ಸಾಹನ್ತಾದಿಜಗಚ್ಛಾನ್ತೌ ಬೋಧೇ ಸಂವಿತ್ಕಲಾತ್ಮನಿ । ದೀಪಸಂಶಾನ್ತಿಸಙ್ಕಾಶಸ್ ತ್ಯಾಗಸ್ ಸಿಧ್ಯತಿ ನಾನ್ಯಥಾ
ನಾನು ಎಂಬ ಭಾವದಿಂದ ಪ್ರಪಂಚವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶಾಂತವಾಗಿರುವಾಗ, ಜ್ಞಾನರೂಪವಾದ ಚೇತನೆಯಲ್ಲಿ, ದೀಪದ ಶಾಂತತೆ ಹೋಲುವ ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತ್ಯಾಗವು ಸಾಧ್ಯ, ಬೇರೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಅಲ್ಲ.
ನ ತ್ಯಾಗẖ ಕರ್ಮಸನ್ತ್ಯಾಗೋ ಬೋಧಸ್ ತ್ಯಾಗ ಇತಿ ಸ್ಮೃತಃ । ಅಜಗತ್ಪ್ರತಿಭೈಕಾತ್ಮಾ ಯೋ ಽನಹನ್ತಾದಿರ್ ಅವ್ಯಯಃ
ತ್ಯಾಗ ಎಂದರೆ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವುದು ಅಲ್ಲ; ಅದು ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದೇ ತ್ಯಾಗ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅದು 'ನಾನು' ಎಂಬ ಭಾವವಿಲ್ಲದ, ಜಗತ್ತಿಲ್ಲದ, ಅವಿನಾಶಿಯಾದ ಒಂದು ತತ್ವವಾಗಿದೆ.
ಅಯಂ ಸೋ ಽಹಮ್ ಇದಂ ತನ್ ಮೇ ಇತಿ ನಿಸ್ಸ್ನೇಹದೀಪವತ್ । ಶಾನ್ತೇ ಪರಮನಿರ್ವಾಣಂ ಪ್ರಬೋಧಾತ್ಮೈವ ಶಿಷ್ಯತೇ
ಯಾವಾಗ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಇದಾಗಿದೆ, ನಾನು ಅವನು, ಇದು ನನ್ನದು ಎಂಬ ಅಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ದೀಪದಂತೆ ಶಾಂತವಾಗಿರುತ್ತೆವೋ, ಆಗ ಪರಮ ಶಾಂತಿಯ ನಿರ್ವಾಣದಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತ ಆತ್ಮ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಅಯಂ ಸೋ ಽಹಮ್ ಇದಂ ತನ್ ಮೇ ಶಾನ್ತಮ್ ಇತ್ಯ್ ಏವ ಯಸ್ಯ ನೋ । ನ ಜ್ಞಾನಂ ತಸ್ಯ ನೋ ಶಾನ್ತಿರ್ ನ ತ್ಯಾಗೋ ನ ಚ ನಿರ್ವೃತಿಃ
ಯಾರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಾನು ಅವನು, ಇದು ನನ್ನದು, ಇದು ಶಾಂತವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಇಲ್ಲವೋ, ಅವನಿಗೆ ಜ್ಞಾನವೂ ಇಲ್ಲ, ಶಾಂತವೂ ಇಲ್ಲ, ತ್ಯಾಗವೂ ಇಲ್ಲ, ಸಂತೋಷವೂ ಇಲ್ಲ.
ಮಮೇದಮ್ ಅಯಮ್ ಏವಾಹಮ್ ಇತ್ಯ್ ಏತಾವತಿ ಯẖ ಕ್ಷಯಃ । ಬೋಧಾತ್ಮಾ ಶಿವಂ ಶಾನ್ತಂ ತು ತಸ್ಮಾದ್ ಅನ್ಯನ್ ನ ವಿದ್ಯತೇ
ನನ್ನದು, ನಾನು ಇದುವೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತವಾದ ಶಾಂತ ಮತ್ತು ಶುಭಾತ್ಮ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ; ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ.
ಅಹಮಂಶೇ ಚಿತಾ ಕ್ಷೀಣೇ ಸರ್ವಮ್ ಏವ ಕ್ಷಯಂ ಗತಮ್ । ನ ಕಿಞ್ಚಿಚ್ ಚ ಕ್ವಚಿತ್ ಕ್ಷೀಣಂ ನಿರ್ವಾಣೈಕಘನಂ ಸ್ಥಿತಮ್
ನಾನು ಎಂಬ ಅಂಶ ಚಿತ್ತದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾದಾಗ, ಎಲ್ಲವೂ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಎಲ್ಲೆಂದರಲ್ಲಿ ಏನೂ ಉಳಿಯದು, ನಿರ್ವಾಣದ ಏಕಮಾತ್ರ ಸ್ಥಿತಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಅಹಂವಿದ್ ಅನಹಂವಿತ್ತ್ವಾದ್ ಏವ ಶಾಮ್ಯತ್ಯ್ ಅವಿಘ್ನತಃ । ಏತಾವನ್ಮಾತ್ರಸಾಧ್ಯೇಯಂ ಕಿಮ್ ಏವೇಯಂ ಕದರ್ಥನಾ
ನಾನು ಎನ್ನುವ ಭಾವ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದಾಗ, ನಾನು ಅಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಭಾವವು ಸಹಜವಾಗಿ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದರೆ ಸಾಕು, ಇನ್ನಷ್ಟು ಗೋಜಿಗೆ ಏಕೆ ಹೋಗಬೇಕು?
ಅಹಂ ನಾಹಮ್ ಇತಿ ಭ್ರಾನ್ತಿರ್ ನ ಚ ವಿತ್ತ್ವಾದ್ ಋತೇ ಽಸ್ತಿ ಸಾ । ವಿತ್ತ್ವಂ ಚಾಕಾಶವಿಶದಮ್ ಅತẖ ಕ್ವೈಷಾ ಭ್ರಮಸ್ಥಿತಿಃ
ನಾನು ಇದ್ದೇನೆ, ನಾನು ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಗೊಂದಲವು 'ನಾನು' ಎನ್ನುವ ಭಾವದಿಂದಲೇ ಬರುತ್ತದೆ; ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಅದು ಇಲ್ಲ. 'ನಾನು' ಎನ್ನುವ ಭಾವವು ಆಕಾಶದಂತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವೂ ಖಾಲಿಯೂ ಆಗಿದೆ—ಹಾಗಾದರೆ ಈ ಗೊಂದಲ ಎಲ್ಲಿದೆ?
ನ ಭ್ರಮೋ ಭ್ರಮಣಂ ನೈವ ನ ಭ್ರಾನ್ತಿರ್ ಭ್ರಮಕೋ ಽಸ್ತಿ ವಾ । ಅನಾಲೋಕನಮ್ ಏವೇದಮ್ ಆಲೋಕಾನ್ ನೇದಮ್ ಅಸ್ತಿ ತೇ
ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಗೊಂದಲವೂ ಇಲ್ಲ, ಅಲೆಯುವಿಕೆಯೂ ಇಲ್ಲ, ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೂ ಇಲ್ಲ. ಇದು ಕೇವಲ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿ. ನೋಡುವಿಕೆ ಬಂದಾಗ, ಈ ಗೊಂದಲ ನಿನಗೆ ಇರುವುದೇ ಇಲ್ಲ.
ವಿದ್ಧಿ ವಿನ್ಮಾತ್ರಮ್ ಏವೇದಮ್ ಅಸದ್ರೂಪೋಪಮಂ ತತಮ್ । ಓಂ ಅಲಂ ಮೌನಮ್ ಆಸ್ಸ್ವೈವಂ ಸರ್ವಂ ನಿರ್ವಾಣಮಾತ್ರಕಮ್
ಇದು ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯ ಮಾತ್ರವೆಂದು ತಿಳಿ; ಇದು ಅಸತ್ತಿನಂತೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿದೆ. ಓಂ, ಸಾಕು, ಇಂತಹ ಮೌನದಲ್ಲೇ ಕುಳಿತುಕೋ; ಎಲ್ಲವೂ ನಿರ್ವಾಣ ಮಾತ್ರ.
ಯೇನೈವಾಶು ನಿಮೇಷೇಣ ತ್ವ್ ಅಹಮ್ ಇತ್ಯ್ ಏವ ಚೇತತಿ । ತೇನೈವ ನಾಹಮ್ ಇತ್ಯ್ ಏವ ಚೇತಿತ್ವಾಶು ನ ಶೋಚ್ಯತೇ
ಯಾವ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನೀನು 'ನಾನು' ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಹುದೋ, ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ 'ನಾನು ಅಲ್ಲ' ಎಂದು ಕೂಡ ಭಾವಿಸಬಹುದು; ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ದುಃಖಪಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಅಹಮ್ಭಾವಂ ನಞರ್ಥೇನ ನಿರ್ವಾಪ್ಯಾರೂಢಬಾಣವತ್ । ಅಜಸ್ರಮ್ ಆಸವಕ್ಷೀವಸ್ ತಿಷ್ಠಾವಷ್ಟಬ್ಧತತ್ಪದಃ
'ನಾನು' ಎಂಬ ಭಾವವನ್ನು ನಿರಾಕರಣೆಯ ಮೂಲಕ ನಾಶಮಾಡಿ, ಗುರಿಯಲ್ಲೇ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಬಾಣದಂತೆ ಸದಾ ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ, ಅಚಲವಾಗಿ ಉಳಿಯು.
ಸನಞರ್ಥಾಮ್ ಅಹನ್ತಾಂ ತ್ವಂ ಚೇತನ್ನ್ ಏವಮ್ ಅನಾರತಮ್ । ಸರ್ವಭಾವೈರ್ ಅನಾರೂಢೋ ಭವ ತೀರ್ಣಭವಾರ್ಣವಃ
ನೀನು ಯಾವಾಗಲೂ 'ನಾನು' ಎಂಬ ಭಾವವನ್ನೂ ಅದರ ನಿರಾಕರಣೆಯನ್ನೂ ಒಂದಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಿದರೆ, ಯಾವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೂ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳದೆ, ಭವಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಬಹುದು.
ಸ್ವಭಾವಮಾತ್ರಾವಜಯೇ ಸ್ವಯಂ ಯಸ್ಯ ನ ವೀರತಾ । ತಸ್ಯೋತ್ತಮಪದಪ್ರಾಪ್ತೌ ಪಶೋರ್ ಬ್ರೂಹಿ ಕಥೈವ ಕಾ
ತಾನೇ ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಜಯಿಸುವ ಧೈರ್ಯವಿಲ್ಲದವನಿಗೆ, ಪ್ರಾಣಿ ಹೀಗೆಯೇ, ಪರಮಪದವನ್ನು ಹೇಗೆ ತಲುಪಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳು.
ಷಡ್ವರ್ಗೋ ನಿರ್ಜಿತḫ ಪೂರ್ವಂ ಯೇನೋತ್ತಮವಿದಾ ಸ್ವತಃ । ಭಾಜನಂ ಸ ಪ್ರಕರ್ಷಾಣಾಂ ನೇತರೋ ನರಗರ್ದಭಃ
ಯಾರು ತಮ್ಮ ಆರು ಬಗೆಯ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಜಯಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ಮಾತ್ರ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯ ಪಾತ್ರರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಉಳಿದವರು ಮಾನವನ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಕತ್ತೆಗಳಂತಿದ್ದಾರೆ.
ಯಸ್ಯ ಸ್ವಾನ್ತರ್ ಮನೋವೃತ್ತಿರ್ ಜೀಯಮಾನಾ ಜಿತಾಥ ವಾ । ವಿಷಯಸ್ ಸ ವಿವೇಕಾನಾಂ ಸ ಪುಮಾನ್ ಇತಿ ಕಥ್ಯತೇ
ಯಾರ ಮನಸ್ಸಿನ ಚಲನೆಗಳು ಗೆಲ್ಲಲ್ಪಡುತ್ತಾ ಅಥವಾ ಗೆದ್ದಿರುವುದಾದರೂ, ಅವನಲ್ಲೇ ವಿವೇಕವಿದೆ; ಅಂತಹವನೇ ನಿಜವಾದ ಪುರುಷನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
ಅರ್ಥೋ ದೃಷದ್ ಇವಾಮ್ಭೋಧೌ ಯೋ ಯ ಆಪತತಿ ತ್ವಯಿ । ತಸ್ಮಾದ್ ಏವ ಪಲಾಯ್ಯಾಸ್ಸ್ವ ನಾಹಮ್ ಇತ್ಯ್ ಏವ ಭಾವನಾತ್
ಯಾವುದೇ ವಿಷಯವು, ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಲಿನಂತೆ, ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಾಗ, ಅದರಿಂದಲೇ ನೀನು 'ಇದು ನಾನು ಅಲ್ಲ' ಎಂಬ ಭಾವನೆಯಿಂದ ದೂರವಾಗಬೇಕು.
ನಾಹಮ್ ಅಸ್ಮೀತಿ ಬುದ್ಧ್ವಾಪಿ ಸೋಪಪತ್ತಿಕಮ್ ಅಪ್ಯ್ ಅಲಮ್ । ಜ್ಞಾನಾಜ್ ಜ್ಞೋ ಜ್ಞಪ್ತಿಮಾತ್ರಂ ಚ ಕಿಮ್ ಅಜ್ಞ ಇವ ಮುಹ್ಯಸಿ
ನೀನು 'ನಾನು ಇದು ಅಲ್ಲ' ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಯುಕ್ತಿಯಿಂದ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ನೀನು ಸ್ವತಃ ಜ್ಞಾನರೂಪಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಏಕೆ ಅಜ್ಞಾನಿಯಂತೆ ಮರುಳುಗೊಳ್ಳುತ್ತೀಯೆ?
ನ ಜ್ಞೇ ಽಹಮರ್ಥತಾಸ್ತೀಹ ಹೇಮ್ನೀವ ಕಟಕಾದಿತಾ । ಭ್ರಾನ್ತಿಮಾತ್ರಾದ್ ಋತೇ ಸಾ ಚ ಶಾಮ್ಯತ್ಯ್ ಅಸ್ಮರಣೇನ ತೇ
ಇಲ್ಲಿ 'ನಾನು ತಿಳಿಯುವವನು' ಎಂಬ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥವೇ ಇಲ್ಲ, ಹೇಗೆಂದರೆ ಬಂಗಾರದೊಳಗೆ ಕಂಗಣತ್ವ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲದಂತೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಭ್ರಮೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಅದು ಕೂಡ ನೀನು ಅದನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ ಇದ್ದರೆ ಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ.
ಯೋ ಯೋ ಭಾವ ಉದೇತ್ಯ್ ಅನ್ತಸ್ ತ್ವಯಿ ಸ್ಪನ್ದ ಇವಾನಿಲೇ । ನಾಹಮ್ ಅಸ್ಮೀತಿ ಚಿದ್ವೃತ್ತ್ಯಾ ತಮ್ ಅನಾಧಾರತಾಂ ನಯ
ನಿನ್ನೊಳಗೆ ಯಾವ ಸ್ಥಿತಿಯು ಉದಯವಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಅದು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಪನದಂತೆ. 'ನಾನು ಇದಲ್ಲ' ಎಂಬ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಆ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಆಧಾರವಿಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡು.
ಲೋಭೋ ಲಜ್ಜಾ ಮದೋ ಮೋಹೋ ಯೇನಾದಾವ್ ಇತಿ ನೋ ಜಿತಾಃ । ನಿರರ್ಥಕಮ್ ಅನರ್ಥೇ ಽಸ್ಮಿನ್ ಸ ಕಿಮರ್ಥಂ ಪ್ರವರ್ತತೇ
ಯಾರು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲೇ ಲೋಭ, ಲಜ್ಜೆ, ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಮೋಹವನ್ನು ಜಯಿಸಿಲ್ಲವೋ, ಅವರು ಈ ವ್ಯರ್ಥವಾದ ದುಃಖಮಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ?
ಅಹನ್ತ್ವಂ ಪವನೇ ಸ್ಪನ್ದ ಇವ ಯತ್ ತ್ವಯಿ ಸಂಸ್ಥಿತಮ್ । ಪರಮಾತ್ಮನಿ ತನ್ ನಾನ್ಯದ್ ಏತತ್ ಸ್ಪನ್ದ ಇವಾನಿಲೇ
ನಿನ್ನೊಳಗೆ ಇರುವ 'ನಾನು' ಎಂಬ ಭಾವನೆ, ಅದು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಪನದಂತೆ, ಅದು ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ. ಅದು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಪನದಂತೆಯೇ.
ಅಸರ್ಗಸಂವಿದಾ ಸರ್ಗḫ ಪರೇ ಽಸ್ತೀತಿ ವಿರಾಜತೇ । ಸನ್ನಿವೇಶವಿಶೇಷೇಣ ದುರರ್ಥೋ ಽಪಿ ಹಿ ಶೋಭತೇ
ಸೃಷ್ಟಿಯ ಅರಿವು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಲ್ಪನೆ ಬೆಳಗುವುದಿಲ್ಲ; ಯಾವುದಾದರೂ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಷ್ಟವಾದುದೂ ಅದರ ವಿಶೇಷ ಕ್ರಮದಿಂದ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಪರಮಾತ್ಮಾ ತು ನೋದೇತಿ ನಾಸ್ತಂ ಯಾತಿ ಕದಾಚನ । ನ ಚಾಸ್ಮಾದ್ ಅನ್ಯದ್ ಅಸ್ತೀತಿ ಕೋ ಭಾವೋ ಽಭಾವ ಏವ ವಾ
ಪರಮಾತ್ಮನು ಎಂದಿಗೂ ಉದಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಅಸ್ತಂಗೊಳ್ಳುವುದೂ ಇಲ್ಲ; ಇದಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆ ಏನೂ ಇಲ್ಲ—ಹಾಗಾದರೆ ಏನು ನಿಜವಾದ ಅಸ್ತಿತ್ವ, ಏನು ನಾಸ್ತಿತ್ವ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು?
ಪರಂ ಪರೇ ಪರಾಪೂರ್ಣಂ ಶಾನ್ತೇ ಶಾನ್ತಂ ಶಿವಶ್ ಶಿವೇ । ಇತ್ಯೇವಮಾತ್ರಂ ವಿತತಂ ನಾಹಂ ನ ಚ ಜಗನ್ ನ ಧೀಃ
ಪರಮಾತ್ಮನು ಪರಮ, ಸಂಪೂರ್ಣ, ಶಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ, ಶುಭದಲ್ಲಿ ಶುಭ; ಇದುವೇ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ—'ನಾನು', ಜಗತ್ತು, ಮನಸ್ಸು ಎಂಬ ಭಾವನೆಗಳೆಲ್ಲ ಇಲ್ಲ.
ಅನಿರ್ವಾಣಂ ವಿನಿರ್ವಾಣೇ ಶಾನ್ತೇ ಶಾನ್ತಂ ಶಿವೇ ಶಿವಮ್ । ನಿರ್ವಾಣಮ್ ಅಪಿ ನಿರ್ವಾಣೇ ಸನಞರ್ಥಂ ನ ವಾಪಿ ತತ್
ಮೋಕ್ಷವಿಲ್ಲದದು ಮೋಕ್ಷದಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ, ಶಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಶಾಂತಿ, ಶುಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಶುಭ; ಮೋಕ್ಷದಲ್ಲಿಯೇ ಮೋಕ್ಷವೂ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿರಬಹುದು, ಇಲ್ಲದಿರಬಹುದು ಕೂಡ.
ಶಸ್ತ್ರಾಘಾತಾḫ ಪ್ರಸಹ್ಯನ್ತೇ ಸಹ್ಯನ್ತೇ ವ್ಯಾಧಿವೇದನಾಃ । ನಾಹಮ್ ಇತ್ಯೇವಮಾತ್ರಸ್ಯ ಸಹನೇ ಕಾ ಕದರ್ಥನಾ
ಅಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಬರುವ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಬಹುದು, ರೋಗದಿಂದ ಬರುವ ನೋವನ್ನು ಸಹ ಸಹಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ 'ನಾನು ಅಲ್ಲ' ಎಂಬ ಭಾವನೆಗೆ ಪೂರ್ತಿ ನೆಲೆಸಿರುವವನಿಗೆ ಸಹಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕಷ್ಟವಿದೆ?
ಜಗತ್ಪದಾರ್ಥಸಾರ್ಥಾನಾಮ್ ಅಹಮ್ ಇತ್ಯ್ ಅಙ್ಕುರೋ ಽಕ್ಷಯಃ । ತಸ್ಮಿನ್ ನಿರ್ಮೂಲತಾಂ ನೀತೇ ಜಗನ್ ನಿರ್ಮೂಲತಾಂ ಗತಮ್
ಈ ಲೋಕದ ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳ ಅರ್ಥಗಳ ಮಧ್ಯೆ 'ನಾನು' ಎಂಬ ಭಾವನೆಯೇ ಅಕ್ಷಯವಾದ ಮೊಗ್ಗು; ಅದನ್ನು ಬೇರುಸಹಿತ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರೆ, ಈ ಜಗತ್ತೂ ಬೇರು ಕಳೆದುಕೊಂಡಂತಾಗುತ್ತದೆ.
ಬಾಷ್ಪೇಣೇವಾಹಮರ್ಥೇನ ನಿಸ್ಸಾರೇಣಾಪಿ ಸಾರವಾನ್ । ಶ್ಯಾಮಲḫ ಪರಮಾದರ್ಶಸ್ ತಚ್ಛಾನ್ತೌ ಸಮ್ಪ್ರಸೀದತಿ
ಹತ್ತಿರದ ಕಣ್ಣೀರಿನಲ್ಲಿಯೂ ಅರ್ಥವಿರುವಂತೆ, 'ನಾನು' ಎಂಬ ಭಾವನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಅರ್ಥವಿದೆ; ಆ ಭಾವನೆ ಶಾಂತಿಯಾದಾಗ, ಆ ಗಾಢವಾದ ಪರಮದರ್ಪಣವೂ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೆ.
ಅಹಮರ್ಥḫ ಪರೇ ವಾಯೌ ಸ್ಪನ್ದಸ್ ತತ್ಪ್ರಶಮೇ ತು ತತ್ । ಅನಿರ್ದೇಶ್ಯಮ್ ಅನಾಭಾಸಮ್ ಅನನ್ತಮ್ ಅಜಮ್ ಅವ್ಯಯಮ್
'ನಾನು' ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಪರವಾಯುವಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಂಪನೆಯಂತಿದೆ; ಅದು ಶಾಂತವಾದಾಗ, ಅದು ವರ್ಣಿಸಲು ಆಗದ, ಕಾಣದ, ಅನಂತ, ಹುಟ್ಟದೆ, ಕ್ಷಯವಾಗದ ಸ್ವರೂಪವಾಗುತ್ತದೆ.