ಅಮಾನೇ ಽಕಲಿತೇ ಸೋಮ್ಯೇ ಽಕಾಲೇ ಽಪರಿಣತೇ ಚಿರಮ್ । ಶಾನ್ತೇ ತಸ್ಮಿನ್ ಪರೇ ವ್ಯೋಮನ್ಯ್ ಆದ್ಯೇ ಹ್ಯ್ ಅನುಭವಾತ್ಮನಿ
ಅಳವಿಲ್ಲದ, ವಿಭಜನೆಯಿಲ್ಲದ, ಮೃದುವಾದ, ಕಾಲವಿಲ್ಲದ, ಬದಲಾಗದ, ಸದಾ ಶಾಂತವಾಗಿರುವ ಆ ಪರಮ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ, ಅದು ಅನುಭವದ ಮೂಲ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದೆ.
ಅಸಙ್ಕಲ್ಪೋ ಮಹಾಶಾನ್ತೋ ದಿಕ್ಕಾಲೈರ್ ಅಮಿತಾಕೃತಿಃ । ಅನ್ತರ್ ಮಹಾಂಶ್ ಚಿದಾಕಾಶೋ ವೇತ್ತೀವ ಪರಮಾಣುತಾಮ್
ಅಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕಲ್ಪನೆಯೂ ಇಲ್ಲ, ಮಹಾ ಶಾಂತಿ ಇದೆ, ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೂ ಕಾಲಕ್ಕೂ ಮಿತಿಯಿಲ್ಲ, ಆಂತರಿಕವಾದ ಆ ಮಹಾ ಚಿತ್ತಾಕಾಶವು ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಅಣುವನ್ನೂ ಅರಿಯುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಅಸತ್ಯಾಮ್ ಏವ ತಾಮ್ ಅನ್ತರ್ ಭಾವಯನ್ ಸ್ವಪ್ನವತ್ ಸ್ವತಃ । ತತಸ್ ಸ ಬ್ರಹ್ಮಶಬ್ದಾರ್ಥಾಂ ವೇತ್ತಿ ಚಿದ್ರೂಪತಾಂ ತತಾಮ್
ಅಸತ್ಯವಾದ ಆ ಅಂತರಂಗವನ್ನು ಕನಸಿನಂತೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡಿದಾಗ, ಅವನು 'ಬ್ರಹ್ಮ' ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥವನ್ನು, ಅಂದರೆ ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯಸ್ವರೂಪವನ್ನು, ಅರಿಯುತ್ತಾನೆ.
ವಿದ್ಭಾವೋ ಽನುಭವತ್ಯ್ ಅನ್ತಶ್ ಚಿತ್ತ್ವಾಚ್ ಚಿದಣುತಾಂ ನಿಜಾಮ್ । ತಾಮ್ ಏವ ಪಶ್ಯತೀವಾಥ ತತೋ ದ್ರಷ್ಟೇವ ತಿಷ್ಠತಿ
ಅರಿವಿನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ತಿಳಿಯುವವನು ತನ್ನೊಳಗಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಆ ಚೈತನ್ಯವನ್ನೇ ನೋಡುತ್ತಿರುವವನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಆ ನೋಡುವವನಾಗಿ ನಿಂತಿರುವನು.
ಯಥಾ ಸ್ವಪ್ನೇ ಮೃತಿಂ ಪಶ್ಯತ್ಯ್ ಏಕ ಏವಾತ್ಮನಾತ್ಮನಃ । ಮೃತ ಏವ ಮೃತೇರ್ ದ್ರಷ್ಟಾ ತಥಾ ಚಿದಣುರ್ ಆತ್ಮನಿ
ಹಾಗೆಯೇ, ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ತನ್ನ ಸಾವು ನೋಡುತ್ತಾನೆ—ಅವನೇ ಸಾಯುವವನು, ಅವನೇ ಆ ಸಾವು ನೋಡುತ್ತಿರುವವನು—ಅಂತೆಯೇ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಚೈತನ್ಯವೂ ಇದೆ.
