ಸುರಾಸುರೋರಗಾನೀಕರೋಮಶೋಗ್ರಶರೀರಿಕಾ । ನಿಸ್ಸ್ಪನ್ದಂ ಸ್ಥಾತುಮ್ ಅಶಕನ್ ನಾಸೌ ಭ್ರಮಿತಚಕ್ರವತ್
ದೇವತೆಗಳು, ದಾನವರು ಮತ್ತು ಹಾವುಗಳ ರೋಮಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಭಯಾನಕವಾದ ಅವಳ ದೇಹವು, ಚಕ್ರದಂತೆ ತಿರುಗುತ್ತಾ, ಕ್ಷಣವೂ ಶಾಂತವಾಗಿರಲಾರದೆ ಅಲುಗಾಡುತ್ತಿತ್ತು.
ನಾನಾವಿಭವವಿಜ್ಞಾನಯಜ್ಞಯಜ್ಞೋಪವೀತಿನೀ । ಸಾ ಸರನ್ತೀ ನಭಸ್ಯ್ ಆಸೀದ್ ಘನಘೂತ್ಕಾರಘೋಷಿಣೀ
ವಿವಿಧ ಶಕ್ತಿಗಳು, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಹೋಮಗಳ ಯಜ್ಞೋಪವೀತದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಅವಳು, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಾ, ಮೇಘಗಳ ಗುಡುಗು ಧ್ವನಿಯಂತೆ ಗಂಭೀರವಾದ ಶಬ್ದವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ.
ತತ್ರ ಭೂತಲಮ್ ಆಕಾಶಮ್ ಆಕಾಶಮ್ ಅಪಿ ಭೂತಲಮ್ । ಪ್ರತಿಕೃತ್ಯ ಭವತ್ಯ್ ಅನ್ತರ್ ನ ಚ ಕಿಞ್ಚಿದ್ ವಿವರ್ತತೇ
ಅಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಆಕಾಶವಾಗಿ, ಆಕಾಶ ಭೂಮಿಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು; ಎರಡೂ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿದರೂ, ನಿಜವಾಗಿ ಏನೂ ಬದಲಾಗಲಿಲ್ಲ.
ಬೃಹನ್ನಾಸಾಗುಹಾಗೇಹನಿರ್ಗತಾ ಘನಘುಙ್ಘುಮಾಃ । ತತ್ರೋಗ್ರಾ ವಾಯವೋ ವಾನ್ತಿ ಘನಘೂತ್ಕಾರಕಾರಿಣಃ
ಅವಳ ದೊಡ್ಡ ಮೂಗಿನ ಗುಹೆಯಿಂದ ಆಳವಾದ ಘನ ಶಬ್ದಗಳು ಹೊರಬಂದವು; ಅಲ್ಲಿಯೇ ಭಯಾನಕವಾದ ಗಾಳಿಗಳು ಬೀಸುತ್ತಾ, ಮೇಘಗಳ ಗುಡುಗು ಶಬ್ದವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು.
ನಭẖ ಕರಶತೈಸ್ ತಸ್ಯಾಶ್ ಚತುರಾವರ್ತನರ್ತಿಭಿಃ । ಭಾತಿ ಚಣ್ಡಾನಿಲೋದ್ಧೂತೈರ್ ಆಕೀರ್ಣಮ್ ಇವ ಪಲ್ಲವೈಃ
ಆಕಾಶವು ನೂರಾರು ಕೈಗಳಿಂದ, ಭಯಂಕರ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರಾಡುವ ಎಲೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವಂತೆ, ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಯ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಾ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
ತದಙ್ಗಗಜಗದ್ವಸ್ತುಜಾತಭ್ರಮಣಸಮ್ಭ್ರಮಾತ್ । ದೃಷ್ಟಿರ್ ಧೀರಾಪಿ ಮೋಹೇ ಮೇ ಸನ್ನಾ ಸೇನೇವ ಸಙ್ಗರೇ
ಅವಳ ಅಂಗಗಳ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನ ವಸ್ತುಗಳ ಗೊಂದಲದಿಂದ, ನನ್ನ ಸ್ಥಿರವಾದ ದೃಷ್ಟಿಯೂ ಕೂಡ ಯುದ್ಧದೊಳಗಿನ ಸೈನಿಕನಂತೆ ಅಚ್ಚರಿಯಿಂದ ಮುಸುಕಾಗಿಬಿಟ್ಟಿತು.
