ಸ ಏಷ ಹರಿರ್ ಇತ್ಯ್ ಆಸ್ತೇ ಭವತ್ಯ್ ಏಷ ಪಿತಾಮಹಃ । ಚನ್ದ್ರೋ ಽರ್ಕ ಇನ್ದ್ರೋ ವರುಣೋ ಯಮೋ ವೈಶ್ರವಣೋ ಽನಿಲಃ
ಈತನೇ ಹರಿಯೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಾನೆ, ಈತನೇ ಪಿತಾಮಹನು. ಈತನೇ ಚಂದ್ರನು, ಸೂರ್ಯನು, ಇಂದ್ರನು, ವರుణನು, ಯಮನು, ವೈಶ್ರವಣನು ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.
ಅನಲೋ ಜಲದೋ ಽಮ್ಭೋಧಿರ್ ಹ್ಯೋ ಽದ್ಯ ಶ್ವಶ್ ಚಾಸ್ತಿ ನಾಸ್ತಿ ಚ । ಇತ್ಯ್ ಏತೇ ಚಿನ್ಮಯಾಕಾಶಕೋಶಲೇಶಾಸ್ ಸ್ಫುರನ್ತ್ಯ್ ಅಲಮ್
ಈತನೇ ಬೆಂಕಿ, ಮಳೆಯನ್ನೂ ಕೊಡುವವನು, ಸಮುದ್ರ, ನಿನ್ನೆ, ಇಂದು, ನಾಳೆ, ಇರುವುದೂ ಇಲ್ಲದುದೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಶುದ್ಧ ಚೇತನೆಯ ಆಕಾಶದ ಒಂದು ತುಂಡಿನ ಕಿರಣಗಳಷ್ಟೇ.
ಏವಂವಿಧಾಭಿಸ್ ಸಞ್ಜ್ಞಾಭಿರ್ ಮುಧಾಭಾವನಯೇದೃಶಾಃ । ಸ್ವಭಾವಮಾತ್ರಬೋಧೇನ ಭವನ್ತ್ಯ್ ಏತೇ ತು ತಾದೃಶಾಃ
ಇಂತಹ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಮೋಹಿತರಾದವರು ಈ ರೂಪಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳ ನಿಜ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಾಗ ಮಾತ್ರ ಅವುಗಳು ಹೇಗಿದ್ದವೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.
ಅಬೋಧೋ ಬೋಧ ಇತ್ಯ್ ಏವಂ ಚಿದ್ವ್ಯೋಮೈವಾತ್ಮನಿ ಸ್ಥಿತಮ್ । ತಸ್ಮಾದ್ ಭೇದೋದ್ಭೇದಮ್ ಐಕ್ಯಂ ನಾಸ್ತ್ಯ್ ಏವೇತಿ ಪ್ರಶಾಮ್ಯತಾಮ್
ಅಜ್ಞಾನವೂ ಜ್ಞಾನವೂ ತನ್ನೊಳಗಿನ ಚೇತನಾಕಾಶದಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲಸಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಭೇದ, ಉದಯ, ಐಕ್ಯ ಎಂಬ ಎಲ್ಲ ಕಲ್ಪನೆಗಳೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶಾಂತವಾಗಲಿ.
ತಾವತ್ ತರಙ್ಗತ್ವಮ್ ಅಯಂ ಕರೋತಿ ಜೀವಸ್ ಸ್ವಸಂಸಾರಮಹಾಸಮುದ್ರೇ । ಯಾವನ್ ನ ಜಾನಾತಿ ಪರಂ ಸ್ವಭಾವಂ ನಿರಾಮಯಂ ತನ್ಮಯತಾಮ್ ಉಪೇತಃ
ಯಾವಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ತನ್ನ ನಿಜವಾದ ಶುದ್ಧ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಅರಿವಾಗುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅವನು ತನ್ನದೇ ಸಂಸಾರದ ಮಹಾ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಅಲೆಗಳಂತೆ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಾ ಇರುತ್ತಾನೆ.
