ಬಹಿರ್ ಅನ್ತಶ್ ಚ ಭೂತಾನಾಮ್ ಅಚರಂ ಚರಮ್ ಏವ ಚ । ಸೂಕ್ಷ್ಮತ್ವಾತ್ ತದ್ ಅವಿಜ್ಞೇಯಂ ದೂರಸ್ಥಂ ಚಾನ್ತಿಕೇ ಚ ತತ್
ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ ಇರುವದು, ಚಲಿಸದಿದ್ದರೂ ಚಲಿಸುವದು; ತುಂಬಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಅರಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ದೂರದಲ್ಲಿರುವಂತೆಯೂ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವಂತೆಯೂ ಇದೆ.
ಸರ್ವತ್ರ ಚನ್ದ್ರಾರ್ಕಮಯಂ ಸರ್ವತ್ರೈವ ಧರಾಮಯಮ್ । ಸರ್ವತ್ರ ಪರ್ವತಮಯಂ ಸರ್ವತ್ರಾಬ್ಧಿಮಯಂ ತಥಾ
ಎಲ್ಲೆಡೆ ಚಂದ್ರನೂ ಸೂರ್ಯನೂ ಇರುವಂತೆ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಭೂಮಿಯೂ ಇರುವಂತೆ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪರ್ವತಗಳೂ ಇರುವಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಮುದ್ರಗಳೂ ಇರುವಂತೆ ಇದೆ.
ಸರ್ವತ್ರ ಸಾರಗುರುಕಂ ಸರ್ವತ್ರೈವ ನಭೋಮಯಮ್ । ಸರ್ವತ್ರ ಸಂಸೃತಿಮಯಂ ಸರ್ವತ್ರೈವ ಜಗನ್ಮಯಮ್
ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮೂಲತತ್ತ್ವವೂ ಇದೆ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಭಾರವೂ ಇದೆ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಆಕಾಶದ ವಿಶಾಲತೆಯೂ ಇದೆ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಸಾರದ ಹರಿವೂ ಇದೆ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಈ ಜಗತ್ತೇ ಇದೆ.
ಸರ್ವತ್ರೈವ ಚ ಮೋಕ್ಷಾತ್ಮ ಸರ್ವತ್ರೈವಾದ್ಯಚಿನ್ಮಯಮ್ । ಸರ್ವತ್ರ ಸರ್ವಾರ್ಥಮಯಂ ಸರ್ವತಸ್ ಸರ್ವವರ್ಜಿತಮ್
ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮುಕ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪವೂ ಇದೆ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಚೈತನ್ಯವೂ ಇದೆ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಎಲ್ಲ ಅರ್ಥಗಳ ಸಾರವೂ ಇದೆ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಎಲ್ಲಿಂದಲೂ ಮುಕ್ತವಾದದು ಇದೆ.
ಘಟೇ ವಟೇ ಪಟೇ ಕುಡ್ಯೇ ಶಕಟೇ ವಾನರೇ ನರೇ । ಧಾಮ್ನಿ ವ್ಯೋಮ್ನಿ ತರಾವ್ ಅದ್ರಾವ್ ಅನಿಲೇ ಸಲಿಲೇ ಽನಲೇ
ಮಡಕೆ, ಆಲದ ಮರ, ಬಟ್ಟೆ, ಗೋಡೆ, ಗಾಡಿ, ಕೋತಿ, ಮನುಷ್ಯ, ಮನೆ, ಆಕಾಶ, ನಕ್ಷತ್ರ, ಬೆಟ್ಟ, ಗಾಳಿ, ನೀರು, ಬೆಂಕಿ—ಎಲ್ಲದಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ.
ನಾನಾಚಾರವಿಕಾರಾಣಿ ವಿವಿಧಾವೃತ್ತಿಮನ್ತಿ ಚ । ಪರಮಾಣ್ವಂಶಮಾತ್ರೇ ಽಪಿ ತ್ರಿಜಗನ್ತಿ ದದರ್ಶ ಸಃ
ಅವನಿಗೆ ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಕಣದಲ್ಲಿಯೂ ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ವಿವಿಧ ಆಚರಣೆಗಳು, ಬದಲಾವಣೆಗಳು, ಅನೇಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳೂ ಕಾಣಿಸಿತು.
