ತತಸ್ ತ್ರಿಶೂಲನಯನೈರ್ ಮಯಾ ರುದ್ರೋ ಽಯಮ್ ಇತ್ಯ್ ಅಸೌ । ದೂರಾದ್ ಏವ ಪರಿಜ್ಞಾಯ ಪರಮೇಶೋ ನಮಸ್ಕೃತಃ
ನಾನು ದೂರದಿಂದಲೇ ಮುರುಡಿದ ತ್ರಿಶೂಲ ಮತ್ತು ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, 'ಇವನು ರುದ್ರನು' ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿ, ಪರಮೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದೆ.
ಕಿಂ ಸ ತಾದೃಗ್ವಿಧೋ ರುದ್ರẖ ಕಿಂ ಕೃಷ್ಣẖ ಕಿಂ ಮಹಾಕೃತಿಃ । ಕಿಂ ಪಞ್ಚವದನẖ ಕಸ್ಮಾದ್ ದಶಬಾಹುẖ ಕ್ವ ತಿಷ್ಠತಿ
ಅಂತಹ ರೂಪದ ರುದ್ರನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಇದ್ದಾನೆಯಾ? ಅವನು ಕಪ್ಪನೆ? ಅವನು ದೊಡ್ಡ ಮೈಯವನಾ? ಅವನಿಗೆ ಐದು ಮುಖಗಳು ಏಕೆ? ಹತ್ತು ಕೈಗಳು ಏಕೆ? ಅವನು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ?
ಕಿಂ ತ್ರಿನೇತ್ರẖ ಕಿಮ್ ಉಗ್ರಾತ್ಮಾ ಕಿಮ್ ಏಕẖ ಕಿಂಪ್ರಯೋಜನಃ । ಕೇನೇರಿತẖ ಕಿಮ್ ಅಕರೋತ್ ಕ್ವಾಯಾಸೀದ್ ವದ ಮೇ ಮುನೇ
ಏನು ಈ ಮೂವರು ಕಣ್ಣುಗಳವನು? ಯಾರು ಈ ಭಯಂಕರ ಮನಸ್ಸಿನವನು? ಯಾರು ಈ ಒಬ್ಬನೇ ಇರುವವನು, ಅವನ ಉದ್ದೇಶವೇನು? ಅವನಿಗೆ ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಮಾಡಿಸಲು ಯಾರು ಕಾರಣ? ಅವನು ಏನು ಮಾಡಿದನು, ಎಲ್ಲಿ ಇದ್ದನು? ಮಹರ್ಷಿಯೇ, ದಯವಿಟ್ಟು ನನಗೆ ಹೇಳಿ.
ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ರುದ್ರನಾಮಾಸಾವ್ ಅಹಙ್ಕಾರಸ್ ತಥೋತ್ಥಿತಃ । ವಿಷಮೈಕಾಭಿಮಾನಾತ್ಮಾ ಮೂರ್ತಿರ್ ಅಸ್ಯಾಮಲಂ ನಭಃ
ಓ ಕಾಕುತ್ಥ್ಸ್ತ, 'ರುದ್ರ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವನು ಈ ಅಹಂಕಾರವೇ ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ಸ್ವಭಾವವೇ 'ನಾನು ಒಬ್ಬನೇ' ಎಂಬ ಗರ್ವದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಅವನ ರೂಪವು ಮಲಿನತೆ ಇಲ್ಲದ ಆಕಾಶದಂತಿದೆ.
ವ್ಯೋಮಾಕೃತಿಸ್ ಸ ಭಗವಾನ್ ವ್ಯೋಮವರ್ಣಾಮಲೋ ಮಹಾನ್ । ಚಿದ್ವ್ಯೋಮಮಾತ್ರಸಾರತ್ವಾದ್ ಆಕಾಶಾತ್ಮಾ ಸ ಉಚ್ಯತೇ
ಆ ಭಗವಂತನು ಆಕಾಶದ ರೂಪವನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ, ಆಕಾಶದಂತೆ ವಿಶಾಲವೂ ಶುದ್ಧವೂ ಇದ್ದಾನೆ. ಅವನ ಸತ್ವವೇ ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದರಿಂದ ಅವನನ್ನು 'ಆಕಾಶಸ್ವರೂಪಿ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಸರ್ವಭೂತಾತ್ಮಭೂತತ್ವಾತ್ ಸರ್ವಗತ್ವಾನ್ ಮಹಾಕೃತಿಃ । ಯಾನಿ ತಸ್ಯಾನುಷಕ್ತಾನಿ ಪಞ್ಚಜ್ಞಾನೇನ್ದ್ರಿಯಾಣ್ಯ್ ಅಲಮ್
ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಆತ್ಮನಾದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಅವನ ರೂಪವು ಮಹತ್ತರವಾಗಿದೆ. ಅವನೊಡನೆ ಸೇರಿರುವ ಐದು ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳೇ ಅವನ ಮುಖಗಳಾಗಿವೆ.
