ಸ್ವಸತ್ತಾಮಾತ್ರಕಾದ್ ಅನ್ಯತ್ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ತಸ್ಯ ನ ಯುಜ್ಯತೇ । ಅನ್ಯತ್ವಮ್ ಉರರೀಕರ್ತುಂ ವ್ಯೋಮಾವಶ್ಯಮ್ ಅಸೌ ಕಿಲ
ಅದಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಸೇರದು; ಬೇರೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಆಗಬೇಕೆಂದರೆ ಅದು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಆಕಾಶದಂತೆ ಆಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ತಸ್ಮಾತ್ ತಸ್ಯ ಯದ್ ಅಕ್ಷುಬ್ಧಂ ಸತ್ತಾಮಾತ್ರಂ ಸ್ವಮ್ ಆಸನಮ್ । ಅನಾದಿಮಧ್ಯಪರ್ಯನ್ತಂ ಸರ್ವಶಕ್ತಿಮಯಾತ್ಮಕಮ್
ಆದ್ದರಿಂದ ಅದರ ಅಶಾಂತಿಯಾಗದ ಶುದ್ಧ ಸ್ವರೂಪವೇ ಅದರ ಆಸನ; ಅದು ಆದಿಯೂ ಇಲ್ಲದ, ಮಧ್ಯವೂ ಇಲ್ಲದ, ಅಂತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲದ, ಎಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವದು.
ತದ್ ಏತತ್ ತ್ರಿಜಗತ್ ಸರ್ಗẖ ಕಲ್ಪಾನ್ತೋ ವ್ಯೋಮ ಭೂರ್ ದಿಶಃ । ನಾಶ ಉತ್ಪಾದನಂ ರಾಮ ವಿರಾಮೋ ಭಾಸನಂ ತಮಃ
ಈ ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ, ಯುಗಾಂತ್ಯ, ಆಕಾಶ, ಭೂಮಿ, ದಿಕ್ಕುಗಳು, ನಾಶ, ಹುಟ್ಟು, ವಿರಾಮ, ಪ್ರಕಾಶ ಮತ್ತು ಅಂಧಕಾರ—ಇವೆಲ್ಲವೂ,
ಜನನಂ ಮರಣಂ ಮಾಯಾ ಮೋಹೋ ಮಾನ್ದ್ಯಮ್ ಅವಸ್ತುತಾ । ವಸ್ತುತಾ ಚ ವಿವೇಕಶ್ ಚ ಬನ್ಧೋ ಮೋಕ್ಷಶ್ ಶುಭಾಶುಭೇ
ಹುಟ್ಟು, ಸಾವು, ಮಾಯೆ, ಮೋಹ, ಜಡತೆ, ಅಸತ್ಯ, ಸತ್ಯ, ವಿವೇಕ, ಬಂಧನ, ಮುಕ್ತಿಯು, ಶುಭ ಮತ್ತು ಅಶುಭ—allವು,
ವಿದ್ಯಾವಿದ್ಯಾ ಸದೇಹತ್ವಂ ವಿದೇಹತ್ವಂ ಕ್ಷಣಶ್ ಚಿರಮ್ । ಚಞ್ಚಲತ್ವಂ ಸ್ಥಿರತ್ವಂ ಚ ತ್ವಂ ಚಾಹಂ ಚೇತರಚ್ ಚ ತತ್
ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನ, ದೇಹದೊಂದಿಗೆ ಇರುವಿಕೆ ಮತ್ತು ದೇಹವಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ, ಕ್ಷಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲ, ಚಂಚಲತೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆ, ನೀನು, ನಾನು ಮತ್ತು ಇತರ ಎಲ್ಲವೂ,
ಸದ್ ಅಸಚ್ ಚಾಥ ಸದಸನ್ ಮೌರ್ಖ್ಯಂ ಪಾಣ್ಡಿತ್ಯಮ್ ಏವ ಚ । ದೇಶಕಾಲೌ ಕ್ರಿಯಾದ್ರವ್ಯಕಲನಾ ಕೇಲಿಕಲ್ಪನಮ್
ಸತ್ತೆ ಮತ್ತು ಅಸತ್ತೆ, ಎರಡೂ ಕೂಡ, ಮೂರ್ಖತೆ ಮತ್ತು ಪಾಂಡಿತ್ಯ, ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಕಾಲ, ಕ್ರಿಯೆಗಳು, ವಸ್ತುಗಳು, ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮತ್ತು ಆಟ—ಇವೆಲ್ಲವೂ,
ರೂಪಾಲೋಕಮನಸ್ಕಾರಕರ್ಮಬುದ್ಧೀನ್ದ್ರಿಯಾತ್ಮಕಮ್ । ತೇಜೋವಾರ್ಯನಿಲಾಕಾಶಪೃಥ್ವ್ಯಾದಿಕಮ್ ಇದಂ ತತಮ್
ರೂಪ, ನೋಡುವುದು, ಮನಸ್ಸಿನ ಆಸೆ, ಕರ್ಮ, ಬುದ್ಧಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಬೆಂಕಿ, ನೀರು, ಗಾಳಿ, ಆಕಾಶ, ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಅದರಿಂದಲೇ ತುಂಬಿವೆ.
