ಪೂರ್ಣಾತ್ ಪೂರ್ಣಂ ಪ್ರಸರತಿ ಪೂರ್ಣೇ ಪೂರ್ಣಂ ವಿರಾಜತೇ । ಪೂರ್ಣಮ್ ಏವೋದಿತಂ ಪೂರ್ಣಾತ್ ಪೂರ್ಣೇ ಪೂರ್ಣಂ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಮ್
ಪೂರ್ಣದಿಂದಲೇ ಪೂರ್ಣವು ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ; ಪೂರ್ಣದಲ್ಲೇ ಪೂರ್ಣವು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ಣದಿಂದ ಹೊರಡುವುದು ಪೂರ್ಣವೇ; ಪೂರ್ಣದಲ್ಲೇ ಪೂರ್ಣವು ನೆಲೆಸಿದೆ.
ಶಾನ್ತಂ ಸಮಂ ಸಮುದಯಾಸ್ತಮಯೈರ್ ವಿಹೀನಮ್ ಆಕಾರಮುಕ್ತಮ್ ಅಜಮ್ ಅಮ್ಬರಮ್ ಅಚ್ಛಮ್ ಏವ । ಸರ್ವಂ ಸದಾ ಸದಸದ್ ಏವ ತಥೋದಿತಾತ್ಮ ನಿರ್ವಾಣಮ್ ಆದ್ಯಮ್ ಇದಮ್ ಉತ್ತಮಬೋಧರೂಪಮ್
ಶಾಂತವಾದುದು, ಸಮವಾದುದು, ಉದಯವೂ ಅಸ್ತಮಯವೂ ಇಲ್ಲದದು, ರೂಪವಿಲ್ಲದದು, ಹುಟ್ಟಿಲ್ಲದದು, ಆಕಾಶದಂತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದುದು—ಇದು ಎಲ್ಲವೂ, ಯಾವಾಗಲೂ, ಇರುವುದೂ ಇಲ್ಲದುದೂ ಆಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಆತ್ಮವೇ ಮುಕ್ತಿಯು, ಆದಿಯು, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜ್ಞಾನರೂಪವಾಗಿದೆ.
ಜಗನ್ನಾಮ ನಭಸ್ ಸ್ವಚ್ಛಂ ಸದ್ ಬ್ರಹ್ಮ ನಭಸಿ ಸ್ಥಿತಮ್ । ನಭೋ ನಭಸಿ ಭಾತೀದಂ ಜಗಚ್ಛಬ್ದಾರ್ಥ ಇತ್ಯ್ ಅಜಮ್
ಈ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಆಕಾಶ ಎಂಬ ಹೆಸರಿದೆ; ಅದು ಶುದ್ಧವಾದುದು, ಸತ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮ ಆ ಆಕಾಶದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿದೆ. ಆಕಾಶವೇ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ—ಇದು 'ಜಗತ್ತು' ಎಂಬ ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥ, ಹುಟ್ಟಿಲ್ಲದದು.
ತ್ವಮ್ ಅಹಂ ಜಗದ್ ಇತ್ಯಾದಿಶಬ್ದಾರ್ಥೈರ್ ಬ್ರಹ್ಮ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ । ಶಾನ್ತಂ ಸಮಸಮಾಭಾಸಂ ಸ್ಥಿತಮ್ ಅಸ್ಥಿತಮ್ ಏವ ಸತ್
ನೀನು, ನಾನು, ಜಗತ್ತು ಎಂಬ ಶಬ್ದಗಳ ಅರ್ಥಗಳೆಲ್ಲ ಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲೇ ಬ್ರಹ್ಮವಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ; ಶಾಂತವಾಗಿಯೂ, ಸಮವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು, ನೆಲೆಸಿದಂತೆಯೂ ನೆಲೆಸದೆ ಇರುವಂತೆಯೂ ಸತ್ಯವಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ.
ಸಮುದ್ರಗಿರಿಮೇಘೋರ್ವೀವಿಸ್ಫೋಟಮಯಮ್ ಅಪ್ಯ್ ಅಜಮ್ । ಕಾಷ್ಠಮೌನವದ್ ಏವೇದಂ ಜಗದ್ ಬ್ರಹ್ಮಾವತಿಷ್ಠತೇ
ಸಮುದ್ರ, ಪರ್ವತ, ಮೋಡ, ಭೂಮಿ ಇವೆಲ್ಲವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೂ, ಇವು ಯಾವುದು ಹುಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಮರದ ಮೌನದಂತೆ, ಈ ಜಗತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿದೆ.