ಪ್ರೋಹ್ಯನ್ತೇ ಯನ್ತ್ರವಚ್ ಛೈಲಾ ನಿಪತನ್ತಿ ನಭಶ್ಚರಾಃ । ಲುಠನ್ತ್ಯ್ ಅಮರಗೇಹಾನಿ ಚಲೇ ತದ್ದೇಹದರ್ಪಣೇ
ಪರ್ವತಗಳು ಯಂತ್ರದಂತೆ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದುಹೋಗುತ್ತವೆ; ಅವಳ ದೇಹದ ಕನ್ನಡಿ ಕದಲಿದಾಗ ದೇವತೆಗಳ ಮನೆಗಳು ಉರುಳುತ್ತಾ ಬಿದ್ದಾಡುತ್ತವೆ.
ಮೇರವḫ ಪರ್ಣವದ್ ವ್ಯೂಢಾ ಮಲಯಾḫ ಪಲ್ಲವಾ ಇವ । ಹಿಮಾದ್ರಯೋ ಹಿಮಕಣಾ ಇವೋರ್ವ್ಯೋ ಽಬ್ದಲತಾ ಇವ
ಮೇರುಪರ್ವತಗಳು ಎಲೆಗಳಂತೆ ಸಾಲಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ, ಮಲಯಪರ್ವತಗಳು ಹಸಿರು ಮೊಗ್ಗಿನಂತೆ, ಹಿಮಾಲಯಗಳು ಹಿಮದ ಗುಡ್ಡಗಳಂತೆ, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗವು ಸಮುದ್ರದ ಹಾರಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.
ಸಹ್ಯಾ ಮಹ್ಯಾಮ್ ಇವ ಖಗಾ ವಿನ್ಧ್ಯಾ ವಿದ್ಯಾಧರಾ ಇವ । ಋಕ್ಷವನ್ತೋ ಭ್ರಮನ್ತೋ ಽನ್ತರ್ ಆಸನ್ ಹಂಸಾ ಇವಾಮ್ಬರೇ
ಸಹ್ಯ ಪರ್ವತಗಳು ಹಕ್ಕಿಗಳಂತೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು, ವಿಂಧ್ಯ ಪರ್ವತಗಳು ದೇವತೆಗಳ ನಿವಾಸಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು, ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿರುವ ಶಿಖರಗಳು ಆಕೆಯ ಒಳಗೆ ಹಂಸಗಳು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಾರುವಂತೆ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಿದ್ದವು.
ದ್ವೀಪಾನ್ಯ್ ಅಪಿ ತೃಣಾನೀವ ಸಮುದ್ರಾ ವಲಯಾ ಇವ । ಸುರಲೋಕಾಲಯಾḫ ಪದ್ಮಾ ಆಸಂಸ್ ತದ್ದೇಹವಾರಿಣಿ
ದ್ವೀಪಗಳು ಹುಲ್ಲಿನ ತಂತಿಗಳಂತೆ, ಸಮುದ್ರಗಳು ವಲಯಗಳಂತೆ, ದೇವತೆಗಳ ನಿವಾಸಗಳು ಆಕೆಯ ದೇಹದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೇಲುವ ಕಮಲಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು.
ವಿಶದಾಕಾಶಸಙ್ಕಾಶೇ ಸ್ವಪ್ನಾಞ್ಜನಪುರೋಪಮೇ । ಅಙ್ಗೇ ತಸ್ಯಾ ಬೃಹಜ್ಜಙ್ಘೇ ಪಿಣ್ಡಾದರ್ಶಸಮತ್ವಿಷಿ
ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಆಕಾಶದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿರುವ ಆಕೆಯ ವಿಶಾಲವಾದ ಜಂಘೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕನಸಿನ ನಗರಿಯಂತೆ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದಂತೆ, ಗುಂಪುಗಳು ಸ್ಫಟಿಕದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿವೆ.
