುಜಂ ಕ್ವಚಿತ್ । ಕ್ವಚಿನ್ ಮರುಸ್ಥಲಂ ಸ್ಥೂಲಸ್ತಮ್ಭಾಭಾರ್ಜುನಮಾರುತಮ್
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಂಸಗಳು ಮತ್ತು ನೀರುಪಕ್ಷಿಗಳು ತುಂಬಿರುವ ಸರೋವರಗಳು, ಹೂವಿರುವ ಕಮಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ; ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ, ಬಲವಾದ ಗಾಳಿಯು ಬೀಸುವ ಮರಳುಗಾಡುಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.
ಕ್ವಚಿದ್ ಧ್ರದನದೀವಾಹಹೇಲಾನಿಕಷಘರ್ಘರಮ್ । ಕ್ವಚಿದ್ ಅಙ್ಕುರಕಾರ್ಯಙ್ಗಸಿಕ್ತಬೀಜಾಸ್ಯಜೃಮ್ಭಣಮ್
ಕೆಲವಡೆ, ಪರ್ವತಶೃಂಗಗಳು ಮೋಡಗಳನ್ನು ಒತ್ತಾಡಿಸುವಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಘರ್ಜನೆಯ ಶಬ್ದ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ; ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಬೀಜಗಳು ಹನಿಯಿಂದ ನೆನೆದು ಮೊಳಕೆಯಾಗಿ ಹೊರಬರುತ್ತಿರುವುದು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಕ್ವಚಿದ್ ಅನ್ತಸ್ಸ್ಥಕೀಟಾಸ್ಯಮೃದುಸ್ಪನ್ದನವೇದನಮ್ । ಮಾಂ ತ್ವಮ್ ಏವಾಶು ಬುದ್ಧ್ವೇಹ ತ್ರಾಯಸ್ವೇತೀವ ಬೋಧನಮ್
ಕೆಲವಡೆ, ಒಳಗೆ ಇರುವ ಕೀಟಗಳ ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ನಡುಕು ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ, "ಇಲ್ಲಿ ನನನ್ನು ಬೇಗ ಗುರುತಿಸಿ ರಕ್ಷಿಸು" ಎಂಬಂತೆ ಏಕಾಏಕಿ ಜಾಗೃತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಶಾಖಾಪರಿಕರಾಭೋಗಮೃದ್ಭಾಗಾಙ್ಗನಿಪೀಡನೈಃ । ಮೂಲಜಾಲಮ್ ಅವಷ್ಟಭ್ಯ ಕ್ವಚಿದ್ ವಿಟಪಿಧಾರಣಮ್
ಕೊಂಬೆಗಳ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಗುಚ್ಚಗಳ ಭಾರದಿಂದ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬೇರುಗಳು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದು, ಮರದ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸುತ್ತವೆ.
ಅನ್ಯೋಽನ್ಯಮ್ ಅಲಮ್ ಆಕ್ರಮ್ಯ ದಿಕ್ತಟಾಙ್ಗನಿಪೀಡನೈಃ । ಕ್ವಚಿದ್ ಅದ್ರ್ಯಸ್ಥಿನಿಬಿಡೈರ್ ಅರ್ಣವೋಲ್ಲಾಸವೇಲ್ಲಿತಮ್
ಒಂದು ಕಡೆ ಮರಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಒತ್ತಿಕೊಂಡು, ದಟ್ಟವಾದ ಕೊಂಬೆಗಳಿಂದ ಒತ್ತಡ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ; ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ, ಪರ್ವತಗಳ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಎಲುಬುಗಳು ಸಮುದ್ರದ ಅಲೆಗಳಿಂದ ಎತ್ತಿ ಎಸೆದಂತೆ ತೋರುತ್ತವೆ.
ಶುಷ್ಕಪಲ್ಲವಸಙ್ಕೋಚನಿಬಿಡಾಙ್ಗನಿಪೀಡನಮ್ । ಅಮರ್ಷಣೈẖ ಕರೈರ್ ಆರ್ಕೈಸ್ ಸ್ವರಸಾಕರ್ಷಣಂ ಕ್ವಚಿತ್
ಓಡೆದು ಹೋದ ಎಲೆಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕುಗ್ಗಿ, ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಒತ್ತಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳು ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಕೈಗಳಿಂದ ರಸವನ್ನು ಎಳೆದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಶೃಙ್ಗಮನ್ದಿರಮಾತಙ್ಗಪ್ರಹಾರಾಶನಿಭೂರುಹಾಮ್ । ನಿಬಿಡಾಙ್ಗೋತ್ಕಟಸ್ಥೈರ್ಯಪರುಷಂ ಪತನಂ ಕ್ವಚಿತ್
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪರ್ವತಗಳೊಳಗಿನ ಆನೆಗಳ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಮರಗಳು ಭಾರಿಯಾಗಿ ಬಿದ್ದು, ಅವರ ದಟ್ಟವಾದ ದೇಹಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ, ಕಠಿಣವಾಗಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತವೆ.
