ದೇಶಕಾಲಕ್ರಿಯಾದ್ರವ್ಯಶಬ್ದಾನಾಮ್ ಅರ್ಥವೇದನಮ್ । ಭವಿಷ್ಯತಿ ಸ್ವಯಮ್ ಅಸಾವ್ ಆಕಾಶವಿಶದೋ ಽಪಿ ಸನ್
ಆ ಅರಿವು ಸ್ವತಃ ಆಕಾಶದಂತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದರೂ, ಸ್ಥಳ, ಕಾಲ, ಕ್ರಿಯೆ, ವಸ್ತು, ಶಬ್ದ ಇವುಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಇತ್ಥಂ ಸ್ವಾನುಭವೇನೈಷ ವ್ಯೋಮ್ನ್ಯ್ ಏವ ವ್ಯೋಮರೂಪಧೃತ್ । ಆತಿವಾಹಿಕನಾಮಾನ್ತರ್ ದೇಹಸ್ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ ಚಿತಃ
ಈ ರೀತಿ, ತನ್ನ ಅನುಭವದಿಂದಲೇ, ಆ ಚಿತ್ ಆಕಾಶದಲ್ಲೇ ಆಕಾಶದ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಆತಿವಾಹಿಕ ಎಂಬ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದೇಹವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಏಷ ಏವ ಚಿರಂ ಕಾಲಂ ತತ್ರ ಭಾವನಯಾ ತಯಾ । ಗೃಹ್ಣಾತಿ ನಿಶ್ಚಯಂ ಪೂರ್ಣಮ್ ಆಧಿಭೌತಿಕಮ್ ಆತ್ಮನಃ
ಈ ಚೇತನವೇ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಬಹುಕಾಲ ಆ ಮನನದ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ದೇಹದ ಪೂರ್ಣ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
ವ್ಯೋಮ್ನಾ ವ್ಯೋಮ್ನ್ಯ್ ಏವ ರಚಿತೋ ನಿರ್ಮಲೇನೇತಿ ವಿಭ್ರಮಃ । ಅಸತಾಸತ್ ಸಮಾಸ್ತೀರ್ಣಂ ತಾಪನದ್ಯಾ ಜಲಂ ಯಥಾ
ಆತ್ಮವು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ, ಆಕಾಶದಿಂದ ನಿರ್ಮಲವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಒಂದು ಮೋಹವೇ; ಅದು ನಿಜ ಮತ್ತು ಅಸತ್ಯ ಎರಡರ ಮೇಲೂ ಹಬ್ಬಿದ ಮೃಗಜಲದಂತೆ.
ಸಙ್ಕಲ್ಪನಾಮ್ ಉಪಾದತ್ತೇ ಸ್ವದೇಹೇ ಗಗನಾಕೃತಿಃ । ಶಿರಶ್ಶಬ್ದಾರ್ಥದಾಂ ಕಾಞ್ಚಿತ್ ಪಾದಶಬ್ದಾರ್ಥದಾಂ ಕ್ವಚಿತ್
ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ತನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶದಂತೆ ತಲೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೊಡುವ ಭಾಗವನ್ನೂ, ಬೇರೆಡೆ ಕಾಲು ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೊಡುವ ಭಾಗವನ್ನೂ ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಉರḫಪಾರ್ಶ್ವಾದಿಶಬ್ದಾರ್ಥಮಯೀಂ ಕ್ವಚಿದ್ ಅನಾಬಿಲಾಮ್ । ಭಾವಾಭಾವಗ್ರಹೋತ್ಸರ್ಗಶಬ್ದಾದ್ಯರ್ಥಮಯೀಮ್ ಅಪಿ
ಮತ್ತೆಲ್ಲೋ, ಹೃದಯ ಅಥವಾ ಪಾರ್ಶ್ವದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಂಗವನ್ನೂ, ಹಿಡಿಯುವುದು, ಬಿಡುವುದು, ಇರುವಿಕೆ, ಇಲ್ಲದಿಕೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇಹವನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.