ವಿನ್ಧ್ಯೋ ನೃತ್ಯತಿ ಕಾಞ್ಚನಾಚಲವನೇ ಸಹ್ಯಶ್ ಚ ಮಹ್ಯಾಂ ಗಿರಿẖ ಕೈಲಾಸೋ ಮಲಯೋ ಮಹೇನ್ದ್ರಶಿಖರೇ ಕ್ರೌಞ್ಚಾಚಲೇ ಮನ್ದರಃ । ಗೋಕರ್ಣೋ ಗಗನಾಙ್ಗನೇ ವಸುಮತೀ ವಿದ್ಯಾಧರಾಣಾಂ ಪುರೇ ಸರ್ವಾ ಜಙ್ಗಮತಾಂ ಗತಾ ವನಭುವಸ್ ತಸ್ಯಾಶ್ ಶರೀರೇ ತದಾ
ವಿಂಧ್ಯ ಪರ್ವತವು ಬಂಗಾರದ ಪರ್ವತವನಗಳಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು, ಸಹ್ಯ ಪರ್ವತವು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ಕೈಲಾಸ, ಮಲಯ, ಮಹೇಂದ್ರ ಪರ್ವತಗಳು ತಮ್ಮ ಶಿಖರಗಳಲ್ಲಿ, ಕ್ರೌಂಚ, ಮಂದರ ಪರ್ವತಗಳು, ಗೋಕರ್ನವು ಆಕಾಶದ ವಿಶಾಲತೆಯಲ್ಲಿ, vasumatī ದೇವತೆಗಳ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ—ಎಲ್ಲಾ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಭೂಭಾಗಗಳು ಆಕೆಯ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದವು.
ಅಬ್ಧಿರ್ ನೃತ್ಯತಿ ಪರ್ವತೇ ಗಿರಿರ್ ಅಪಿ ಪ್ರೋಚ್ಚೈರ್ ನಭẖಕೋಟರೇ ವ್ಯೋಮಾಪೀನ್ದುದಿವಾಕರರ್ಕ್ಷವಲಿತಂ ಭೂಮೇರ್ ಅಧಸ್ತಾದ್ ಗತಮ್ । ಸದ್ವೀಪಾಚಲಪತ್ತನೋ ವನಗಣḫ ಪ್ರೋತ್ಕೀರ್ಣಪುಷ್ಪೋ ದಿವಿ ವ್ಯಾಲೋಲಂ ಜಗದ್ ಅಮ್ಬುಧಾವ್ ಇವ ತೃಣಂ ದಿಕ್ಚಕ್ರಕೇ ಭ್ರಾಮ್ಯತಿ
ವ್ಯೋಮ್ನಿ ಭ್ರಮನ್ತಿ ಗಿರಯೋ ಽಮ್ಬುಧಯೋ ದಿಗನ್ತಲೋಕಾನ್ತರಾಣಿ ಪುರಪತ್ತನಮಣ್ಡಲಾನಿ । ನದ್ಯಸ್ ಸರಾಂಸಿ ಮಕುರಾನ್ತರ್ ಅಶೇಷಬದ್ಧವಾತಾವಕೀರ್ಣತೃಣಪರ್ಣಗಣಕ್ರಮೇಣ
ಪರ್ವತಗಳು, ಸಮುದ್ರಗಳು, ದಿಕ್ಕುಗಳ ಗಡಿ ಮತ್ತು ಲೋಕಗಳ ನಡುವಿನ ಸ್ಥಳಗಳು, ನಗರಗಳ ವಲಯಗಳು — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ತಿರುಗುತ್ತಿವೆ. ನದಿಗಳು, ಸರೋವರಗಳು, ಕೆರೆಗಳು, ಗಾಳಿಯಿಂದ ಹಬ್ಬಿದ ಹುಲ್ಲು ಮತ್ತು ಎಲೆಗಳ ಗುಂಪುಗಳೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹರಡುತ್ತಿವೆ.