ಏತತ್ ಸರ್ವಮ್ ಅಸೌ ಶುದ್ಧಶ್ ಚಿದಾಕಾಶೋ ನಿರಾಮಯಃ । ಅಜಹದ್ ವ್ಯೋಮತಾಮ್ ಏವ ಸರ್ವಾತ್ಮೈವೈವಮ್ ಆಸ್ಥಿತಃ
ಈ ಎಲ್ಲವೂ ಶುದ್ಧವಾದ, ದೋಷರಹಿತವಾದ, ಚೈತನ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆಕಾಶವೇ ಆಗಿದೆ. ಅದು ಯಾವಾಗಲೂ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ, ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದೆ.
ಏತತ್ ಸರ್ವಂ ಚ ವಿಮಲಂ ಖಮ್ ಏವಾತ್ರ ನ ಸಂಶಯಃ । ಅಸ್ಮಾದ್ ಅನನ್ಯತ್ ಸ್ವಪ್ನಾದ್ರಿರ್ ದೃಷ್ಟಾನ್ತೋ ಽತ್ರಾವಿಖಣ್ಡಿತಃ
ಇದು ಎಲ್ಲವೂ ನಿರ್ಮಲವಾದ ಆಕಾಶವೇ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಏನೂ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಇದು ಅದರಿಂದ ಬೇರೆ ಇಲ್ಲ, ಕನಸಿನ ಪರ್ವತದಂತೆ — ಈ ಉಪಮೆ ಯಾವತ್ತೂ ತಪ್ಪದು.
ಚಿನ್ಮಯḫ ಪರಮಾಕಾಶೋ ಯ ಏಷ ಕಥಿತೋ ಮಯಾ । ಏಷೋ ಽಸೌ ಶಿವ ಇತ್ಯ್ ಉಕ್ತೋ ಭವತ್ಯ್ ಏಷ ಸನಾತನಃ
ನಾನು ವಿವರಿಸಿದ ಈ ಪರಮ ಚೈತನ್ಯ ಆಕಾಶವೇ 'ಶಿವ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದು; ಇದು ಶಾಶ್ವತವಾದದ್ದು.
ಸ ಏಷ ಹರಿರ್ ಇತ್ಯ್ ಆಸ್ತೇ ಭವತ್ಯ್ ಏಷ ಪಿತಾಮಹಃ । ಚನ್ದ್ರೋ ಽರ್ಕ ಇನ್ದ್ರೋ ವರುಣೋ ಯಮೋ ವೈಶ್ರವಣೋ ಽನಿಲಃ
ಈತನೇ ಹರಿಯೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಾನೆ, ಈತನೇ ಪಿತಾಮಹನು. ಈತನೇ ಚಂದ್ರನು, ಸೂರ್ಯನು, ಇಂದ್ರನು, ವರుణನು, ಯಮನು, ವೈಶ್ರವಣನು ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.
ಅನಲೋ ಜಲದೋ ಽಮ್ಭೋಧಿರ್ ಹ್ಯೋ ಽದ್ಯ ಶ್ವಶ್ ಚಾಸ್ತಿ ನಾಸ್ತಿ ಚ । ಇತ್ಯ್ ಏತೇ ಚಿನ್ಮಯಾಕಾಶಕೋಶಲೇಶಾಸ್ ಸ್ಫುರನ್ತ್ಯ್ ಅಲಮ್
ಈತನೇ ಬೆಂಕಿ, ಮಳೆಯನ್ನೂ ಕೊಡುವವನು, ಸಮುದ್ರ, ನಿನ್ನೆ, ಇಂದು, ನಾಳೆ, ಇರುವುದೂ ಇಲ್ಲದುದೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಶುದ್ಧ ಚೇತನೆಯ ಆಕಾಶದ ಒಂದು ತುಂಡಿನ ಕಿರಣಗಳಷ್ಟೇ.
