ಯೇಷಾಂ ನ ವಿದ್ಯತೇ ಸರ್ಗಸ್ ಸ್ವಪ್ನಪುಂಸಾಮ್ ಇವಾಸತಾಮ್ । ಸ ಸರ್ಗḫ ಪುರುಷಾಸ್ ತೇ ಚ ಮೃಗತೃಷ್ಣಾಮ್ಬುವೀಚಿವತ್
ಯಾರಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯೆಂಬುದು ಇಲ್ಲವೋ, ಕನಸಿನಲ್ಲಿರುವ ಜನರಂತೆ ಅಥವಾ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲದವರಂತೆ, ಆ ಸೃಷ್ಟಿಯೂ ಆ ಜನರೂ ಮೃಗಮರIchಿನ ನೀರಿನ ಅಲೆಗಳಂತೆ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲದಂತೆಯೇ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.
ಅಸತಾಮ್ ಏವ ಸದ್ಭಾವಮ್ ಇವ ಚೈಷಾಮ್ ಉಪೇಯುಷಾಮ್ । ನ ವಯಂ ನಿರ್ಣಯಂ ವಿದ್ಮೋ ವನ್ಧ್ಯಾಪುತ್ರಗಿರಾಮ್ ಇವ
ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲದವರಿಗೂ, ಅಸ್ತಿತ್ವವಿರುವಂತೆ ತೋರುವವರಿಗೂ, ನಾವು ಯಾವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನೂ ತಿಳಿಯಲಾಗದು; ಇದು ವಂಧ್ಯೆಯ ಮಗನ ಮಾತುಗಳಂತೆ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದಂತಿದೆ.
ಪರಿಪೂರ್ಣಾರ್ಣವಪ್ರಖ್ಯಾ ಕಾಪ್ಯ್ ಅಪೂರ್ವೈವ ಪೂರ್ಣತಾ । ತಜ್ಜ್ಞಾನಾಂ ದ್ರಷ್ಟೃದೃಶ್ಯಾಂಶದೃಷ್ಟೌ ನ ಹಿ ಪತನ್ತಿ ತೇ
ಪೂರ್ಣ ಸಮುದ್ರದಂತೆ ಅಪೂರ್ವವಾದ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣತೆ ಇದೆ; ಅದನ್ನು ತಿಳಿದವರು, ನೋಡುವವನೂ ನೋಡುವುದೂ ಒಂದೆಂಬ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ.
ಅಚಲಾ ಇವ ನಿರ್ವಾತಾ ದೀಪಾ ಇವ ಶಮಾಮ್ಬ್ವ್ ಇವ । ಸಾಚಾರಾ ವಾ ನಿರಾಚಾರಾಸ್ ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ಸ್ವಸ್ಥಮ್ ಏವ ತೇ
ಗಾಳಿ ಇಲ್ಲದ ದೀಪಗಳಂತೆ, ಶಾಂತವಾದ ನೀರಿನಂತೆ, ಚಲನೆಯಿದ್ದರೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಸದಾ ತಮ್ಮಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
ಆಪೂರ್ಣೈಕಾರ್ಣವಪ್ರಖ್ಯಾ ಕಾಪ್ಯ್ ಅನ್ತḫಪೂರ್ಣತೋದಿತಾ । ಅನ್ತಶ್ಶೀತಲತಾ ಜ್ಞಪ್ತಿರ್ ಜ್ಞಸ್ಯಾಪೂರ್ವೈವ ಲಕ್ಷ್ಯತೇ
ಒಂದು ಅಪಾರವಾದ, ಇನ್ನೂ ತುಂಬದ ಸಾಗರದಂತೆ, ಒಳಗಿಂದ ಉದಯವಾಗುವ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಅರಿವು ಇದೆ. ಅದರೊಳಗೆ ತಂಪು ತುಂಬಿದೆ; ಆ ಜ್ಞಾನವು ಹಿಂದೆ ಎಂದೂ ಕಾಣದ ಹೊಸದಾಗಿ ಅನಿಸುತ್ತದೆ.