ಮತ್ಸ್ಯಾಶ್ ಚರನ್ತಿ ಚ ಮರೌ ವರವಾರಿಣೀವ ವ್ಯೋಮ್ನಿ ಸ್ಥಿರಾಣಿ ನಗರಾಣಿ ಭುವೀವ ಭಾನ್ತಿ । ಖೇ ಭೂರ್ ಅಧೋ ಗಗನಮ್ ಅಕ್ಷಯವಾರಿವಾಹಮ್ ಉತ್ಪಾತವಾತಪರಿವೃತ್ತಗಿರಿಸ್ಥಿತಂ ತತ್
ಮೀನಗಳು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ನದಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಈಜುತ್ತಿವೆ. ನಗರಗಳು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಇರುವಂತೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಭೂಮಿ ಕೆಳಗಡೆ ಇದೆ, ಆಕಾಶದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗದ ನೀರು ತುಂಬಿದೆ. ಬಿರುಗಾಳಿಯಿಂದ ಪರ್ವತಗಳು ತಿರುಗುತ್ತಾ ಅದರಲ್ಲಿ ನಿಂತಿವೆ.
ಋಕ್ಷೋತ್ಕರೋ ಭ್ರಮತಿ ದೀಪಸಹಸ್ರಯನ್ತ್ರಚಕ್ರಭ್ರಮೇಣ ಮಣಿವರ್ಷಣಮೇಘಚಾರುಃ । ಅನ್ತರ್ ಬಹಿಶ್ ಚ ಚಕಿತೈḫ ಪ್ರಣಯೇನ ಮುಕ್ತಂ ವಿದ್ಯಾಧರಾಮರಗಣೈರ್ ಇವ ಪುಷ್ಪವರ್ಷಮ್
ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಗುಂಪು ಸಾವಿರದೀಪಗಳ ಯಂತ್ರಚಕ್ರದಂತೆ ತಿರುಗುತ್ತಿದೆ, ಅದು ಮುತ್ತಿನಂತೆ ಮಳೆಯುವ ಮೋಡದಂತೆ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ. ಒಳಗೆಯೂ ಹೊರಗೆಯೂ, ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಹಾಗೂ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ, ವಿದ್ಯಾಧರರು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳು ಹೂವಿನ ಮಳೆಯನ್ನೆರೆಯುವಂತೆ ಅದು ಹರಡುತ್ತದೆ.
ಸಂಹಾರಸರ್ಗನಿಚಯಾ ದಿನರಾತ್ರಿಭಾಗೇ ಬಿನ್ದೂಪಮಾ ರಜನಯೋ ದಿವಸೋತ್ಕರಾಶ್ ಚ । ಕೃಷ್ಣಾಸ್ ಸಿತಾಶ್ ಚ ಪರಿತೋ ಽಮಲಶುಕ್ಲಕೃಷ್ಣಸ್ವಾದರ್ಶಮಣ್ಡಲವದ್ ಆಕುಲಮ್ ಉಲ್ಲಸನ್ತಿ
ವಿನಾಶ ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಯ ಚಕ್ರಗಳು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹನಿ ಹನಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತವೆ; ರಾತ್ರಿ ಗಿಡುಗುಗಳಂತೆ, ಹಗಲು ಕಿರಣಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಬೆರೆತು, ದೂಷಣೆಯಿಲ್ಲದ ಬಿಳಿ-ಕಪ್ಪು ಕನ್ನಡಿಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದಂತೆ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತವೆ.
ರತ್ನಾನಿ ಭಾಸ್ಕರನಿಶಾಕರಮಣ್ಡಲಾನಿ ತಾರೋತ್ಕರಾಸ್ ತರಲಕಾನ್ತಿಭೃತಶ್ ಚ ಹಾರಾಃ । ಸ್ವಚ್ಛಾಮ್ಬರಾಣಿ ವಲಿತಾನಿ ಮಹಾಮ್ಬರಾಣಿ ಕುರ್ವನ್ತ್ಯ್ ಅನಾರತಮ್ ಅನಲ್ಪಮ್ ಅಲಾತಲೇಖಾಃ
ಮುತ್ತುಗಳು, ಸೂರ್ಯಚಂದ್ರರ ವಲಯಗಳು, ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಗುಂಪುಗಳು, ಮಿಂಚುವ ಹಾರಗಳು, ಪಾರದರ್ಶಕ ವಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ, ಮಡಚಿದ ಆಕಾಶಗಳು — ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅನೇಕ ಬೆಂಕಿಯ ಗುರುತುಗಳಂತೆ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ.