ತಾನಿ ತಸ್ಯ ಮುಖಾನ್ಯ್ ಆಹುಸ್ ತಪದ್ರೂಪಾಣಿ ಸರ್ವತಃ । ಕರ್ಮೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ವಿಷಯಾಸ್ ತೇ ಹಿ ತಸ್ಯ ಭುಜಾ ದಶ
ಅವನಿಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ತಪಸ್ಸಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವವು ಅವನ ಮುಖಗಳೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡುವ ಅಂಗಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿಷಯಗಳು ಅವನ ಹತ್ತು ಕೈಗಳಾಗಿವೆ.
ಸರ್ವಭೂತಭರೈಸ್ ಸಾರ್ಧಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಪರಮ್ ಏಯುಷಾ । ಯದಾಸೌ ಸಮ್ಪರಿತ್ಯಕ್ತಸ್ ತದಾಸೌ ಮೂರ್ತಿಮ್ ಆಗತಃ
ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಭಾರಗಳೊಂದಿಗೆ, ಪರಮ ಬ್ರಹ್ಮನೊಂದಿಗೆ, ಅವನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಆಗ ಅವನು ಒಂದು ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಸ ಚಾಕಾಶೈಕರೂಪಾತ್ಮಾ ನಾಸ್ತಿ ತಸ್ಯ ಹಿ ಸಾಕೃತಿಃ । ತಥಾ ದೃಶ್ಯತ ಏವಾಸೌ ಭ್ರಾನ್ತಿಮಾತ್ರಂ ನ ಮೂರ್ತಿಮಾನ್
ಆತನ ಸ್ವರೂಪವು ಆಕಾಶದಂತಿದ್ದು, ಅವನಿಗೆ ನಿಜವಾದ ರೂಪವಿಲ್ಲ. ಅವನು ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಭ್ರಮೆ, ನಿಜವಾಗಿ ಅವನು ರೂಪವಂತನಲ್ಲ.
ಚಿದಾಕಾಶಗತೇ ಸ್ಫಾರೇ ಭೂತಾಕಾಶೇ ಸ ತಿಷ್ಠತಿ । ದೇಹೇ ಚ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ನಿತ್ಯಂ ವಾಯುರ್ ಇವೇಶ್ವರಃ
ಅವನು ಚೈತನ್ಯ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುವವನು, ಭೌತಿಕ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿಯೂ ಇದ್ದಾನೆ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ದೇಹದಲ್ಲಿಯೂ ಸದಾ ವಾಯುವಿನಂತೆ ಇರುವವನು.
ಸರ್ವಭೂತಪರಿತ್ಯಕ್ತಸ್ ತಸ್ಮಿನ್ ಕಾಲೇ ಖಮೂರ್ತಿಮಾನ್ । ಕ್ಷೋಭಮ್ ಏತ್ಯ ಕ್ಷಣಂ ಕ್ಷೀಣḫ ಪರಮಾಂ ಶಾನ್ತಿಮ್ ಏಷ್ಯತಿ
ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶದ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದವನು, ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಅಶಾಂತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಪರಮ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.
ಯೇ ಗುಣಾ ಯೇ ತ್ರಯẖ ಕಾಲಾಶ್ ಚಿತ್ತಾಹಙ್ಕಾರಬುದ್ಧಯಃ । ಪ್ರಣವಸ್ಯ ಚ ಯೇ ವರ್ಣಾ ಯೇ ಚ ವೇದಾಸ್ ತಥಾ ತ್ರಯಃ
ಯಾವ ಗುಣಗಳು, ಮೂರು ಕಾಲಗಳು, ಮನಸ್ಸು, ಅಹಂಕಾರ, ಬುದ್ಧಿ, ಓಂ ಎಂಬ ಪ್ರಣವದ ಅಕ್ಷರಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರು ವೇದಗಳು ಇದ್ದವೆಯೋ—
ರುದ್ರಸ್ಯ ತಸ್ಯ ತೇ ನೇತ್ರಸನ್ನಿವೇಶೇನ ಸಂಸ್ಥಿತಾಃ । ತ್ರಿಶೂಲಂ ತೇನ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಂ ಗೃಹೀತಂ ಕರಕೋಟರೇ
ಅವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಆ ರುದ್ರನ ಕಣ್ಣಿನ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿವೆ; ಅವನಿಂದಲೇ ತ್ರಿಶೂಲದ ಮೂಲಕ ಮೂರು ಲೋಕಗಳು ಅವನ ಕೈಯೊಳಗೆ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
ಯಸ್ಮಾತ್ ತದ್ವ್ಯತಿರೇಕೇಣ ಸರ್ವಭೂತಗಣೇಷ್ವ್ ಅಪಿ । ಅನ್ಯನ್ ನ ವಿದ್ಯತೇ ಕಿಞ್ಚಿದ್ ದೇಹಾತ್ಮೈವ ತತಸ್ ಸ್ಥಿತಃ
ಆದ್ದರಿಂದ, ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ; ಹೀಗಾಗಿ ದೇಹದ ಆತ್ಮನೇ ಉಳಿದಿರುವುದು.
ಸರ್ಗಸತ್ತೋಪಲಮ್ಭಾತ್ಮಾ ಸ್ವಭಾವೋ ಽಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಜನಮ್ । ಈರಿತಶ್ ಶಿವರೂಪೇಣ ಚಿನ್ಮಾತ್ರಾಕಾಶರೂಪಿಣಾ
ಈತನ ಸ್ವಭಾವವೇ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನೂ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನೂ ಅರಿಯುವುದು; ಇದೇ ಅವನ ಉದ್ದೇಶ. ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯ ಮತ್ತು ಆಕಾಶದ ಸ್ವರೂಪನಾದ ಶಿವನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ತೇನೈವ ಚ ನಿಗೀರ್ಣಸ್ ಸನ್ ಪರಮಾಂ ಶಾನ್ತಿಮ್ ಏಷ್ಯತಿ । ನಿರ್ಮಲಾಕಾಶರೂಪಾತ್ಮಾ ಕೃಷ್ಣ ಇತ್ಯ್ ಏಷ ಈಶ್ವರಃ
ಅದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತನ್ನೊಳಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು, ಅವನು ಪರಮ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ಸ್ವರೂಪವು ನಿರ್ಮಲವಾದ ಆಕಾಶದಂತಿದೆ—ಇವನೇ ಕೃಷ್ಣನು, ಈಶ್ವರನು.
ಕೃತ್ವಾಕಲ್ಪಂ ಜಗತ್ ಸರ್ವಂ ತತ್ ಪೀತ್ವೈಕಾರ್ಣವಂ ತದಾ । ಸಮ್ಪ್ರಯಾತಿ ಪರಾಂ ಶಾನ್ತಿಮ್ ಅಭೂಯಸ್ಸನ್ನಿವೃತ್ತಯೇ
ಅವನು ಈ ಜಗತ್ತನ್ನೆಲ್ಲ ಒಂದೇ ಯುಗವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಅದನ್ನು ಒಂದು ಮಹಾಸಾಗರದೊಳಗೆ ಹೀರಿಕೊಂಡು, ಪರಮ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ.
ಅನನ್ತರಂ ಮಯಾ ದೃಷ್ಟಸ್ ತತ್ರಾಸೌ ಯಾವದ್ ಉದ್ಯಮಾತ್ । ಪ್ರವೃತ್ತḫ ಪ್ರಾಣವೇಗೇನ ತಮ್ ಆಕ್ರಷ್ಟುಂ ಮಹಾರ್ಣವಮ್
ಅದಾದ ಮೇಲೆ, ನಾನು ಅವನನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ನೋಡಿದೆ; ಅವನು ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತ, ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಆ ಮಹಾಸಾಗರವನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಸೆಳೆಯಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದನು.