ನಿಮೀಲಿತೇಕ್ಷಣಾಮನ್ದತನೂನ್ನಾಮಸಮಕ್ರಮಮ್ । ಕ್ವಚಿತ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮರಸೋಲ್ಲೇಖಮ್ ಅಙ್ಕುರೋಲ್ಲಸನಂ ನವಮ್
ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ, ಕಣ್ಣುಗಳು ಮೆಲ್ಲಗೆ ಮುಚ್ಚಿದಂತೆ, ದೇಹವೂ ನಿಧಾನವಾಗಿ ವಾಲಿದಂತೆ ಮೃದುವಾದ ಚಲನೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ಹೊಸ ಮೊಗ್ಗುಗಳು ಹೊಳೆಯುತ್ತಾ, ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಹೊಸ ಪ್ರಕಾಶವು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಮಕ್ಷಿಕಾಯೌಕಮಷಕನಿಕಾಷಸದೃಶಂ ಕ್ವಚಿತ್ । ಕುದ್ದಾಲಶಙ್ಕುತುಙ್ಗಾರಿಹಲಹೇಲಾನಿಕರ್ಷಣಮ್
ಕೆಲವಡೆ ಅದು ಈಗ, ಜೇನುಹುಳು, ಸೊಳ್ಳೆಗಳ ಉಳಿದ ಅವಶೇಷದಂತಿರುತ್ತದೆ; ಇನ್ನೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಗದ್ದಲ, ಉರುಳು, ಹರಕೆ, ಇತ್ಯಾದಿ ಉಪಕರಣಗಳಿಂದ ಆಟವಾಡುತ್ತಾ ಉದುರಿಸಿ ಎಳೆದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಶೀತಂ ಶೀತವಿಶೀರ್ಣಾಙ್ಗಜರ್ಜರತ್ವಗ್ವಿಕೀರ್ಣಮೃತ್ । ಪಾಷಾಣೀಭೂತಸಲಿಲಂ ಕ್ವಚಿತ್ ಪರುಷಮಾರುತಮ್
ಕೆಲವಡೆ ಅದು ತುಂಬಾ ತಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ, ತಂಪಿನಿಂದ ಅಂಗಗಳು ಮುರಿದು, ಚರ್ಮವು ಚೂರುಚೂರು ಆಗಿ ಹರಿದುಹೋಗಿರುತ್ತದೆ; ನೀರು ಕಲ್ಲಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಗಾಳಿ ಬಹಳ ಕಠಿಣವಾಗಿ ಬೀಸುತ್ತದೆ.
ಉದ್ಗಾಲೀಭೂತಮೃದ್ವಙ್ಗಮಜ್ಜದನ್ತẖಕ್ರಿಮಿವ್ರಜಮ್ । ಕ್ವಚಿದ್ ಉದ್ಭವದಬ್ಜಾದಿಮೂಲಂ ಜಲನಿಮಜ್ಜನಮ್
ಮತ್ತೆ ಕೆಲವಡೆ ಭೂಮಿ ಮೃದುವಾಗಿಯೂ ಕೆಸರು ತುಂಬಿದಂತೆಯೂ ಇರುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಹುಳುಹುಚ್ಚುಗಳು ತುಂಬಿರುತ್ತವೆ; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೀರಿನಿಂದ ಕಮಲದ ಬೇರುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಜಲಸಸ್ಯಗಳ ಬೇರುಗಳು ಹೊರಬರುತ್ತವೆ.