ದ್ರಷ್ಟಾದ್ರಷ್ಟೈವ ದೃಶ್ಯಸ್ಯಾಭಾವಾತ್ ಸ್ವಾತ್ಮನಿ ಸಂಸ್ಥಿತಃ । ಕರ್ತಾಕರ್ತೈವ ಕರ್ತವ್ಯಾಭಾವತẖ ಕರಣಾದ್ ಋತೇ
ಕಾಣುವವನಿಗೆ ಕಾಣುವದು ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ಅವನು ತನ್ನೊಳಗೇ ನೆಲೆಸಿರುವನು. ಮಾಡುವವನಿಗೆ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸವೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ಅವನು ಕೇವಲ ಮಾಡುವವನಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತಾನೆ.
ನ ಜ್ಞತ್ವಂ ನ ಚ ಕರ್ತೃತ್ವಂ ನ ಜಡತ್ವಂ ನ ಭೋಕ್ತೃತಾ । ನ ಶೂನ್ಯತಾ ನ ಚಾರ್ಥತ್ವಮ್ ಇಹ ನಾಪಿ ನಞರ್ಥತಾ
ಇಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯುವಿಕೆ ಇಲ್ಲ, ಮಾಡುವಿಕೆ ಇಲ್ಲ, ಜಡತೆ ಇಲ್ಲ, ಅನುಭವಿಸುವಿಕೆ ಇಲ್ಲ; ಶೂನ್ಯತೆ ಇಲ್ಲ, ಉದ್ದೇಶವೂ ಇಲ್ಲ, ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದಿಕೆಯೂ ಇಲ್ಲ.
ಶಿಲಾಜಠರವತ್ ಸತ್ಯಂ ಘನಮ್ ಏಕಮ್ ಅಜಂ ತತಮ್ । ಸರ್ವಂ ಶಾನ್ತಮ್ ಅನಾದ್ಯನ್ತಮ್ ಏಕಂ ವಿಧಿನಿಷೇಧಯೋಃ
ಕಲ್ಲಿನ ಒಳಭಾಗದಂತೆ, ಇದು ಸತ್ಯ, ಘನ, ಒಂದೇ, ಹುಟ್ಟಿಲ್ಲದದು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿರುವದು; ಎಲ್ಲವೂ ಶಾಂತ, ಆದಿಯೂ ಅಂತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲದದು, ಒಂದೇ, ವಿಧಿ ಮತ್ತು ನಿಷೇಧಕ್ಕೂ ಅತೀತ.
ಮರಣಂ ಜೀವಿತಂ ಸತ್ಯಮ್ ಅಸತ್ಯಮ್ ಅಶುಭಂ ಶುಭಮ್ । ಸರ್ವಮ್ ಏಕಮ್ ಅಜಂ ವ್ಯೋಮ ವೀಚಿಜಾಲಂ ಜಲಂ ಯಥಾ
ಮರಣವೂ, ಬದುಕೂ, ಸತ್ಯವೂ, ಅಸತ್ಯವೂ, ಶುಭವೂ, ಅಶುಭವೂ — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ, ಹುಟ್ಟಿಲ್ಲದ ಆಕಾಶದಂತಿವೆ. ಹೇಗೋ ಅಲೆಗಳ ಜಾಲವೆಲ್ಲವೂ ನೀರೇ ಆಗಿರುವಂತೆ.
ವಿದ್ಭಾಗ ಏವ ದೃಶ್ಯತ್ವಂ ದ್ರಷ್ಟೃತ್ವಂ ಚೈವ ಗಚ್ಛತಿ । ಏತಚ್ ಚ ಕಲ್ಪನಂ ಸ್ವಪ್ನಪುರಾದಿಷ್ವ್ ಅನುಭೂಯತೇ
ಭೇದದಿಂದಲೇ ನೋಡುವವನು ಮತ್ತು ನೋಡುವುದೆಂಬ ಭಾವನೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ; ಇದು ಕಲ್ಪನೆ ಮಾತ್ರ, ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸುವುದಂತೆಯೇ.
ಏವಮ್ ಅಚ್ಛಂ ಪರಾಕಾಶೇ ಸ್ವಪ್ನಪತ್ತನವಜ್ ಜಗತ್ । ಭಾತಿ ಪ್ರಥಮಮ್ ಏವೇದಂ ಬ್ರಹ್ಮೈವೇತ್ಥಮ್ ಅತಸ್ ಸ್ಥಿತಮ್
ಹೀಗೇ, ಶುದ್ಧ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಈ ಜಗತ್ತು ಮೊದಲಿಗೆ ಕನಸಿನ ಪಟ್ಟಣದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ; ಇದು ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಆಗಿದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ.