ವಾಸನೈವೇಹ ಪುರುಷḫ ಪ್ರೇಕ್ಷಿತಾ ಸಾ ನ ವಿದ್ಯತೇ । ತಾಂ ಚ ನ ಪ್ರೇಕ್ಷತೇ ಕಶ್ಚಿತ್ ತತಸ್ ಸಂಸಾರ ಆತತಃ
ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯೆಂದು ನಾವು ನೋಡುವುದು ಕೇವಲ ಮನಸ್ಸಿನ ಹಳೆಯ ವಾಸನೆಗಳೇ; ಅವು ನಿಜವಾಗಿ ಇಲ್ಲ. ಯಾರು ಅವುಗಳನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾರೋ ಅಂತಹವರು ಇಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಲೋಕಚಕ್ರ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.
ಅನಾಲೋಕನಸಿದ್ಧಂ ಯತ್ ತದ್ ಆಲೋಕಾನ್ ನ ವಿದ್ಯತೇ । ಕೃಷ್ಣಾಹ್ಯನುಪಲಮ್ಭೋ ಽತ್ರ ದೃಷ್ಟಾನ್ತಸ್ ಸ್ಪಷ್ಟಚೇಷ್ಟಿತಃ
ಯಾವುದು ನೋಡದೆ ಇದ್ದರೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೋ, ಅದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕಪ್ಪು ವಸ್ತುವಿನ ಅಂಧಕಾರದ ಉದಾಹರಣೆ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಭೂತಾನಿ ದೇಹಮಾಂಸಾದಿ ತಚ್ ಚಾಸದ್ವಿಭ್ರಮೋ ಜಡಃ । ಬುದ್ಧ್ಯಹಙ್ಕಾರಚೇತಾಂಸಿ ತನ್ಮಯಾನ್ಯ್ ಏವ ನೇತರತ್
ಪಂಚಭೂತಗಳು, ದೇಹ, ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ನಿಜವಲ್ಲದ, ಜಡವಾದ ಭ್ರಮೆಗಳು. ಬುದ್ಧಿ, ಅಹಂಕಾರ, ಮನಸ್ಸು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅದೇ ಒಂದು ತತ್ತ್ವದಿಂದ ಕೂಡಿವೆ, ಬೇರೆ ಯಾವುದರಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ.
ಭೂತಾದಿಮಯತಾಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಬುದ್ಧ್ಯಹಙ್ಕಾರಚೇತಸಾಮ್ । ಅತ್ಯನ್ತಂ ಸ್ಥಿತಿರ್ ಅಭ್ಯೇತಿ ಯದಿ ತನ್ ಮುಕ್ತತೋದಿತಾ
ಬುದ್ಧಿ, ಅಹಂಕಾರ, ಮನಸ್ಸು ಇವುಗಳು ಭೂತಾದಿಗಳೊಡನೆ ಇರುವ ಒಡನಾಟವನ್ನು ಬಿಟ್ಟಾಗ, ಅವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಆಗಲೇ ಮುಕ್ತಿಯು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗುತ್ತದೆ.
ಚಿಚ್ ಛಿಷ್ಟಾ ಚೇತ್ಯನಿಷ್ಠತ್ವಾತ್ ತಾದೃಶ್ಯ್ ಏವಾತ್ರ ಕಾಸ್ತಿತಾ । ತಸ್ಮಾತ್ ಕೇವ ಕುತẖ ಕುತ್ರ ವಾಸನಾ ಕಿಂಸ್ವರೂಪಿಣೀ
ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಚೈತನ್ಯ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ, ಅದು ಯಾವ ವಸ್ತುವಿನ ಮೇಲೆ ಆಧಾರವಿರಲಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಅದರ ಇರುವುದು ಇಂತಹ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಯಾರು, ಎಲ್ಲಿಂದ, ಯಾವ ರೀತಿಯ ವಾಸನೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ?
