ಏವಮ್ಬೋಧಾದ್ ಧಿ ಯೋ ರಾಮ ಮೋಕ್ಷ ಉಕ್ತಸ್ ಸ್ವಸಂವಿದಾ । ವಿಚಾರಯನ್ನ್ ಆಲಭತೇ ನಾತ್ರ ಕಶ್ಚನ ಸಂಶಯಃ
ರಾಮಾ, ಸ್ವಂತ ಅರಿವಿನಿಂದ ಬರುವ ಈ ಬೋಧನೆಗೆ 'ಮೋಕ್ಷ' ಎಂದು ಹೆಸರಿದೆ. ಯಾರು ವಿಚಾರದಿಂದ ಇದನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಅದನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂದೇಹವೂ ಇಲ್ಲ.
ಇದಂ ಜಗಜ್ಜಾಲಮ್ ಅನಾದ್ಯ್ ಅಜಾತಂ ಬ್ರಹ್ಮೇತ್ಥಮ್ ಆಭಾತಮ್ ಇತೀಹ ದೃಷ್ಟ್ವಾ । ವಿಚಾರದೃಷ್ಟ್ಯಾಷ್ಟಗುಣೇಶ್ವರತ್ವಂ ಪಶ್ಯಂಸ್ ತೃಣಂ ಸ್ವಾತ್ಮನಿ ಜೀವ ಆಸ್ತೇ
ಈ ಜಗತ್ತು ಆದಿಯಿಲ್ಲದೆ ಹುಟ್ಟದೇ ಇದ್ದರೂ ಬ್ರಹ್ಮನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಎಂದು ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಾಗ, ಯಾರು ವಿಚಾರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಬ್ಬನೇ ದೇವರಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಹುಲ್ಲಿನ ತುದಿಯನ್ನೂ ತಮ್ಮ ಆತ್ಮವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಶಾಂತವಾಗಿ ಇರುತ್ತಾರೆ.
ಯದ್ ಏತದ್ ಭವತಾ ದೃಷ್ಟಂ ಚಿದ್ವ್ಯೋಮವಪುಷಾ ತದಾ । ತದ್ ಏಕದೇಶಸಂಸ್ಥೇನ ಕಿಮ್ ಉತ ಭ್ರಮತಾಮ್ಬರೇ
ನೀನು ಚೈತನ್ಯ ಆಕಾಶದ ರೂಪವನ್ನು ನೋಡಿರುವೆ. ಅದು ಒಂದು ಕಡೆ ನೆಲೆಸಿದ್ದರೂ, ಅಥವಾ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದ್ದರೂ, ಅದರಲ್ಲಿ ಏನು ವ್ಯತ್ಯಾಸ?
ಸಮ್ಪನ್ನೋ ಽಹಮ್ ಅನನ್ತಾತ್ಮಾ ವ್ಯಾಪೀ ವ್ಯೋಮ ತದಾ ಕಿಲ । ಸ್ಯಾತಾಂ ತಸ್ಯಾಮ್ ಅವಸ್ಥಾಯಾಂ ಕೀದೃಶೌ ತೌ ಗಮಾಗಮೌ
ನಾನು ಪರಿಪೂರ್ಣನಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಅನಂತ ಸ್ವರೂಪನಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಆಕಾಶದಂತೆ ಇದ್ದೇನೆ. ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವುದಕ್ಕೂ ಹೋಗುವುದಕ್ಕೂ ಯಾವ ಅರ್ಥವಿದೆ?
ನೈಕಸ್ಥಾನಸ್ಥಿತಿಮಯೋ ನಾಹಂ ಗತಿಮಯೋ ಽಭವಮ್ । ತದಾ ತೇನ ಖ ಏವಾಸ್ಮಿನ್ ದೃಷ್ಟಮ್ ಏತನ್ ಮಯಾತ್ಮನಿ
ನಾನು ಒಂದೇ ಒಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಚಲನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನೊಳಗೆ ಈ ಆಕಾಶವೇ ಮಾತ್ರ ನನಗೆ ಕಾಣಿಸಿತು.