ಮರಿಚಸ್ಯಾನ್ತರೇ ತೈಕ್ಷ್ಣ್ಯಂ ಶೂನ್ಯತ್ವಮ್ ಇವ ವಾಙ್ಗ ಖೇ । ತ್ರಿಜಗತ್ ಸತ್ಯ್ ಅಸತಿ ಚ ವಿದ್ಯತೇ ಚಿನ್ಮಯಾತ್ಮನಿ
ಹೆಸರು ಬೆಳಕಿನ ಕಿರಣದಲ್ಲಿ ತೀಕ್ಷ್ಣತೆ ಇರುವಂತೆ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಖಾಲಿತನ ಇರುವಂತೆ, ಈ ಮೂವರು ಲೋಕಗಳು ಚೈತನ್ಯಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವೂ ಅಸತ್ಯವೂ ಆಗಿ ಇವೆ.
ಇತ್ಯ್ ಏವಂ ಭಾವಯನ್ ಮುಕ್ತಭಾವಯಾ ಶುದ್ಧಸಂವಿದಾ । ಶಕ್ರẖ ಕ್ರಮೇಣ ತೇನೈವ ಸ ನಿರ್ವಾಣಮ್ ಅವಾಪ್ತವಾನ್
ಹೀಗೆ ಮುಕ್ತಿಯ ಭಾವದಿಂದ ಶುದ್ಧವಾದ ಅರಿವಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಇಂದ್ರನು ಹೀಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅದೇ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು.
ತಸ್ಯಾಭವದ್ ಯಶ್ ಶಕ್ರಸ್ಯ ಪುತ್ರḫ ಪರಪುರಞ್ಜಯಃ । ಸೋ ಽಪಿ ಕ್ರಮೇಣ ತೇನೈವ ತಥೈವ ಧ್ಯಾನವಾನ್ ಅಭೂತ್
ಆ ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಪರಪುರಂಜಯ ಎಂಬ ಮಗನಾಗಿದ್ದನು; ಅವನು ಕೂಡ ಹೀಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಲೀನನಾದನು.
ಧ್ಯಾನೇನ ಸರ್ವಮ್ ಏಕತ್ರ ಪಶ್ಯಂಶ್ ಚಿರಮ್ ಉದಾರಧೀಃ । ದದರ್ಶೇಮಮ್ ಅಸೌ ಸರ್ಗಮ್ ಅಸ್ಮದೀಯಂ ಮಹಾಮತಿಃ
ಅವನು ಮಹಾಮತಿವಂತನಾಗಿ, ಧ್ಯಾನದ ಮೂಲಕ ಬಹುಕಾಲ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಂದಾಗಿ ನೋಡಿ, ನಮ್ಮ ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನೇ ಕಂಡನು.
ತತೋ ಽಸ್ಮಿನ್ ವಿಚರನ್ ಸರ್ಗೇ ಶಕ್ರಾನ್ತೇ ಶಕ್ರತಾಂ ಗತಃ । ಚಕಾರ ಜಗತಾಂ ರಾಜ್ಯಂ ವೃತ್ತಾನ್ತಶತಶೋಭಿತಮ್
ಆಮೇಲೆ ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ, ಇಂದ್ರನ ಆಡಳಿತದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಇಂದ್ರನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದು, ಅನೇಕ ಘಟನೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದಂತೆ ಲೋಕಗಳ ಮೇಲೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಡಿದನು.
ವಿದ್ಯಾಧರಕುಲಾಧೀಶ ಇಹಾದ್ಯೈವ ಸ ದೇವರಾಟ್ । ತಸ್ಯೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಕುಲೋತ್ಪನ್ನ ಇತಿ ವಿದ್ಧಿ ಯಥಾಸ್ಥಿತಮ್
ಇಂದು ಇಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ರಾಜನು ವಿದ್ಯಾಧರ ಕುಲದ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಆ ಇಂದ್ರನ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವನೆಂದು, ಹೇಗಿದ್ದೋ ಹಾಗೆ ತಿಳಿ.