ಏವಂವಿಧಾಭಿಸ್ ಸಞ್ಜ್ಞಾಭಿರ್ ಮುಧಾಭಾವನಯೇದೃಶಾಃ । ಸ್ವಭಾವಮಾತ್ರಬೋಧೇನ ಭವನ್ತ್ಯ್ ಏತೇ ತು ತಾದೃಶಾಃ
ಇಂತಹ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಮೋಹಿತರಾದವರು ಈ ರೂಪಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳ ನಿಜ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಾಗ ಮಾತ್ರ ಅವುಗಳು ಹೇಗಿದ್ದವೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.
ಅಬೋಧೋ ಬೋಧ ಇತ್ಯ್ ಏವಂ ಚಿದ್ವ್ಯೋಮೈವಾತ್ಮನಿ ಸ್ಥಿತಮ್ । ತಸ್ಮಾದ್ ಭೇದೋದ್ಭೇದಮ್ ಐಕ್ಯಂ ನಾಸ್ತ್ಯ್ ಏವೇತಿ ಪ್ರಶಾಮ್ಯತಾಮ್
ಅಜ್ಞಾನವೂ ಜ್ಞಾನವೂ ತನ್ನೊಳಗಿನ ಚೇತನಾಕಾಶದಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲಸಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಭೇದ, ಉದಯ, ಐಕ್ಯ ಎಂಬ ಎಲ್ಲ ಕಲ್ಪನೆಗಳೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶಾಂತವಾಗಲಿ.
ತಾವತ್ ತರಙ್ಗತ್ವಮ್ ಅಯಂ ಕರೋತಿ ಜೀವಸ್ ಸ್ವಸಂಸಾರಮಹಾಸಮುದ್ರೇ । ಯಾವನ್ ನ ಜಾನಾತಿ ಪರಂ ಸ್ವಭಾವಂ ನಿರಾಮಯಂ ತನ್ಮಯತಾಮ್ ಉಪೇತಃ
ಯಾವಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ತನ್ನ ನಿಜವಾದ ಶುದ್ಧ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಅರಿವಾಗುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅವನು ತನ್ನದೇ ಸಂಸಾರದ ಮಹಾ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಅಲೆಗಳಂತೆ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಾ ಇರುತ್ತಾನೆ.
ಜ್ಞಾತೇ ತು ಶಾನ್ತಿಂ ಸ ತಥೋಪಯಾತಿ ಯಥಾ ನ ಸೋ ಽಬ್ಧಿರ್ ನ ತರಙ್ಗಕೋ ಽಸೌ । ಯಥಾಸ್ಥಿತಂ ಸರ್ವಮ್ ಇದಂ ಚ ಶಾನ್ತಂ ಭವತ್ಯ್ ಅನನ್ತಂ ಪರಮ್ ಏವ ತಸ್ಯ
ಆ ನಿಜ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ತಿಳಿದ ಮೇಲೆ ಅವನು ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಸಮುದ್ರವೂ ಇಲ್ಲ, ಅಲೆಯೂ ಇಲ್ಲ; ಎಲ್ಲವೂ ಹಾಗೆಯೇ ಇದ್ದಂತೆ, ಶಾಂತವಾಗಿಯೂ ಅನಂತವಾಗಿಯೂ ಪರಮವಾದುದಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಚಿನ್ಮಾತ್ರಪರಮಾಕಾಶ ಏಷ ಯẖ ಕಥಿತೋ ಮಯಾ । ಏಷೋ ಽಸೌ ಶಿವ ಇತ್ಯ್ ಉಕ್ತಸ್ ತದಾ ರುದ್ರḫ ಪ್ರನೃತ್ಯತಿ
ನಾನು ವಿವರಿಸಿದ ಈ ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪರಾಕಾಶವೇ ಶಿವನು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆಗ ರುದ್ರನು ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
ಯಾಸೌ ತಸ್ಯಾಕೃತಿರ್ ನಾಸಾವ್ ಆಕೃತಿẖ ಕೃತಿನಾಂ ವರ । ತಚ್ ಚಿನ್ಮಾತ್ರಘನಂ ವ್ಯೋಮ ತಥಾ ಕಚತಿ ತಾದೃಶಮ್
ಅವನ ಆ ರೂಪವೇ ರೂಪವಲ್ಲ, ಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆ, ಅದು ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆಕಾಶದಂತಿದೆ, ಅದೇ ರೀತಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.