ಜ್ಞಾತೇ ತು ಶಾನ್ತಿಂ ಸ ತಥೋಪಯಾತಿ ಯಥಾ ನ ಸೋ ಽಬ್ಧಿರ್ ನ ತರಙ್ಗಕೋ ಽಸೌ । ಯಥಾಸ್ಥಿತಂ ಸರ್ವಮ್ ಇದಂ ಚ ಶಾನ್ತಂ ಭವತ್ಯ್ ಅನನ್ತಂ ಪರಮ್ ಏವ ತಸ್ಯ
ಆ ನಿಜ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ತಿಳಿದ ಮೇಲೆ ಅವನು ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಸಮುದ್ರವೂ ಇಲ್ಲ, ಅಲೆಯೂ ಇಲ್ಲ; ಎಲ್ಲವೂ ಹಾಗೆಯೇ ಇದ್ದಂತೆ, ಶಾಂತವಾಗಿಯೂ ಅನಂತವಾಗಿಯೂ ಪರಮವಾದುದಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಚಿನ್ಮಾತ್ರಪರಮಾಕಾಶ ಏಷ ಯẖ ಕಥಿತೋ ಮಯಾ । ಏಷೋ ಽಸೌ ಶಿವ ಇತ್ಯ್ ಉಕ್ತಸ್ ತದಾ ರುದ್ರḫ ಪ್ರನೃತ್ಯತಿ
ನಾನು ವಿವರಿಸಿದ ಈ ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪರಾಕಾಶವೇ ಶಿವನು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆಗ ರುದ್ರನು ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
ಯಾಸೌ ತಸ್ಯಾಕೃತಿರ್ ನಾಸಾವ್ ಆಕೃತಿẖ ಕೃತಿನಾಂ ವರ । ತಚ್ ಚಿನ್ಮಾತ್ರಘನಂ ವ್ಯೋಮ ತಥಾ ಕಚತಿ ತಾದೃಶಮ್
ಅವನ ಆ ರೂಪವೇ ರೂಪವಲ್ಲ, ಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆ, ಅದು ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆಕಾಶದಂತಿದೆ, ಅದೇ ರೀತಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.
ಮಯಾ ದೃಷ್ಟಂ ತದ್ ಆಕಾಶಮ್ ಏವ ಶಾನ್ತಂ ತದಾಕೃತಿ । ಮಯೈವ ತತ್ ಪರಿಜ್ಞಾತಂ ನಾನ್ಯḫ ಪಶ್ಯತಿ ತತ್ ತಥಾ
ಆ ಆಕಾಶವನ್ನು ನಾನು ಮಾತ್ರ ನೋಡಿದ್ದೇನೆ, ಅದು ತುಂಬಾ ಶಾಂತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ಅದನ್ನು ನಾನು ಮಾತ್ರ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರಿತಿದ್ದೇನೆ, ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಅದನ್ನು ಹೀಗೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
ಯಥಾ ನಾಮ ಸ ಕಲ್ಪಾನ್ತಸ್ ಸ ರುದ್ರಸ್ ಸಾ ಚ ಭೈರವೀ । ಮಾಯಾಮಾತ್ರಂ ತಥಾ ಸರ್ವಂ ಪರಿಜ್ಞಾತಮ್ ಅಲಂ ಮಯಾ
ಯುಗಾಂತ್ಯ, ರುದ್ರ ಮತ್ತು ಭೈರವಿಯೂ ಕೂಡ ಕೇವಲ ಮಾಯೆಯ ರೂಪಗಳು ಎಂಬಂತೆ, ಈ ಎಲ್ಲವೂ ಮಾಯೆಯೇ ಎಂದು ನಾನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ.
ಚಿದ್ವ್ಯೋಮೈವ ಪರಂ ಶೂನ್ಯಂ ಸನ್ನಿವೇಶೇನ ನೇತರತ್ । ತಥಾ ಸಂಲಕ್ಷ್ಯತೇ ರಾಮ ಭೈರವಾಕಾರತಾಂ ಗತಮ್
ಚೈತನ್ಯ ಆಕಾಶವೇ ಪರಮ ಶೂನ್ಯ, ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ; ರಾಮಾ, ಅದನ್ನು ಭೈರವನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.
ವಾಚ್ಯವಾಚಕಸಮ್ಬನ್ಧಂ ವಿನಾ ಬೋಧೋ ನ ಜಾಯತೇ । ಯಸ್ಮಾತ್ ತಸ್ಮಾತ್ ತ್ವಯಿ ಮಯಾ ದೃಷ್ಟಮ್ ಏವಂ ಪ್ರವರ್ಣಿತಮ್
ಪದ ಮತ್ತು ಅದರ ಅರ್ಥದ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದೆ ಜ್ಞಾನ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ನೋಡಿದುದನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ.