ಅಥ ತಸ್ಯ ಮುಖಂ ಸ್ಫಾರಂ ಜ್ವಾಲಾಮಾಲಾಕುಲಾನ್ತರಮ್ । ಪ್ರಾಣಕೃಷ್ಟೋ ಮಹಾಮ್ಭೋಧಿರ್ ವಾಡವಾಗ್ನಿಮ್ ಇವಾವಿಶತ್
ಆ ಜೀವಶಕ್ತಿ ಹೊರಗೆಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಆ ವಿಶಾಲವಾದ ಬಾಯಿ ಒಳಗೆ ಜ್ವಾಲೆಗಳ ಹಾರದಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಂಡು, ಮಹಾಸಾಗರದೊಳಗೆ ಅಗ್ನಿಯು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು.
ಸ ಏವ ವಾಡವೋ ಭೂತ್ವಾ ವಹ್ನಿರ್ ಆಕಲ್ಪಮ್ ಅರ್ಣವೇ । ಅಹಙ್ಕಾರḫ ಪಿಬತ್ಯ್ ಅಮ್ಬು ರುದ್ರಸ್ ಸರ್ವಂ ತು ತತ್ ತದಾ
ಆಗ ಆsame ಅಗ್ನಿ, ಸಾಗರದೊಳಗಿನ ಅಗ್ನಿಯಾಗಿ, ಯುಗಾಂತರಗಳವರೆಗೆ ಅಲ್ಲೇ ಉಳಿದು, ರುದ್ರನಾದ ಅಹಂಕಾರವು ಆ ಸಾಗರದ ನೀರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕುಡಿಯಿತು.
ಪಾತಾಲಮ್ ಇವ ಪಾನೀಯಂ ಸರ್ಪೋ ಬಿಲಮ್ ಇವ ಕ್ಷಣಾತ್ । ಚಣ್ಡವಾಯುರ್ ಇವಾಕಾಶಮ್ ಅವಿಶತ್ ತನ್ಮುಖಂ ಜವಾತ್
ಹಾಗೆ ನೀರು ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಂತೆ, ಹಾವು ತನ್ನ ಬಿಲಕ್ಕೆ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೋಗುವಂತೆ, ಭಯಾನಕವಾದ ಗಾಳಿ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಹಾರುವಂತೆ, ಅದು ಆ ಬಾಯಿಯೊಳಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು.
ಸಮುದೇತ್ಯಾಪಿಬದ್ ರುದ್ರಸ್ ಸ ಮುಹೂರ್ತೇನ ತತ್ಪಯಃ । ಕೃಷ್ಣಾಙ್ಗೋ ಽರ್ಕ ಇವ ಧ್ವಾನ್ತಂ ಸತ್ಸಮ್ಪರ್ಕ ಇವಾಗುಣಮ್
ಆ ರುದ್ರನು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಆ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿದು, ಕಪ್ಪು ಕಿರಣಗಳಿರುವ ಸೂರ್ಯನು ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಹಗುರವಾಗಿ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ಸಜ್ಜನರ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯವು ಪಾಪವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು.
ಆಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಪಾತಾಲಂ ಶಾನ್ತಂ ಶೂನ್ಯಮ್ ಅಥಾಭವತ್ । ರಜೋಧೂಮಾನಿಲಾಮ್ಭೋದಭೂತಮುಕ್ತಂ ಸಮಂ ನಭಃ
ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಿಂದ ಪಾತಾಳದವರೆಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಶಾಂತವಾಗಿತ್ತು, ಖಾಲಿಯಾಗಿತ್ತು; ಆಕಾಶವು ಧೂಳು, ಹೊಗೆ, ಗಾಳಿ, ನೀರು ಮತ್ತು ಇತರ ಭೂತಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮವಾಗಿತ್ತು.
ಕೇವಲಂ ತತ್ರ ದೃಶ್ಯನ್ತೇ ಚತ್ವಾರೋ ವ್ಯೋಮನಿರ್ಮಲಾಃ । ಇಮೇ ಪದಾರ್ಥಾ ನಿಸ್ಸ್ಪನ್ದಾಶ್ ಶೃಣು ತಾನ್ ರಘುನನ್ದನ
ಅಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ನಿರ್ಮಲವಾದ ರೂಪಗಳು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ; ಇವುಗಳು ಚಲನೆಯಿಲ್ಲದೆ ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿವೆ—ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಳು ರಘುವಂಶದ ಆನಂದ.