ಯಥಾಙ್ಗಾನಿ ಶರೀರೇ ತ್ವಂ ಪಶ್ಯಸ್ಯ್ ಆಪಾದಮಸ್ತಕಮ್ । ಚಿನ್ನೇತ್ರೇಣಾಪ್ಯ್ ಅನೇತ್ರೇಣ ತಥೈತದ್ ದೃಷ್ಟವಾನ್ ಅಹಮ್
ನೀನು ಹೇಗೆ ನಿನ್ನ ದೇಹದ ಅಂಗಗಳನ್ನು ತಲೆಮೂಳೆಗಳಿಂದ ಕಾಲುಬೆರಳುಗಳವರೆಗೆ ನೋಡುತ್ತೀಯೋ, ಮನಸ್ಸಿನ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಆಗಲಿ, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಆಗಲಿ, ಹೀಗೆಯೇ ನಾನು ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕಂಡೆ.
ಅನಾಕೃತೇರ್ ನಿರವಯವಸ್ಥಿತೇಸ್ ತದಾ ತಥಾಭವನ್ ವಿಮಲಚಿದಮ್ಬರಾತ್ಮನಃ । ಜಗನ್ತಿ ತಾನ್ಯ್ ಅವಯವಜಾಲಕಾನಿ ಮೇ ಯಥಾ ಖತಾ ನ ಹಿ ಗಲಿತಾ ನ ವಸ್ತುತಾ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ರೂಪವಿಲ್ಲದೆ, ಭಾಗಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಶುದ್ಧ ಆಕಾಶದಂತಿರುವ ಚೈತನ್ಯವಾಗಿದ್ದೆ. ಆಗ ಲೋಕಗಳು ನನಗೆ ಭಾಗಗಳ ಜಾಲದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಆಕಾಶದ ರಂಧ್ರಗಳು ಹೇಗೆ ಬೀಳುವುದೂ ಅಲ್ಲ, ನಿಜವೂ ಅಲ್ಲವೋ ಹಾಗೆ.
ಪ್ರಮಾಣಮ್ ಅತ್ರ ತೇ ಸ್ವಪ್ನದೃಷ್ಟೋ ಭುವನವಿಭ್ರಮಃ । ಸ್ವಪ್ನೇ ಽನುಭೂಯತೇ ದೃಶ್ಯಂ ನ ಚ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಖಮ್ ಏವ ತತ್
ಇದಕ್ಕೆ ನಿನ್ನಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದರೆ, ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಲೋಕಗಳ ಗೊಂದಲವನ್ನು ನೀನು ನೋಡಿದಂತೆ. ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣುವದು ಏನೂ ಅಲ್ಲ, ಅದು ಆಕಾಶವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.
ಯಥಾ ಪಶ್ಯತಿ ವೃಕ್ಷಸ್ ಸ್ವಂ ಪತ್ತ್ರಪುಷ್ಪಫಲಾದಿಕಮ್ । ಸ್ವಸಂವೇದನನೇತ್ರೇಣ ತಥೈತದ್ ದೃಷ್ಟವಾನ್ ಅಹಮ್
ಹೆಗಲಿನ ಮರ ತನ್ನ ಎಲೆ, ಹೂವು, ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ತನ್ನ ಅರಿವಿನಿಂದ ನೋಡುತ್ತದೋ, ನಾನು ಕೂಡ ಇದೇ ರೀತಿ ಇದನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೆನು.
ಯಥಾಮ್ಬುಧಿರ್ ಅನನ್ತಾತ್ಮಾ ವೇತ್ತಿ ಸರ್ವಾಞ್ ಜಲೇಚರಾನ್ । ತರಙ್ಗಾವರ್ತಫೇನಾಂಶ್ ಚ ತಥೈತದ್ ಬುದ್ಧವಾನ್ ಅಹಮ್
ಅಪಾರವಾದ ಸಮುದ್ರ ತನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಜಲಚರಗಳು, ಅಲೆಗಳು, ಚಕ್ರಗಳು, ನುರಿತ ನೀರು ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೋ, ನಾನು ಕೂಡ ಇದೇ ರೀತಿ ಇದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡೆನು.
ಅವಯವಾನ್ ಅವಯವೀ ಯಥಾ ವೇತ್ತಿ ನಿಜಾತ್ಮನಿ । ಅನನ್ಯಾನ್ ಆತ್ಮನಸ್ ಸರ್ಗಾಂಸ್ ತಥೈತಾನ್ ಬುದ್ಧವಾನ್ ಅಹಮ್
ಯಾವುದೋ ಒಂದು ದೇಹ ತನ್ನ ಅಂಗಗಳನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲಿಯೇ ಹೇಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೋ, ನಾನು ಕೂಡ ಈ ಸೃಷ್ಟಿಗಳನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಬೇರೆ ಅಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡೆನು.