ಕಲ್ಪಾನ್ತಕಾಲವಿಲುಠತ್ತ್ರಿಜಗನ್ಮಣೀನಿ ವ್ಯಾವರ್ತನೈರ್ ಝಗಿತಿಜಾತಝಣಜ್ಝಣಾನಿ । ತೇಜಾಂಸಿ ಸನ್ತತತಯೋರ್ಧ್ವಮ್ ಅಧಶ್ ಚ ಯಾನ್ತಿ ನಾನಾವಿಧಾನಿ ಗುಣವನ್ತಿ ವಿಭೂಷಣಾನಿ
ಯುಗಾಂತ್ಯದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ರತ್ನಗಳು ತಿರುಗಾಡುತ್ತಾ ನಿರಂತರ ಘೋಷವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಶಕ್ತಿಗಳು ಸದಾ ಮೇಲೂ ಕೆಳಗೂ ಚಲಿಸಿ, ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆಭರಣಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ.
ಸಙ್ಗ್ರಾಮಮತ್ತಭಟಖಡ್ಗಮರೀಚಿವೀಚಿಶ್ಯಾಮಾಯಮಾನಸಕಲಾತಪವಾಸರಾಣಾಮ್ । ವ್ಯಾವೃತ್ತಿಭಿರ್ ವಿಲುಠತಾಮ್ ಅಪಿ ಸುಸ್ಥಿರಾಣಾಮ್ ಆಕರ್ಣ್ಯತೇ ಕಲಕಲೋ ಜನಮಣ್ಡಲಾನಾಮ್
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮತ್ತಾದ ಯೋಧರ ಕತ್ತಿಗಳ ತೊರೆಗಳು ಕಪ್ಪಾಗಿ ಮಿಂಚುತ್ತಾ, ಸ್ಥಿರವಾದವರ ನಡುವೆ ಕೂಡ ಜನಸಮೂಹಗಳ ಸದ್ದು ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ; ಅವರ ತಿರುಗಾಟದಿಂದ ಗದ್ದಲವು ಎದ್ದಿರುತ್ತದೆ.
ಬ್ರಹ್ಮೇನ್ದ್ರವಿಷ್ಣುಹರವಹ್ನಿರವೀನ್ದುಪೂರ್ವಾ ದೇವಾಸುರಾḫ ಪರಿವಿವೃತ್ತಿಭಿರ್ ಆಪತನ್ತಃ । ಅನ್ಯೋಽನ್ಯಮ್ ಏವ ವಿವಿಧಾ ಉಪಯಾನ್ತಿ ಯಾನ್ತಿ ವಾತಾವಧೂತಮಷಕಾಶನಿವಿಭ್ರಮೇಣ
ಬ್ರಹ್ಮ, ಇಂದ್ರ, ವಿಷ್ಣು, ಶಿವ, ಅಗ್ನಿ, ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದಾನವರು—ಇವರು ಎಲ್ಲರೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಎದುರುಮುಗಿದು, ಬರುವುದು ಹೋಗುವುದು ಮಾಡುತ್ತಾ, ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡು ಹಾರುವ ಸೊಪ್ಪು ಹುಳುಗಳ ಗುಂಪಿನಂತೆ ಚಲಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಸಂಹಾರಸರ್ಗಸುಖದುẖಖಭವಾಭವೇಹಾನೀಹಾನಿಷೇಧವಿಧಿಜನ್ಮಮೃತಿಭ್ರಮಾದ್ಯಾಃ । ಸಾರ್ಧಂ ಪೃಥಕ್ ಚ ವಿಲಸನ್ತಿ ಸದೈವ ಸರ್ವೇ ವ್ಯಾಮಿಶ್ರತಾಮ್ ಉಪಗತಾ ಅಪಿ ತತ್ರ ಭಾವಾಃ
ವಿನಾಶ, ಸೃಷ್ಟಿ, ಸಂತೋಷ, ದುಃಖ, ಇರುವಿಕೆ, ಇಲ್ಲದಿಕೆ, ಪ್ರಯತ್ನ, ನಿರ್ಗಮನೆ, ನಿಷೇಧ, ವಿಧಿ, ಹುಟ್ಟು, ಸಾವು, ಮೋಹ—ಇವು ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದಾಗಿ, ಬೇರ್ಪಟ್ಟಾಗಿಯೂ ಸದಾ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ; ಒಂದಾದರೂ ಬೆರೆತರೂ, ಅವುಗಳ ಸ್ವಭಾವಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತವೆ.