ಯಸ್ಯ ಚೈಷ ಭ್ರಮಸ್ ಸೋ ಽಸನ್ ಪ್ರೇಕ್ಷಯಾಸನ್ ನ ಲಭ್ಯತೇ । ಮೃಗತೃಷ್ಣಾಮ್ಬುವತ್ ತೇನ ಸಂಸಾರẖ ಕಸ್ಯ ಕẖ ಕುತಃ
ಯಾರಿಗೋ ಈ ಭ್ರಮೆ ಇದೆ ಎಂದಾದರೂ, ಅದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಸತ್ಯವಲ್ಲ, ಅದು ಸಿಕ್ಕುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಇದು ಮೃಗತ್ರಿಷ್ಣೆಯ ನೀರಿನಂತಿದೆ. ಹಾಗಾದರೆ, ಯಾರಿಗೆ, ಏನು, ಎಲ್ಲಿಂದ ಈ ಸಂಸಾರ ಎಂಬುದು?
ತದ್ ಏವಂ ತರ್ಹಿ ಕಸ್ಯ ಸ್ಯಾದ್ ಇತಿ ಚಿನ್ತೋದಯೋ ಹಿ ಯಃ । ಪುನಸ್ ಸ ಏವ ಸಂಸಾರವಿಭ್ರಮಸ್ ಸಮ್ಪ್ರವರ್ತತೇ
ಹೀಗಾಗಿ 'ಇದು ಯಾರಿಗೆ ಇದೆ?' ಎಂಬ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತೆ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಚಿಂತನೆಯಿಂದಲೇ ಮತ್ತೆ ಆ ಸಂಸಾರದ ಭ್ರಮೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.
ತಸ್ಮಾತ್ ಸರ್ವಮ್ ಅನಾಶ್ರಿತ್ಯ ವ್ಯೋಮವತ್ ಸಮಮ್ ಆಸ್ಯತಾಮ್ । ಅಪುನಸ್ಸ್ಮರಣಂ ಶ್ರೇಯ ಇಹ ವಿಸ್ಮರಣಂ ಪರಮ್
ಆದ್ದರಿಂದ, ಯಾವದ್ದನ್ನೂ ಆಧಾರವಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ, ಆಕಾಶದಂತೆ ಸಮವಾಗಿ ಇರಿ. ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ ಇರುವುದೇ ಉತ್ತಮ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಮರೆತುಹೋಗುವುದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ.
ನೇಹ ದ್ರಷ್ಟಾ ನ ಭೋಕ್ತಾಸ್ತಿ ನಾಸ್ತಿತಾ ನ ಚ ನಾಸ್ತಿತಾ । ಯಥಾಸ್ಥಿತಮ್ ಇದಂ ಶಾನ್ತಮ್ ಏಕಂ ಸ್ಪನ್ದಿ ಸದಾಬ್ಧಿವತ್
ಇಲ್ಲಿ ನೋಡುವವನೂ ಇಲ್ಲ, ಅನುಭವಿಸುವವನೂ ಇಲ್ಲ, ಇಲ್ಲವೆ ಇದೆ ಎಂಬ ಭಾವವೂ ಇಲ್ಲ, ಇಲ್ಲದೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಇದು ಹೇಗಿದೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ, ಶಾಂತವಾಗಿ, ಒಂದೇ ಆಗಿ, ಸದಾ ಅಲೆಮಾಡುವ ಸಮುದ್ರದಂತೆ ಇದೆ.
ಸರ್ವಂ ದೃಶ್ಯಂ ಜಗದ್ ಬ್ರಹ್ಮ ಸದ್ ಇತ್ಯ್ ಅವಗತೇ ಸ್ಫುಟಮ್ । ಜಲಶೋಷಾದ್ ಇವೋದೇತಿ ಬಿಮ್ಬಿಬಿಮ್ಬಕ್ಷಯೇ ಶಿವಮ್
ಈ ಎಲ್ಲ ದೃಶ್ಯ ಜಗತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿದುಬಂದಾಗ, ನೀರು ಒಣಗುವಂತೆ, ಬಿಂಬ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಬಿಂಬವು ಅಳಿದುಹೋದಾಗ, ಶುಭವಾದದ್ದು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಶಾನ್ತತಾ ವ್ಯವಹಾರೋ ವಾ ರಾಗದ್ವೇಷವಿವರ್ಜಿತಃ । ವಿಶ್ರಾನ್ತಸ್ಯ ಪರೇ ತತ್ತ್ವೇ ದೃಶ್ಯತೇ ಸಮದರ್ಶಿನಃ
ಶಾಂತತೆ ಅಥವಾ ವ್ಯವಹಾರ, ರಾಗ-ದ್ವೇಷಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿರುವುದು, ಪರಮ ತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದ ಸಮದರ್ಶನ ಹೊಂದಿದವನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಅಥ ವಾ ಶಾನ್ತತೈವಾಸ್ಯ ನಿರ್ವಾಣಸ್ಯಾವಶಿಷ್ಯತೇ । ನಿರ್ವಾಸನẖ ಕಿಲ ಮುನಿẖ ಕಥಂ ವ್ಯವಹರತ್ವ್ ಅಸೌ
ಅಥವಾ, ಮುಕ್ತನಾದವನಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ; ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಾಸನೆಗಳಿಲ್ಲದ ಋಷಿಗೆ ಹೇಗೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯವಹಾರ ಸಾಧ್ಯ?
ಯಾವತ್ ತ್ವ್ ಅಸ್ಯ ನ ನಿರ್ವಾಣಂ ಪರಿಪೋಷಮ್ ಉಪಾಗತಮ್ । ತಾವದ್ ವ್ಯವಹರತ್ಯ್ ಅಸ್ತರಾಗದ್ವೇಷಭಯೋದಯಃ
ಆದರೆ ಅವನಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಕ್ತಿಯು ಇನ್ನೂ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಬರುವವರೆಗೆ, ಅವನು ಇಚ್ಛೆ, ದ್ವೇಷ ಅಥವಾ ಭಯ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ವ್ಯವಹಾರ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾನೆ.
ವೀತರಾಗಭಯಕ್ರೋಧೋ ನಿರ್ವಾಣಶ್ ಶಾನ್ತಮಾನಸಃ । ಶಿಲೇವಾಪ್ಯ್ ಅಶಿಲೀಭೂತೋ ಮುನಿರ್ ಆತ್ಮನಿ ತಿಷ್ಠತಿ
ಇಚ್ಛೆ, ಭಯ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ತೊರೆದ, ಶಾಂತ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳ ಋಷಿ, ಕಲ್ಲು ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ, ತನ್ನೊಳಗೆ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತಾನೆ.
ಕೋಶೇ ಽಸ್ತಿ ಪದ್ಮಬೀಜಸ್ಯ ಯಥಾ ಸರ್ವಾಬ್ಜಿನೀ ತಥಾ । ಅನನ್ಯಾ ಸ್ವಪ್ನವಿಭ್ರಾನ್ತಿರ್ ಆತ್ಮನ್ಯ್ ಅಸ್ತಿ ನ ಬಾಹ್ಯತಾ
ಹೆಗೆಯೊಳಗಿನ ಕಮಲದ ಬೀಜದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಮಲವಿದೆವೋ, ಹೀಗೆಯೇ ಕನಸಿನ ಭ್ರಮೆ ಕೂಡ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ, ಹೊರಗೆಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ.
