ಪ್ರಾಣವಾತಾನ್ವಿತೋ ಜೀವಗನ್ಧೋ ದೇಹಸರೋರುಹಮ್ । ಪ್ರವಿಹಾಯ ಸಮುಡ್ಡೀನẖ ಕಮ್ ಅಪ್ಯ್ ಆಕಾಶಮ್ ಆಗತಃ
ಪ್ರಾಣದ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಜೀವದ ವಾಸನೆ ಹೊತ್ತವನು, ದೇಹವೆಂಬ ಕಮಲವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರಿ, ಯಾವುದೋ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ತಲುಪುತ್ತಾನೆ.
ಮುಹೂರ್ತಮ್ ಏಕಂ ಸೌಷುಪ್ತೀಮ್ ಅವಸ್ಥಾಮ್ ಅನುತಿಷ್ಠತಿ । ದೇಹಭಾರಂ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಗಾಢಾಂ ನಿದ್ರಾಮ್ ಉಪಾಗತಃ
ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಆತನಿಗೆ ದೇಹದ ಭಾರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಆಳವಾದ ನಿದ್ರೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಗಾಢನಿದ್ರೆಗೆ ಪ್ರವೇಶವಾಗುತ್ತದೆ.
ಕ್ಷಣಾತ್ ಪ್ರಬೋಧಮ್ ಆಯಾತಸ್ ಸತತಾಭ್ಯಸ್ತಯಾ ಸ್ವಯಾ । ಆಪೂರ್ಯತೇ ವಾಸನಯಾ ಸರಿತ್ಖಾತ ಇವಾಮ್ಭಸಾ
ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ, ಸದಾ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಬಂದ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ, ಆತನು ಎಚ್ಚರಕ್ಕೆ ಬಂದು, ನದಿಯ ಹಳ್ಳಕ್ಕೆ ನೀರು ತುಂಬಿದಂತೆ, ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಸಂಸ್ಮೃತ್ಯ ಸ್ವಧಿಯಾ ಸಾಧುಸ್ ಸ ಸ್ವಭಾವನಯಾ ತಯಾ । ವ್ಯೋಮ್ನಿ ವ್ಯೋಮವಪುರ್ ಯಸ್ಮಿಂಸ್ ತಿಷ್ಠೇತ್ ಪುರ್ಯಷ್ಟಕಾನ್ವಿತಃ
ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಸ್ವಭಾವದಂತೆ ಆತನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ, ಆಕಾಶದ ರೂಪದೊಂದಿಗೆ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದೇಹದ ಸಹಿತ ಅಲ್ಲೇ ಉಳಿಯುತ್ತಾನೆ.
ನ ತು ದೂರೇ ನ ನಿಕಟೇ ವ್ಯೋಮ ನೇದಂ ನ ಚೇತರತ್ । ಕಾಮ್ ಅಪ್ಯ್ ಅವರ್ಣನಾಯೋಗ್ಯಾಂ ತಾಮ್ ಆಕಾಶದಶಾಂ ವಿದುಃ
ಈ ಆಕಾಶ ದೂರದಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ; ಇದು ಇದೂ ಅಲ್ಲ, ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಯಾವ ಗುಣದಿಂದಲೂ ವಿವರಿಸಲಾಗದು ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಆಕಾಶದ ಸ್ಥಿತಿಯೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ.
ತತಸ್ ಸ ಜೀವೋ ವ್ಯೋಮ್ನ್ಯ್ ಅತ್ರ ಪ್ರಾಣವಾತಮಯಾತ್ಮಕಃ । ಶನೈḫ ಪ್ರಾಗ್ಭಾವಮ್ ಆದತ್ತೇ ಮಧೌ ರಸಮ್ ಇವಾಙ್ಕುರಃ
ಆಮೇಲೆ, ಈ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವಾದ ಜೀವನು, ಹುರಳಿನಂತೆ ಹತ್ತಿರದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.