ತತಶ್ ಚಿದ್ಭಾವ ಏಷೋ ಽನ್ತರ್ ಏಕ ಏವ ದ್ವಿತಾಮ್ ಇವ । ಪಶ್ಯನ್ ಖರೂಪ ಏವಾಸ್ತೇ ದ್ರಷ್ಟೃದೃಶ್ಯಮ್ ಇವ ಸ್ಥಿತಃ
ಆದ್ದರಿಂದ, ಈ ಒಳಗಿನ ಚೈತನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿ ಒಂದೇ ಆದರೂ, ಅದು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ; ನೋಡುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಅದು ಖಾಲಿ ಆಕಾಶದಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ, ನೋಡುವವನು ಮತ್ತು ನೋಡುವುದಾದಂತೆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.
ಚಿದ್ಭಾವಶ್ ಶೂನ್ಯ ಏವಾತಿನಿರಾಕಾರೋ ಽಪ್ಯ್ ಅಣುಂ ತನುಮ್ । ಪಶ್ಯನ್ ದೃಶ್ಯಮ್ ಇವೋದೇತಿ ದ್ರಷ್ಟೇವ ಚ ತದಾ ದ್ವಿತಾ
ಚೈತನ್ಯವು ನಿಜವಾಗಿ ಖಾಲಿಯಾಗಿಯೂ ರೂಪವಿಲ್ಲದದ್ದಾಗಿಯೂ ಇದ್ದರೂ, ಅದು ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಶರೀರವನ್ನು ತಾಳಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ನೋಡುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ಅದು ನೋಡುವವನು ಮತ್ತು ನೋಡಲ್ಪಡುವುದು ಎಂಬ ಎರಡು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಕಾಶಮ್ ಅಣುಮ್ ಆತ್ಮಾನಂ ಪಶ್ಯಂಸ್ ತದನುಭಾವತಃ । ಉಚ್ಛೂನತಾಂ ಚೇತಯತೇ ಬೀಜಮ್ ಅಙ್ಕುರತಾಮ್ ಇವ
ತಾನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಒಂದು ಅಣುವಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ಆ ಅನುಭವದ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅದು ತನ್ನ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತದೆ—ಹುಳಿಯು ಮೊಳಕೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವಂತೆ.
ದೇಶಕಾಲಕ್ರಿಯಾದ್ರವ್ಯದ್ರಷ್ಟೃದರ್ಶನದೃಗ್ದೃಶಃ । ಅರ್ಥಾನ್ತರಸ್ವಭಾವೇನ ತಿಷ್ಠನ್ತ್ಯ್ ಅನುದಿತಾಭಿಧಾಃ
ಸ್ಥಳ, ಕಾಲ, ಕ್ರಿಯೆ, ವಸ್ತು, ನೋಡುವವನು, ನೋಡುವುದು ಮತ್ತು ನೋಡಲ್ಪಡುವುದು—ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ವಭಾವಗಳೊಂದಿಗೆ, ಹೊರಗೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗದ ಹೆಸರುಗಳಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ.
ಚಿದಣುರ್ ಯತ್ರ ಭಾತೋ ಽಸೌ ದೇಶೋ ಮಿತಿಮ್ ಉಪಾಗತಃ । ಯದಾ ಭಾತಸ್ ತದಾ ಕಾಲೋ ಯದ್ ಭಾನಂ ಸಾ ಕ್ರಿಯಾ ಸ್ಮೃತಾ
ಚೈತನ್ಯ ಅಣು ಯಾವೆಡೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೋ, ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು 'ಸ್ಥಳ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅದು ಹೊಳೆಯುವಾಗ ಅದನ್ನು 'ಕಾಲ' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಅದರ ಹೊಳೆಯುವಿಕೆ 'ಕ್ರಿಯೆ' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಉಪಲಬ್ಧಂ ವಿದುರ್ ದ್ರವ್ಯಂ ದ್ರಷ್ಟೃತಾತ್ರೋಪಲಬ್ಧೃತಾ । ಆಲೋಕನಂ ದರ್ಶನತಾ ದೃಗ್ ಆಲೋಕನಕಾರಣಮ್
ನೋಡಲ್ಪಡುವ ವಸ್ತುವನ್ನು ಅರಿಯುವುದು ನೋಡುವವನಿಂದಲೇ ಸಾಧ್ಯ. ನೋಡುವುದು ಎಂದರೆ ಗ್ರಹಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆ, ಕಣ್ಣು ನೋಡುವ ಸಾಧನ.