ಮಯಾ ದೃಷ್ಟಂ ತದ್ ಆಕಾಶಮ್ ಏವ ಶಾನ್ತಂ ತದಾಕೃತಿ । ಮಯೈವ ತತ್ ಪರಿಜ್ಞಾತಂ ನಾನ್ಯḫ ಪಶ್ಯತಿ ತತ್ ತಥಾ
ಆ ಆಕಾಶವನ್ನು ನಾನು ಮಾತ್ರ ನೋಡಿದ್ದೇನೆ, ಅದು ತುಂಬಾ ಶಾಂತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ಅದನ್ನು ನಾನು ಮಾತ್ರ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರಿತಿದ್ದೇನೆ, ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಅದನ್ನು ಹೀಗೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
ಯಥಾ ನಾಮ ಸ ಕಲ್ಪಾನ್ತಸ್ ಸ ರುದ್ರಸ್ ಸಾ ಚ ಭೈರವೀ । ಮಾಯಾಮಾತ್ರಂ ತಥಾ ಸರ್ವಂ ಪರಿಜ್ಞಾತಮ್ ಅಲಂ ಮಯಾ
ಯುಗಾಂತ್ಯ, ರುದ್ರ ಮತ್ತು ಭೈರವಿಯೂ ಕೂಡ ಕೇವಲ ಮಾಯೆಯ ರೂಪಗಳು ಎಂಬಂತೆ, ಈ ಎಲ್ಲವೂ ಮಾಯೆಯೇ ಎಂದು ನಾನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ.
ಚಿದ್ವ್ಯೋಮೈವ ಪರಂ ಶೂನ್ಯಂ ಸನ್ನಿವೇಶೇನ ನೇತರತ್ । ತಥಾ ಸಂಲಕ್ಷ್ಯತೇ ರಾಮ ಭೈರವಾಕಾರತಾಂ ಗತಮ್
ಚೈತನ್ಯ ಆಕಾಶವೇ ಪರಮ ಶೂನ್ಯ, ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ; ರಾಮಾ, ಅದನ್ನು ಭೈರವನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.
ವಾಚ್ಯವಾಚಕಸಮ್ಬನ್ಧಂ ವಿನಾ ಬೋಧೋ ನ ಜಾಯತೇ । ಯಸ್ಮಾತ್ ತಸ್ಮಾತ್ ತ್ವಯಿ ಮಯಾ ದೃಷ್ಟಮ್ ಏವಂ ಪ್ರವರ್ಣಿತಮ್
ಪದ ಮತ್ತು ಅದರ ಅರ್ಥದ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದೆ ಜ್ಞಾನ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ನೋಡಿದುದನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ.
ಯದ್ ಏವ ವಾಚ್ಯ್ ಉಪಾರೂಢಮ್ ಏತದ್ ರಾಮ ತದ್ ಏವ ತೇ । ರೂಢಾಧಿಭೌತಿಕದೃಶẖ ಕ್ಷಣಾತ್ ಸತ್ಯಾತ್ಮತಾಂ ಗತಮ್
ರಾಮಾ, ಯಾವುದು ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆಯೋ, ಅದೇ ವಸ್ತು ಭೌತಿಕವಾಗಿ ನಿನ್ನಿಗೆ ಸತ್ಯವೆಂದು ತಕ್ಷಣವೇ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ನ ಭೈರವೀ ಸಾ ನೈವಾಸೌ ಭೈರವೋ ನೈವ ಸ ಕ್ಷಯಃ । ಸಮಸ್ತಮ್ ಏವ ತದ್ ಭ್ರಾನ್ತಿಮಾತ್ರಂ ಚಿದ್ವ್ಯೋಮ ಭಾಸತೇ
ಅದು ಭೈರವಿಯೂ ಅಲ್ಲ, ಅದು ಭೈರವನೂ ಅಲ್ಲ, ಅದು ನಾಶವೂ ಅಲ್ಲ; ಇದನ್ನೆಲ್ಲವೂ ಕೇವಲ ಭ್ರಮೆಯೆಂದು ತಿಳಿ, ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದು ಒಂದೇ — ಅದು ಚೈತನ್ಯ ಆಕಾಶ.