ಭಾವನಾ ಯಾ ಸದಾಭ್ಯಸ್ತಾ ತಾಮ್ ಏವ ಮರಣಾವಧೌ । ಸ್ಮರಞ್ ಜೀವೋ ಜಹಾತೀಮಂ ಭೀಮಂ ಭಾರಂ ಕಲೇವರಮ್
ಯಾವ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಸದಾ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ್ದಾನೋ, ಆ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ ಜೀವನು ಮರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಭಯಾನಕವಾದ ದೇಹದ ಭಾರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಿಡುತ್ತಾನೆ.
ಯಂ ಯಂ ಭಾವಂ ಸ್ಮರನ್ ದೇಹಾತ್ ಸದಾಭಾವಿತಮ್ ಉತ್ಪ್ಲುತಃ । ತಸ್ಯೈವ ಫಲಮ್ ಆಪ್ನೋತಿ ಸ್ವಪೌರುಷಬಲಾರ್ಜಿತಮ್
ಯಾವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸದಾ ಭಾವಿಸಿ, ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಟಾಗ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾನೋ, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ಆ ಸ್ಥಿತಿಯ ಫಲವನ್ನು ಅವನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
ಆದೇಹಂ ಯತ್ ಸದಾಭ್ಯಸ್ತಂ ಜೀವೇನ ತದ್ ಅಸೌ ಮೃತೌ । ಸರ್ವಾನ್ ಭಾವಾನ್ ಅನಾದೃತ್ಯ ಸ್ಮರತೀದಂ ಕೃತಂ ಮಯಾ
ಈ ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ಜೀವನು ಯಾವದನ್ನು ಸದಾ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾನೋ, ಅದು ಮಾತ್ರ ಅವನು ಸಾಯುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಉಳಿದ ಎಲ್ಲ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ, 'ಇದು ನಾನು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ' ಎಂದು ನೆನಪಿಗೆ ತರುತ್ತಾನೆ.
ಯುದ್ಧರಾಜ್ಯಸುರಾರಾಮಪಾಠರೋದನವಿಭ್ರಮಾನ್ । ಸ್ವಕರ್ಮಫಲಭೀತೋ ಽಸೌ ನಾಗ್ರಸ್ಥಾನ್ ಅಪಿ ಪಶ್ಯತಿ
ತಾನೇ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಗಳ ಫಲವನ್ನು ಭಯಪಟ್ಟು, ಯುದ್ಧ, ರಾಜ್ಯ, ಸುಖ, ಪಾಠ, ಅಳಲು, ಗೊಂದಲಗಳ ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ಅವನು ಎದುರಲ್ಲಿರುವವರನ್ನೂ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ.
ಯ ಆಸನ್ನಫಲೋ ಭಾವಸ್ ಸ್ವವಶೇನಾವಶೇನ ವಾ । ಸರ್ವಭಾವೋಪಮರ್ದೇನ ಸ ಏವಾಗ್ರೇ ವಿಲೋಕ್ಯತೇ
ಯಾವ ಭಾವನೆ ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಆಗಲಿ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಕಾರಣದಿಂದ ಆಗಲಿ, ಫಲ ಕೊಡುವುದಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆಯೋ, ಅದು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಒತ್ತಿಹಾಕಿ ಮುಂದೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಶುಭಮ್ ಅಸ್ತು ಮಮೇದಾನೀಂ ಚಿರಂ ಮಾಶುಭಮ್ ಅಸ್ತು ಮೇ । ಆಕೀಟಾಮರಮ್ ಆಶೈಷಾ ಕ್ಷೀಯತೇ ನ ಕದಾಚನ
'ಈಗ ನನಗೆ ಶುಭವಾಗಲಿ, ಬಹುಕಾಲ ದುಃಖ ಬಾರದಿರಲಿ' ಎಂಬ ಆಶೆ, ಸಣ್ಣ ಕೀಟದಿಂದ ದೇವತೆಗಳವರೆಗೆ ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ; ಆ ಆಶೆ ಎಂದಿಗೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗದು.