ಅದ್ಯಾಪಿ ತಾನ್ ಅಹಂ ದೇಹೇ ವ್ಯೋಮ್ನಿ ಶೈಲೇ ಜಲೇ ಸ್ಥಲೇ । ತಥೈವ ಸರ್ಗಾನ್ ಪಶ್ಯಾಮಿ ರಾಮ ಬೋಧೈಕತಾಂ ಗತಃ
ಇಂದಿಗೂ ನಾನು ದೇಹದಲ್ಲಿ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ, ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿ ಸೃಷ್ಟಿಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇನೆ ರಾಮಾ, ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಅರಿವಿನ ಏಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ.
ಪುರೋ ಽಸ್ಮಾಕಮ್ ಇದಮ್ ಯತ್ ಖಂ ಗೃಹಸ್ಯಾನ್ತರ್ ಬಹಿಸ್ ತಥಾ । ಪೂರ್ಣಮ್ ಏತಜ್ ಜಗದ್ವೃನ್ದೈರ್ ವೇತ್ತಿ ಬೋಧೈಕತಾಂ ಗತಃ
ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಇರುವ ಆಕಾಶ, ಮನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಲಿ ಹೊರಗಾಗಲಿ, ಅನೇಕ ಲೋಕಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಶುದ್ಧ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಏಕತೆ ಪಡೆದವನು ಅರಿಯುತ್ತಾನೆ.
ಯಥಾಮ್ಭೋ ರಸತಾಂ ವೇತ್ತಿ ಶೈತ್ಯಂ ವೇತ್ತಿ ಯಥಾ ಹಿಮಮ್ । ಸ್ಪನ್ದಂ ವೇತ್ತಿ ಯಥಾ ವಾಯುಸ್ ತಥೈತದ್ ವೇತ್ತಿ ಶುದ್ಧಧೀಃ
ಹಾಗೆ ನೀರು ತನ್ನ ರುಚಿಯನ್ನು, ಹಿಮ ತನ್ನ ಚಳಿಯನ್ನು, ಗಾಳಿ ತನ್ನ ಚಲನವಲನವನ್ನು ತಿಳಿಯುವಂತೆ, ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸು ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಯೋ ಯೋ ರಾಮ ವಿವೇಕಾತ್ಮಾ ಶುದ್ಧಬೋಧೈಕತಾಂ ಗತಃ । ಸ ಸ ಏವಮ್ಮಯೈಕಾತ್ಮಾ ವೇತ್ತಿ ಸ್ವಾತ್ಮಾನಮ್ ಈದೃಶಮ್
ರಾಮಾ, ಯಾರು ಯುಕ್ತಿವಂತನಾಗಿ ಶುದ್ಧ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಏಕತೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೋ, ಅವನೇ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಇಂತಹ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅರಿಯುತ್ತಾನೆ.
ಅಸ್ಯಾಂ ದೃಷ್ಟೌ ಪರಿಣತೇ ವೇತ್ತೃವೇದನವೇದ್ಯಧೀಃ । ನ ಕಾಚಿದ್ ಅಸ್ತ್ಯ್ ಅಭ್ಯುದಿತಾ ವಿಜ್ಞಾನೈಕಾತ್ಮತಾ ಯತಃ
ಈ ದೃಷ್ಟಿ ಪಕ್ವವಾದಾಗ, ಅರಿಯುವವನು, ಅರಿವು ಮತ್ತು ಅರಿಯಲ್ಪಡುವುದು ಎಂಬ ಮನಸ್ಸು ಏನೂ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಏಕತೆ ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತದೆ.
ದಿವ್ಯಾ ದೃಗ್ ಅದ್ರಿಸಂಸ್ಥಸ್ಯ ಯಥಾ ಯೋಜನಕೋಟಿಗಾನ್ । ಭಾವಾನ್ ವೇತ್ತಿ ಬಹಿಶ್ ಚಾನ್ತರ್ ಏವಂ ತದ್ ಬುದ್ಧವಾನ್ ಅಹಮ್
ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರದ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಂಡವನು ದೇವದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊರಗಿನ ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಯೋಜನ ದೂರದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಂತೆ, ನಾನು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದವನು, ಆ ರೀತಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡುತ್ತೇನೆ.
ಯಥಾ ಭೂಮಣ್ಡಲಂ ಭಾವಾನ್ ನಿಧಿಧಾತುರಸಾದಿಕಾನ್ । ವೇತ್ತ್ಯ್ ಏವಂ ತನ್ ಮಯಾ ಬುದ್ಧಮ್ ಅನನ್ಯದ್ ದೃಶ್ಯಮ್ ಆತ್ಮನಃ
ಭೂಮಿಯು ತನ್ನೊಳಗಿನ ಧನ, ರತ್ನ, ಧಾತುಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ನಾನು ಕೂಡ ಆತ್ಮದಿಂದ ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಅರಿತಿದ್ದೇನೆ.
