ನೀಹಾರಾಣಾಂ ವಿಮಿಶ್ರಾಣಾಂ ಲಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ ನಾಣವೋ ಯಥಾ । ಪೃಥಗ್ ಜೀವೈರ್ ನ ಸರ್ಗಾಣಾಂ ಲಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ ಜನ್ತವಸ್ ತಥಾ
ಹುಮ್ಮಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬೆರೆತಿರುವ ಕಣಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಆಗದಂತೆ, ಈ ಸೃಷ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಯಥಾ ಯಾತಿ ಸರಿತ್ಯ್ ಅಮ್ಬು ಮಜ್ಜನೋನ್ಮಜ್ಜನಾಬಿಲಮ್ । ತಥಾ ಸ್ಫುರತಿ ಸರ್ಗೌಘḫ ಪೃಥಙ್ ಮಿಶ್ರಶ್ ಚ ಚಿದ್ಧೃದಿ
ನದಿಯ ನೀರು ಬಾವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗೆ ಹೋಗಿ ಹೊರಬರುತ್ತದೆಂಬಂತೆ, ಸೃಷ್ಟಿಗಳ ಸರಣಿಯೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿಯೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಂತೆಯೂ ಚೈತನ್ಯದ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಅವಾಯವೋ ಯಥಾಮೋದಾ ಮಿಶ್ರೀಭೂತಾḫ ಪರಸ್ಪರಮ್ । ನ ರೋಧಕಾ ನ ಪಶ್ಯನ್ತಿ ತಥಾ ಸರ್ಗಾẖ ಖರೂಪಿಣಃ
ಹಗುರವಾದ ವಾಸನೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಬೆರೆತುಹೋಗಿದ್ದರೂ, ಅವು ಒಂದನ್ನೊಂದು ತಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ; ಹೀಗೆಯೇ, ಆಕಾಶಸ್ವರೂಪವಾದ ಸೃಷ್ಟಿಗಳೂ ಪರಸ್ಪರ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಆವರ್ತಾḫ ಪರಿವರ್ತನ್ತೇ ಯಥಾ ರಜಸಿ ರಾಜಸಾಃ । ಅಸ್ಪಷ್ಟೋಗ್ರಾನಿಲೇ ಸ್ಫಾರೇ ತಥಾ ಸರ್ಗಾḫ ಪರಸ್ಪರಮ್
ಹುಳಿಯು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ, ಸ್ಪಷ್ಟವಲ್ಲದಂತೆ ತಿರುಗಾಡುವಂತೆ, ಸೃಷ್ಟಿಗಳೂ ಪರಸ್ಪರದಲ್ಲಿ ತಿರುಗಾಡುತ್ತವೆ.
ಸಙ್ಕಲ್ಪಾತ್ಮತಯಾನ್ಯೋಽನ್ಯಂ ನ ದ್ರಷ್ಟಾರೋ ನ ರೋಧಕಾಃ । ನಭಸೀವ ನಭೋಭಾಗಾಸ್ ಸ್ವಪ್ರಭಾಸ್ವ್ ಇವ ಚ ಪ್ರಭಾಃ
ಯಾವಂತೆ ಆಕಾಶದ ಭಾಗಗಳು ಪರಸ್ಪರ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ತಡೆಯುವುದೂ ಇಲ್ಲ, ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಕೇವಲ ಕಲ್ಪನೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು, ಪರಸ್ಪರ ನೋಡುವುದೂ ಇಲ್ಲ, ತಡೆಯುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಅವುಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಪ್ರಕಾಶದೊಳಗಿನ ಕಿರಣಗಳಂತಿವೆ.
ಕೇಚಿನ್ ಮಿಥಃ ಸಮ್ಮಿಲಿತಾ ಏಕತಾಮ್ ಉಪಯಾನ್ತ್ಯ್ ಅಲಮ್ । ನೀಹಾರೇಷ್ವ್ ಇವ ನೀಹಾರಾಸ್ ಸ್ವಪ್ರಭಾಸ್ವ್ ಇವ ಚ ಪ್ರಭಾಃ
ಕೆಲವರು ಪರಸ್ಪರ ಸೇರಿಕೊಂಡು, ಸಂಪೂರ್ಣ ಒಂದಾಗಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಮಂಜು ಮಂಜುವಿನಲ್ಲಿ ಬೆರೆದುಹೋಗುವಂತೆ, ಅಥವಾ ಪ್ರಕಾಶವು ತನ್ನೊಳಗಿನ ಕಿರಣಗಳಂತೆ.