ತದ್ ಇದಂ ತಾದೃಶಂ ವಿದ್ಧಿ ಸರ್ವಂ ಸರ್ವಾತ್ಮಕಂ ಚ ಯತ್ । ದೇಶಾದ್ ದೇಶಾನ್ತರಪ್ರಾಪ್ತೌ ವಿದೋ ಮಧ್ಯಮ್ ಅನಙ್ಕಿತಮ್
ಯಾವುದೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವದಾಗಿ ತಿಳಿ; ಒಂದು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ, ಅರಿವಿರುವವನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಗುರುತು ಇಲ್ಲದವನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.
ಚಿದ್ವ್ಯೋಮ್ನಶ್ ಶಾನ್ತಶಾನ್ತಸ್ಯ ಮಧ್ಯಮ್ ಏವೈವಮ್ ಆಸ್ಥಿತಮ್ । ಜಗತ್ತಯೇವ ಸಲಿಲಮ್ ಏವೋರ್ಮ್ಯಾದಿತಯಾ ಯಥಾ
ಚೇತನೆಯ ವಿಶುದ್ಧ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಶಾಂತವಾಗಿರುವ ಮಧ್ಯಭಾಗ ಹೀಗೆ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದೆ; ಜಗತ್ತು ಅಲೆಗಳು ಹೀಗೆ ನೀರಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಯದ್ ಉದೇತ್ಯ್ ಉದಿತಂ ಯಚ್ ಚ ಯಚ್ ಚ ನೋದೇತಿ ನೋದಿತಮ್ । ದೇಶಾದ್ ದೇಶಾನ್ತರಪ್ರಾಪ್ತೌ ವಿದೋ ಮಧ್ಯಾನ್ ನ ಭೇದಿ ತತ್
ಏನು ಉದಯವಾಗುತ್ತದೋ ಅಥವಾ ಉದಯವಾಗಿರುವದೋ, ಏನು ಉದಯವಾಗದೆಯೋ ಅಥವಾ ಉದಯವಾಗಿಲ್ಲದೆಯೋ, ಒಂದು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಾಗ ತಿಳಿಯುವವನಿಗೆ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೇಧವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಅತẖ ಕಿಲಾಸ್ಯ ಸರ್ಗಸ್ಯ ಕಾರಣಂ ಶಶಶೃಙ್ಗವತ್ । ಪ್ರಯತ್ನೇನಾಪಿ ಚಾನ್ವಿಷ್ಟಂ ನ ಕಿಞ್ಚಿದ್ ಉಪಲಭ್ಯತೇ
ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಾರಣ ಮೊಲೆಗೆ ಕೊಂಬು ಇರುವಂತೆ; ಎಷ್ಟು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಏನೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಯದ್ ಅಕಾರಣಕಂ ಭಾತಿ ತದ್ ಅಭಾತಂ ಭ್ರಮಾತ್ಮಕಮ್ । ಭ್ರಮಸ್ಯಾಸತ್ಯರೂಪಸ್ಯ ಸತ್ಯತಾ ಕಥಮ್ ಉಚ್ಯತೇ
ಯಾವುದು ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೋ ಅದು ನಿಜವಲ್ಲ, ಅದು ಭ್ರಮೆಯ ಸ್ವರೂಪ; ಅಸತ್ಯವಾದ ಭ್ರಮೆಗೆ ಹೇಗೆ ಸತ್ಯತ್ವವನ್ನು ಹೇಳಬಹುದು?
ಕಾರಣೇನ ವಿನಾ ಕಾರ್ಯಂ ಕಿಲ ಕಿಂ ನಾಮ ವಿದ್ಯತೇ । ಯದ್ ಅಪುತ್ರಸ್ಯ ಸತ್ಪುತ್ರದರ್ಶನಂ ಸ ಭ್ರಮೋ ನ ಸತ್
ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಯಾವ ಕೆಲಸವೂ ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಮಗನೇ ಇಲ್ಲದವನಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಮಗನನ್ನು ನೋಡುವುದು, ಅದು ಸತ್ಯವಲ್ಲ, ಭ್ರಮೆಯಷ್ಟೇ.
ಯಸ್ ತ್ವ್ ಅಕಾರಣಕೋ ಭಾತಿ ಸ ಸ್ವಭಾವೋ ವಿಜೃಮ್ಭತೇ । ಸರ್ವರೂಪೇಣ ಸಙ್ಕಲ್ಪಗನ್ಧರ್ವನಗರಾದಿವತ್
ಯಾವುದು ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆಯೋ, ಅದು ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ಅದು ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ, ಕಲ್ಪನೆಯ ಗಂಧರ್ವನಗರದಂತೆಯೇ.
ದೇಶಾದ್ ದೇಶಾನ್ತರಪ್ರಾಪ್ತೌ ಕ್ಷಣಾನ್ ಮಧ್ಯಂ ವಿದೋ ವಪುಃ । ಸ್ವರೂಪಮ್ ಅಜಹತ್ ತ್ವ್ ಏವ ರಾಜತೇ ಽರ್ಥವಿವರ್ತವತ್
ಒಬ್ಬನು ಒಂದು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ, ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿತವರು ಅವನು ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ; ಅದು ವಸ್ತು ಪರಿವರ್ತನೆಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.
ಬೋಧ ಏವ ಕಚತ್ಯ್ ಅರ್ಥರೂಪೇಣ ಸ ಚ ಖಾದ್ ಅಣುಃ । ದೃಷ್ಟಾನ್ತೋ ಽತ್ರಾನುಭೂತೋ ಽನ್ತಸ್ ಸ್ವಪ್ನಸಙ್ಕಲ್ಪಪರ್ವತಃ
ಜ್ಞಾನವೇ ವಸ್ತುಗಳ ರೂಪವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ, ಅದು ಆಕಾಶ ಅಥವಾ ಅಣುವಿನಷ್ಟು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದರೆ, ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪನೆಯ ಪರ್ವತವನ್ನು ಒಳಗೆ ಅನುಭವಿಸುವುದು.
ವಿದ್ಯತೇ ವಟಬೀಜೇ ಽನ್ತರ್ ಯಥಾ ಭಾವೀ ಮಹಾದ್ರುಮಃ । ಪರಮಾಣೌ ತಥಾ ಸರ್ಗೋ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಕಸ್ಮಾನ್ ನ ವಿದ್ಯತೇ
ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡ ಮರವು ಹೇಗೆ ವಟದ ಬೀಜದೊಳಗೆ ಇರುವದೋ, ಅದೇ ರೀತಿ, ಬ್ರಹ್ಮನೇ, ಸೃಷ್ಟಿಯೂ ಪರಮಾಣುವಿನೊಳಗೆ ಇರದು ಎಂದು ಯಾಕೆ ಹೇಳಬೇಕು?
ಯತ್ರಾಸ್ತಿ ಬೀಜಂ ತತ್ರ ಸ್ಯಾಚ್ ಛಾಖಾ ವಿತತರೂಪಿಣೀ । ಜನ್ಯತೇ ಕಾರಣೈಸ್ ಸಾ ಚ ವಿತತಾ ಸಹಕಾರಿಭಿಃ
ಯಾವ ಕಡೆ ಬೀಜವಿದೆಯೋ, ಅಲ್ಲಿ ಅದರಿಂದ ಹಕ್ಕು ಹರಿ ಹರಿ ಹೋಯುವ ಶಾಖೆಯೂ ಹುಟ್ಟಬಹುದು; ಆ ಶಾಖೆ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಹರಡುತ್ತದೆ.
ಸಮಸ್ತಭೂತಪ್ರಲಯೇ ಬೀಜಮ್ ಆಕಾರಿ ಕಿಂ ಭವೇತ್ । ಸಹಕಾರ್ಯ್ ಅಥ ಕಿಂ ತಸ್ಯ ಜಾಯತೇ ಯದ್ವಶಾಜ್ ಜಗತ್
ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳು ಲಯವಾದಾಗ, ಆ ಬೀಜದ ಸ್ಥಿತಿ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ? ಅದರ ಸಹಾಯಕಗಳು ಹೇಗಾಗುತ್ತವೆ? ಅವುಗಳಿಂದಲೇ ಜಗತ್ತು ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ ಅಲ್ಲವೆ?
ಯತ್ ತು ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಶಾನ್ತಂ ಕಾ ತತ್ರಾಕಾರಕಲ್ಪನಾ । ಪರಮಾಣುತ್ವಯೋಗೋ ಽಪಿ ನಾತ್ರ ಕೇವಾತ್ರ ಬೀಜತಾ
ಆದರೆ ಪರಮ ಶಾಂತವಾದ ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿ ಯಾವ ರೂಪದ ಕಲ್ಪನೆಗೂ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣು ಎಂಬ ಭಾವನೆಗೂ, ಬೀಜ ಎಂಬ ಅರ್ಥಕ್ಕೂ ಜಾಗವಿಲ್ಲ.
ಕಾರಣಸ್ಯೇತಿ ಬೀಜಸ್ಯ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯೈಕಕಾರಿಣಃ । ಅಸಮ್ಭವಾಜ್ ಜಗತ್ಸತ್ತಾ ಕಥಂ ಕೇನ ಕುತẖ ಕ್ವ ವಾ
ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಬೀಜ, ಅದು ನಿಜವೂ ಅಲ್ಲ, ಅಸತ್ಯವೂ ಅಲ್ಲ ಎಂದಾದರೆ, ಇಂತಹ ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಉಂಟಾಗುವಿಕೆ ಹೇಗೆ, ಯಾರು, ಎಲ್ಲಿಂದ, ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು?
ಜಗದ್ ಆಸ್ತೇ ಪರಸ್ಯಾಣೋರ್ ಅನ್ತರ್ ಇತ್ಯ್ ಅಪಿ ನೋಚಿತಮ್ । ಸಾರ್ಷಪೇ ಕಣಕೇ ಮೇರುರ್ ಆಸ್ತ ಇತ್ಯ್ ಅಜ್ಞಕಲ್ಪನಾ
ಪರಮ ಅಣುವಿನೊಳಗೆ ಜಗತ್ತು ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ; ಇದು ಸಾಸಿವೆ ಅಥವಾ ಅಕ್ಕಿ ಕಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೇರುಪರ್ವತ ಇದೆ ಎಂದು ಅಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕಲ್ಪಿಸುವಂತೆ ಆಗುತ್ತದೆ.
ಸತಿ ಬೀಜೇ ಪ್ರವರ್ತನ್ತೇ ಕಾರ್ಯಕಾರಣದೃಷ್ಟಯಃ । ನಿರಾಕಾರಸ್ಯ ಕಿಂ ಬೀಜಂ ಕ್ವ ಜನ್ಯಜನಕಕ್ರಮಃ
ಬೀಜ ಇದ್ದಾಗ ಕಾರಣ-ಕಾರ್ಯಗಳ ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಬರುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ರೂಪವಿಲ್ಲದದಕ್ಕೆ ಯಾವ ಬೀಜ? ಅಲ್ಲದೆ, ಎಲ್ಲಿ ಮಗುವೂ ತಂದೆಯೂ ಎಂಬ ಕ್ರಮ ಬರುತ್ತದೆ?
ಅತೋ ಯತ್ ಪರಮಂ ತತ್ತ್ವಂ ತದ್ ಏವೇದಂ ಜಗತ್ ಸ್ಥಿತಮ್ । ನೇಹ ಪ್ರಜಾಯತೇ ಕಿಞ್ಚಿನ್ ನ ಚ ಕಿಞ್ಚನ ನಶ್ಯತಿ
ಆದುದರಿಂದ, ಪರಮ ತತ್ತ್ವವೇ ಈ ಜಗತ್ತು ಆಗಿದೆ; ಇಲ್ಲಿ ಏನೂ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ, ಏನೂ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಚಿದಾಕಾಶಶ್ ಚಿದಾಕಾಶೇ ಹೃದಿ ಚಿತ್ತ್ವಾಜ್ ಜಗದ್ಭ್ರಮಮ್ । ಅಶುದ್ಧವದ್ ಇವಾಶುದ್ಧೇ ಶುದ್ಧಶ್ ಶುದ್ಧೇ ಪ್ರಪಶ್ಯತಿ
ಚೇತನಾಕಾಶವೇ ಚೇತನಾಕಾಶದಲ್ಲಿಯೇ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೂಲಕ ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಭ್ರಮೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಹೇಗೆ ಅಶುದ್ಧನು ಅಶುದ್ಧತೆಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೋ, ಹೀಗೆಯೇ ಶುದ್ಧನು ಶುದ್ಧತೆಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.
ಸ್ವಮ್ ಏವ ಭಾಸತೇ ತಸ್ಯ ರೂಪಂ ಸ್ಪನ್ದ ಇವಾನಿಲೇ । ಸರ್ಗಶಬ್ದಾರ್ಥಕಲನಾ ನೇಹ ಕಾಶ್ಚನ ಸನ್ತಿ ನಃ
ಅದರ ಸ್ವರೂಪವೇ ಸ್ವತಃ ಪ್ರಕಾಶವಾಗುತ್ತದೆ, ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಪನೆಯಂತೆಯೇ. ನಮ್ಮಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ 'ಸೃಷ್ಟಿ' ಎಂಬ ಶಬ್ದ ಮತ್ತು ಅರ್ಥದ ಕಲ್ಪನೆಗಳೇ ಇಲ್ಲ.