ಸ್ವಪ್ನನಿರ್ಮಾಣಪುರವತ್ ಸಙ್ಕಲ್ಪರಣವೇಗವತ್ । ಕಥಾರ್ಥಸಾರ್ಥರಸವನ್ ಮನೋರಾಜ್ಯವಿಲಾಸವತ್
ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ನಗರವಂತೆ, ಕಲ್ಪನೆಯ ನೌಕೆಯ ವೇಗದಂತೆ, ಕಥೆಯ ಸಾರಾಂಶದ ರುಚಿಯಂತೆ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಆನಂದದಂತೆ.
ಯಥಾ ಸ್ವಪ್ನಪುರಂ ಸ್ವಚ್ಛೇ ವ್ಯೋಮ್ನಿ ಮೌಕ್ತಿಕಧೀರ್ ಯಥಾ । ಯಥಾ ಕೇಶೋಣ್ಡುಕಂ ವ್ಯೋಮ್ನಿ ತಥಾ ಚಿದ್ ಭಾತಿ ಚಿದ್ಘನೇ
ಹಗುರವಾದ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಕನಸಿನ ನಗರ ಕಾಣಿಸುವಂತೆ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಾರುವ ಮುತ್ತಿನ ಹಾರವಂತೆ, ಅಥವಾ ಕೂದಲಿನ ಚೆಂಡು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ತಿರುಗುವಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಚೈತನ್ಯವು ಚೈತನ್ಯಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.
ಚಿನ್ಮಾತ್ರಾಕಾಶಮ್ ಏವಾಚ್ಛಂ ಕಚತಿ ಸ್ವಾತ್ಮನಾತ್ಮನಿ । ಯಥಾ ನಾಮ ತಥಾಭಾತಿ ತದಾತ್ಮೈವ ಜಗತ್ತಯಾ
ಪೂರ್ಣವಾದ ಚೈತನ್ಯ ಆಕಾಶವೇ ಸ್ವಯಂ ತನ್ನೊಳಗೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅದು ಹೇಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೋ ಹೀಗೆಯೇ ಇದೆ — ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತು ಕೂಡ ಅದೇ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪ.
ಯಥಾ ಚಿದ್ವ್ಯೋಮ್ನಿ ಕಚತಿ ಸ್ವ ಏವಾತ್ಮಾ ಜಗತ್ತಯಾ । ತಥಾ ಕಚತಿ ತತ್ ತತ್ರ ಕಲ್ಪಾನ್ತಶಿವನರ್ತನಮ್
ಹೆಗೆಯಂತೆ ಚೈತನ್ಯ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮನೇ ಜಗತ್ತಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ, ಅದೇ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಯುಗಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಿವನ ನೃತ್ಯವೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಶಿವಯೋರ್ ಏವಮ್ ಆಕಾರೋ ನಿರಾಕಾರೋ ಽಙ್ಗ ವರ್ಣಿತಃ । ಅಧುನಾ ಶೃಣು ವಕ್ಷ್ಯೇ ತೇ ನೃತ್ತಸ್ಯಾನೃತ್ತತಾಸ್ಥಿತಿಮ್
ಪ್ರಿಯನೇ, ಈ ರೀತಿ ಶಿವನ ರೂಪವಿಲ್ಲದ ರೂಪವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಈಗ ಶಿವನ ನೃತ್ಯವು ನಿಜವಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳು.
ಚೇತನಂ ಚೇತನಾದ್ ಧೇತೋẖ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಸಂಸ್ಪನ್ದನಂ ವಿನಾ । ಕ್ವಚಿತ್ ಸ್ಥಾತುಂ ನ ಶಕ್ನೋತಿ ವಸ್ತ್ವ್ ಅವಸ್ತುತಯಾ ಯಥಾ
ಚೈತನ್ಯವು ತನ್ನಿಂದಲೇ ಯಾವ ಚಲನೆಯೂ ಇಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಉಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ — ಹೇಗೆಂದರೆ, ವಸ್ತುವೊಂದು ವಸ್ತುವಲ್ಲದೆ ಇರುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವಲ್ಲ.