ಭಾವೋದ್ಭವಸ್ಥಿತಿವಿಪತ್ಕರಣಭ್ರಮಾಣಾಂ ಸಂಹಾರಸರ್ಗಭುವನಾವನಿವಿಭ್ರಮಾಣಾಮ್ । ಮಿಥ್ಯೈವ ಖೇ ಪ್ರಕಚತಾಂ ಖಶರೀರಕಾಣಾಂ ಸಂಲಕ್ಷ್ಯತೇ ಽತ್ರ ನ ಮನಾಗ್ ಅಪಿ ನಾಮ ಸಙ್ಖ್ಯಾ
ಸ್ಥಿತಿಗಳ ಉದಯ, ಉಳಿವಿನೂ, ನಾಶವೂ, ಕಾರಣಗಳ ಗೊಂದಲ, ಲೋಕಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ವಿನಾಶ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಆಕಾಶದಂತೆ ಹಗುರವಾದ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಭ್ರಮೆಯಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ; ಇಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಎಣಿಕೆ ಅಥವಾ ಹೆಸರುಗಳಿಗೂ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಇಲ್ಲ.
ಉತ್ಪಾತಶಾನ್ತಿಮರಣೋತ್ಸವಯುದ್ಧಸಾಮ್ಯವಿದ್ವೇಷರಾಗಭಯವಿಶ್ವಸನಾದಿ ತತ್ರ । ಏಕತ್ರ ಕೋಶ ಇವ ರತ್ನಚಯೋ ವಿಭಾತಿ ನಾನಾರಸಾಪ್ರತಿಘಸರ್ಗಪರಮ್ಪರಂ ತತ್
ಅಪಾಯ, ಶಾಂತಿ, ಸಾವು, ಹಬ್ಬ, ಯುದ್ಧ, ಸಮತೆ, ಶತ್ರುತ್ವ, ಆಸಕ್ತಿ, ಭಯ, ನಂಬಿಕೆ—ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ರತ್ನಗಳ ಭಂಡಾರದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತವೆ; ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರುಚಿಗಳ ಅನಂತರಾವಳಿ ಯಾವ ತಡೆಯೂ ಇಲ್ಲದೆ ಹರಿದುಹೋಗುತ್ತದೆ.
ತಸ್ಯಾಶ್ ಚಿದಮ್ಬರಮಯೇ ವಪುಷಿ ಸ್ವಭಾವಭೂತಾಸ್ ಸ್ಫುಟಾನುಭವಭಾವಜಗದ್ವ್ಯವಸ್ಥಾಃ । ಸರ್ಗಕ್ಷಯಾ ಮಲಿನದೃಕ್ಕಲಿತಾಮ್ಬರಸ್ಥಕೇಶೋಣ್ಡುಕಸ್ಫುರಣವತ್ ಪರಿತಸ್ ಸ್ಫುರನ್ತಿ
ಆ ಚೈತನ್ಯಾಕಾಶದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಅದರ ಸ್ವಭಾವವಾಗಿರುವ ಜಗತ್ತಿನ ಸ್ಪಷ್ಟ ಅನುಭವಗಳೂ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತವೆ. ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಲಯದಿಂದ ಮಸುಕಾದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಧೂಳಿನ ಕಣಗಳು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುವಂತೆ, ಅವು ಸುತ್ತಲೂ ಹೊಳೆಯುತ್ತವೆ.
ಜಗತ್ ಸಙ್ಕ್ಸುಬ್ಧಮ್ ಅಕ್ಷುಬ್ಧಂ ದೃಶ್ಯತೇ ಽಸ್ಥಿತಿಸಂಸ್ಥಿತಿ । ಸಞ್ಚಾಲ್ಯಮಾನಮಕುರಪ್ರತಿಬಿಮ್ಬ ಇವ ಸ್ಥಿತಮ್
ಈ ಜಗತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಚಂಚಲವಾಗಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಚಲಿಸುವ ಕೋತಿಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವು ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವಂತೆ, ಆದರೆ ನಿಜವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅಚಲವಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ.