ಏವಮ್ ಉಚ್ಛೂನತಾ ಭಾತಿ ಮಿತಾನನ್ತಾಥ ವಾ ಕ್ರಮಾತ್ । ಅಸತ್ಯೈವ ನಭಸ್ಯ್ ಏವ ನಭೋರೂಪೈವ ನಿಷ್ಪ್ರಮಾ
ಹೀಗೆ ಹೆಚ್ಚಳ ಅಥವಾ ಕಡಿತವಾಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು, ಅದು ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಅನಂತವಾಗಿರಲಿ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದು ನಿಜವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲದದು, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ರೂಪವಿರುವಂತೆ, ಯಾವುದೂ ನಿಜವಾಗಿಲ್ಲ.
ಚಿದಣೋರ್ ಭಾಸನಂ ಭಾತಂ ತತ್ಪ್ರದೇಶೇನ ದೇಹಗಮ್ । ಯೇನ ಪಶ್ಯತಿ ತಚ್ ಚಕ್ಷುಸ್ ತಚ್ ಛ್ರೋತ್ರಂ ಯೇನ ಚ ಶ್ರುತಿಃ
ಚೈತನ್ಯವು ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ. ನಾವು ನೋಡುವುದು ಕಣ್ಣಿಂದ, ಕೇಳುವುದು ಕಿವಿಯಿಂದ.
ಯೇನ ಜಿಘ್ರತಿ ತದ್ ಘ್ರಾಣಂ ಯೇನ ಸ್ಪೃಶತಿ ಚರ್ಮ ತತ್ । ರಸ್ಯತೇ ಯೇನ ಸಾ ಜಿಹ್ವಾ ಸಙ್ಗ್ರಹೋ ಽಕ್ಷದೃಶಾಮ್ ಇತಿ
ನಾವು ವಾಸನೆ ಅರಿಯುವುದು ಮೂಗಿನಿಂದ, ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದು ಚರ್ಮದಿಂದ, ರುಚಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದು ನಾಲಿಗೆಯಿಂದ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಸಮೂಹ.
ಚಿದಣುಪ್ರತಿಭಾಸೇ ಽನ್ತḫ ಪ್ರಥಮಂ ನಾಮವರ್ಜಿತಮ್ । ತನ್ಮಾತ್ರವೃನ್ದಮ್ ಏತೇಷಾಮ್ ಏತದಾಕಾಶರೂಪಿ ತತ್
ಒಳಗಿನ ಚಿತ್ತದ ಅಣುವಿನ ಮೊದಲನೆಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಹೆಸರು ಇಲ್ಲ; ಇದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ತತ್ತ್ವಗಳ ಗುಂಪು, ಮತ್ತು ಇದರ ಸ್ವರೂಪ ಆಕಾಶದಂತಿದೆ.
ಚಿದಣುಪ್ರತಿಭಾಕಾಶಪಿಣ್ಡ ಏಕಘನಸ್ಥಿತಿಃ । ಅನುಸನ್ಧಾನವಿವಶಶ್ ಚೇತತೀನ್ದ್ರಿಯಪಞ್ಚಕಮ್
ಚಿತ್ತದ ಅಣುವಿನ ಪ್ರಭಾವವು ಆಕಾಶದ ಒಂದು ಗುಂಡಿನಂತೆ, ಒಟ್ಟಾಗಿ, ವಿಭಜನೆಯಿಲ್ಲದೆ ಇರುತ್ತದೆ; ಇದು ವಿಚಾರಶಕ್ತಿಯಿಂದ ನಡೆಯುವ ಐದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಗುಂಪಾಗಿದೆ.
ಏವಂ ಚಿದನುಸನ್ಧಾನಂ ದೃಶ್ಯಪೋಷಮ್ ಉಪೈತ್ಯ್ ಅಲಮ್ । ತದ್ ಏವ ಜ್ಞಾನಮ್ ಇತ್ಯ್ ಉಕ್ತಂ ಬುದ್ಧಿರ್ ಇತ್ಯ್ ಅಭಿಧೀಯತೇ
ಇಂತಿ ಚಿತ್ತದ ವಿಚಾರಣೆಯು ದೃಶ್ಯವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಕ್ಕಷ್ಟು ಪೋಷಿಸುತ್ತದೆ; ಇದನ್ನೇ ಜ್ಞಾನವೆಂದು, ಬುದ್ಧಿಯೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ತತೋ ಮನಸ್ತಯಾ ರೂಢಮ್ ಅಹಙ್ಕಾರಪದಂ ಗತಮ್ । ದೇಶಕಾಲಪರಿಚ್ಛೇದ ಇತ್ಯ್ ಅಙ್ಗೀಕೃತ ಆತ್ಮನಾ
ನಂತರ, ಬುದ್ಧಿಯ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಿರವಾದ ಚಿತ್ತವು ಅಹಂಕಾರ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಕಿ, ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಕಾಲದ ಮಿತಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವವೆಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.
ಚಿದಣೋರ್ ಅಸ್ಯ ಭಾವಸ್ಯ ಪ್ರತ್ಯಗ್ರಂ ಯತ್ರ ವೇದನಮ್ । ಸ ತತ್ರೋತ್ತರಕಾಲೇನ ಪೂರ್ವಾಭಿಖ್ಯಾಂ ಕರಿಷ್ಯತಿ
ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ಈ ಚೈತನ್ಯಸ್ವರೂಪದ ತಕ್ಷಣದ ಅರಿವು ಉಂಟಾದಾಗ, ಆ ಅರಿವಿಗೆ ನಂತರ ಹಳೆಯ ಹೆಸರನ್ನೇ ಮತ್ತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಅನ್ಯಸ್ಮಿನ್ನ್ ಏಕದೇಶೇ ಽಸಾವ್ ಊರ್ಧ್ವಾಭಿಖ್ಯಾಂ ಕರಿಷ್ಯತಿ । ಏವಂ ದಿಗಭಿಧಾನಾದಿ ಕಲ್ಪಯಿಷ್ಯತಿ ಸ ಕ್ರಮಾತ್
ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಅದು ಮುಂದಿನ ಹೆಸರನ್ನಿಡುತ್ತದೆ; ಹೀಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ದಿಕ್ಕುಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೂ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ದೇಶಕಾಲಕ್ರಿಯಾದ್ರವ್ಯಶಬ್ದಾನಾಮ್ ಅರ್ಥವೇದನಮ್ । ಭವಿಷ್ಯತಿ ಸ್ವಯಮ್ ಅಸಾವ್ ಆಕಾಶವಿಶದೋ ಽಪಿ ಸನ್
ಆ ಅರಿವು ಸ್ವತಃ ಆಕಾಶದಂತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದರೂ, ಸ್ಥಳ, ಕಾಲ, ಕ್ರಿಯೆ, ವಸ್ತು, ಶಬ್ದ ಇವುಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಇತ್ಥಂ ಸ್ವಾನುಭವೇನೈಷ ವ್ಯೋಮ್ನ್ಯ್ ಏವ ವ್ಯೋಮರೂಪಧೃತ್ । ಆತಿವಾಹಿಕನಾಮಾನ್ತರ್ ದೇಹಸ್ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ ಚಿತಃ
ಈ ರೀತಿ, ತನ್ನ ಅನುಭವದಿಂದಲೇ, ಆ ಚಿತ್ ಆಕಾಶದಲ್ಲೇ ಆಕಾಶದ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಆತಿವಾಹಿಕ ಎಂಬ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದೇಹವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಏಷ ಏವ ಚಿರಂ ಕಾಲಂ ತತ್ರ ಭಾವನಯಾ ತಯಾ । ಗೃಹ್ಣಾತಿ ನಿಶ್ಚಯಂ ಪೂರ್ಣಮ್ ಆಧಿಭೌತಿಕಮ್ ಆತ್ಮನಃ
ಈ ಚೇತನವೇ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಬಹುಕಾಲ ಆ ಮನನದ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ದೇಹದ ಪೂರ್ಣ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
ವ್ಯೋಮ್ನಾ ವ್ಯೋಮ್ನ್ಯ್ ಏವ ರಚಿತೋ ನಿರ್ಮಲೇನೇತಿ ವಿಭ್ರಮಃ । ಅಸತಾಸತ್ ಸಮಾಸ್ತೀರ್ಣಂ ತಾಪನದ್ಯಾ ಜಲಂ ಯಥಾ
ಆತ್ಮವು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ, ಆಕಾಶದಿಂದ ನಿರ್ಮಲವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಒಂದು ಮೋಹವೇ; ಅದು ನಿಜ ಮತ್ತು ಅಸತ್ಯ ಎರಡರ ಮೇಲೂ ಹಬ್ಬಿದ ಮೃಗಜಲದಂತೆ.