ಕೇಚಿನ್ ಮಿಥಸ್ ಸಮ್ಮಿಲಿತಾ ಅಪಿ ಭಾನ್ತಿ ವಿಲಕ್ಷಣಾಃ । ಘೃತೋದಾ ಇವ ದುಗ್ಧಾಬ್ಧೌ ರತ್ನದೀಪ್ತಾವ್ ಇವಾರ್ಕಭಾಃ
ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಬೇರೆಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಹಾಲಿನ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ನೀರು ಬೆರೆದು ಇದ್ದರೂ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಂತೆ, ಅಥವಾ ರತ್ನಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳು ಹೊಳೆಯುವಂತೆ.
ಸವಿಕಾಸಾ ಯಥಾ ಸ್ವಪ್ನೇ ಮೇರುಮನ್ದರಕೋಟಯಃ । ಸಂವಿತ್ತತ್ತ್ವೇ ತಥಾ ಸರ್ಗಾ ದೃಷದಾದ್ಯನ್ತರೇಷ್ವ್ ಅಪಿ
ಹಾಗೆಯೇ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಮೆರು ಮತ್ತು ಮಂದರ ಪರ್ವತಗಳ ಶಿಖರಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವಂತೆ, ಚೈತನ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಗಳು ಕಲ್ಲು ಮುಂತಾದ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.
ಸಂವಿತ್ ಸರ್ವಗತಾ ಶಾನ್ತಾ ಸತ್ತಾಸಾಮಾನ್ಯರೂಪಿಣೀ । ಸರ್ಗಶಬ್ದಾರ್ಥರಹಿತಾಸ್ ಸರ್ಗಾಸ್ ತಸ್ಯಾẖ ಕಿಲೋದರಮ್
ಚೇತನವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿರುವುದು, ಶಾಂತವಾದುದು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದೆ. 'ಸೃಷ್ಟಿ' ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೂ ಅದರ ಅರ್ಥಕ್ಕೂ ಇಲ್ಲದೆ, ಆ ಅನಂತ ಚೇತನದೊಳಗೆ ಎಲ್ಲ ಸೃಷ್ಟಿಗಳೂ ಅಡಗಿವೆ.
ಸ್ಥಲಂ ಜಲಂ ನಭಶ್ ಶೈಲಂ ಪೂರ್ವಮ್ ಅದ್ಯಾಧುನಾಖಿಲಮ್ । ಸರ್ವಂ ಸರ್ವಗತಂ ಶಾನ್ತಂ ಸರ್ವಗತ್ವಾನ್ ಮಹಾಚಿತೇಃ
ಭೂಮಿ, ನೀರು, ಆಕಾಶ, ಪರ್ವತ—ಹಿಂದೆ ಇರಲಿ, ಈಗ ಇರಲಿ, ಎಲ್ಲವೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿರುವಂತೆಯೂ, ಶಾಂತವಾಗಿಯೂ ಇವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ, ಆ ಮಹಾ ಚೇತನ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವುದೇ.
ಸಂವಿನ್ಮಯತ್ವಾದ್ ವಾರ್ಯನ್ತರ್ ಅಪಿ ಸನ್ತ್ಯ್ ಏವ ಸೃಷ್ಟಯಃ । ಚಿತ್ತಾಕಾಶಾತ್ಮಿಕಾ ನೋಢಾḫ ಪ್ರತಿಬಿಮ್ಬಾನ್ವಿತಾ ಇವ
ಚೇತನವೇ ಮೂಲವಾದುದರಿಂದ, ನೀರು ಮತ್ತಿತರ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸೃಷ್ಟಿಗಳು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಇವೆ. ಅವು ಮನಸ್ಸಿನ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ.
ಭೂತಪಞ್ಚಕಸತ್ತಾಸು ಸಬಾಹ್ಯಾಭ್ಯಾನ್ತರಂ ಸದಾ । ಸನ್ತಿ ಸರ್ಗಸಹಸ್ರಾಣಿ ನ ಚ ಸನ್ತಿ ಕದಾಚನ
ಐದು ಮೂಲಭೂತಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ, ಹೊರಗಾಗಲಿ ಒಳಗಾಗಲಿ, ಯಾವಾಗಲೂ ಸಾವಿರಾರು ಸೃಷ್ಟಿಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಆದರೂ, ಯಾವಾಗಲೂ ಅವು ನಿಜವಾಗಿ ಇಲ್ಲವೆಂಬುದೂ ಸತ್ಯ.