ಬ್ರಹ್ಮನ್ನ್ ಅನುಭವತ್ಯ್ ಏವಂ ತ್ವಯಿ ತಾಮರಸೇಕ್ಷಣಾ । ಸಾ ಕಿಂ ಕೃತವತೀ ಬ್ರೂಹಿ ಕಾನ್ತಾರ್ಯಾಪಾಠಪಾಠಿನೀ
ಬ್ರಹ್ಮನೇ, ಕಮಲದಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ಆಕೆ ನಿನ್ನೊಳಗೆ ಹೀಗೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಆ ಪ್ರಿಯ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತಿರುವವಳು ಏನು ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ಹೇಳು.
ತಾಮ್ ಏವಾರ್ಯಾಂ ಪಠನ್ತೀ ಸಾ ತಥೈವಾನುನಯಾನ್ವಿತಾ । ಮತ್ಸಮೀಪೇ ನಭೋದೇಹಾ ವ್ಯೋಮ್ನಿ ದೇವೀವ ಸಂಸ್ಥಿತಾ
ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾ, ಅದೇ ಭಾವದಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಂಡು, ಆಕೆ ಆಕಾಶದಂತೆ ದೇಹವನ್ನು ಹೊಂದಿ, ನನ್ನ ಹತ್ತಿರ ದೇವತೆಯಂತೆ ನಿಂತಿದ್ದಳು.
ಯಥಾಹಮ್ ಆಕಾಶವಪುಸ್ ತಥೈವಾಸೌ ಖರೂಪಿಣೀ । ತೇನ ದೃಷ್ಟಾ ನ ಸಾ ಪೂರ್ವದೇಹೇನ ಲಲನಾ ಮಯಾ
ಹೇಗೋ ನಾನು ಆಕಾಶದ ರೂಪವಂತಿದ್ದೇನೆ, ಅವಳು ಕೂಡ ಆಕಾಶದ ರೂಪವಳೇ. ಆ ಕಾರಣದಿಂದ, ಆ ಹೆಂಗಸನ್ನು ನಾನು ಅವಳ ಹಳೆಯ ದೇಹದಿಂದ ನೋಡಲಿಲ್ಲ.
ಅಹಮ್ ಆಕಾಶರೂಪಾತ್ಮಾ ಸಾ ಖಮಾತ್ರಶರೀರಿಣೀ । ಜಗಜ್ಜಾಲಂ ಖಮಾತ್ರಂ ತದ್ ಇತಿ ತತ್ರ ತದಾ ಸ್ಥಿತಮ್
ನಾನು ಆಕಾಶಸ್ವರೂಪನು, ಅವಳು ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಆಕಾಶದ ದೇಹವಳೇ. ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಜಾಲವೂ ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಆಕಾಶವೇ. ಆಗ ಅಲ್ಲೆಲ್ಲವೂ ಹೀಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿತ್ತು.
ಶರೀರಸ್ಥಾನಕರಣಪ್ರಯತ್ನಪ್ರಾಣಸಮ್ಭವೈಃ । ಯದ್ ಉದೇತಿ ವಚೋ ವರ್ಣೈಸ್ ತತ್ ಕುತಸ್ ತಾದೃಶಾಕೃತೇಃ
ದೇಹ, ಸ್ಥಾನ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಪ್ರಯತ್ನ ಮತ್ತು ಉಸಿರಿನಿಂದ ಉದಯವಾಗುವ ಮಾತು, ಇಂತಹ ರೂಪಕ್ಕೆ ಅದು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?
ರೂಪಾಲೋಕಮನಸ್ಕಾರಾẖ ಕುತೋ ವ್ಯೋಮಾತ್ಮನಾಮ್ ಇತಿ । ಬ್ರೂಹಿ ಮೇ ಭಗವಂಸ್ ತತ್ರ ತಥಾವೃತ್ತಸ್ಯ ನಿಶ್ಚಯಮ್
ರೂಪಗಳು, ದೃಷ್ಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಕಲ್ಪನೆಗಳು, ಆಕಾಶಸ್ವರೂಪಿಗಳಿಗೆ ಅವು ಹೇಗೆ ಇರಬಹುದು? ಭಗವಂತನೇ, ಅಲ್ಲಿ ಹೀಗಾದ ಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳು.