ಏಕಸ್ ತಾವದ್ ಅಸೌ ಮಧ್ಯೇ ರುದ್ರẖ ಕೃಷ್ಣಾಮ್ಬರಾಕೃತಿಃ । ನಿರಾಧಾರಸ್ ಸ್ಥಿತೋ ವ್ಯೋಮ್ನಿ ನಿಸ್ಸ್ಪನ್ದೋ ಽಮ್ಭೋಧಿಬಿಮ್ಬವತ್
ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ—ಮಳೆಮೋಡದಂತೆ ಕಪ್ಪಾಗಿರುವ ರುದ್ರನು, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಆಧಾರವಿಲ್ಲದೆ, ಚಲನೆಯಿಲ್ಲದೆ, ಸಮುದ್ರದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದಂತೆ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ.
ದ್ವಿತೀಯೋ ಽವಸ್ಥಿತೋ ದೂರೇ ಪೃಥ್ವ್ಯಾಕಾಶತಲೋಪಮಃ । ಭಾಗೋ ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಸದನಸ್ಯಾಧḫ ಪಾತಾಲಸಪ್ತಕಾತ್
ಎರಡನೆಯದು ದೂರದಲ್ಲಿ ಇದೆ, ಅದು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಂತೆ ಹಾಗೂ ಆಕಾಶದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ—ಅದು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ನಿವಾಸದ ಒಂದು ಭಾಗ, ಏಳುವ ಪಾತಾಳಗಳ ಕೆಳಗಡೆ ಇದೆ.
ಪಾತಾಲಭೂತಲದಿವಾಂ ಸಶೈಲೇನ್ದ್ರದಿವೌಕಸಾಮ್ । ವ್ಯಾಪ್ತಿḫ ಪಾರ್ಥಿವಭಾಗೇನ ಪಙ್ಕಮಾತ್ರಾತ್ಮನಾ ಮನಾಕ್
ಪಾತಾಳ, ಭೂಮಿ, ಆಕಾಶ, ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಆಕಾಶವಾಸಿಗಳೆಲ್ಲರೂ, ಭೂಮಿಯ ಅಂಶದಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿವೆ. ಅದು ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಕೆಸರಿನ ತುಂಡಿನಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಇದೆ.
ತೃತೀಯೋ ಽತ್ರ ಪದಾರ್ಥೋ ಽಭೂದ್ ಊರ್ಧ್ವಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಭಾಗಭೂಃ । ದೃಷ್ಟಿಕ್ಷಯಾತ್ ಸ ದೂರತ್ವಾಲ್ ಲಕ್ಷ್ಯತೇ ಗಗನಾಸಿತಃ
ಇಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಮೇಲಿನ ಭಾಗ, ಅಂದರೆ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಪ್ರದೇಶ. ನಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಅದು ದೂರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಕಾಣುವುದಕ್ಕೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅದು ಕಪ್ಪು ಆಕಾಶದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ದೂರವಿಶ್ಲಿಷ್ಟಯೋರ್ ಮಧ್ಯಂ ಯತ್ ತದ್ ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಖಣ್ಡಯೋಃ । ತದ್ ಆಕಾಶಮ್ ಅನಾದ್ಯನ್ತಂ ಬ್ರಹ್ಮ ನಿರ್ಮಲಮ್ ಆತತಮ್
ಆ ದೂರದ ಎರಡು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಜಾಗವೇ ಆಕಾಶ. ಅದು ಆರಂಭವೂ ಇಲ್ಲದ, ಅಂತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲದ, ಶುದ್ಧವಾದ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪ.
ಚತುರ್ಥೋ ಽಸೌ ಪದಾರ್ಥಸ್ ತು ತದಾ ಸಂಲಕ್ಷಿತೋ ಮಯಾ । ಚತುಷ್ಟಯಾದ್ ಋತೇ ನಾನ್ಯದ್ ಏತಸ್ಮಾದ್ ಏವ ಕಿಞ್ಚನ
ನಾನು ಆಗ ನಾಲ್ಕನೇ ಅಂಶವನ್ನೂ ನೋಡಿದೆ. ಈ ನಾಲ್ಕು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ.