ಸಂವಿನ್ಮಯತ್ವಾದ್ ವಾರ್ಯನ್ತರ್ ಅಪಿ ಸನ್ತ್ಯ್ ಏವ ಸೃಷ್ಟಯಃ । ಚಿತ್ತಾಕಾಶಾತ್ಮಿಕಾ ನೋಢಾḫ ಪ್ರತಿಬಿಮ್ಬಾನ್ವಿತಾ ಇವ
ಚೇತನವೇ ಮೂಲವಾದುದರಿಂದ, ನೀರು ಮತ್ತಿತರ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸೃಷ್ಟಿಗಳು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಇವೆ. ಅವು ಮನಸ್ಸಿನ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ.
ಭೂತಪಞ್ಚಕಸತ್ತಾಸು ಸಬಾಹ್ಯಾಭ್ಯಾನ್ತರಂ ಸದಾ । ಸನ್ತಿ ಸರ್ಗಸಹಸ್ರಾಣಿ ನ ಚ ಸನ್ತಿ ಕದಾಚನ
ಐದು ಮೂಲಭೂತಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ, ಹೊರಗಾಗಲಿ ಒಳಗಾಗಲಿ, ಯಾವಾಗಲೂ ಸಾವಿರಾರು ಸೃಷ್ಟಿಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಆದರೂ, ಯಾವಾಗಲೂ ಅವು ನಿಜವಾಗಿ ಇಲ್ಲವೆಂಬುದೂ ಸತ್ಯ.
ಸರ್ವತ್ರ ಸರ್ವದಾ ಸರ್ವಂ ಸಾರ್ವಂ ಸರ್ವೇಣ ಸರ್ವಥಾ । ನ ತದ್ ಅಸ್ತಿ ನ ಯತ್ ಸತ್ಯಂ ನ ತದ್ ಅಸ್ತಿ ನ ಯನ್ ಮೃಷಾ
ಎಲ್ಲೆಡೆ, ಯಾವಾಗಲೂ, ಎಲ್ಲವೂ, ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ, ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ನೋಡಿದರೂ, ನಿಜವಾದದ್ದು ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲ, ಸುಳ್ಳು ಎಂದೂ ಇಲ್ಲ.
ನ ಚ ಕಿಞ್ಚಿನ್ ಮೃಷಾ ನೈವ ಸತ್ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿನ್ ನ ಮಧ್ಯಮಮ್ । ಬೃಹದ್ ಬ್ರಹ್ಮಾಯತೇ ಬ್ರಹ್ಮ ಶಾನ್ತಮ್ ಅನ್ತವಿವರ್ಜಿತಮ್
ಯಾವುದೂ ಸುಳ್ಳಲ್ಲ, ಯಾವುದೂ ನಿಜವೂ ಅಲ್ಲ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವುದೂ ಇಲ್ಲ; ದೊಡ್ಡ ಬ್ರಹ್ಮ ಮಾತ್ರ ಇದೆ—ಅದು ಶಾಂತವಾಗಿದೆ, ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಸರ್ವಭಾವೋಪಮರ್ದೇನ ಭಾವḫ ಫಲತಿ ಪೀವರಃ । ತೇನಾತಿಭಾವೋ ಜಯತಿ ಶ್ಲಿಷ್ಟಯೋರ್ ಅಪಿ ಸರ್ಗಯೋಃ
ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಕಳೆದು ಹೋದಾಗ, ಒಂದು ಪೂರ್ಣವಾದ ಸ್ಥಿತಿ ಮೂಡುತ್ತದೆ; ಆದುದರಿಂದ, ಎರಡೂ ಸೃಷ್ಟಿಗಳ ನಡುವೆ ಕೂಡಾ, ಪರಮ ಸ್ಥಿತಿಯೇ ಮೇಲುಗೈ ಹೊಂದುತ್ತದೆ.
ಜೀವḫ ಪರಸ್ಪರಾಪ್ರಾಪ್ತಾವ್ ಊನಭಾವೇನ ಸಿಧ್ಯತಿ । ಸಂಸಾರಸ್ ಸಮಭಾವಸ್ ತು ಸಮತಾಂ ಗಚ್ಛತಿ ದ್ವಯೋಃ
ಜೀವನು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪೂರ್ಣತೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಸಮಾನ ಸ್ವಭಾವವಿರುವ ಸಂಸಾರವು, ಇವು ಎರಡರಲ್ಲಿಯೂ ಸಮತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
ವಿಲಕ್ಷಣಾ ಬೃಹದ್ಭಾವಾಸ್ ಸಮತ್ವಾನ್ ಮಿಲಿತಾ ಮಿಥಃ । ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯೇನ ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ನಾನಾವರ್ಣಾ ಇವ ತ್ವಿಷಃ
ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ, ವಿಶಾಲವಾದ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಸಮಾನತೆಯಿಂದ ಪರಸ್ಪರ ಒಂದಾಗುತ್ತವೆ; ಆದರೂ, ಅವುಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತವೆ, ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಕಿರಣಗಳು ಹೇಗಿರುತ್ತವೆಯೋ ಹಾಗೆ.
ನಿರರ್ಗಲಾ ಸರ್ಗಪರಮ್ಪರೇತಿ ವಿಜೃಮ್ಭತೇ ಽನ್ತḫ ಪರಮಾಣುಧಾತೋಃ । ಅಪ್ಯ್ ಅನ್ತರ್ ಅದ್ರೀನ್ದ್ರಶಿಲಾನ್ತರೇ ಚ ವಹ್ನೌ ಜಲೇ ವಾಖಿಲವಸ್ತುಜಾತೇ
ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಸರಮಾಲೆ, ಪರಮ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅಂಶದ ಒಳಗಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ, ಬೆಟ್ಟ, ಕಲ್ಲು, ಬೆಂಕಿ, ನೀರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳೊಳಗೆಯೂ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಹರಡುತ್ತದೆ.
ಸಙ್ಕಲ್ಪರೂಪಾದ್ರಿನದೀದಿನೇಶದಿಕ್ಕಾಲಕಲ್ಪಸ್ಫುರಣಾಕುಲಾಪಿ । ಜಗನ್ಮಹಾಮಣ್ಡಲಪಿಣ್ಡಪೀಠೀ ವ್ಯೋಮೋದರಂ ಚಿದ್ಘನಶೂನ್ಯಧಾತೌ
ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಂದ—ಬೆಟ್ಟ, ಮಿಂಚು, ಸೂರ್ಯ, ದಿಕ್ಕು, ಕಾಲ, ಯುಗಗಳ ಚಲನೆಯಿಂದ—even though disturbed, this great world-sphere, the ಆಸ್ಪದ of the cosmic egg, remains as the inner space, in the realm of pure awareness and emptiness.
ನಭಶ್ ಚ ವಾಸ್ಯಾ ಉದರೇ ಽಪ್ಯ್ ಅಪಾರಂ ಸಚನ್ದ್ರತಾರಾದ್ರಿದಿವಾಕರಾದಿ । ಮಿಥಸ್ ತ್ವ್ ಅದೃಷ್ಟಶ್ರುತಶಬ್ದಸಾರಾ ಕಾಚಿನ್ ಮಿಥೋಲಬ್ಧಶರೀರಿಕಾಪಿ
ಆಕಾಶ, ಗಾಳಿ, ಸಮುದ್ರ, ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಅನಂತ ಆಂತರಿಕ ಜಾಗ, ಚಂದ್ರ, ನಕ್ಷತ್ರ, ಬೆಟ್ಟ, ಸೂರ್ಯ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ—ಕೆಲವು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಮಾತ್ರ ರೂಪ ಪಡೆದಿವೆ; ಕೆಲವು ಕಾಣದವು, ಕೇಳದವು, ಹೇಳದವು ಎಂಬಂತೆ ಅವುಗಳ ಸ್ವರೂಪ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.
ಯಥಾ ಪುಸ್ತಮಯಂ ಸೈನ್ಯಂ ಮಹಾರಮ್ಭಮ್ ಅಪಿ ಸ್ಫುಟಮ್ । ವಿದ್ಯಮಾನಮ್ ಅನನ್ತಂ ಚ ಸಹಸ್ರಾಙ್ಗಾಯುಧಾದಿಕಮ್
ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ, ಅನಂತವಾಗಿ, ಸಾವಿರಾರು ಕೈಗಳು ಮತ್ತು ಆಯುಧಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾಣಿಸುವ ಚಿತ್ರಗಳ ಸೇನೆ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಂತೆ, ಅದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಇಲ್ಲದ ಒಂದು ಭ್ರಮೆಯಷ್ಟೇ.
ಸ್ವರೂಪಂ ಪ್ರತಿ ತಜ್ ಜಾಡ್ಯಾನ್ ನಿತ್ಯಾಸಮ್ಭವದೀಹನಮ್ । ಅರೂಪಾಲೋಕಮನನಮ್ ಅದಿಕ್ಕಾಲಕಲಾದಿಕಮ್
ಹಾಗೆಯೇ, ತನ್ನ ನಿಜ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಅರಿಯದ ಮೂಢತೆಯಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ಯತ್ನವೇ ಇಲ್ಲ, ರೂಪವಿಲ್ಲದ ನೋಡಿಕೆಯೂ, ಕಾಲ, ಸ್ಥಳ, ಕಾರಣ ಇವುಗಳ ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.
ಕೇವಲಂ ಕೇವಲಂ ಶಾನ್ತಂ ಸಮನಿರ್ವಾಣಮ್ ಆತ್ಮನಿ । ದೃಷ್ಟೈರ್ ಅನುಮಿತೈರ್ ಜ್ಞಾತೈರ್ ಇತರೇಣ ದಶಾಭ್ರಮೈಃ
ನಿಜವಾಗಿ ಇರುವದು ಮಾತ್ರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಾಂತವಾದ, ನಿರ್ವಾಣ ಸ್ಥಿತಿಯು ತನ್ನೊಳಗೇ ಇದೆ; ಅದು ನೋಡಿದುದರಿಂದ, ಊಹಿಸಿದುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ತಪ್ಪು ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮನಾಗ್ ಅಪ್ಯ್ ಅಪರಾಮೃಷ್ಟಂ ವಿದ್ಯಮಾನಮ್ ಅಸನ್ಮಯಮ್ । ಅಹಮಾದಿತ್ವಮ್ ಆದ್ಯಂ ಚ ತಥೈವಾಖಣ್ಡಿತಂ ಜಗತ್
ಇದು ಬೇರೆ ಯಾವುದರಿಂದಲೂ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ; ಇದು ಇದ್ದಂತೆ ಕಾಣಿಸಿದರೂ, ಅದು ಇಲ್ಲದದ್ದರಿಂದಲೇ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಇದೇ ರೀತಿ 'ನಾನು' ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾದ ಜಗತ್ತು ಕೂಡ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಇದೆ.
ಬ್ರಹ್ಮಪುಸ್ತಮಯಂ ಸರ್ವಂ ವಿದ್ಯಮಾನಮ್ ಅಸನ್ಮಯಮ್ । ರೂಪಾಲೋಕಮನಸ್ಕಾರಶಬ್ದಾರ್ಥಪರಿವರ್ಜಿತಮ್
ಎಲ್ಲವೂ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುಸ್ತಕದ ಸೇನೆಯಂತಿದೆ, ಇದನ್ನು ಇರುವಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು ಆದರೆ ಇದು ನಿಜವಾಗಿ ಇಲ್ಲದದ್ದರಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ರೂಪ, ದೃಷ್ಟಿ, ಮನಸ್ಸಿನ ಇಚ್ಛೆ, ಶಬ್ದ ಅಥವಾ ಅರ್ಥ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ.
ಅನ್ಯೇನಾನುಮಿತೈರ್ ಅರ್ಥೈರ್ ಮುಕ್ತಮ್ ಆತ್ಮನಿ ಸಂಸ್ಥಿತಮ್ । ನ ಚ ಸತ್ಯಂ ನ ಚಾಸತ್ಯಮ್ ಆತ್ಮನ್ಯ್ ಅದ್ವಯತಾವಶಾತ್
ಇದು ಬೇರೆ ಯಾವುದೋ ಊಹಿಸಿದ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿ, ಸ್ವಯಂನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. ಆತ್ಮನ ಅದೆಕತೆ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ, ಇದು ನಿಜವೂ ಅಲ್ಲ, ಸುಳ್ಳೂ ಅಲ್ಲ.
ಅನ್ಯೋ ಽಸ್ತಿ ಪುಸ್ತಸೈನ್ಯಾನಾಮ್ ಅಸ್ಮದಾದಿರ್ ಮುನೀಶ್ವರ । ಅಸ್ಮದಾದೇಸ್ ತು ಕೋ ಽನ್ಯಸ್ ಸ್ಯಾದ್ ಅನನ್ತಾದ್ ಬ್ರಹ್ಮಣḫ ಪದಾತ್
ಮಹರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಮ್ಮಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಪುಸ್ತಕದ ಸೇನೆಯೊಳಗೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಇದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಅನಂತ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಹೊರತು ನಮ್ಮಿಂದ ಬೇರೆ ಯಾರು ಇರಬಹುದು?
ನಾಸ್ತ್ಯ್ ಏವ ಯಸ್ ಸ ನೋ ಽನ್ಯೋ ಽಸ್ತಿ ಬ್ರಹ್ಮಪುಸ್ತಮಯಾತ್ಮಕಃ । ಅಸನ್ನ್ ಅಭ್ಯುದಿತೋ ಮೋಹḫ ಪ್ರೇಕ್ಷಿತೋ ಯೋ ನ ಲಭ್ಯತೇ
ಹೌದು, ಅಂತಹ ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುಸ್ತಕದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಂತಿರುವ ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಮೋಹದಿಂದ ಉದಯವಾಗಿರುವ, ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ, ಆದರೆ ಸಿಕ್ಕದಿರುವ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲದವನು.
ಸ ಏತಾನ್ ಅಸತೋ ಽನನ್ಯಾನ್ ದೂರಾದ್ ಭಾವವಿಕಾರಕಾನ್ । ಪಶ್ಯತ್ಯ್ ಉನ್ಮತ್ತಕೋ ಜನ್ತುರ್ ಜೀವನ್ನ್ ಆತ್ಮಮೃತಿಂ ಯಥಾ
ಹುಚ್ಚನಂತೆ ಆ ಜೀವಿ, ಸತ್ಯವಲ್ಲದ, ದೂರದಲ್ಲಿರುವ, ಇರುವಿಕೆಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಬದುಕಿದ್ದರೂ ಆತ್ಮನಾಶವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವನಂತೆ.
ಸ ಏಷೋ ಽಪ್ರೇಕ್ಷಣಾತ್ಮೈವ ಶುಕ್ತೌ ರಜತಧೀರ್ ಇವ । ನ ವಿದ್ಯತೇ ಪ್ರೇಕ್ಷಿತಸ್ ಸಞ್ ಶುಕ್ತೌ ರಜತಧೀರ್ ಇವ
ಈ ನೋಡುವವನು ನಿಜವಾಗಿ ನೋಡುವ ಕ್ರಿಯೆಯೇ ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ಹೇಗೆ ಚಿಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಕಲ್ಪನೆ ಕೇವಲ ಭ್ರಮೆಯೋ, ಹೀಗೆಯೇ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಚಿಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
ಅಸ್ಮಾಭಿḫ ಪ್ರೇಕ್ಷಿತಸ್ ತೇನ ನೂನಂ ನಿರ್ಮೂಲತಾಂ ಗತಃ । ಅನಾಲೋಕḫ ಪುರೋ ರೂಢಂ ವಸ್ತು ನೇತಿ ವಿಲೋಕನಾತ್
ನಾವು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದುದರಿಂದ ಅದು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಮೂಲಸಹಿತ ತೊಲಗಿದೆ. 'ಈ ವಸ್ತು ಇಲ್ಲ' ಎಂದು ನೋಡಿದಾಗ ಆ ಭ್ರಮೆ ಮಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಯೈಸ್ ತು ನ ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯತೇ ತೇಷಾಂ ಶತಶಾಖಂ ವಿಜೃಮ್ಭತೇ । ಅಸತ್ಯ ಏವ ಸತ್ಯೇನ ಬಾಲವೇತಾಲಸೈನ್ಯವತ್
ಆದರೆ ಯಾರು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅವರಲ್ಲಿ ಅದು ನೂರಾರು ಶಾಖೆಗಳಂತೆ ಹರಡುತ್ತದೆ. ಅಸತ್ಯವು ಸತ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಕಲ್ಪಿತವಾದ ಪಿಶಾಚಿಗಳ ಸೇನೆಯಂತೆ.
ಆಸೃಷ್ಟಿಕರಮ್ ಆರುದ್ರಮ್ ಇಯಂ ಭ್ರಾನ್ತಿರ್ ಉಪಸ್ಥಿತಾ । ತಥಾಪ್ಯ್ ಅನನ್ತದುẖಖಾಯ ಕಿಂ ಶುಭಂ ಜ್ಞಾತಯಾನಯಾ
ಈ ಭ್ರಮೆ ಭಯಾನಕವಾಗಿಯೂ, ಲೋಕವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯೂ ಆಗಿದ್ದು, ಉದಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಅನಂತ ದುಃಖವನ್ನು ತಂದರೂ, ಇದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಯಾವ ಒಳ್ಳೆಯದು ಸಿಗುತ್ತದೆ?
ಅಸನ್ ನಿವರ್ತತೇ ರಾಮ ಕ್ಷಣಾದ್ ಏವ ನಿರೀಕ್ಷಿತಮ್ । ಸತ್ಯಂ ತು ವಸ್ತು ಕೃಚ್ಛ್ರೇಣ ಕ್ಷೀಯತೇ ನೈವ ವಾನಘ
ರಾಮಾ, ಅಸತ್ಯವನ್ನು ಗಮನದಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಅದು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅಡಗಿಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಿಜವಾದ ವಸ್ತು, ಪಾಪವಿಲ್ಲದವನೇ, ಬಹಳ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ನೋಡಿದರೂ ಅದು ಸುಲಭವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಅವಿದ್ಯಾ ಜ್ಞಾತಮಾತ್ರೈವ ಶಾಮ್ಯತ್ಯ್ ಆಶು ನ ಬಾಧತೇ । ನ ವಿಪ್ರಲಮ್ಭಯತ್ಯ್ ಅನ್ತರ್ ಮೃಗತೃಷ್ಣಾಮ್ಬುಧೀರ್ ಇವ
ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡರೆ ಅದು ಬೇಗನೆ ಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತಷ್ಟು ಕಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ಒಳಗೆ ಮೋಸ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಮೃಗತೃಷ್ಣೆಯ ಸಮುದ್ರದಂತೆ.
ಯದ್ ಏವಾಸ್ಯಾḫ ಪರಿಜ್ಞಾನಂ ಸ ಏವಾಸ್ಯಾḫ ಪರಿಕ್ಷಯಃ । ಶ್ರೇಯಸೇ ಪರಮಾಯೈವ ಮಿತ್ರೇ ಶತ್ರುಧಿಯೋ ಯಥಾ
ಯಾವುದನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೋ, ಅದೇ ಅದರ ನಾಶವಾಗುವುದೂ ಆಗಿದೆ. ಹೀಗೆಯೇ, ಸ್ನೇಹಿತನನ್ನಾಗಲಿ ಶತ್ರುವನ್ನಾಗಲಿ ಗುರುತಿಸುವುದು, ಪರಮ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಆಗುತ್ತದೆ.
ಪರಿಜ್ಞಾತೈವ ಗಲತಿ ಲಗತ್ಯ್ ಅಜ್ಞಾನರೂಷಿತಾ । ಸ್ವಭಾವತಶ್ ಚ ನಾಸ್ತ್ಯ್ ಏವ ಮಿಥ್ಯಾ ಯಕ್ಷಮತಿರ್ ಯಥಾ
ಒಬ್ಬರು ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದಾಗ ಅದು ಸ್ವತಃ ಕರಗಿಹೋಗುತ್ತದೆ; ತಪ್ಪು ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ಹಗುರಾದ ಮನಸ್ಸು ಹೇಗೆ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲವೋ ಹಾಗೆ.
ನಾಸ್ತ್ಯ್ ಅವಿದ್ಯಾಲಮ್ ಇತ್ಯ್ ಏವ ಪ್ರತ್ಯಯೋ ಜ್ಞಾನಮ್ ಉಚ್ಯತೇ । ರೂಢಿಂ ಗತಾಜ್ಞೇ ಜ್ಞೇ ತ್ವ್ ಏಷಾ ಬ್ರಹ್ಮ ಮೋಕ್ಷಸ್ ಸ ಏವ ಚ
'ಇಲ್ಲಿ ಅಜ್ಞಾನ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲ' ಎಂಬ ದೃಢ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆಂದರೆ ಅದೇ ಜ್ಞಾನ. ಈ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪಕ್ಕಾ 자리ಮಾಡಿಕೊಂಡಾಗ ಅದೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ಅದೇ ಮುಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ.
ಅಸತ್ ಪ್ರೇಕ್ಷಿತಮ್ ಏವಾಸತ್ ಸತ್ ತು ನೈವ ನಿವರ್ತತೇ । ಯದಾಸತ್ಯಜಗದ್ಭ್ರಾನ್ತಿಸ್ ತದೈಷಾಶು ನಿವರ್ತತೇ
ಅಸತ್ಯವನ್ನು ಅಸತ್ಯವೆಂದು ನೋಡಿದಾಗ ಅದು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಸತ್ಯ ಯಾವತ್ತೂ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಸತ್ಯವಾದ ಜಗತ್ತಿನ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟಾಗ ಅದು ತಕ್ಷಣವೇ ಮಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಲ್ಪನಾಮಾತ್ರಸಮ್ಪತ್ತಿರ್ ಅಕಲ್ಪನವಿಲಾಯಿನೀ । ಮನಸ್ಸತ್ತೇವ ಮೃದ್ವಙ್ಗೀ ನರಾಯತ್ತಭವಾಭವಾ
ಎಲ್ಲವೂ ಕಲ್ಪನೆಯ ಫಲವೇ ಆಗಿದೆ; ಕಲ್ಪನೆ ನಿಂತಾಗ ಅವುಗಳು ಮಾಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಮನಸ್ಸಿನಿರುವಿಕೆ ಹೇಗೆ ಮೃದುವಾಗಿ ರೂಪವಿಲ್ಲದೆ ಇರುತ್ತದೋ, ಜೀವಿಗಳ ಹುಟ್ಟುಮರಣವೂ ಮಾನವನ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.