ತತೋ ಹೃದಯಬೀಜಸ್ಥಪ್ರಾಙ್ಮುಖಾಭ್ಯಾಸಯೋಗತಃ । ಬಿಸಜಾಲವಿಲಾಸಾದಿವೃತ್ತಾನ್ತಮ್ ಅನುಭೂತವಾನ್
ನಂತರ, ಹೃದಯದ ಬೀಜದ ಕಡೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತಿರುಗಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ, ಅವನು ಕಮಲದ ತಂತಿಗಳ ಆಟದಂತಿರುವ ಅನೇಕ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದನು.
ಯಥೈಷ ಶಕ್ರẖ ಕಥಿತಸ್ ತ್ರಸರೇಣೂದರಾಸ್ಪದಃ । ಬಿಸವಾಲಾಸ್ಪದಶ್ ಚೈತತ್ಕುಲಜẖ ಕಾನ್ತಿಮಾನ್ ಅಥ
ಹೇಗೆ ಈ ಇಂದ್ರನು, ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಧೂಳಿನ ಕಣದೊಳಗೆ ನೆಲೆಸಿದ್ದನೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಆ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಈ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನೂ ಕಮಲದ ತಂತಿಯೊಳಗೆ ನೆಲೆಸಿದ್ದನು.
ತಥಾ ಶತಸಹಸ್ರಾಣಿ ತತ್ರತಶ್ ಚಾನ್ಯತಶ್ ಚ ಖೇ । ತಾದೃಶವ್ಯವಹಾರಾಣಿ ಸಮತೀತಾನಿ ಸನ್ತಿ ಚ
ಹಾಗೆಯೇ, ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೇರೆಡೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಶತಾರು ಸಹಸ್ರಾರು ಕಾರ್ಯಗಳು ನಡೆದಿವೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.
ವಹತೀಯಮ್ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನಾ ಚಿರಾಯೈವಂ ತರಙ್ಗಿಣೀ । ತಾತ ದೃಶ್ಯಸರಿತ್ ಪ್ರೌಢಾ ಮೂಢಾ ರೂಢೇವ ತತ್ಪದೇ
ಈ ಭ್ರಮೆಯ ನದಿಯು, ಮಗನೇ, ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಲೇ ಇದೆ; ಅದು ಗಟ್ಟಿಯಾದ, ಮೋಹಗೊಂಡ ನದಿಯಂತೆ ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ.
ಇತಿ ಮಾಯೇಯಮ್ ಆದೀರ್ಘಾ ಪ್ರಸೃತೋಪಶಮೋನ್ಮುಖೀ । ಸತ್ಯಾವಲೋಕಮಾತ್ರಾತಿವಿಲಯೈಕವಿಲಾಸಿನೀ
ಹೀಗೆ, ಈ ದೀರ್ಘವಾದ ಮಾಯೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ; ಅದು ಶಾಂತಿಯ ಕಡೆಗೆ ಒಲಿದು, ಸತ್ಯದ ದರ್ಶನವಾದ ಕೂಡಲೇ ಕರಗಲು ಇಷ್ಟಪಡುವದು.
ಯತẖ ಕುತಶ್ಚಿನ್ ಮಾಯೇಯಂ ಯತ್ರ ಕ್ವಚನ ವಾನಘ । ಯಥಾ ಕಥಞ್ಚಿತ್ ಸಮ್ಪನ್ನಮಾತ್ರೈವ ಪರಿದೃಶ್ಯತೇ
ಪಾಪವಿಲ್ಲದವನೇ, ಈ ಮಾಯೆ ಎಲ್ಲಿಂದೋ ಉದಯವಾಗಿ, ಎಲ್ಲೆಂದೋ, ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಾದರೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಅದು ಉದಯವಾದ ಕೂಡಲೇ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಅಹಮ್ಭಾವಚಮತ್ಕಾರಮಾತ್ರಾದ್ ವೃಷ್ಟಿರ್ ಇವಾಮ್ಬುದಾತ್ । ಜಾಯತೇ ಮಿಹಿಕೇವಾಶು ಪ್ರೇಕ್ಷಾಮಾತ್ರವಿನಾಶಿನೀ
ನಾನು ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಸ್ವಯಂ ಅರಿವಿನ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ, ಮೋಡದಿಂದ ಮಳೆ ಬೀಳುವಂತೆ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಅದು ಹಿಮದ ಹನಿಯಂತೆ, ವಿವೇಕದ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ನೋಡಿದ ಕೂಡಲೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಹೋಗುತ್ತದೆ.
ಮೈನಾಂ ಪತಾಭಿಮತದರ್ಶನ ಪಶ್ಯ ದೃಶ್ಯಮುಕ್ತಂ ಸ್ವಭಾವಮ್ ಅವಭಾಸನಮಾತ್ರತತ್ತ್ವಮ್ । ಸರ್ವಾರ್ಥಶೂನ್ಯಮ್ ಅತ ಏವ ಚ ಶೂನ್ಯರೂಪಮ್ ಏಕಂ ಖಮಾತ್ರಮ್ ಇವ ಮಾತ್ರ ವಿಕಲ್ಪಮ್ ಏಹಿ
ಮನವೇ, ನೀನು ಬಯಸಿದ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ನೋಡು. ನೋಡುವುದರ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಅರಿತುಕೋ, ಅದು ಕೇವಲ ಕಾಣಿಕೆಯಷ್ಟೇ, ಅಂದರೆ ಎಲ್ಲ ಅರ್ಥಗಳಿಲ್ಲದ ಖಾಲಿತನದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಅದು ಒಂದು ಖಾಲಿ ರೂಪ, ಎಲ್ಲವೂ ಕಲ್ಪನೆಯಷ್ಟೆ, ಶುದ್ಧ ಆಕಾಶದಂತಿದೆ.
ಯತ್ರಾಹನ್ತ್ವಂ ಜಗತ್ ತತ್ರ ಪೂರ್ವಮ್ ಆಗತ್ಯ ತಿಷ್ಠತಿ । ಪರಾಣ್ವನ್ತರ್ ಅಪೀನ್ದ್ರಸ್ಯ ತ್ರಸರೇಣೂದರೇ ಯಥಾ
ಯಾವೆಡೆಗೆ ನಾನು ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಇದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಈ ಜಗತ್ತು ಮೊದಲು ಬಂದು ನಿಂತಿರುತ್ತದೆ. ಅದು ಇಂದ್ರನ ಸನ್ನಿಧಾನವು ಸಣ್ಣ ಧೂಳಿನ ಕಣದಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವಂತೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿರುತ್ತದೆ.
ಭ್ರಮಸ್ಯ ಜಾಗತಸ್ಯಾಸ್ಯ ಜಾತಸ್ಯಾಕಾಶವರ್ಣವತ್ । ಅಹಮ್ಭಾವೋ ಽಭಿಮನ್ತ್ರಾತ್ಮಾ ಮೂಲಮ್ ಆದ್ಯಮ್ ಉದಾಹೃತಮ್
ಈ ಮಾಯೆಯ ಜಗತ್ತು ಆಕಾಶದ ಬಣ್ಣದಂತೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಎಂಬ ಭಾವನೆ, ಅಂದರೆ ಅಹಂಕರಿಸುವ ಮನಸ್ಸು, ಮೂಲ ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಮೊದಲನೆಯದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ವಾಸನಾರಸಸಂಸಿಕ್ತಾದ್ ಅಹಮ್ಬೀಜಕಣಾದ್ ಅಯಮ್ । ಬ್ರಹ್ಮಾದ್ರೌ ವ್ಯೋಮವಿಪಿನೇ ಜಾಯತೇ ತ್ರಿಜಗದ್ದ್ರುಮಃ
ಸ್ವಭಾವದ ರಸದಿಂದ ತೊಯ್ದ 'ನಾನು' ಎಂಬ ಬೀಜದಿಂದ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಬೆಟ್ಟಗಳವರೆಗೆ, ಈ ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಮರವು ಆಕಾಶದ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ಬರುತ್ತದೆ.
ತಾರಕಾಪುಷ್ಪನಿಕರೋ ವಿನೀಲಾಚಲಪಲ್ಲವಃ । ಸರಿತ್ಸಾರಸಿರಾಪೂರೋ ವಾಸನಾಸಾರಸತ್ಫಲಃ
ಅದರ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಹೂಗುಚ್ಚಗಳಾಗಿವೆ, ಅದರ ನೀಲಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಹಸಿರು ಮೊಗ್ಗುಗಳಾಗಿವೆ, ಅದರ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸರೋವರಗಳು ಅದರ ಪೂರ್ಣತೆಯಾಗಿದೆ, ಅದರ ಹಣ್ಣುಗಳು ಸ್ವಭಾವದ ಸಾರವಾಗಿದೆ.
ಅಹನ್ತ್ವಸಲಿಲಸ್ಯೇದಂ ಜಗತ್ ಸ್ಪನ್ದ ಉದಾಹೃತಃ । ಚಿಚ್ಚಮತ್ಕರಣೇ ಸ್ವಾದು ವಾಸನಾವಿಸರದ್ರಸಃ
ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಚಲನೆ 'ನಾನು' ಎಂಬ ನೀರಿನ ಅಲೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಚೈತನ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲಾಸವಾಗಿರುವಾಗ, ಸ್ವಭಾವದ ರುಚಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡುತ್ತದೆ.
ತಾರಕಾಶೀಕರಾಸಾರೋ ನಭೋಽನನ್ತನಿಖಾತವಾನ್ । ಭಾವಾಭಾವಮಹಾವರ್ತೋ ನಾನಾಗಿರಿತರಙ್ಗಕಃ
ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಬೆಳಕು ಹನಿಗಳಾಗಿ ಅನಂತ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ; ಇರುವುದೂ ಇಲ್ಲದುದೂ ಎಂಬ ಮಹಾ ಚಕ್ರವಾತದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಅಲೆಗಳು ಉಂಟಾಗಿವೆ.
ತ್ರಿಲೋಕೀವಿಲಿಖಲ್ಲೇಖೋ ವಿಲೋಲಾಲೋಕಫೇನಿಲಃ । ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಬುದ್ಬುದೋದ್ಭೇದẖ ಕವಾಟಾಪೀಡಪೀವರಃ
ಮೂರು ಲೋಕಗಳು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣಿಸುವ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನದಿಯ ಮೇಲಿನ ನುರಿತಂತೆ ಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿವೆ; ಈ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವೆಂದರೆ ಹಿಗ್ಗುತ್ತಿರುವ ಬಂಡೆಯಂತಿದ್ದು, ಅದರ ಬಾಗಿಲು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಂತಿದೆ.
ಭೂಪೀಠದೃಢದಿಣ್ಡೀರಪಿಣ್ಡಶ್ ಚಿದ್ಘನಮಣ್ಡವಾನ್ । ಚಿತ್ರಾಜವಞ್ಜವೀಭಾವಮಜ್ಜನೋನ್ಮಜ್ಜನಾತ್ಮಕಃ
ಭೂಮಿ ಒಂದು ಬಲವಾದ ಮೃದಂಗದಂತೆ, ದೇಹವು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಚೇತನದ ಗುಂಡಿಯಂತೆ; ಇದು ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ, ವೇಗವಾಗಿ ಮೇಲೇಳಿ ಕೆಳಗಿಳಿಯುತ್ತಾ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮುಳುಗಿ ಮೇಲೇಳುತ್ತದೆ.
ಜರಾಮರಣಮೋಹಾದಿವೀಚೀಚಯಚಮತ್ಕೃತಿಃ । ಉತ್ಪನ್ನಧ್ವಂಸದೇಹಾದಿಬಿನ್ದುವೃನ್ದೈಕಮನ್ದಿರಃ
ಹುಡುಕಾಟ, ಮರಣ, ಮೋಹ ಇತ್ಯಾದಿ ಅಲೆಗಳ ಆಶ್ಚರ್ಯವೆಂದರೆ, ದೇಹ ಮತ್ತು ಅದರ ನಾಶವು ಒಂದೇ ಬಿಂದುಗಳಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸಿ ಅಳಿದು ಹೋಗುತ್ತವೆ.
ಅಹನ್ತ್ವಪವನಸ್ಪನ್ದೋ ಜಗದ್ ಇತ್ಯ್ ಅವಗಮ್ಯತಾಮ್ । ಅಹನ್ತ್ವಚನ್ದ್ರಸೌಗನ್ಧ್ಯಂ ಜಗದ್ ಇತ್ಯ್ ಏವ ಬುಧ್ಯತಾಮ್
‘ನಾನು’ ಎಂಬ ಗಾಳಿಯ ಚಲನೆಯೇ ಈ ಜಗತ್ತು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಚಂದ್ರನ ಸುಗಂಧವೇ ‘ನಾನು’ ಎಂಬಂತೆ, ಜಗತ್ತನ್ನೂ ಹೀಗೆಯೇ ಗುರುತಿಸಬೇಕು.