ನೃತ್ತಸ್ಥಪೂತಾ ಅಪ್ಯ್ ಅನ್ತರ್ ಜಗದರ್ಥಾḫ ಪ್ರತಿಕ್ಷಣಮ್ । ಸ್ಥಿತಿಂ ತ್ಯಜನ್ತಿ ಗೃಹ್ಣನ್ತಿ ಬಾಲಸಙ್ಕಲ್ಪಸರ್ಗವತ್
ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯಿಸುವಂತೆಯೂ, ನಿಂತಂತೆಯೂ, ಶುದ್ಧವಾಗಿರುವಂತೆಯೂ ಕಾಣುವ ಜಗತ್ತಿನ ವಸ್ತುಗಳು ಪ್ರತಿಕ್ಷಣವೂ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಮಕ್ಕಳ ಕಲ್ಪನೆಯ ಸೃಷ್ಟಿಯಂತೆ ಆಗುತ್ತದೆ.
ಕ್ರಿಯಾಶಕ್ತಿಶರೀರೇ ಽನ್ತḫ ಪೂಯಮಾನಾ ಅನಾರತಮ್ । ರಾಶೀಭೂಯ ವಿಶೀರ್ಯನ್ತೇ ಜಗನ್ಮುದ್ಗಕಣೋತ್ಕರಾಃ
ಕ್ರಿಯಾಶಕ್ತಿಯ ದೇಹದೊಳಗೆ, ಸದಾ ಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ, ಜಗತ್ತಿನ ಗುಂಪುಗಳು ಹಿಟ್ಟಿನ ದಣ್ನಿನ ರಾಶಿಗಳಂತೆ ಸೇರಿ, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಚದುರುತ್ತಾ ಇರುತ್ತವೆ.
ಕ್ಷಣಮ್ ಆಲಕ್ಷ್ಯತೇ ಕಿಞ್ಚಿನ್ ನ ಕಿಞ್ಚಿದ್ ಅಪಿ ಸಾ ಕ್ಷಣಮ್ । ಕ್ಷಣಮ್ ಅಙ್ಗುಷ್ಠಮಾತ್ರೈವ ಕ್ಷಣಮ್ ಆಕಾಶಪೂರಿಣೀ
ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಅವಳು ಏನೋ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಕ್ಷಣ ಏನೂ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಅವಳು ಬೆರಳಿನಷ್ಟು ಸಣ್ಣಳಾಗಿರುತ್ತಾಳೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಕ್ಷಣ ಆಕಾಶವನ್ನೆಲ್ಲ ತುಂಬಿದಂತಾಗಿರುತ್ತಾಳೆ.
ಯಸ್ಮಾತ್ ಸಾ ಕಲನಾ ದೇವೀ ಸಂವಿಚ್ಛಕ್ತಿರ್ ಜಗನ್ಮಯೀ । ಅನನ್ತಾ ಪರಮಾಕಾಶಕೋಶಶುದ್ಧಶರೀರಿಣೀ
ಯಾಕೆಂದರೆ ಆಕೆಯೇ ಅಳೆಯುವ ಶಕ್ತಿ, ಆ ದೇವಿ, ಜಗತ್ತನ್ನೆಲ್ಲ ಆವರಿಸಿರುವ ಚೈತನ್ಯ ಶಕ್ತಿ. ಅವಳು ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದವಳು, ಪರಮ ಆಕಾಶದಂತೆ ಶುದ್ಧವಾದ ದೇಹವಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.
ಸಮುದ್ರವು ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಕುಣಿಯುತ್ತದೆ, ಪರ್ವತವು ಆಕಾಶದೊಳಗೆ ಎತ್ತರವಾಗಿ ಎದ್ದು ನಿಂತಿದೆ. ಆಕಾಶವು ಚಂದ್ರನು, ಸೂರ್ಯನು ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಭೂಮಿ ಕೆಳಗಡೆ ಇದೆ. ದ್ವೀಪಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು, ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಡುಗಳು ಹೂವುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ತಿರುಗುತ್ತಿವೆ. ಈ ಜಗತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲಿನ ತುದಿಯಂತೆ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತಿರುವಂತೆ ತಿರುಗುತ್ತಿದೆ.