ಮನ್ದಾಕಿನೀಪಯಾಂಸೀವ ಸಙ್ಗತಾನಿ ವಿವೇಕಿನಾಮ್ । ಪ್ರಕ್ಷಾಲಯನ್ತಿ ಪಾಪಾನಿ ಪ್ರಯಚ್ಛನ್ತಿ ವಿಶುದ್ಧತಾಮ್
ಹೆಗಲಿನ ಮಂದ್ರಾಕಿನಿ ನದಿಯ ನೀರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿ ಎಂತಹ ಅಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ತೊಳೆದುಹಾಕುತ್ತದೆಯೋ, ಹೀಗೆಯೇ ವಿವೇಕಿಗಳ ಸತ್ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು ಪಾಪಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶುದ್ಧತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.
ವಿವೇಕಿಷು ವಿರಕ್ತೇಷು ಸಂಸಾರೋತ್ತರಣಾರ್ಥಿಷು । ಜನಶ್ ಶೀತಲತಾಮ್ ಏತಿ ಹಿಮಹಾರಗೃಹೇಷ್ವ್ ಇವ
ವಿವೇಕಿ, ವೈರಾಗ್ಯವಂತರು ಮತ್ತು ಸಂಸಾರ ಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಲು ಬಯಸುವವರ ನಡುವೆ ಜನರು ಹಿಮದ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ ತಂಪನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.
ನನು ನಾಗರತೋದಾರಾ ಯಾ ವಿವೇಕಿನಿ ವಿದ್ಯತೇ । ಸುರಗನ್ಧರ್ವಕನ್ಯಾಸು ಸಾ ನವಾಸು ನ ವಿದ್ಯತೇ
ಒಂದು ವಿವೇಕಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮಹತ್ತ್ವವು ದೇವತೆಗಳೂ ಗಂಧರ್ವರ ಯುವತಿಯರಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ.
ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪ್ರಸಾದಮ್ ಆಯಾತಿ ಕ್ರಮಾದ್ ಉಚಿತಕರ್ಮಣಃ । ಅನ್ತẖ ಕರೋತಿ ಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥಮ್ ಅರ್ಥಂ ಮಕುರಭೂರ್ ಇವ
ಯೋಗ್ಯವಾದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮಾಡಿದರೆ ಜ್ಞಾನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಳಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕನ್ನಡಿಯಂತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
ಸತ್ಪ್ರಜ್ಞೋನ್ನತಿಮ್ ಆಯಾತಿ ಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥರಸಶಾಲಿನೀ । ವಿವೇಕಿನೀ ವಿಲಾಸೇನ ಕದಲೀವ ಮಹಾವನೇ
ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನವು, ಶಾಸ್ತ್ರದ ಅರ್ಥದ ಸಾರದಿಂದ ತುಂಬಿರುವದು, ವಿವೇಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಕದಲಿ ಮರವು ದೊಡ್ಡ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಹೊಳೆಯುವಂತೆ ಸುಂದರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
ಅನ್ತರ್ ಏವಾಶು ವಹತಿ ಸರ್ವಾರ್ಥಾನ್ ಪ್ರತಿಬಿಮ್ಬಿತಾನ್ । ಆದರ್ಶವದ್ ಅಶೇಷೇಣ ಪ್ರಜ್ಞಾ ನೈರ್ಮಲ್ಯಶಾಲಿನೀ
ಪರಿಶುದ್ಧವಾದ ಜ್ಞಾನವು, ದಪ್ಪದ ಕನ್ನಡಿಯಂತೆ, ಎಲ್ಲವೂ ತನ್ನೊಳಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುವಂತೆ, ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
ಸಾಧುಸಙ್ಗಮಶುದ್ಧಾತ್ಮಾ ಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥಪರಿಮಾರ್ಜಿತಃ । ಪ್ರಾಜ್ಞೋ ಭಾತ್ಯ್ ಉದ್ಧೃತಂ ವಹ್ನೇರ್ ಅಗ್ನಿಶೌಚಮ್ ಇವಾಂಶುಕಮ್
ಉತ್ತಮರ ಸಂಗದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಶುದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಶಾಸ್ತ್ರದ ಅರ್ಥದಿಂದ ನಯವಾಗಿರುವ ಜ್ಞಾನಿ, ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ತೆಗೆದ ಬಟ್ಟೆಯಂತೆ, ಬೆಂಕೆಯ ಸ್ವಚ್ಛತೆಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಕಚತ್ಕಾಞ್ಚನಕಾನ್ತೇನ ವಿಮಲಾಲೋಕಕಾರಿಣಾ । ಭುವನಂ ಭಾಸ್ಕರೇಣೇವ ಭಾತಿ ಸಾಧುಸ್ ಸ್ವಚೇತಸಾ
ಹೆಮ್ಮೆಯ ಚಿನ್ನದ ಹೊಳಪಿನಿಂದ ಶುದ್ಧ ಬೆಳಕು ನೀಡುವ ಸೂರ್ಯನು ಲೋಕವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೋ, ಹೀಗೆಯೇ ಸಜ್ಜನರ ಮನಸ್ಸು ಕೂಡ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.
ತಥಾನುಗಚ್ಛತಿ ಪ್ರಾಜ್ಞಶ್ ಶಾಸ್ತ್ರಸಾಧುಸಮಾಗಮೌ । ಯಥಾತ್ಯನ್ತಾನುಷಙ್ಗೇಣ ತಾವ್ ಏವಾಶು ಭವತ್ಯ್ ಅಯಮ್
ಹೆಚ್ಚು ಜ್ಞಾನವಂತನು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳೂ ಸಜ್ಜನರ ಸಂಗವನ್ನೂ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಅವುಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬೆರೆತುಹೋಗಿದಂತೆ, ಬೇಗನೆ ಅವರಂತೆಯೇ ಆಗಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ.
ಕ್ರಮಾತ್ ಸಜ್ಜನತಾಮ್ ಏತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥಭರಭಾವಿತಃ । ಭಾತಿ ಭೋಗಾನ್ ಅಧẖ ಕುರ್ವನ್ ಪಞ್ಜರಾದ್ ಇವ ನಿರ್ಗತಃ
ಕ್ರಮೇಣ ಸಜ್ಜನರ ಗುಣಗಳನ್ನು ಪಡೆದು, ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡವನು, ಭೋಗಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಕೆಳಗೆ ಇಟ್ಟು, ಪಂಜರದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಹಕ್ಕಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಭೋಗಾಭಿಗಮದೌರ್ಭಾಗ್ಯಂ ದಿನಾನುದಿನಮ್ ಉಜ್ಝತಾ । ತೇನ ತತ್ ಕುಲಮ್ ಆಭಾತಿ ತಾರಾಚಕ್ರಮ್ ಇವೇನ್ದುನಾ
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದಿನವೂ ಭೋಗಗಳ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ದುರ್ಬಾಗ್ಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ, ಅವನಿಂದ ಅವನ ಕುಟುಂಬವು ಚಂದ್ರನಿಂದ ಬೆಳಗುವ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ.
ಅಭೋಗಕೃಪಣಾ ಕಾಪಿ ನವೈವಾಸ್ಯ ಪ್ರವರ್ತತೇ । ಮುಖೇ ಕಾನ್ತಿರ್ ಅಪೂರ್ವೈವ ಚನ್ದ್ರೇ ರಾಹೌ ಮೃತೇ ಯಥಾ
ಭೋಗಗಳಿಲ್ಲದ ಜೀವನದಿಂದ ಅವನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾದ, ಅಪೂರ್ವವಾದ ಕಾಂತಿ ಮೂಡುತ್ತದೆ; ಅದು ರಾಹುವು ಮಾಯವಾದ ಮೇಲೆ ಚಂದ್ರನಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಕಾಶದಂತಿದೆ.
ತೃಣೀಕೃತತ್ರಿಜಗತಾಂ ಮಹತಾಮ್ ಅಭಿಧೇಯತಾಮ್ । ಸ ಯಾತಿ ಕಲ್ಪವಿಟಪೀ ನಭಸೀವ ದಿವೌಕಸಾಮ್
ಯಾರು ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಹುಲ್ಲಿನಂತೆ ಅಲ್ಪವೆಂದು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅದು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಕಾಮಧೇನು ಮರದಂತಿದೆ.
ಭೋಗಾನಾಂ ದ್ವೇಷಣೇನಾನ್ತರ್ ಲಜ್ಜಮಾನೋ ಮನಸ್ವ್ಯ್ ಅಪಿ । ಭೋಗಾನಾಮ್ ಅನ್ಯಸಮ್ಪತ್ತ್ಯಾ ಪರಮಂ ಪರಿತುಷ್ಯತಿ
ಬಲವಾದ ಮನಸ್ಸು ಇದ್ದರೂ, ಭೋಗಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದರಿಂದ ಅವನು ಒಳಗೊಳಗೆ ಲಜ್ಜೆಪಡುವನು; ಆದರೆ ಇತರರ ಸಂತೋಷವನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ತೃಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಸ್ವಾ ಏವೋಪಹಸತ್ಯ್ ಅನ್ತಸ್ ತರಣೀ ತರಲಕ್ರಿಯಾಃ । ಖೇದಸ್ಮೇರಮುಖೋ ಜಾತೀರ್ ಜಾತಿಸ್ಮರ ಇವಾಧಮಾಃ
ತಾನೇ ಮಾಡಿದ ಕ್ಷಣಿಕ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಅವನು ಒಳಗೊಳಗೆ ಹಾಸ್ಯಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಶ್ರಮದ ನಗೆಯಿರುತ್ತದೆ, ಹಳೆಯ ಜನ್ಮಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮಟ್ಟದವರನ್ನು ನೋಡುವವನಂತೆ.
ಅಥ ತಂ ದ್ರಷ್ಟುಮ್ ಆಯಾನ್ತಿ ಸೌಹಾರ್ದೇನೈವ ಸಾಧವಃ । ಭೂಮಾವ್ ಇವೋದಿತಂ ಚನ್ದ್ರಂ ವಿಸ್ಮಯೋತ್ಫುಲ್ಲಲೋಚನಾಃ
ನಂತರ, ಸಜ್ಜನರು ಸ್ನೇಹದಿಂದ ಅವನನ್ನು ನೋಡಲು ಬರುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಉದಯವಾದ ಚಂದ್ರನನ್ನು ನೋಡಿದಂತೆ, ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತಾರಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ.
ನಿತ್ಯಾನಾದೃತಭೋಗೋ ಽಸೌ ತಮ್ ಅಪ್ಯ್ ಉಚಿತಯಾ ಧಿಯಾ । ಪ್ರಾಪ್ತಮ್ ಅಪ್ಯ್ ಉಚಿತಾರಮ್ಭಂ ಭೋಗಂ ನ ಬಹು ಮನ್ಯತೇ
ಅವನು ಯಾವಾಗಲೂ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವು ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದರೂ, ಅವನು ಆ ಅನುಭವವನ್ನು ಮಹತ್ವವಾದುದೆಂದು ಎಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಪೂರ್ವಂ ಸಂಸೃತಿವೈರಸ್ಯಮ್ ಅನ್ತರ್ ಏವೋದಿತಾತ್ಮನಃ । ಜಾಯತೇ ಜೀರ್ಣಜಾಡ್ಯಸ್ಯ ಪಾಕಾದ್ ಇವ ಶರತ್ತರೋಃ
ಹಿಂದೆ ಅವನೊಳಗೆ ಸಂಸಾರದ ಮೇಲಿನ ವಿರಕ್ತಿ ಸ್ವತಃ ಉದಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಹಳೆಯ ಜಡತೆ ಹಣ್ಣು ಹಣ್ಣಾಗಿ ಬಿದ್ದುಹೋಗುವಂತೆ, ಹಣ್ಣಾದ ಮರದಲ್ಲಿ ಶರತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎಲೆಗಳು ಬಿದ್ದುಹೋಗುವಂತೆ.
ತತಸ್ ಸಜ್ಜನಸಮ್ಪರ್ಕಮ್ ಉದರ್ಕಶ್ರೇಯಸೇ ಸ್ವಯಮ್ । ಕರೋತಿ ಸ್ವಸ್ಥತಾಗೃಧ್ನುರ್ ಭಿಷಗಾಶ್ರಯಣಂ ಯಥಾ
ಆಮೇಲೆ, ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಬಯಸಿ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯದು ಆಗಲೆಂದು ಅವನು ತಾನೇ ಸಜ್ಜನರ ಸಂಗವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾನೆ; ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ವೈದ್ಯರನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವಂತೆ.
ತೇನೋದಾರಮತಿರ್ ಭೂತ್ವಾ ಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥೇಷು ನಿಮಜ್ಜತಿ । ಮಹಾನ್ ಮಹಾಪ್ರಸನ್ನೇಷು ಸರಸ್ಸ್ವ್ ಇವ ಮಹಾಗಜಃ
ಇದರಿಂದ, ಉದಾರ ಮನಸ್ಸು ಹೊಂದಿ, ಅವನು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾನೆ; ದೊಡ್ಡ ಆನೆ ದೊಡ್ಡ, ತಾಜಾ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುವಂತೆ.
ಸಜ್ಜನೋ ಹಿ ಸಮುತ್ತಾರ್ಯ ವಿಪದ್ಭ್ಯೋ ನಿಕಟಸ್ಥಿತಮ್ । ನಿಯೋಜಯತಿ ಸಮ್ಪತ್ಸು ಸ್ವಾಲೋಕೇಷ್ವ್ ಇವ ಭಾಸ್ಕರಃ
ಒಳ್ಳೆಯವನು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವವನನ್ನು ಅಪಾಯದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿ, ಅವನನ್ನು ಸುಖದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ, ಹೇಗೆಂದರೆ ಸೂರ್ಯನು ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುವಂತೆ.
ಪರಸ್ವಾದಾನವಿರತಿḫ ಪೂರ್ವಮ್ ಏವ ಪ್ರವರ್ತತೇ । ವಿವೇಕಿನೋ ನಿಜಾರ್ಥೇಷು ಸನ್ತೋಷಶ್ ಚೋಪಜಾಯತೇ
ಮತ್ತೊಬ್ಬರದ್ದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದಿರುವುದು ವಿವೇಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೇ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ; ತಮ್ಮದ್ದರಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತಿ ಎಂಬುದು ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡುತ್ತದೆ.
ಪರಸ್ವಾದಾನವಿರತಸ್ ಸನ್ತೋಷಾಮೃತನಿರ್ಭರಃ । ವಿವೇಕೀ ಕ್ರಮಶಸ್ ಸ್ವಾರ್ಥಾನ್ ಅಪ್ಯ್ ಉಪೇಕ್ಷಿತುಮ್ ಇಚ್ಛತಿ
ವಿವೇಕಿಯು ಪರದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಬಯಸದೆ, ತೃಪ್ತಿಯ ಅಮೃತದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಕ್ರಮೇಣ ತನ್ನ ಸ್ವಾರ್ಥವನ್ನೂ ಕಡೆಗಣಿಸುವ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.
ದದಾತಿ ಕಣಪಿಣ್ಯಾಕಶಾಕಾನ್ಯ್ ಅಪಿ ಹಿ ಯಾಚತೇ । ತೇನೈವಾಭ್ಯಾಸಯೋಗೇನ ಸ್ವಮಾಂಸಾನಿ ದದಾತ್ಯ್ ಅಸೌ
ಅವನಿಗೆ ಕೇಳಿದರೆ, ಅವನು ಅಕ್ಕಿ, ಹಿಟ್ಟು, ಹಸಿರು ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ; ಹೀಗೆ ದಾನ ಮಾಡುವ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ, ಅವನು ತನ್ನ ಮಾಂಸವನ್ನೂ ಕೊಡಲು ಸಿದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ.
ನೂನಂ ವಿರಲಚಿನ್ತಾನಾಂ ವಿವೇಕಮ್ ಅನುಧಾವತಾಮ್ । ಮೌರ್ಖ್ಯಂ ಲಘುತ್ವಮ್ ಆಯಾತಿ ಧಾವತಾಮ್ ಇವ ಗೋಷ್ಪದಮ್
ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ಚಂಚಲವಾಗಿದ್ದು, ವಿವೇಕವನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಖತನ ಮತ್ತು ಹಾಳಿತನ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ನೀರು ಓಡಿದಾಗ ಗೋವುಗಳ ಕಾಲಿನ ಹೊಂಡದಂತೆ ಆಗುತ್ತದೆ.
ಪರಾರ್ಥಾದಾನವಿರತಿಂ ಪೂರ್ವಮ್ ಅಭ್ಯಸ್ಯ ಯತ್ನತಃ । ಆಹರ್ತವ್ಯಾ ವಿವೇಕೇನ ತತಸ್ ಸ್ವಾರ್ಥೇಷ್ವ್ ಅರಕ್ತತಾ
ಮೊದಲು, ಬಹಳ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಪರರಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಬಿಡುವುದು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು. ಆಮೇಲೆ ವಿವೇಕದಿಂದ ಸ್ವಂತ ಹಿತಗಳ ಮೇಲೂ ಆಸಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬೇಕು.
ತತೋ ಭೋಗನಿರಾಸೇನ ಸಹ ಸ್ವಾರ್ಥನಿರಾಕೃತಿಃ । ಪರಮಾಯೈ ಸ್ವವಿಶ್ರಾನ್ತ್ಯೈ ಕ್ರಿಯತೇ ಕೃತಿಭಿẖ ಕ್ರಮಾತ್
ನಂತರ, ಭೋಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸ್ವಾರ್ಥವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕ್ರಮೇಣ ತಮ್ಮೊಳಗಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ನ ತಾದೃಶಂ ಜಗತ್ಯ್ ಅಸ್ತಿ ದುẖಖಂ ನರಕಕೋಟಿಷು । ಯಾದೃಶಂ ಯಾವದಾಯುಷ್ಕಮ್ ಅರ್ಥೋಪಾರ್ಜನಶಾಸನಮ್
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಅನೇಕ ನರಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವ ದುಃಖವೂ, ಜೀವಮಾನವಿಡೀ ಹಣ ಸಂಪಾದನೆಗಾಗಿ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಕಟದಷ್ಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಆಸನೇ ಶಯನೇ ಯಾನೇ ಗಮನೇ ರಮಣೇ ಽರ್ಜನೇ । ಆಢ್ಯಾಶ್ ಚಿನ್ತಾಪರಾ ಏವ ನ ತು ಮೂಢಾ ವಿದನ್ತಿ ತಾಮ್
ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವಾಗಲೋ, ಮಲಗುವಾಗಲೋ, ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲೋ, ನಡೆಯುತ್ತಿರಲು, ಆನಂದಿಸುವಾಗಲೋ, ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡುವಾಗಲೋ, ಶ್ರೀಮಂತರ ಮನಸ್ಸು ಯಾವಾಗಲೂ ಚಿಂತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಅರಿಯದವರು ಮಾತ್ರ ಮೂಢರು.
ನನ್ವ್ ಅರ್ಥಾ ವಿತತಾನರ್ಥಾಸ್ ಸಮ್ಪದಸ್ ಸನ್ತತಾಪದಃ । ಭೋಗಾ ಭವಮಹಾರೋಗಾ ವಿಪರೀತೇನ ಭಾವಿತಾಃ
ವಸ್ತುಗಳು ಎಂದೂ ಮುಗಿಯದ ದುಃಖಗಳಿಗೆ ಮೂಲವಾಗಿವೆ, ಐಶ್ವರ್ಯ ಸದಾ ಕಷ್ಟವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಭೋಗಗಳು ಬದುಕಿನ ದೊಡ್ಡ ರೋಗವಾಗಿವೆ—ಇದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೋಡುವವರು ಹೀಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.