ಸಙ್ಕಲ್ಪನಾಮ್ ಉಪಾದತ್ತೇ ಸ್ವದೇಹೇ ಗಗನಾಕೃತಿಃ । ಶಿರಶ್ಶಬ್ದಾರ್ಥದಾಂ ಕಾಞ್ಚಿತ್ ಪಾದಶಬ್ದಾರ್ಥದಾಂ ಕ್ವಚಿತ್
ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ತನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶದಂತೆ ತಲೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೊಡುವ ಭಾಗವನ್ನೂ, ಬೇರೆಡೆ ಕಾಲು ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೊಡುವ ಭಾಗವನ್ನೂ ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಉರḫಪಾರ್ಶ್ವಾದಿಶಬ್ದಾರ್ಥಮಯೀಂ ಕ್ವಚಿದ್ ಅನಾಬಿಲಾಮ್ । ಭಾವಾಭಾವಗ್ರಹೋತ್ಸರ್ಗಶಬ್ದಾದ್ಯರ್ಥಮಯೀಮ್ ಅಪಿ
ಮತ್ತೆಲ್ಲೋ, ಹೃದಯ ಅಥವಾ ಪಾರ್ಶ್ವದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಂಗವನ್ನೂ, ಹಿಡಿಯುವುದು, ಬಿಡುವುದು, ಇರುವಿಕೆ, ಇಲ್ಲದಿಕೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇಹವನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.
ನಿಯತಾಕಾರಕಲನಾಂ ದೇಶಕಾಲಾದಿಯನ್ತ್ರಿತಾಮ್ । ವಿಷಯೋನ್ಮುಖತಾಂ ಯಾತಾಮ್ ಇನ್ದ್ರಿಯವ್ರಾತವೇಧಿತಾಮ್
ರೂಪದ ಸ್ಥಿರ ಕಲ್ಪನೆ, ಕಾಲದೇಶಾದಿಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದ್ದು, ವಿಷಯಗಳ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಗುಂಪಿನಿಂದ ತಟ್ಟಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ಸೋ ಽಣುḫ ಪಶ್ಯತ್ಯ್ ಅಥಾಕಾರಮ್ ಆತ್ಮನಸ್ ಸ್ವಾತ್ಮಕಲ್ಪಿತಮ್ । ಹಸ್ತಪಾದಾದಿಕಲಿತಂ ಚಿತ್ತಾದಿಕಲನಾನ್ವಿತಮ್
ಆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದುದು, ತನ್ನಿಂದಲೇ ಕಲ್ಪಿಸಿದ, ಕೈ ಕಾಲುಗಳಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ರೂಪವನ್ನು, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತಿತರ ಕಲ್ಪನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನೋಡುತ್ತದೆ.
ಏವಂ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ ಬ್ರಹ್ಮಾ ತಥಾ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ ಹರಿಃ । ಏವಂ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ ರುದ್ರ ಏವಂ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ ಕ್ರಿಮಿಃ
ಹೀಗೆಯೇ ಬ್ರಹ್ಮನೂ, ಹರಿ ಕೂಡ ಹೀಗೆಯೇ, ರುದ್ರನೂ ಹೀಗೆಯೇ, ಒಂದು ಹುಳು ಕೂಡ ಹೀಗೆಯೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ನ ಚ ಕಿಞ್ಚನ ಸಮ್ಪನ್ನಂ ಯಥಾಸ್ಥಿತಮ್ ಅವಸ್ಥಿತಮ್ । ಶೂನ್ಯಂ ಶೂನ್ಯೇ ವಿಲಸಿತಂ ಜ್ಞಪ್ತೌ ಜ್ಞಪ್ತಿರ್ ವಿಜೃಮ್ಭಿತಾ
ಆದರೂ ಏನೂ ನಿಜವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಎಲ್ಲವೂ ಹೀಗೆಯೇ ಇದೆ—ಶೂನ್ಯದಲ್ಲಿ ಶೂನ್ಯ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ, ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನವೇ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.