ರೂಪಾಲೋಕಮನಸ್ಕಾರಾಶ್ ಶಬ್ದಪಾಠವಚಾಂಸಿ ಚ । ಯಥಾ ಸ್ವಪ್ನೇ ನಭಸ್ಯ್ ಏವ ಸನ್ತಿ ತತ್ರ ತಥಾಮ್ಬರೇ
ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ರೂಪಗಳು, ನೋಡುವಿಕೆಗಳು, ಮನಸ್ಸಿನ ಕಲ್ಪನೆಗಳು, ಪದಗಳ ಪಠಣ ಮತ್ತು ಮಾತುಗಳು ಇದ್ದಂತೆ, ಅವುಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಂತೆಯೇ ಇರುತ್ತವೆ.
ರೂಪಾಲೋಕಮನಸ್ಕಾರೈಸ್ ಸ್ವಪ್ನೇ ಚಿನ್ನಭ ಏವ ತೇ । ಯಥೋದೇತಿ ತಥಾ ತತ್ರ ತದ್ ದೃಶ್ಯಂ ಖಾತ್ಮಕಂ ಸ್ಥಿತಮ್
ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿ ರೂಪಗಳು, ನೋಡುವಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಚೇತನದ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿಯೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಅವು ಹೇಗೆ ಉದಯವಾಗುತ್ತವೆಯೋ, ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣುವದು ಕೂಡ ಆಕಾಶದ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.
ನ ಕೇವಲಂ ತು ತದ್ ದೃಶ್ಯಂ ಯಾವತ್ ತ್ವದ್ವಿಷಯೇ ವಯಮ್ । ಜಗಚ್ ಚೇದಂ ಖಮ್ ಏವಾಚ್ಛಂ ಯಥಾ ತನ್ ನಸ್ ತಥಾಖಿಲಮ್
ಅಲ್ಲಿಯ ದೃಷ್ಯವಸ್ತುವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನಿನ್ನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಾವು ನೋಡುತ್ತಿರುವ ಈ ಜಗತ್ತು ಕೂಡ ಶುದ್ಧ ಆಕಾಶವೇ. ಅದು ಹೇಗಿದೆಯೋ, ಇದೂ ಹಾಗೆಯೇ ಇದೆ.
ಪರಮಾರ್ಥಮಹಾಧಾತುರ್ ವೇದ್ಯನಿರ್ಮುಕ್ತಚಿದ್ವಪುಃ । ಏವಂ ನಾಮ ಸ್ವಯಂ ಭಾತಿ ಸ್ವಭಾವಸ್ಯೈಷ ನಿಶ್ಚಯಃ
ಪರಮಾರ್ಥದ ಮಹಾ ತತ್ತ್ವವು, ತಿಳಿಯಬಹುದಾದವುಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾದ ಚೇತನಸ್ವರೂಪವಾಗಿದೆ. ಅದು ಸ್ವತಃ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದೆ; ಇದುವೇ ಅದರ ಸ್ವಭಾವದ ನಿಶ್ಚಯ.
ಶರೀರಸ್ಥಾನಕರಣಸತ್ತಾಯಾಂ ಕಾ ತವ ಪ್ರಮಾ । ಯಥೈವ ತೇಷಾಂ ದೇಹಾದಿ ತಥಾಸ್ಮಾಕಮ್ ಇದಂ ಸ್ಥಿತಮ್
ನಿನಗೆ ದೇಹ, ಸ್ಥಳ, ಸಾಧನಗಳಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಖಚಿತತೆ ಇದೆ? ಅವುಗಳೆಲ್ಲಾ ನಿನಗೆ ಹೇಗೆ ಇದೆ ಎಂಬುದೇ ನಮಗೂ ಇದೇ ರೀತಿ ಇದೆ.
ಯಥೈವ ತತ್ ತಥೈವೇದಂ ಯಥೈವೇದಂ ತಥೈವ ತತ್ । ಅಸತ್ ಸತ್ತಾಮ್ ಇವ ಗತಂ ಸಚ್ ಚಾಸದ್ ಇವ ಚ ಸ್ಥಿತಮ್
ಅದು ಹೇಗಿದೆಯೋ, ಇದೂ ಹಾಗೆ ಇದೆ; ಇದೇ ಹೇಗಿದೆಯೋ, ಅದೂ ಹಾಗೆ ಇದೆ. ಅಸತ್ಯವು ಸತ್ಯವಾಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಸತ್ಯವು ಅಸತ್ಯವಾಗಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ.