ಜಗನ್ ನಾಮ ನ ಚೋತ್ಪನ್ನಂ ನ ಚಾಸ್ತಿ ನ ಚ ದೃಶ್ಯತೇ । ಹೇಮ್ನೀವ ಕಟಕಾದಿತ್ವಂ ಕಿಮ್ ಏತನ್ಮಾರ್ಜನೇ ಶ್ರಮಃ
ಜಗತ್ತು ಎಂಬುದು ಹುಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಇಲ್ಲ, ಕಾಣಿಸುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಬಂಗಾರದಲ್ಲೇ ಕಂಗಣದ ಸ್ವರೂಪವಿಲ್ಲದಂತೆ, ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಯಾಕೆ ಶ್ರಮಿಸಬೇಕು?
ತಥೈತದ್ ವಿಸ್ತರೇಣೇಹ ವಕ್ಷ್ಯಾಮೋ ಬಹುಯುಕ್ತಿಭಿಃ । ಅಬಾಧಿತಂ ಯಥಾ ನೂನಂ ಸ್ವಯಮ್ ಏವಾನುಭೂಯತೇ
ಇದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರವಾಗಿ, ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, zodat ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ, ಅನುಭವದಿಂದಲೇ, ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ತಿಳಿಯಬಹುದು.
ಆದಾವ್ ಏವ ಹಿ ನೋತ್ಪನ್ನಂ ಯತ್ ತಸ್ಯೇಹಾಸ್ತಿತಾ ಕುತಃ । ಕುತೋ ಮರೌ ಜಲಸರಿದ್ ದ್ವಿತೀಯೇನ್ದೌ ಕುತೋ ಗ್ರಹಃ
ಯಾವುದು ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲವೋ, ಅದು ಈಗ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಇರಬಹುದು? ಮರಳಿನಲ್ಲಿ ನದಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಚಂದ್ರನೂ ಇಲ್ಲ, ಗ್ರಹವೂ ಇಲ್ಲ.
ಯಥಾ ವನ್ಧ್ಯಾಸುತೋ ನಾಸ್ತಿ ಯಥಾ ನಾಸ್ತಿ ಮರೌ ಜಲಮ್ । ಯಥಾ ನಾಸ್ತಿ ನಭೋವೃಕ್ಷಸ್ ತಥಾ ನಾಸ್ತಿ ಜಗದ್ಭ್ರಮಃ
ಹುಟ್ಟದೇ ಹೋದ ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಮಗನಿಲ್ಲ, ಮರಳಿನಲ್ಲಿ ನೀರಿಲ್ಲ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಮರವಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆಯೇ, ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಭ್ರಮೆಯೂ ಇಲ್ಲ.
ಯದ್ ಇದಂ ದೃಶ್ಯತೇ ರಾಮ ತದ್ ಬ್ರಹ್ಮೈವ ನಿರಾಮಯಮ್ । ಏತತ್ ಪುರಸ್ತಾದ್ ವಕ್ಷ್ಯಾಮೋ ಯುಕ್ತಿತೋ ನ ಗಿರೈವ ವಃ
ರಾಮಾ, ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವುದೆಲ್ಲವೂ ಶುದ್ಧ ಬ್ರಹ್ಮನೇ. ಇದನ್ನು ಮುಂದೆ ನಾನಿನ್ನು ನಿಮಗೆ ಯುಕ್ತಿಯಿಂದ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಮಾತಿನಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ.
ಯನ್ ನಾಮ ಯುಕ್ತಿಭಿರ್ ಇಹ ಪ್ರವದನ್ತಿ ತಜ್ಜ್ಞಾಸ್ ತತ್ರಾವಹೇಲನಮ್ ಅಯುಕ್ತಮ್ ಉದಾರಬುದ್ಧೇಃ । ಯೋ ಯುಕ್ತಿಯುಕ್ತಮ್ ಅವಮತ್ಯ ವಿಮೂಢಬುದ್ಧ್ಯಾ ಕಷ್ಟಾವಹೋ ಭವತಿ ತಂ ವಿದುರ್ ಅಜ್ಞಮ್ ಏವ
ಯುಕ್ತಿಯಿಂದ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದನ್ನು ಉದಾತ್ತ ಬುದ್ಧಿಯವನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬಾರದು. ಯುಕ್ತಿಯುಕ್ತವಾದುದನ್ನು ಮೂಢ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ತಿರಸ್ಕರಿಸುವವನು ಅಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿಯೇ ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅವನು ತಾನೇ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಕಯೈತಜ್ ಜ್ಞಾಯತೇ ಯುಕ್ತ್ಯಾ ಕಥಮ್ ಏತತ್ ಪ್ರಸಿಧ್ಯತಿ । ನ್ಯಾಯೇ ಽನುಭೂತ ಏತಸ್ಮಿನ್ ನ ಜ್ಞೇಯಮ್ ಅವಶಿಷ್ಯತೇ
ಏನು ಉಪಾಯದಿಂದ ಇದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ? ಹೇಗೆ ಇದು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ? ಯುಕ್ತಿಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಾಗ, ಇನ್ನೇನು ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ್ದು ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
ಬಹುಕಾಲಮ್ ಇಯಂ ರೂಢಾ ಮಿಥ್ಯಾಜ್ಞಾನವಿಷೂಚಿಕಾ । ಜಗನ್ನಾಮ್ನೀ ವಿಚಾರಾಖ್ಯಾದ್ ಋತೇ ಮನ್ತ್ರಾನ್ ನ ಶಾಮ್ಯತಿ
ಈ ಸುಳ್ಳು ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ಜ್ವರ, ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ಜಗತ್ತು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿದೆ. ವಿಚಾರವಿಲ್ಲದೆ, ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಓದಿದರೂ ಅದು ಶಮನವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ವದಾಮ್ಯ್ ಆಖ್ಯಾಯಿಕಾ ರಾಮ ಯಾ ಇಮಾ ಬೋಧಸಿದ್ಧಯೇ । ತಾಶ್ ಚೇಚ್ ಛೃಣೋಷಿ ತತ್ ಸಾಧೋ ಮುಕ್ತ ಏವಾಸಿ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್
ರಾಮಾ, ನಾನು ನಿನಗೆ ಕೆಲವು ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಅವು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಹಾಯಮಾಡುತ್ತವೆ. ನೀನು ಅವನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ, ಒಳ್ಳೆಯವನಾಗಿ ನೀನು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಮುಕ್ತನೂ ಜ್ಞಾನಿಯೂ ಆಗುತ್ತೀಯೆ.
ನೋ ಚೇದ್ ಉದ್ವೇಗಶೀಲತ್ವಾದ್ ಅರ್ಧಾದ್ ಉತ್ಥಾಯ ಗಚ್ಛಸಿ । ತತ್ ತಿರ್ಯಗ್ಧರ್ಮಿಣಸ್ ತೇ ಽದ್ಯ ಕಿಞ್ಚಿನ್ ನಾಪಿ ತು ಸೇತ್ಸ್ಯತಿ
ನೀನು ಕೇಳದೆ, ಚಂಚಲ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲೇ ಎದ್ದು ಹೋಗಿಬಿಟ್ಟರೆ, ಇಂದು ನಿನಗೆ ಉನ್ನತ ಮಾರ್ಗದ ಯಾವ ಫಲವೂ ಸಿಗದು.
ಯೋ ಽಯಮ್ ಅರ್ಥಂ ಪ್ರಾರ್ಥಯತೇ ತದರ್ಥಂ ಯತತೇ ತಥಾ । ಸೋ ಽವಶ್ಯಂ ತದ್ ಅವಾಪ್ನೋತಿ ನ ಚೇಚ್ ಛ್ರಾನ್ತೋ ನಿವರ್ತತೇ
ಯಾರು ಯಾವುದೋ ಗುರಿಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಆ ಗುರಿಗಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ದಣಿದು ಹಿಂತಿರುಗದೆ ಮುಂದುವರಿದರೆ, ಆ ಗುರಿಯನ್ನು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಸಾಧುಸಙ್ಗಮಸಚ್ಛಾಸ್ತ್ರಪರೋ ಭವಸಿ ರಾಮ ಚೇತ್ । ತದ್ ದಿನೈರ್ ಏವ ನೋ ಮಾಸೈಃ ಪ್ರಾಪ್ನೋಷಿ ಪರಮಂ ಪದಮ್
ರಾಮಾ, ನೀನು ಸದ್ಗುಣಿಗಳ ಸಂಗ ಮತ್ತು ಸತ್ಯ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಇಡಿದರೆ, ತಿಂಗಳುಗಳು ಬೇಕಾಗದೆ, ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು.
ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಪ್ರಬೋಧಾಯ ಶಾಸ್ತ್ರಂ ಶಾಸ್ತ್ರವಿದಾಂ ವರ । ಕಿಂನಾಮ ತತ್ ಪ್ರಧಾನಂ ಸ್ಯಾದ್ ಯಸ್ಮಿಞ್ ಜ್ಞಾತೇ ನ ಶೋಚ್ಯತೇ
ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತರಾದವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಎಚ್ಚರವಾಗಲು ಯಾವುದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಗ್ರಂಥ? ಅದನ್ನು ತಿಳಿದರೆ ದುಃಖವೇ ಇಲ್ಲವಲ್ಲ?
ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಪ್ರಧಾನಾನಾಮ್ ಇದಮ್ ಏವ ಮಹಾಮತೇ । ಶಾಸ್ತ್ರಾಣಾಂ ಪರಮಂ ಶಾಸ್ತ್ರಂ ಮಹಾರಾಮಾಯಣಾಭಿಧಮ್
ಮಹಾಮತಿವಂತನೇ, ಆತ್ಮಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡವರಿಗೆ, ಈ ಮಹಾರಾಮಾಯಣವೆಂಬ ಗ್ರಂಥವೇ ಎಲ್ಲಾ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸೋತ್ತಮಾದ್ ಅಸ್ಮಾತ್ ಪರೋ ಬೋಧಃ ಪ್ರವರ್ತತೇ । ಸರ್ವೇಷಾಮ್ ಇತಿಹಾಸಾನಾಮ್ ಅಯಂ ಸಾರ ಉದಾಹೃತಃ
ಈ ಮಹತ್ತರ ಕಥೆಯಿಂದ ಉನ್ನತವಾದ ಜ್ಞಾನವು ಉದಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ಕಥೆಗಳ ಸಾರವೆಂದರೆ ಇದೇ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಶ್ರುತೇ ಽಸ್ಮಿನ್ ವಾಙ್ಮಯೇ ಯಸ್ಮಾಜ್ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತತ್ವಮ್ ಅಕ್ಷತಮ್ । ಉದೇತಿ ಸ್ವಯಮ್ ಏವಾತ ಇದಮ್ ಏವಾತಿಪಾವನಮ್
ಈ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿಯೇ ಮುಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಿತಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದದ್ದು, ಸ್ವತಃ ತನ್ನಿಂದಲೇ ಉದಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಸ್ಥಿತಮ್ ಏವಾಸ್ತಮ್ ಆಯಾತಿ ಜಗದ್ ದೃಶ್ಯಂ ವಿಚಾರಣಾತ್ । ಯಥಾ ಸ್ವಪ್ನೇ ಪರಿಜ್ಞಾತೇ ಸ್ವಪ್ನಾರ್ಥಾದ್ ಏವ ಭಾವನಾ
ಚಿಂತನೆಯ ಮೂಲಕ ಈ ಪ್ರಪಂಚವು ಇದ್ದಂತಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಅದು ಅಸ್ತಂಗತವಾಗುತ್ತದೆ. ಕನಸನ್ನು ಅರಿತಾಗ ಕನಸಿನ ವಸ್ತುಗಳು ಹೇಗೆ ಅಳಿದುಹೋಗುತ್ತವೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ.
ಯದ್ ಇಹಾಸ್ತಿ ತದ್ ಅನ್ಯತ್ರ ಯನ್ ನೇಹಾಸ್ತಿ ನ ತತ್ ಕ್ವಚಿತ್ । ಇಮಂ ಸಮಸ್ತವಿಜ್ಞಾನಶಾಸ್ತ್ರಕೋಶಂ ವಿದುರ್ ಬುಧಾಃ
ಇಲ್ಲಿ ಇರುವದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇದೆ; ಇಲ್ಲದದು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಜ್ಞಾನಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಸಂಪತ್ತೆಂದರೆ ಇದೇ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ.
ಯ ಇದಂ ಶೃಣುಯಾನ್ ನಿತ್ಯಂ ತಸ್ಯೋದಾರಚಮತ್ಕೃತೇಃ । ಬಾಲಸ್ಯಾಪಿ ಪರಂ ಬೋಧಂ ಬುದ್ಧಿರ್ ಏತಿ ನ ಸಂಶಯಃ
ಯಾರು ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಕೇಳುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೇನು ವಯಸ್ಸು ಕಡಿಮೆಯಾದರೂ, ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಜ್ಞಾನವೂ, ಅದ್ಭುತವಾದ ಮನಸ್ಸೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ.
ಯಸ್ಮೈ ನೇದಂ ತ್ವ್ ಅಭವ್ಯಾಯ ರೋಚತೇ ದುಷ್ಕೃತೋದಯಾತ್ । ವಿಚಾರಯತು ಯತ್ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಸ ಶಾಸ್ತ್ರಂ ಜ್ಞಾನವಾಙ್ಮಯಮ್
ಹಿಂದಿನ ಕೆಟ್ಟ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ಸಿದ್ಧವಾಗದೆ ಇದಕ್ಕೆ ಆಸಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಅವನು ಇಚ್ಛಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ಜ್ಞಾನಪೂರ್ಣ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬಹುದು.
ಜೀವನ್ಮುಕ್ತತ್ವಮ್ ಅಸ್ಮಿಂಸ್ ತು ಶ್ರುತೇ ಸಮನುಭೂಯತೇ । ಸ್ವಯಮ್ ಏವ ಯಥಾ ಪೀತೇ ನೀರೋಗತ್ವಂ ವರೌಷಧೇ
ಈ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗಲೇ ಬದುಕಿದ್ದಾಗಲೇ ಮುಕ್ತಿಯ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ; ಹೇಗೆ ಉತ್ತಮ ಔಷಧಿ ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರೆ ಆರೋಗ್ಯ ಸಿಕ್ಕಂತಾಗುತ್ತದೋ ಹಾಗೆ.
ಶ್ರೂಯಮಾಣೇ ಹಿ ಶಾಸ್ತ್ರೇ ಽಸ್ಮಿಞ್ ಶ್ರೋತಾ ವೇತ್ತ್ಯ್ ಏತದ್ ಆತ್ಮನಾ । ಯಥಾವದ್ ಇದಮ್ ಅಸ್ಮಾಭಿರ್ ನ ತೂಕ್ತಂ ವರಶಾಪವತ್
ಈ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಕೇಳುವಾಗ, ಶ್ರೋತೃ ತನ್ನ ಅನುಭವದಿಂದಲೇ ಇದನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ; ನಾವು ಇದನ್ನು ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ, ಶಾಪ ಅಥವಾ ವರದಂತೆ ಹೇಳಿಲ್ಲ.
ಶಾಮ್ಯತಿ ಸಂಸೃತಿದುಃಖಮ್ ಇದಂ ತೇ ಸ್ವಾತ್ಮವಿಚಾರಮಹಾಕಥಯೈವ । ನೋ ಧನದಾನತಪಶ್ಶ್ರುತವೇದೈಸ್ ತತ್ಕಥನೋಜ್ಝಿತಯತ್ನಶತೇನ
ಈ ಸಂಸಾರದ ದುಃಖವು ಸ್ವಾತ್ಮ ವಿಚಾರದ ಮಹತ್ವದ ಮಾತಿನಿಂದ ಮಾತ್ರ ಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ; ಧನ, ದಾನ, ತಪಸ್ಸು, ವೇದಪಾಠ ಅಥವಾ ಇಂತಹ ವಿಚಾರವಿಲ್ಲದ ನೂರಾರು ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದ ಅದು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ತಚ್ಚಿತ್ತಾಸ್ ತದ್ಗತಪ್ರಾಣಾ ಬೋಧಯನ್ತಃ ಪರಸ್ಪರಮ್ । ಕಥಯನ್ತಶ್ ಚ ತನ್ ನಿತ್ಯಂ ತುಷ್ಯನ್ತಿ ರಮಯನ್ತಿ ಯೇ
ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ಅದರಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿದೆ, ಪ್ರಾಣವೂ ಅದರಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿದೆ, ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿ, ಸದಾ ಅದನ್ನೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ.
ತೇಷಾಂ ಜ್ಞಾನೈಕನಿಷ್ಠಾನಾಮ್ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನವಿಚಾರಣಾತ್ । ಸಾ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತತೋದೇತಿ ವಿದೇಹೋನ್ಮುಕ್ತತೈವ ಯಾ
ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸ್ಥಿರರಾದವರಿಗೆ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನ ವಿಚಾರದಿಂದ ಬದುಕಿರುವಾಗಲೇ ಮುಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಅದನ್ನೇ ದೇಹವಿಲ್ಲದ ಮುಕ್ತಿಯೆಂದು ಕೂಡ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಬ್ರಹ್ಮನ್ ವಿದೇಹಮುಕ್ತಸ್ಯ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ । ಬ್ರೂಹಿ ಯೇನ ತಥೈವಾಹಂ ಯತೇ ಶಾಸ್ತ್ರದೃಶಾ ಧಿಯಾ
ಬ್ರಹ್ಮನೇ, ಬದುಕಿರುವಾಗ ಮುಕ್ತನಾದವನೂ, ದೇಹವಿಟ್ಟು ಮುಕ್ತನಾದವನೂ ಹೇಗಿರುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸು; ನಾನು ಕೂಡ ಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹಾಗೂ ವಿವೇಕದಿಂದ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಿ.
ಯಥಾಸ್ಥಿತಮ್ ಇದಂ ಯಸ್ಯ ವ್ಯವಹಾರವತೋ ಽಪಿ ಚ । ಅಸ್ತಙ್ಗತಂ ಸ್ಥಿತಂ ವ್ಯೋಮ ಸ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತ ಉಚ್ಯತೇ
ಯಾರು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರೂ, ಈ ಜಗತ್ತು ಅವನಿಗೆ ಶೂನ್ಯದಂತೆ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಅವನು ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದರೂ ಮುಕ್ತನೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಬೋಧೈಕನಿಷ್ಠತಾಂ ಯಾತೋ ಜಾಗರ್ತ್ಯ್ ಏವ ಸುಷುಪ್ತವತ್ । ಯ ಆಸ್ತೇ ವ್ಯವಹರ್ತೈವ ಸ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತ ಉಚ್ಯತೇ
ಯಾರು ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಜಾಗೃತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಗಾಢನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಶಾಂತವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಕೇವಲ ಇದ್ದಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ—ಅವರನ್ನು ಜೀವಂತ ಮುಕ್ತನು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ನೋದೇತಿ ನಾಸ್ತಮ್ ಆಯಾತಿ ಸುಖೇ ದುಃಖೇ ಮುಖಪ್ರಭಾ । ಯಥಾಪ್ರಾಪ್ತಸ್ಥಿತೇರ್ ಯಸ್ಯ ಸ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತ ಉಚ್ಯತೇ
ಯಾರ ಮುಖದ ಪ್ರಕಾಶವು ಸಂತೋಷದಲ್ಲಿಯೂ ದುಃಖದಲ್ಲಿಯೂ ಏರುಪೇರಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಯಾವ ಸ್ಥಿತಿಯು ಬಂದರೂ ಅವರು ಹೇಗಿದ್ದಾರೋ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುತ್ತಾರೆ—ಅವರನ್ನು ಜೀವಂತ ಮುಕ್ತನು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಯೋ ಜಾಗರ್ತಿ ಸುಷುಪ್ತಸ್ಥೋ ಯಸ್ಯ ಜಾಗ್ರನ್ ನ ವಿದ್ಯತೇ । ಯಸ್ಯ ನಿರ್ವಾಸನೋ ಬೋಧಸ್ ಸ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತ ಉಚ್ಯತೇ
ಯಾರು ಗಾಢನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಜಾಗ್ರತೆಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಎಚ್ಚರವಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಜಾಗೃತಿಯ ಅನುಭವವೇ ಇಲ್ಲದವರು, ಅವರ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಾಸನೆಗಳಿಲ್ಲ—ಅವರನ್ನು ಜೀವಂತ ಮುಕ್ತನು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.