ನಿಯತಾಕಾರಕಲನಾಂ ದೇಶಕಾಲಾದಿಯನ್ತ್ರಿತಾಮ್ । ವಿಷಯೋನ್ಮುಖತಾಂ ಯಾತಾಮ್ ಇನ್ದ್ರಿಯವ್ರಾತವೇಧಿತಾಮ್
ರೂಪದ ಸ್ಥಿರ ಕಲ್ಪನೆ, ಕಾಲದೇಶಾದಿಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದ್ದು, ವಿಷಯಗಳ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಗುಂಪಿನಿಂದ ತಟ್ಟಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ಸೋ ಽಣುḫ ಪಶ್ಯತ್ಯ್ ಅಥಾಕಾರಮ್ ಆತ್ಮನಸ್ ಸ್ವಾತ್ಮಕಲ್ಪಿತಮ್ । ಹಸ್ತಪಾದಾದಿಕಲಿತಂ ಚಿತ್ತಾದಿಕಲನಾನ್ವಿತಮ್
ಆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದುದು, ತನ್ನಿಂದಲೇ ಕಲ್ಪಿಸಿದ, ಕೈ ಕಾಲುಗಳಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ರೂಪವನ್ನು, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತಿತರ ಕಲ್ಪನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನೋಡುತ್ತದೆ.
ಏವಂ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ ಬ್ರಹ್ಮಾ ತಥಾ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ ಹರಿಃ । ಏವಂ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ ರುದ್ರ ಏವಂ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ ಕ್ರಿಮಿಃ
ಹೀಗೆಯೇ ಬ್ರಹ್ಮನೂ, ಹರಿ ಕೂಡ ಹೀಗೆಯೇ, ರುದ್ರನೂ ಹೀಗೆಯೇ, ಒಂದು ಹುಳು ಕೂಡ ಹೀಗೆಯೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ನ ಚ ಕಿಞ್ಚನ ಸಮ್ಪನ್ನಂ ಯಥಾಸ್ಥಿತಮ್ ಅವಸ್ಥಿತಮ್ । ಶೂನ್ಯಂ ಶೂನ್ಯೇ ವಿಲಸಿತಂ ಜ್ಞಪ್ತೌ ಜ್ಞಪ್ತಿರ್ ವಿಜೃಮ್ಭಿತಾ
ಆದರೂ ಏನೂ ನಿಜವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಎಲ್ಲವೂ ಹೀಗೆಯೇ ಇದೆ—ಶೂನ್ಯದಲ್ಲಿ ಶೂನ್ಯ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ, ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನವೇ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
ಪ್ರತಿಚ್ಛನ್ದಶ್ ಶರೀರಾಣಾಂ ಬೀಜಂ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವೀರುಧಾಮ್ । ಸರ್ಗಾರ್ಗಡಪ್ರದೋ ಮುಕ್ತೇಸ್ ಸಂಸಾರಾಸಾರವಾರಿದಃ
ಪ್ರತಿಬಿಂಬವೇ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ದೇಹ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಸಸ್ಯಗಳ ಬೀಜ, ಸೃಷ್ಟಿಯ ವಿಷವನ್ನು ಕೊಡುವದು, ಈ ಸಂಸಾರದ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಘವೂ ಆಗಿದೆ, ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೂ ಹೌದು.
ಕಾರಣಂ ಸರ್ವಕಾರ್ಯಾಣಾಂ ನೇತಾ ಕಾಲಕ್ರಿಯಾದಿಷು । ಸ ಚಾದ್ಯḫ ಪುರುಷಸ್ ಸ್ವೈರಮ್ ಇತ್ಯ್ ಅನುತ್ಥಿತ ಉತ್ಥಿತಃ
ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳ ಕಾರಣವೂ, ಕಾಲ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಯುವವನೂ, ಈ ಆದಿಪುರುಷನು ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಉದಯವಾಗದೆ ಇರಬಹುದು ಅಥವಾ ಉದಯವಾಗಬಹುದು.
ನಾಸ್ಯ ಭೂತಮಯೋ ದೇಹೋ ನಾಸ್ಯಾಸ್ಥೀನಿ ಶರೀರಕೇ । ಅವಷ್ಟಬ್ಧುಮ್ ಅಸೌ ಮುಷ್ಟ್ಯಾ ಶಕ್ಯತೇ ನ ಚ ಕೇನಚಿತ್
ಅವನಿಗೆ ಪಂಚಭೂತಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ದೇಹವಿಲ್ಲ, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಎಲುಬುಗಳೂ ಇಲ್ಲ; ಯಾರಿಂದಲೂ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯಲಾಗದು.
ತೇನಾಬ್ಧಿಮೇಘಸಙ್ಗ್ರಾಮಸಿಂಹಗರ್ಜೋರ್ಜಿತಾತ್ಮನಾ । ಅಪಿ ಸುಪ್ತನರೇಣೇವ ನೂನಂ ಮೌನವತಾ ಸ್ಥಿತಮ್
ಅವನ ಸ್ವಭಾವ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಮೋಡಗಳ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹದ ಗರ್ಜನೆಯಂತಿದ್ದರೂ, ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ಅವನು ನಿದ್ರಿಸುವವನಂತೆ, ಮೌನದಲ್ಲಿ ಶಾಂತವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತಾನೆ.
ಜಾಗ್ರತಸ್ ಸ್ವಪ್ನಸನ್ದೃಷ್ಟಯೋಧಾರಭಟವೇದನಮ್ । ಯಥಾ ಸ್ಮೃತಿಗತಂ ನಾಸನ್ ನ ಸತ್ ತದ್ವದ್ ಅಸೌ ಸ್ಥಿತಃ
ಜಾಗೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಉಂಟಾದ ನೋವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನೆನಪಾಗುವುದಿಲ್ಲದಂತೆ, ಆ ಸ್ಥಿತಿಯೂ ಕೂಡ ಇಲ್ಲದಂತೆಯೂ ಇಲ್ಲದಂತೆಯೂ ಅಲ್ಲ.
ಬಹುಯೋಜನಲಕ್ಷೌಘಪ್ರಮಾಣೋ ಽಪಿ ಬೃಹದ್ವಪುಃ । ಪರಮಾಣ್ವನ್ತರೇ ಮಾತಿ ಲೋಮಾನ್ತಸ್ಸ್ಥಜಗತ್ತ್ರಯಃ
ಅವನ ದೇಹವು ಅನೇಕ ಯೋಜನೆಗಳಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದರೂ, ಒಂದು ಪರಮಾಣುವಿನೊಳಗೆ, ಒಂದು ಕೂದಲಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಅವನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.
ಕುಲಶೈಲಗುಣೌಘಾತ್ಮಾ ಬೃಹದ್ವೃನ್ದಾತ್ಮಕೋ ಽಪಿ ಸನ್ । ತುಲಾಯಾಂ ಧಾನಕಾಮಾತ್ರಮ್ ಅಪಿ ನಾಪೂರಯತ್ಯ್ ಅಜಃ
ಪರ್ವತಗಳು, ಕುಲಗಳು ಮತ್ತು ಗುಣಗಳ ಸಮೂಹಗಳ ಆತ್ಮನಾಗಿದ್ದರೂ, ದೊಡ್ಡವರ ಗುಂಪಿನ ಜೀವಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವನು ಹುಟ್ಟಿಲ್ಲದವನು, ತೂಕದ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಧಾನ್ಯದಷ್ಟು ಕೂಡ ತುಂಬುವುದಿಲ್ಲ.
ಜಗತ್ಕೋಟಿಶತಾಭೋಗವಿಸ್ತೀರ್ಣೋ ಽಪ್ಯ್ ಅಣುಮಾತ್ರಕಮ್ । ವಸ್ತುತೋ ವ್ಯಾಪ್ತವಾನ್ ಏಷ ನ ದೇಶಂ ಸ್ವಪ್ನಶೈಲವತ್
ಅವನ ಅನುಭವವು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜಗತ್ತುಗಳವರೆಗೆ ಹರಡಿದ್ದರೂ, ನಿಜವಾಗಿ ಅವನು ಒಂದು ಪರಮಾಣುವಿನಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ, ಕನಸಿನ ಪರ್ವತದಂತೆ ದೇಶವನ್ನಲ್ಲ.