ಯದ್ ಏವ ವಾಚ್ಯ್ ಉಪಾರೂಢಮ್ ಏತದ್ ರಾಮ ತದ್ ಏವ ತೇ । ರೂಢಾಧಿಭೌತಿಕದೃಶẖ ಕ್ಷಣಾತ್ ಸತ್ಯಾತ್ಮತಾಂ ಗತಮ್
ರಾಮಾ, ಯಾವುದು ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆಯೋ, ಅದೇ ವಸ್ತು ಭೌತಿಕವಾಗಿ ನಿನ್ನಿಗೆ ಸತ್ಯವೆಂದು ತಕ್ಷಣವೇ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ನ ಭೈರವೀ ಸಾ ನೈವಾಸೌ ಭೈರವೋ ನೈವ ಸ ಕ್ಷಯಃ । ಸಮಸ್ತಮ್ ಏವ ತದ್ ಭ್ರಾನ್ತಿಮಾತ್ರಂ ಚಿದ್ವ್ಯೋಮ ಭಾಸತೇ
ಅದು ಭೈರವಿಯೂ ಅಲ್ಲ, ಅದು ಭೈರವನೂ ಅಲ್ಲ, ಅದು ನಾಶವೂ ಅಲ್ಲ; ಇದನ್ನೆಲ್ಲವೂ ಕೇವಲ ಭ್ರಮೆಯೆಂದು ತಿಳಿ, ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದು ಒಂದೇ — ಅದು ಚೈತನ್ಯ ಆಕಾಶ.
ಸ್ವಪ್ನನಿರ್ಮಾಣಪುರವತ್ ಸಙ್ಕಲ್ಪರಣವೇಗವತ್ । ಕಥಾರ್ಥಸಾರ್ಥರಸವನ್ ಮನೋರಾಜ್ಯವಿಲಾಸವತ್
ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ನಗರವಂತೆ, ಕಲ್ಪನೆಯ ನೌಕೆಯ ವೇಗದಂತೆ, ಕಥೆಯ ಸಾರಾಂಶದ ರುಚಿಯಂತೆ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಆನಂದದಂತೆ.
ಯಥಾ ಸ್ವಪ್ನಪುರಂ ಸ್ವಚ್ಛೇ ವ್ಯೋಮ್ನಿ ಮೌಕ್ತಿಕಧೀರ್ ಯಥಾ । ಯಥಾ ಕೇಶೋಣ್ಡುಕಂ ವ್ಯೋಮ್ನಿ ತಥಾ ಚಿದ್ ಭಾತಿ ಚಿದ್ಘನೇ
ಹಗುರವಾದ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಕನಸಿನ ನಗರ ಕಾಣಿಸುವಂತೆ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಾರುವ ಮುತ್ತಿನ ಹಾರವಂತೆ, ಅಥವಾ ಕೂದಲಿನ ಚೆಂಡು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ತಿರುಗುವಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಚೈತನ್ಯವು ಚೈತನ್ಯಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.
ಚಿನ್ಮಾತ್ರಾಕಾಶಮ್ ಏವಾಚ್ಛಂ ಕಚತಿ ಸ್ವಾತ್ಮನಾತ್ಮನಿ । ಯಥಾ ನಾಮ ತಥಾಭಾತಿ ತದಾತ್ಮೈವ ಜಗತ್ತಯಾ
ಪೂರ್ಣವಾದ ಚೈತನ್ಯ ಆಕಾಶವೇ ಸ್ವಯಂ ತನ್ನೊಳಗೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅದು ಹೇಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೋ ಹೀಗೆಯೇ ಇದೆ — ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತು ಕೂಡ ಅದೇ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪ.