ಸರ್ವತ್ರ ಸರ್ವದಾ ಸರ್ವಂ ಸಾರ್ವಂ ಸರ್ವೇಣ ಸರ್ವಥಾ । ನ ತದ್ ಅಸ್ತಿ ನ ಯತ್ ಸತ್ಯಂ ನ ತದ್ ಅಸ್ತಿ ನ ಯನ್ ಮೃಷಾ
ಎಲ್ಲೆಡೆ, ಯಾವಾಗಲೂ, ಎಲ್ಲವೂ, ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ, ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ನೋಡಿದರೂ, ನಿಜವಾದದ್ದು ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲ, ಸುಳ್ಳು ಎಂದೂ ಇಲ್ಲ.
ನ ಚ ಕಿಞ್ಚಿನ್ ಮೃಷಾ ನೈವ ಸತ್ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿನ್ ನ ಮಧ್ಯಮಮ್ । ಬೃಹದ್ ಬ್ರಹ್ಮಾಯತೇ ಬ್ರಹ್ಮ ಶಾನ್ತಮ್ ಅನ್ತವಿವರ್ಜಿತಮ್
ಯಾವುದೂ ಸುಳ್ಳಲ್ಲ, ಯಾವುದೂ ನಿಜವೂ ಅಲ್ಲ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವುದೂ ಇಲ್ಲ; ದೊಡ್ಡ ಬ್ರಹ್ಮ ಮಾತ್ರ ಇದೆ—ಅದು ಶಾಂತವಾಗಿದೆ, ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಸರ್ವಭಾವೋಪಮರ್ದೇನ ಭಾವḫ ಫಲತಿ ಪೀವರಃ । ತೇನಾತಿಭಾವೋ ಜಯತಿ ಶ್ಲಿಷ್ಟಯೋರ್ ಅಪಿ ಸರ್ಗಯೋಃ
ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಕಳೆದು ಹೋದಾಗ, ಒಂದು ಪೂರ್ಣವಾದ ಸ್ಥಿತಿ ಮೂಡುತ್ತದೆ; ಆದುದರಿಂದ, ಎರಡೂ ಸೃಷ್ಟಿಗಳ ನಡುವೆ ಕೂಡಾ, ಪರಮ ಸ್ಥಿತಿಯೇ ಮೇಲುಗೈ ಹೊಂದುತ್ತದೆ.
ಜೀವḫ ಪರಸ್ಪರಾಪ್ರಾಪ್ತಾವ್ ಊನಭಾವೇನ ಸಿಧ್ಯತಿ । ಸಂಸಾರಸ್ ಸಮಭಾವಸ್ ತು ಸಮತಾಂ ಗಚ್ಛತಿ ದ್ವಯೋಃ
ಜೀವನು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪೂರ್ಣತೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಸಮಾನ ಸ್ವಭಾವವಿರುವ ಸಂಸಾರವು, ಇವು ಎರಡರಲ್ಲಿಯೂ ಸಮತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
ವಿಲಕ್ಷಣಾ ಬೃಹದ್ಭಾವಾಸ್ ಸಮತ್ವಾನ್ ಮಿಲಿತಾ ಮಿಥಃ । ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯೇನ ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ನಾನಾವರ್ಣಾ ಇವ ತ್ವಿಷಃ
ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ, ವಿಶಾಲವಾದ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಸಮಾನತೆಯಿಂದ ಪರಸ್ಪರ ಒಂದಾಗುತ್ತವೆ; ಆದರೂ, ಅವುಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತವೆ, ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಕಿರಣಗಳು ಹೇಗಿರುತ್ತವೆಯೋ ಹಾಗೆ.
ನಿರರ್ಗಲಾ ಸರ್ಗಪರಮ್ಪರೇತಿ ವಿಜೃಮ್ಭತೇ ಽನ್ತḫ ಪರಮಾಣುಧಾತೋಃ । ಅಪ್ಯ್ ಅನ್ತರ್ ಅದ್ರೀನ್ದ್ರಶಿಲಾನ್ತರೇ ಚ ವಹ್ನೌ ಜಲೇ ವಾಖಿಲವಸ್ತುಜಾತೇ
ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಸರಮಾಲೆ, ಪರಮ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅಂಶದ ಒಳಗಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ, ಬೆಟ್ಟ, ಕಲ್ಲು, ಬೆಂಕಿ, ನೀರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳೊಳಗೆಯೂ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಹರಡುತ್ತದೆ.
ಸಙ್ಕಲ್ಪರೂಪಾದ್ರಿನದೀದಿನೇಶದಿಕ್ಕಾಲಕಲ್ಪಸ್ಫುರಣಾಕುಲಾಪಿ । ಜಗನ್ಮಹಾಮಣ್ಡಲಪಿಣ್ಡಪೀಠೀ ವ್ಯೋಮೋದರಂ ಚಿದ್ಘನಶೂನ್ಯಧಾತೌ
ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಂದ—ಬೆಟ್ಟ, ಮಿಂಚು, ಸೂರ್ಯ, ದಿಕ್ಕು, ಕಾಲ, ಯುಗಗಳ ಚಲನೆಯಿಂದ—even though disturbed, this great world-sphere, the ಆಸ್ಪದ of the cosmic egg, remains as the inner space, in the realm of pure awareness and emptiness.
ನಭಶ್ ಚ ವಾಸ್ಯಾ ಉದರೇ ಽಪ್ಯ್ ಅಪಾರಂ ಸಚನ್ದ್ರತಾರಾದ್ರಿದಿವಾಕರಾದಿ । ಮಿಥಸ್ ತ್ವ್ ಅದೃಷ್ಟಶ್ರುತಶಬ್ದಸಾರಾ ಕಾಚಿನ್ ಮಿಥೋಲಬ್ಧಶರೀರಿಕಾಪಿ
ಆಕಾಶ, ಗಾಳಿ, ಸಮುದ್ರ, ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಅನಂತ ಆಂತರಿಕ ಜಾಗ, ಚಂದ್ರ, ನಕ್ಷತ್ರ, ಬೆಟ್ಟ, ಸೂರ್ಯ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ—ಕೆಲವು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಮಾತ್ರ ರೂಪ ಪಡೆದಿವೆ; ಕೆಲವು ಕಾಣದವು, ಕೇಳದವು, ಹೇಳದವು ಎಂಬಂತೆ ಅವುಗಳ ಸ್ವರೂಪ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.
ಯಥಾ ಪುಸ್ತಮಯಂ ಸೈನ್ಯಂ ಮಹಾರಮ್ಭಮ್ ಅಪಿ ಸ್ಫುಟಮ್ । ವಿದ್ಯಮಾನಮ್ ಅನನ್ತಂ ಚ ಸಹಸ್ರಾಙ್ಗಾಯುಧಾದಿಕಮ್
ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ, ಅನಂತವಾಗಿ, ಸಾವಿರಾರು ಕೈಗಳು ಮತ್ತು ಆಯುಧಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾಣಿಸುವ ಚಿತ್ರಗಳ ಸೇನೆ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಂತೆ, ಅದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಇಲ್ಲದ ಒಂದು ಭ್ರಮೆಯಷ್ಟೇ.
ಸ್ವರೂಪಂ ಪ್ರತಿ ತಜ್ ಜಾಡ್ಯಾನ್ ನಿತ್ಯಾಸಮ್ಭವದೀಹನಮ್ । ಅರೂಪಾಲೋಕಮನನಮ್ ಅದಿಕ್ಕಾಲಕಲಾದಿಕಮ್
ಹಾಗೆಯೇ, ತನ್ನ ನಿಜ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಅರಿಯದ ಮೂಢತೆಯಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ಯತ್ನವೇ ಇಲ್ಲ, ರೂಪವಿಲ್ಲದ ನೋಡಿಕೆಯೂ, ಕಾಲ, ಸ್ಥಳ, ಕಾರಣ ಇವುಗಳ ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.
ಕೇವಲಂ ಕೇವಲಂ ಶಾನ್ತಂ ಸಮನಿರ್ವಾಣಮ್ ಆತ್ಮನಿ । ದೃಷ್ಟೈರ್ ಅನುಮಿತೈರ್ ಜ್ಞಾತೈರ್ ಇತರೇಣ ದಶಾಭ್ರಮೈಃ
ನಿಜವಾಗಿ ಇರುವದು ಮಾತ್ರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಾಂತವಾದ, ನಿರ್ವಾಣ ಸ್ಥಿತಿಯು ತನ್ನೊಳಗೇ ಇದೆ; ಅದು ನೋಡಿದುದರಿಂದ, ಊಹಿಸಿದುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ತಪ್ಪು ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮನಾಗ್ ಅಪ್ಯ್ ಅಪರಾಮೃಷ್ಟಂ ವಿದ್ಯಮಾನಮ್ ಅಸನ್ಮಯಮ್ । ಅಹಮಾದಿತ್ವಮ್ ಆದ್ಯಂ ಚ ತಥೈವಾಖಣ್ಡಿತಂ ಜಗತ್
ಇದು ಬೇರೆ ಯಾವುದರಿಂದಲೂ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ; ಇದು ಇದ್ದಂತೆ ಕಾಣಿಸಿದರೂ, ಅದು ಇಲ್ಲದದ್ದರಿಂದಲೇ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಇದೇ ರೀತಿ 'ನಾನು' ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾದ ಜಗತ್ತು ಕೂಡ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಇದೆ.
ಬ್ರಹ್ಮಪುಸ್ತಮಯಂ ಸರ್ವಂ ವಿದ್ಯಮಾನಮ್ ಅಸನ್ಮಯಮ್ । ರೂಪಾಲೋಕಮನಸ್ಕಾರಶಬ್ದಾರ್ಥಪರಿವರ್ಜಿತಮ್
ಎಲ್ಲವೂ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುಸ್ತಕದ ಸೇನೆಯಂತಿದೆ, ಇದನ್ನು ಇರುವಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು ಆದರೆ ಇದು ನಿಜವಾಗಿ ಇಲ್ಲದದ್ದರಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ರೂಪ, ದೃಷ್ಟಿ, ಮನಸ್ಸಿನ ಇಚ್ಛೆ, ಶಬ್ದ ಅಥವಾ ಅರ್ಥ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ.
ಅನ್ಯೇನಾನುಮಿತೈರ್ ಅರ್ಥೈರ್ ಮುಕ್ತಮ್ ಆತ್ಮನಿ ಸಂಸ್ಥಿತಮ್ । ನ ಚ ಸತ್ಯಂ ನ ಚಾಸತ್ಯಮ್ ಆತ್ಮನ್ಯ್ ಅದ್ವಯತಾವಶಾತ್
ಇದು ಬೇರೆ ಯಾವುದೋ ಊಹಿಸಿದ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿ, ಸ್ವಯಂನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. ಆತ್ಮನ ಅದೆಕತೆ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ, ಇದು ನಿಜವೂ ಅಲ್ಲ, ಸುಳ್ಳೂ ಅಲ್ಲ.
ಅನ್ಯೋ ಽಸ್ತಿ ಪುಸ್ತಸೈನ್ಯಾನಾಮ್ ಅಸ್ಮದಾದಿರ್ ಮುನೀಶ್ವರ । ಅಸ್ಮದಾದೇಸ್ ತು ಕೋ ಽನ್ಯಸ್ ಸ್ಯಾದ್ ಅನನ್ತಾದ್ ಬ್ರಹ್ಮಣḫ ಪದಾತ್
ಮಹರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಮ್ಮಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಪುಸ್ತಕದ ಸೇನೆಯೊಳಗೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಇದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಅನಂತ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಹೊರತು ನಮ್ಮಿಂದ ಬೇರೆ ಯಾರು ಇರಬಹುದು?
ನಾಸ್ತ್ಯ್ ಏವ ಯಸ್ ಸ ನೋ ಽನ್ಯೋ ಽಸ್ತಿ ಬ್ರಹ್ಮಪುಸ್ತಮಯಾತ್ಮಕಃ । ಅಸನ್ನ್ ಅಭ್ಯುದಿತೋ ಮೋಹḫ ಪ್ರೇಕ್ಷಿತೋ ಯೋ ನ ಲಭ್ಯತೇ
ಹೌದು, ಅಂತಹ ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುಸ್ತಕದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಂತಿರುವ ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಮೋಹದಿಂದ ಉದಯವಾಗಿರುವ, ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ, ಆದರೆ ಸಿಕ್ಕದಿರುವ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲದವನು.
ಸ ಏತಾನ್ ಅಸತೋ ಽನನ್ಯಾನ್ ದೂರಾದ್ ಭಾವವಿಕಾರಕಾನ್ । ಪಶ್ಯತ್ಯ್ ಉನ್ಮತ್ತಕೋ ಜನ್ತುರ್ ಜೀವನ್ನ್ ಆತ್ಮಮೃತಿಂ ಯಥಾ
ಹುಚ್ಚನಂತೆ ಆ ಜೀವಿ, ಸತ್ಯವಲ್ಲದ, ದೂರದಲ್ಲಿರುವ, ಇರುವಿಕೆಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಬದುಕಿದ್ದರೂ ಆತ್ಮನಾಶವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವನಂತೆ.
ಸ ಏಷೋ ಽಪ್ರೇಕ್ಷಣಾತ್ಮೈವ ಶುಕ್ತೌ ರಜತಧೀರ್ ಇವ । ನ ವಿದ್ಯತೇ ಪ್ರೇಕ್ಷಿತಸ್ ಸಞ್ ಶುಕ್ತೌ ರಜತಧೀರ್ ಇವ
ಈ ನೋಡುವವನು ನಿಜವಾಗಿ ನೋಡುವ ಕ್ರಿಯೆಯೇ ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ಹೇಗೆ ಚಿಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಕಲ್ಪನೆ ಕೇವಲ ಭ್ರಮೆಯೋ, ಹೀಗೆಯೇ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಚಿಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.