ಸ್ವಯಮ್ಭೂರ್ ಏಷ ಕಥಿತೋ ವಿರಾಡ್ ಏಷ ಸ ಉಚ್ಯತೇ । ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಾತ್ಮಾ ಜಗದ್ದೇಹೋ ವಸ್ತುತಸ್ ತು ನಭೋಮಯಃ
ಸ್ವಯಂ ಹುಟ್ಟಿದವನು ಎಂದು ಈತನನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಈತನೇ ವಿಶ್ವರೂಪಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈತನೇ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಆತ್ಮ, ಜಗತ್ತಿನ ದೇಹ. ಆದರೆ ನಿಜವಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ, ಈತನ ಸ್ವಭಾವವೇ ಆಕಾಶ.
ಸನಾತನ ಇತಿ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ರುದ್ರ ಇತ್ಯ್ ಅಪಿ ಸಞ್ಜ್ಞಿತಃ । ಇನ್ದ್ರೋಪೇನ್ದ್ರಮರುನ್ಮೇಘಶೈಲಜಾಲಾದಿದೇಹಕಃ
ಈತನನ್ನು ಶಾಶ್ವತನು ಎಂದು ಕೂಡ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ರುದ್ರನೆಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈತನೇ ಇಂದ್ರ, ಉಪೇಂದ್ರ, ವಾಯು, ಮೆಘ, ಪರ್ವತಗಳೆಂಬ ದೇಹಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ತೇಜೋಽಣುಮಾತ್ರಪ್ರಥಿತಂ ಚೇತಿತ್ವಾ ಪ್ರಥಮಂ ವಪುಃ । ಕ್ರಮೇಣ ಸ್ಫಾರಸಂವಿತ್ತಿರ್ ಮಹಾನ್ ಅಹಮ್ ಇತಿ ಸ್ಥಿತಃ
ಮೊದಲ ದೇಹವು ಬೆಳಕಿನ ಕಣದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅದು ಚೇತನ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕ್ರಮೇಣ ಅದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಅರಿವಾಗಿ, ಮಹಾನ್ 'ನಾನು' ಎಂಬ ಭಾವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದೆ.
ಸ್ಪನ್ದಸಂವೇದನಾತ್ ತೇನ ಸ್ಪನ್ದ ಇತ್ಯ್ ಅನುಭೂಯತೇ । ಯಸ್ ಸ ಏವಾನಿಲಾಭಿಖ್ಯೋ ವಾತಸ್ಕನ್ಧಾತ್ಮನಾ ಸ್ಥಿತಃ
ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಕಂಪನದ ಅರಿವಿನಿಂದ ಅದು ಕಂಪನೆಂದು ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ವಾಯು ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದು, ವಾಯುಗಳ ಗುಂಪಿನ ಮೂಲರೂಪವಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಾಣಾಪಾನಪರಿಸ್ಪನ್ದೋ ವೇದನಾದ್ ಅನುಭೂಯತೇ । ತೇನ ಯಸ್ ಸೋ ಽಯಮ್ ಆಕಾಶೇ ವಾತಸ್ಕನ್ಧ ಉದಾಹೃತಃ
ಉಸಿರಾಡುವಾಗ ಒಳಗೆಳೆಯುವ ಮತ್ತು ಹೊರಹಾಕುವ ಚಲನೆ ಅನುಭವದಲ್ಲಿ ಇರುವುದು, ಇದನ್ನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯ ಗುಂಪು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಚಿತ್ತ್ವಾದ್ ಯೇ ಕಲ್ಪಿತಾಸ್ ತೇನ ಬಾಲೇನೇವ ಪಿಶಾಚಕಾಃ । ತೇಜẖಕಣಾ ಅಸನ್ತೋ ಽಪಿ ತ ಏತೇ ಧಿಷ್ಣ್ಯತಾಂ ಗತಾಃ
ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿ ಮೂಡಿದವುಗಳು, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಾಣಿಸುವ ಭೂತಗಳಂತಿವೆ; ಅವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಕೇವಲ ಬೆಳಕಿನ ಕಣಗಳು ಮಾತ್ರವಾದರೂ, ಅವುಗಳಿಗೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ದೊರೆತಂತಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಾಣಾಪಾನಪರಾವರ್ತದೋಲಾ ತದುದರೋದಿತಾ । ವಾತಸ್ಕನ್ಧಾಭಿಧಾಂ ಧತ್ತೇ ಜಗತ್ ತದ್ಧೃದಯಂ ಬೃಹತ್
ಉಸಿರಾಡುವ ಚಲನೆಯು ಹೊಟ್ಟೆಯಿಂದ ಉದಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಅದನ್ನು ಗಾಳಿಯ ಗುಂಪು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಜಗತ್ತಿನ ವಿಶಾಲ ಹೃದಯವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರತಿಚ್ಛನ್ದಶ್ ಶರೀರಾಣಾಂ ಪ್ರಥಮಂ ಬೀಜಮ್ ಏಷ ಸಃ । ಜಗದ್ಗತಾನಾಂ ಸರ್ವೇಷಾಮ್ ಆಕಲ್ಪವ್ಯವಹಾರಿಣಾಮ್
ಇದು ಎಲ್ಲ ದೇಹಗಳ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿ, ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ನಡೆಯುವ ಎಲ್ಲರ ಮೊದಲ ಬೀಜವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರತಿಚ್ಛನ್ದಾದ್ ಯದೈತಸ್ಮಾದ್ ಉತ್ಥಿತಾ ಜಗದಾತ್ಮನಃ । ದೇಹಾಸ್ ತದಾ ಯಥಾ ಬಾಹ್ಯಮ್ ಅನ್ತರ್ ಏಷಾಂ ತಥಾ ಸ್ಥಿತಮ್
ಈ ಲೋಕರೂಪದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದಿಂದ ದೇಹಗಳು ಉದಯವಾಗುವಾಗ, ಅವುಗಳಿಗೆ ಹೊರಗಿರುವುದೇ ಒಳಗೆಯೂ ಇದೆ ಎಂಬಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಚಿತಿಸ್ ತಸ್ಯಾದ್ಯಬೀಜಸ್ಯ ಪೂರ್ವಮ್ ಏವ ಯಥೋದಿತಾ । ತಥೈವಾದ್ಯಾಪಿ ಜೀವೇ ಽನ್ತಸ್ ತಥೋದೇತಿ ತದೀಹಿತಾ
ಹೀಗೇ, ಈ ಪ್ರಪಂಚದ ಮೂಲಬೀಜವಾದ ಚೇತನೆಯು ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಇದ್ದಂತೆ, ಈಗಲೂ ಪ್ರಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಒಳಗಡೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಉದಯವಾಗುತ್ತವೆ.
ಶ್ಲೇಷ್ಮಪಿತ್ತಾನಿಲಾಸ್ ತಸ್ಯ ಚನ್ದ್ರಾರ್ಕಪವನಾಸ್ ತ್ರಯಃ । ಗ್ರಹಾ ಋಕ್ಷಗಣಾಸ್ ತಸ್ಯ ಪ್ರಾಣೇ ಷ್ಠೀವನಶೀಕರಾಃ
ಅದರ ಶ್ಲೇಷ್ಮ, ಪಿತ್ತ, ವಾತಗಳು ಚಂದ್ರ, ಸೂರ್ಯ, ಗಾಳಿ ಎಂಬಂತೆ; ಅದರ ಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಉಸಿರಿನಲ್ಲಿರುವ ಉಗುರು ಮತ್ತು ತೇವದಂತೆ ಇವೆ.
ತಸ್ಯಾಸ್ಥೀನ್ಯ್ ಅದ್ರಿಜಾಲಾನಿ ಮೇದಸೋ ಜಾಲಿಕಾ ಘನಾಃ । ಶಿರḫ ಪಾದೌ ತ್ವಚಂ ದೇಹಾತ್ ಪಶ್ಯಾಮಸ್ ತಸ್ಯ ನೋ ವಯಮ್
ಅದರ ಎಲುಬುಗಳು ಪರ್ವತಗಳ ಗುಂಪಿನಂತೆ, ಮೆದುಳು ದಟ್ಟವಾದ ಜಾಲದಂತೆ ಇದೆ; ಆದರೆ ದೇಹದಲ್ಲಿ ನಾವು ನೋಡುವಂತೆ ಅದರ ತಲೆ, ಕಾಲು, ಚರ್ಮವನ್ನು ಕಾಣಲಾಗದು.