ಯಥಾ ಚಿದ್ವ್ಯೋಮ್ನಿ ಕಚತಿ ಸ್ವ ಏವಾತ್ಮಾ ಜಗತ್ತಯಾ । ತಥಾ ಕಚತಿ ತತ್ ತತ್ರ ಕಲ್ಪಾನ್ತಶಿವನರ್ತನಮ್
ಹೆಗೆಯಂತೆ ಚೈತನ್ಯ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮನೇ ಜಗತ್ತಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ, ಅದೇ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಯುಗಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಿವನ ನೃತ್ಯವೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಶಿವಯೋರ್ ಏವಮ್ ಆಕಾರೋ ನಿರಾಕಾರೋ ಽಙ್ಗ ವರ್ಣಿತಃ । ಅಧುನಾ ಶೃಣು ವಕ್ಷ್ಯೇ ತೇ ನೃತ್ತಸ್ಯಾನೃತ್ತತಾಸ್ಥಿತಿಮ್
ಪ್ರಿಯನೇ, ಈ ರೀತಿ ಶಿವನ ರೂಪವಿಲ್ಲದ ರೂಪವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಈಗ ಶಿವನ ನೃತ್ಯವು ನಿಜವಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳು.
ಚೇತನಂ ಚೇತನಾದ್ ಧೇತೋẖ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಸಂಸ್ಪನ್ದನಂ ವಿನಾ । ಕ್ವಚಿತ್ ಸ್ಥಾತುಂ ನ ಶಕ್ನೋತಿ ವಸ್ತ್ವ್ ಅವಸ್ತುತಯಾ ಯಥಾ
ಚೈತನ್ಯವು ತನ್ನಿಂದಲೇ ಯಾವ ಚಲನೆಯೂ ಇಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಉಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ — ಹೇಗೆಂದರೆ, ವಸ್ತುವೊಂದು ವಸ್ತುವಲ್ಲದೆ ಇರುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವಲ್ಲ.
ಸ್ವಭಾವಾಚ್ ಚೇತನಂ ತಸ್ಮಾದ್ ರುದ್ರತ್ವೇನ ತಥಾ ಸ್ಥಿತಮ್ । ಹೇಮೇವ ರೂಪಕತ್ವೇನ ಸನ್ನಿವೇಶವಿಲಾಸಿನಾ
ಆತ್ಮಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಚೇತನವು ರುದ್ರನಾಗಿ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಹದಿನ ಹಾರಗಳು ಹೇಗೆ ಬಂಗಾರದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಆಭರಣಗಳಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಚೇತನವು ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಯನ್ ನಾಮ ಚೇತನಂ ಯತ್ರ ತದ್ ಅವಶ್ಯಂ ಸ್ವಭಾವತಃ । ಸ್ಪನ್ದಧರ್ಮಿ ಭವತ್ಯ್ ಏವ ವಸ್ತುತಾ ಹಿ ಸ್ವಭಾವಜಾ
ಯಾವುದೇ ಕಡೆ ಚೇತನ ಎಂಬುದು ಇದ್ದರೆ, ಅದರ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಅದು ಚಲನೆಯ ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಸ್ತುವಿನ ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪ ಅದರ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಯಸ್ ಸ್ಪನ್ದಶ್ ಚಿದ್ಘನಸ್ಯ ಸ್ವಶ್ ಶಿವಸ್ಯಾಸ್ಯ ಸ ಏವ ನಃ । ಸ್ವವಾಸನಾವೇಶವಶಾನ್ ನೃತ್ತಮ್ ಇತ್ಯ್ ಏವ ರಾಜತೇ
ಈ ಶುದ್ಧ ಚೇತನವಾದ ಶಿವನ ಚಲನೆಯೇ ನಮಗೆ ನೃತ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ತನ್ನೊಳಗಿನ ವಾಸನೆಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಲೇ ಈ ರೀತಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.
ಅತಸ್ ಸ ಕಲ್ಪಾನ್ತಶಿವೋ ರುದ್ರೋ ರೌದ್ರಾಕೃತಿರ್ ದ್ರುತಮ್ । ಯನ್ ನೃತ್ಯತಿ ಹಿ ತದ್ ವಿದ್ಧಿ ಚಿದ್ಘನಸ್ಪನ್ದನಂ ನಿಜಮ್
ಆದ್ದರಿಂದ, ಯುಗಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಯಾನಕ ರೂಪದ ರುದ್ರನಾಗಿ ಶಿವನು ವೇಗವಾಗಿ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೀನು ನೋಡಿದರೆ, ಅದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಶುದ್ಧ ಚೇತನದ ಚಲನೆಯೇ ಎಂದು ತಿಳಿ.