ಶನೈರ್ ಅನ್ತರ್ನಿಲೀನಾಮ್ಬುಕೃತಾಹ್ಲಾದಂ ಬಹಿẖಖರಮ್ । ಸೋನ್ನಾಮಾಙ್ಕುರರೋಮೌಘಂ ಕ್ವಚಿದ್ ಧರ್ಷವಿಜೃಮ್ಭಿತಮ್
ಕೆಲವಡೆ ನೀರು ಒಳಗೆ ನಿಶ್ಶಬ್ದವಾಗಿ ಮರೆತು ತಂಪನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಹೊರಗೆ ಅದು ಕರಕಸವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಇನ್ನೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಹೊಸ ಮೊಗ್ಗುಗಳ ಗುಚ್ಚಗಳಂತೆ ಮೊಳೆದು ಹರಡಿರುತ್ತದೆ.
ತನುತರಪವನವಿಕಮ್ಪಿತಕೋಮಲನಲಿನೀದಲಾಸ್ತರಣೈಃ । ವಿರಹಿಣ ಇವ ಮೇ ವಿಹಿತಂ ಸರೋಭಿರ್ ಅಙ್ಗೇಷು ನಿರ್ವಾಣಮ್
ಸೌಮ್ಯವಾದ ಹಸಿರು ಕಮಲದ ಎಲೆಗಳು ಮೃದುವಾಗಿ, ಹಗುರವಾದ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೂಗಾಡುತ್ತಿವೆ. ಆ ಕೆರೆಗಳು ನನ್ನ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮಿಯು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯೆಯಿಂದ ದೂರವಿದ್ದಾಗ ಅನುಭವಿಸುವ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಹಂಚಿದಂತೆ, ಸುಖವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿವೆ.
ಪಾರ್ಥಿವೀಂ ಧಾರಣಾಂ ಬದ್ಧ್ವಾ ಜಗನ್ತಿ ಸಮವೇಕ್ಷಿತುಮ್ । ಸಮ್ಪನ್ನಸ್ ತ್ವಮ್ ಅಯಂ ಭೂಮೇರ್ ಲೋಕẖ ಕಿಮ್ ಉತ ಮಾನಸಃ
ನೀನು ಭೂತತ್ವವನ್ನು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಸಮರ್ಥನಾಗಿದ್ದೀಯೆ. ಭೂಮಿಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಲೋಕದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳಬೇಕೇನು?
ಇದಂ ಚ ಮಾನಸಂ ಚಾಹಂ ಸಮ್ಪನ್ನḫ ಪೃಥುಭೂತಲಮ್ । ನೇದಂ ನ ಮಾನಸಂ ಚೈವ ಸಮ್ಪನ್ನೋ ವಸ್ತುತಸ್ ತ್ವ್ ಅಹಮ್
ಈ ಲೋಕವೂ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಲೋಕವೂ ನಾನು ಸಾಧಿಸಿದ್ದೇನು. ಆದರೆ ಈ ಲೋಕವೂ ಅಲ್ಲ, ಆ ಮನಸ್ಸಿನ ಲೋಕವೂ ಅಲ್ಲ – ನಿಜವಾಗಿ ನಾನು ಮಾತ್ರ ಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದೇನೆ.
ಅಮಾನಸಂ ಮಹೀಪೀಠಂ ನ ಸಮ್ಭವತಿ ಕಿಞ್ಚನ । ಯದ್ ಅಸದ್ ವೇತ್ಸಿ ಯತ್ ಸದ್ ವಾ ಮನೋಮಾತ್ರಕಮ್ ಏವ ತತ್
ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದ ಭೂಮಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದು ಕೂಡ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ. ನಿಜವಾದದ್ದೆಂದೂ, ಅಸತ್ಯವೆಂದೂ ನೀನು ತಿಳಿಯುವದು, ಎಲ್ಲವೂ ಮನಸ್ಸಿನ ರೂಪ ಮಾತ್ರ.
ಚಿದಾಕಾಶಮ್ ಅಹಂ ಶುದ್ಧಂ ತಸ್ಯ ಮೇ ಽನನ್ಯದ್ ಆತ್ಮನಃ । ಯಚ್ ಚಿನ್ಮಾತ್ರಾತ್ಮಕಚನಂ ತತ್ ಸಙ್ಕಲ್ಪಾಭಿಧಂ ಸ್ಮೃತಮ್
ನಾನು ಶುದ್ಧವಾದ ಚಿತ್ತಾಕಾಶ, ನನಗೆ ಆತ್ಮವನ್ನೇ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಏನೂ ಇಲ್ಲ. ಚಿತ್ತಸ್ವರೂಪವಾದ ಯಾವುದು ಇದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ಕಲ್ಪನೆ ಎಂದೇ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ತನ್ ಮನಸ್ ತನ್ ಮಹೀಪೀಠಂ ತಜ್ ಜಗತ್ ಸ ಪಿತಾಮಹಃ । ಸಙ್ಕಲ್ಪಪುರವದ್ ವ್ಯೋಮ್ನಿ ಕಚತ್ಯ್ ಏತನ್ ಮನೋನಭಃ
ಅದು ಮನಸ್ಸು, ಅದು ಭೂಮಿಯ ನೆಲೆ, ಅದು ಜಗತ್ತು, ಅದು ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ಕೂಡ. ಕಲ್ಪನೆಯ ನಗರವು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಹರಡಿದಿರುತ್ತದೆಯೋ, ಹೀಗೇ ಈ ಮನಸ್ಸಿನ ಆಕಾಶವೂ ಚಿತ್ತಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ.