ಕ್ಷೀಯತೇ ಭಾವನೈಷಾನ್ತẖ ಕೇವಲಂ ವಿದಿತಾತ್ಮನಃ । ಆಕಾಶವಿಶದಶ್ ಶಾನ್ತೋ ಜ್ಞḫ ಪ್ರನಿರ್ವಾತಿ ಶಾಮ್ಯತಿ
ಈ ಆಶೆ ಸ್ವರೂಪವು ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಿಯಾದವನಲ್ಲೇ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆತನು ಆಕಾಶದಂತೆ ಪವಿತ್ರನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಶಾಂತನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಾಂತಿಗೆ ತಲುಪಿದವನು ವಿಶ್ರಾಂತಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ಜಡಶ್ ಚೇತ್ ತತ್ ಪುರೋ ಭಾವಾನ್ ಮೃತೌ ಕಾಂಶ್ಚಿನ್ ನ ಪಶ್ಯತಿ । ಅಜಡಶ್ ಚೇತ್ ತದಭ್ಯಸ್ತೈರ್ ಭಾವೈರ್ ಆಕ್ರಮ್ಯತೇ ಽವಶಃ
ಯಾವನಾದರೂ ಜಡನಾದರೆ, ಅವನು ಸಾಯುವಾಗ ತನ್ನ ಮುಂದೆ ಯಾವುದನ್ನೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಜಡನಲ್ಲದವನು, ಯಾವ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಅವನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ್ದಾನೋ, ಅವು ಅವನನ್ನು ತಪ್ಪದೆ ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಏವಮ್ ಆಕಾಶರೂಪೋ ಽಸೌ ಜೀವಸ್ ಸಂವೃತವಾಸನಃ । ತಂ ಮುಹೂರ್ತಂ ಜಡಾವಸ್ಥೋ ಯುಗಂ ಯಾತಂ ಪ್ರಪಶ್ಯತಿ
ಹೀಗೆ, ಈ ಜೀವನು ಆಕಾಶದಂತೆ ಸ್ವರೂಪ ಹೊಂದಿದ್ದು, ತನ್ನೊಳಗಿನ ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಜಡ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ, ಒಂದು ಯುಗವೇ ಕಳೆದಂತಾಗಿರುವುದನ್ನು ಅವನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.
ಅಭವಂ ಪ್ರಾಗ್ ಅಹಂ ಜನ್ತುರ್ ಮೃತಸ್ ತತ್ರಾಸ್ಮಿ ಬನ್ಧುಷು । ಯುಗಮ್ ಅತ್ರ ಪರಿಕ್ಷೀಣಮ್ ಅಭಿಪಶ್ಯತಿ ಸ ಕ್ಷಣಾತ್
ನಾನು ಹಿಂದೆ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಈಗ ಸತ್ತ ಮೇಲೆ ಈ ಬಂಧುಗಳ ನಡುವೆ ಇದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಜೀವನು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲೊಂದು ಯುಗವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಳೆದಂತಾಗಿರುವುದನ್ನು ಅವನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.
ಮುಹೂರ್ತ ಏವ ಸಞ್ಜಾತೇ ಸ ಜೀವೋ ಯುಗನಿಶ್ಚಯೇ । ಇಹ ಜಾತು ಪ್ರವೃತ್ತೋ ಽಸ್ಮಿ ದೇಶ ಇತ್ಯ್ ಅವಬುಧ್ಯತೇ
ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಆ ಜೀವಿ ತನ್ನೊಳಗೆ, 'ಈ ಊರಲ್ಲಿ ನಾನು ಈಗಿನಿಂದಲೇ ಜೀವನ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದೇನೆ' ಎಂದು ಅರಿಯುತ್ತಾನೆ.
ಅಭವಂ ಪ್ರಾಗ್ ಅಹಂ ಜನ್ತುರ್ ಮೃತಸ್ ತತ್ರಾಸ್ಮಿ ಬನ್ಧುಷು । ತತẖ ಕೃತಾ ಮೇ ಸ್ವಜನೈḫ ಪಿಣ್ಡದಾನಾದಿಕಾẖ ಕ್ರಿಯಾಃ
ಹಿಂದೆ ನಾನು ನನ್ನ ಬಂಧುಗಳ ನಡುವೆ ಸತ್ತ ಪ್ರಾಣಿ ಆಗಿದ್ದೆ; ನಂತರ ನನ್ನ ಸಂಬಂಧಿಕರು ನನಗಾಗಿ ಪಿಂಡದಾನ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು.