ಪ್ರಾಮಾಣಿಕದೃಶಾ ದೃಶ್ಯಮ್ ಇದಂ ನಾಸ್ತ್ಯ್ ಏವ ವಸ್ತುತಃ । ಯದಿ ವಾಸ್ತ್ಯ್ ಏವ ತತ್ ಸರ್ವಂ ಕಲ್ಪಾನ್ತೇ ಪ್ರವಿನಶ್ಯತಿ
ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ, ಈ ಪ್ರಪಂಚವೆಂಬುದು ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಇದ್ದರೂ, ಎಲ್ಲವೂ ಯುಗಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.
ತತ್ ಕಲ್ಪಾನ್ತಮಹಾಶೂನ್ಯೇ ಏತಸ್ಮಿನ್ ಪರಮಾಮ್ಬರೇ । ಕಥಂ ಕಿಂ ನಾಮ ವಾ ಚೇತ್ಯಂ ಚೇತ್ತಾ ಚೇತತಿ ಚಿದ್ಘನಃ
ಆ ಮಹಾ ಖಾಲಿತನದಲ್ಲಿ, ಈ ಪರಮ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ, ಯಾರು ಏನು ಯೋಚಿಸಬಹುದು? ಮನಸ್ಸು ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯವಾಗಿರುವಾಗ ಯಾರು ಯೋಚಿಸುವರು?
ಏತದ್ ಏವ ತದಾಪ್ಯ್ ಅಙ್ಗ ದ್ವೈತೈಕ್ಯಾಮ್ಭೋದಶಾನ್ತಯೇ । ಯದಿ ಚಿನ್ಮಾತ್ರನಭಸಶ್ ಚೇತ್ಯಮ್ ಅಸ್ತಿ ನ ಕಿಞ್ಚನ
ಪ್ರಿಯನೇ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲೂ, ದ್ವೈತ-ಅದ್ವೈತಗಳ ಮೋಡವು ದೂರವಾಗಲು, ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯದ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ವಸ್ತುವಿದ್ದರೆ ಅದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಏನೂ ಅಲ್ಲ.
ನ ಕಿಞ್ಚಿಚ್ ಚೇತತಿ ತತẖ ಕ್ವಚಿತ್ ಕಶ್ಚಿತ್ ಕದಾಚನ । ಸರ್ವಂ ಶಾನ್ತಂ ದೃಷನ್ಮೌನಂ ವಿಜ್ಞಾನಘನಮ್ ಅಮ್ಬರಮ್
ಯಾವುದೂ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಯಾವಾಗಲೂ, ಯಾರಿಂದಲೂ, ಯಾವಾಗಲೂ ಏನೂ ಯೋಚನೆಯಾಗದು. ಎಲ್ಲವೂ ಶಾಂತವಾಗಿದೆ, ದೃಷ್ಟಿ ಮೌನವಾಗಿದೆ, ಆಕಾಶವು ಜ್ಞಾನದಿಂದ ತುಂಬಿದೆ.
ಯಚ್ ಚೇದಂ ಚೇತ್ಯತೇ ನಾಮ ತತ್ ಸ್ವಭಾವೋ ಽಸ್ಯ ವಲ್ಗತಿ । ಚಿತ್ಸ್ವಭಾವಸ್ಯ ಶಾನ್ತಸ್ಯ ಸ್ವಸತ್ತಾಯಾಮ್ ಅವಸ್ಥಿತೇಃ
ಯಾವುದನ್ನು ನಾವು ನೋಡುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೋ, ಅದು ಈ ಚೈತನ್ಯದ ಸ್ವಭಾವದ ಆಟ ಮಾತ್ರ. ಏಕೆಂದರೆ, ಶಾಂತವಾದ ಚೈತನ್ಯ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತದೆ.
ಯಥಾ ಸ್ವಪ್ನೇ ಚಿದ್ ಏವಾನ್ತḫ ಪುರಪತ್ತನವದ್ ಭವೇತ್ । ಪುರಾದಿ ನ ತು ತತ್ ಕಿಞ್ಚಿದ್ ವಿಜ್ಞಾನಾಕಾಶಮ್ ಏವ ತತ್
ಹಗುರ ನಿದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ನಗರ ಅಥವಾ ಹಳ್ಳಿ ಕಾಣಿಸುವಂತೆ, ಒಳಗೆ ಚೈತನ್ಯವೇ ಆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತೋರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಗರ ಮುಂತಾದವುಗಳು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಇಲ್ಲ; ಅಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನವೆಂಬ ಆಕಾಶ ಮಾತ್ರ ಇದೆ.