ಬಾಹ್ಯತಾಭಾವನಾದ್ ಬಾಹ್ಯಮ್ ಆತ್ಮೈವಾತ್ಮತ್ವಭಾವನಾತ್ । ಭವತೀದಂ ಪರೇ ತತ್ತ್ವೇ ಭಾವನಂ ತತ್ ತದ್ ಏವ ಹಿ
ಹೊರಗಿನ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸಿದರೆ ಹೊರಗಿನ ವಸ್ತುಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ; ಆತ್ಮತ್ವವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸಿದರೆ ಆತ್ಮವೇ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಪರಮ ತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಯಾವದನ್ನು ಮನಸ್ಸು ಯೋಚಿಸಿತ್ತೋ ಅದೇ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.
ಯಾನ್ತಸ್ಸ್ವಪ್ನಾದಿವಿಭ್ರಾನ್ತಿಸ್ ಸೈವೇಯಂ ಬಾಹ್ಯತೋದಿತಾ । ಮನಾಗ್ ಅಪ್ಯ್ ಅನ್ಯತಾ ನಾತ್ರ ದ್ವಿಭಾಣ್ಡಪಯಸೋರ್ ಇವ
ಸ್ವಪ್ನ ಮತ್ತು ಇತರ ಭ್ರಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗೆ ಉದಯಿಸುವ ಮೋಸವೇ ಹೊರಗಣವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವುದು. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಭೇದವಿಲ್ಲ, ಎರಡು ನೀರಿನ ಕುಂಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ನೀರಿನಂತೆ.
ಸ್ಥೈರ್ಯಾಸ್ಥೈರ್ಯೇ ತಥೈವಾತ್ರ ಭ್ರಾನ್ತಿಮಾತ್ರಮಯೇ ತತೇ । ಆಧಾರಾಧೇಯತೇ ತೇ ದ್ವೇ ಯಥಾ ಜಲತರಙ್ಗತೇ
ಈ ಭ್ರಮೆಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಅಸ್ಥಿರತೆ ಕೂಡ ಕೇವಲ ಭಾವನೆಗಳು ಮಾತ್ರ. ಅವೆರಡರ ಸಂಬಂಧ ನೀರು ಮತ್ತು ಅದರ ಅಲೆಗಳಂತಿದೆ—ಒಂದು ಆಧಾರ, ಇನ್ನೊಂದು ಆಧಾರಿತ.
ಸ್ವಪ್ನಾದಾವ್ ಆತ್ಮನೋ ಽನ್ಯತ್ವಜ್ಞಾನಾದ್ ಅನ್ಯತ್ವವೇದನಮ್ । ಅನನ್ಯಭಾವಬೋಧೇ ತು ತದ್ ಅನನ್ಯನ್ ನ ಚೋದಯಿ
ಸ್ವಪ್ನಾದಿ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ತಾನಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ಎಂಬ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಭೇದದ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅನನ್ಯಭಾವದ ಅರಿವಾದಾಗ ಆ ಭೇದವೇ ಇಲ್ಲ.
ಕಲನಾರಹಿತಂ ಶಾನ್ತಂ ಯದ್ ರೂಪಂ ಪರಮಾತ್ಮನಃ । ಭವತ್ಯ್ ಅಸೌ ತತ್ ತದ್ಭಾವಾದ್ ಅತದ್ಭಾವಾನ್ ನ ತದ್ ಭವೇತ್
ಯಾವ ರೂಪವು ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಶಾಂತವಾಗಿದೆ, ಅದು ಪರಮಾತ್ಮನ ಸ್ವರೂಪ. ಅದರಲ್ಲಿ ತಾನಾಗಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅದು ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ; ಬೇರ್ಪಟ್ಟಾಗ ಅದು ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಸ್ವಪ್ನಾದಿಜ್ಞಾನಸಂಶಾನ್ತೌ ಯದ್ ರೂಪಂ ಶುದ್ಧಮ್ ಐಶ್ವರಮ್ । ನ ತದ್ ಅಸ್ತಿ ನ ತನ್ ನಾಸ್ತಿ ನ ವಾಗ್ಗೋಚರಮ್ ಏತಿ ತತ್
ಸ್ವಪ್ನ ಮತ್ತು ಇತರ ಜ್ಞಾನಗಳು ಶಾಂತವಾದಾಗ, ಶುದ್ಧವಾದ, ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಆ ರೂಪ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಅದು ಇಲ್ಲವೆ ಇಲ್ಲದಂತೆಯೂ ಅಲ್ಲ, ಮಾತಿನಿಂದ ವಿವರಿಸಲಾಗದಂತೆಯೂ ಇದೆ.
ಆತ್ಯನ್ತಿಕೇ ಭ್ರಾನ್ತಿಲಯೇ ಮುಕ್ತ ಏವಾವಗಚ್ಛತಿ । ಸ್ವರೂಪಂ ನೋಪದೇಶಸ್ಯ ವಿಷಯೋ ವಿದುಷೋ ಽಪಿ ತತ್
ಬ್ರಾಂತಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಳಿದುಹೋದಾಗ, ಮುಕ್ತನಾಗಿ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಾನೆ ಅರಿಯುತ್ತಾನೆ; ಇದನ್ನು ಬೋಧನೆ ಮೂಲಕವೂ, ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೂ ವಿವರಿಸಲಾಗದು.
ಶಾನ್ತಂ ನಿರಸ್ತಭಯಮಾನವಿಷಾದಲೋಭಮೋಹಾತ್ಮ ದೇಹಮನನೇನ್ದ್ರಿಯಚಿತ್ತಜಾಡ್ಯಮ್ । ತ್ಯಕ್ತ್ವಾಹಮ್ ಅಕ್ಷಯಮ್ ಅಪಾಸ್ತಸಮಸ್ತಭೇದಂ ನಿರ್ವಾಣಮ್ ಏಕಮ್ ಅಜಮ್ ಆಸಿತಮ್ ಏವ ಯುಕ್ತಮ್
ಭಯ, ಅಹಂಕಾರ, ದುಃಖ, ಲೋಭ, ಮೋಹ ಇಲ್ಲದ ಶಾಂತ ಸ್ವಭಾವದ ದೇಹ, ಮನಸ್ಸು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಎಲ್ಲ ಭೇದಗಳು ದೂರವಾದ, ಅವಿನಾಶಿಯಾದ, ಏಕಮಾತ್ರ, ಜನನರಹಿತ ನಿರ್ವಾಣದಲ್ಲಿ ನಾನು ಸದಾ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದೇನೆ.
ಯದಾ ಚಿತಿḫ ಪ್ರಸರತಿ ತದಾಹನ್ತಾಜಗದ್ಭ್ರಮಃ । ಅಸದ್ ಏವಾಭ್ಯುದೇತೀವ ಸ್ಪನ್ದಾದ್ ಅಪ್ಸ್ವ್ ಇವ ದಾಮತಾ
ಯಾವಾಗ ಮನಸ್ಸು ಹರಡುತ್ತದೋ, ಆಗ 'ನಾನು' ಎಂಬ ಭ್ರಮೆ ಮತ್ತು ಜಗತ್ತು ಎಂಬ ಭ್ರಮೆಯೂ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅವು ನಿಜವಲ್ಲ, ಆದರೂ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅಲೆಗಳು ಕಾಣಿಸುವಂತೆ ಅವು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ.
ಉದಿತೋ ಽಪಿ ನ ಖೇದಾಯ ಬ್ರಹ್ಮರೂಪತ್ವವೇದನಾತ್ । ಪರಮಾಯ ತ್ವ್ ಅನರ್ಥಾಯ ಜಗಚ್ಛಬ್ದಾರ್ಥಭಾವನಾತ್
ಅದು ಹುಟ್ಟಿದರೂ, ಅದು ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪವೆಂಬ ಅರಿವಿದ್ದರೆ ಯಾವುದೇ ಕಷ್ಟವನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಜಗತ್ತನ್ನು ನಿಜವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ ದೊಡ್ಡ ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.