ತಾಭಿರ್ ಲಬ್ಧಶರೀರೇಣ ಮಯಾ ಸುಕೃತದುಷ್ಕೃತೇ । ಭುಕ್ತೇ ಚಿರತರಂ ಕಾಲಂ ಜಾತೋ ಽಸ್ಮ್ಯ್ ಅದ್ಯೇತ್ಥಮ್ ಉತ್ಥಿತಃ
ಆ ವಿಧಿಗಳಿಂದ ನನಗೆ ದೇಹ ದೊರಕಿತು; ನಾನು ಮಾಡಿದ ಒಳ್ಳೆಯದು ಮತ್ತು ಕೆಟ್ಟದರಿಂದ ಬಹುಕಾಲ ಅನುಭವಿಸಿದೆ; ಈಗ ಹೀಗೆ ಹುಟ್ಟಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.
ಇತ್ಥಂ ಮುಹೂರ್ತ ಏವಾಸೌ ಗತೇ ಪ್ರತ್ಯಯವಾನ್ ಭವನ್ । ಸ್ವವಾಸನಾನುಸಾರೇಣ ದೇಹಮ್ ಆತ್ಮನಿ ಪಶ್ಯತಿ
ಹೀಗೆ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಅವನು ದೃಢ ನಂಬಿಕೆ ಹೊಂದಿ, ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಂತೆ ತನ್ನೊಳಗೆ ದೇಹವಿದೆ ಎಂದು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.
ಮುಹೂರ್ತೇ ಸುಚಿರಂ ಕಾಲಮ್ ಅಶರೀರಶ್ ಶರೀರಕಮ್ । ಚಿನೋತಿ ಪಶ್ಯತ್ಯ್ ಅಭ್ಯೇತಿ ಜೀವಸ್ ಸ್ವಪ್ನಂ ಭವಾನ್ ಇವ
ಒಂದು ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಬಹುಕಾಲದ ನಂತರ, ದೇಹವಿಲ್ಲದ ಜೀವಿ ದೇಹವನ್ನು ರೂಪಿಸಿ, ಅದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ — ಹಗುರವಾಗಿ ಕನಸಿಗೆ ಹೋದಂತೆ.
ಅಶ್ರೇಷ್ಠಯಾ ವಾಸನಯಾ ದುಷ್ಟಾತ್ಮಫಲವಾನ್ ಅಹಮ್ । ದುẖಖವಾನ್ ಅಧಮೋ ಜಾತ ಇತಿ ಪಶ್ಯತಿ ಜೀವಕಃ
ಕೆಳಮಟ್ಟದ ವಾಸನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಟ್ಟ ಮನಸ್ಸಿನ ಫಲದಿಂದ, ಜೀವಿ ತನ್ನನ್ನು ದುಃಖಭರಿತನೂ, ಹೀನನೂ ಎಂದು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.
ಪ್ರಧಾನಯಾ ವಾಸನಯಾ ಪ್ರಧಾನಫಲವಾನ್ ಅಹಮ್ । ಜಾತḫ ಪ್ರಧಾನ ಏವೇತಿ ಚಿನೋತ್ಯ್ ಆತ್ಮಾನಮ್ ಆತ್ಮನಾ
ಮುಖ್ಯವಾದ ವಾಸನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮುಖ್ಯ ಫಲದಿಂದ, ಆತನು ತನ್ನನ್ನು ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ತಾನೇ ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಜೀವ ಏವಮ್ ಅದೇಹೋ ಽಪಿ ಸದೇಹತ್ವಮ್ ಉಪಾಗತಃ । ದೇಶಕಾಲಕ್ರಮಪ್ರೌಢಂ ಪರಲೋಕಂ ಪ್ರಪಶ್ಯತಿ
ಈ ರೀತಿ, ದೇಹವಿಲ್ಲದ ಜೀವಿಯೂ ದೇಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದವನಾಗಿ, ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಕಾಲದ ಕ್ರಮದಿಂದ ಪಕ್ವವಾದ ಪರಲೋಕವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ.