ಏವಂ ಸಙ್ಕಲ್ಪಮಾತ್ರಂ ಮೇ ಮನೋಮಾತ್ರಂ ತದ್ ಆತತಮ್ । ಧಾರಣಾಭ್ಯಾಸಸಮ್ಪುಷ್ಟಂ ಭೂಮಣ್ಡಲಮ್ ಇತಿ ಸ್ಥಿತಮ್
ಹೀಗಾಗಿ ನನಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಕಲ್ಪನೆ ಮಾತ್ರ, ಮನಸ್ಸು ಮಾತ್ರ. ಧಾರಣೆಯ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಇದು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಭೂಮಂಡಲವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ.
ನೇದಂ ಭೂಮಣ್ಡಲಂ ತದ್ ವೈ ತದನ್ಯದ್ ಧಿ ಮನೋಮಯಮ್ । ಆಕಾಶಮಾತ್ರಕಚನಮ್ ಅಚೇತ್ಯಂ ಕಚನಂ ಚಿತೇಃ
ಈ ಭೂಮಂಡಲವೇ ನಿಜವಾದದು ಅಲ್ಲ, ಇದು ಬೇರೆ ಯಾವುದೋ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದದು, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುವದು, ಜಡವಾದದು, ಚಿತ್ತದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದದು.
ತದ್ ಏವಾಕಾಶಮಾತ್ರಾತ್ಮ ತಥಾಭೂತಂ ಚಿರಸ್ಥಿತೇಃ । ಇದಮ್ಪ್ರತ್ಯಯಲಬ್ಧತ್ವಾನ್ ಮಾನಸತ್ವಂ ಸಮುಜ್ಝತಿ
ಆ ಆಕಾಶಸ್ವರೂಪವು ಬಹುಕಾಲ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಇದನ್ನು 'ಇದು' ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸುವುದರಿಂದ, ಅದು ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಇದಂ ಸ್ಥಿರಂ ಸುಕಠಿನಂ ವಿತತಂ ಭೂಮಿಮಣ್ಡಲಮ್ । ಅಸ್ತೀತಿ ಜಾಯತೇ ಬುದ್ಧಿರ್ ವ್ಯೋಮ್ನ್ಯ್ ಏವ ಚಿರವೇದನಾತ್
ಈ ಭೂಮಂಡಲವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿಯೂ, ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿಯೂ, ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿಯೂ ಇದ್ದು, ಬಹುಕಾಲದ ಅನುಭವದಿಂದ ಆಕಾಶದಲ್ಲೇ 'ಇದು ಇದೆ' ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.
ನ್ಯಾಯೇನೇದಮ್ ಇವಾನೇನ ತತ್ ಸ್ಥಿತಂ ವಸುಧಾತಲಮ್ । ಇದಂ ನ ಚೈವಮ್ ಏವಾದ್ಯ ಸರ್ಗಸ್ಯಾದಾವ್ ಉಪಾಗತಮ್
ಈ ತರ್ಕದಿಂದ ಈ ಭೂಮಿಯು ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದು ಹೀಗೆ ಉದಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.
ಯಥಾ ಸ್ವಪ್ನೇ ಪುರತ್ವೇನ ಚಿದ್ ಏವ ವ್ಯೋಮ್ನಿ ಭಾಸತೇ । ತಥಾ ಚಿದ್ ಏವ ಸರ್ಗಾದಾವ್ ಇದಂ ಜಗದ್ ಇತಿ ಸ್ಥಿತಾ
ಹಾಗೆ ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯವೇ ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ನಗರವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವಂತೆ, ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಜಗತ್ತು ಎಂಬುದು ಚೈತನ್ಯವೇ ಆಗಿತ್ತು.