ಅಯಂ ಸ ಪರಲೋಕೋ ಮೇ ಧರ್ಮರಾಜನರಾ ಇಮೇ । ಅಯಂ ನೀತೋ ಽಸ್ಮಿ ನೇಯೋ ಽಯಂ ಮಮೇದಂ ತತ್ತ್ವಮ್ ಈಹಿತಮ್
ಈ ಪರಲೋಕವೇ ನನಗೆ, ಇವರು ಧರ್ಮದ ರಾಜರು, ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ತಂದಿದ್ದಾರೆ, ಅವನನ್ನು ಕೂಡ ತರುವವರು, ಇದು ನನ್ನದು, ನಾನು ಹುಡುಕಿದ ಸತ್ಯವೇ ಇದಾಗಿದೆ.
ಪರಲೋಕಭುವಸ್ ತ್ವ್ ಏತಾಸ್ ಸತ್ಯಂ ವಚ್ಮಿ ಪುರಾಕೃತಮ್ । ಪೃಷ್ಟೋ ಽಸ್ಮ್ಯ್ ಅಯಂ ಧರ್ಮಭೃತಾ ಚ್ಛಾಯೇಯಂ ಮಮ ಸಾಕ್ಷಿಣೀ
ಈ ಪರಲೋಕದ ಲೋಕಗಳೇ ಇವು, ನಾನು ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿದದನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ನನಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವರು ಈಕೆ ನನ್ನ ನೆರಳು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ.
ಸುಕೃತಂ ದುಷ್ಕೃತಂ ಚೇದಂ ಕರ್ಮ ಮೇ ಪುರತಸ್ ಸ್ಥಿತಮ್ । ಅಯಂ ನೀತೋ ಽಸ್ಮಿ ಗಚ್ಛಾಮಿ ಸ್ವರ್ಗಂ ನರಕಮ್ ಏವ ವಾ
ನಾನು ಮಾಡಿದ ಒಳ್ಳೆಯದು ಮತ್ತು ಕೆಟ್ಟದು ನನ್ನ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿವೆ, ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ತಂದಿದ್ದಾರೆ, ನಾನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೋ ನರಕಕ್ಕೋ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ.
ಏವಮ್ಪ್ರತ್ಯಯವಾಞ್ ಜೀವೋ ದೀರ್ಘಂ ಸಂಸೃತಿವಿಭ್ರಮಮ್ । ಸಮ್ಪಶ್ಯತಿ ಕ್ಷಣೇನೈವ ಸಂವತ್ಸರಶತೇನ ಚ
ಈ ರೀತಿ ನಂಬಿಕೆಯಿರುವ ಜೀವಿ, ಈ ದೀರ್ಘ ಸಂಸಾರದ ಗೊಂದಲವನ್ನು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅಥವಾ ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಾದರೂ ನೋಡುತ್ತಾನೆ.
ಏಷ ದುẖಖಮಹಾಷಣ್ಡೋ ವಾಸನಾಬೀಜಕೋಟರಾತ್ । ಅಹಮ್ ಇತ್ಯ್ ಆತ್ಮನೋ ವ್ಯಕ್ತಂ ದುರ್ಜಾತಾದ್ ಉಪಜಾಯತೇ
ಈ ದುಃಖದ ದೊಡ್ಡ ಕಾಡು, ಮನಸ್ಸಿನ ಹಳೆಯ ವಾಸನೆಗಳ ಬೀಜದಿಂದ, 'ನಾನು' ಎಂಬ ಭಾವನೆಯಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಇದು ಕೆಟ್ಟ ಮೂಲದಿಂದ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ.
ನಿಯೋಜಿತೋ ಽಸ್ಮ್ಯ್ ಅಯಂ ದುẖಖೇ ಸುಖೇ ವಾ ಯೋಜಿತೋ ಽಸ್ಮ್ಯ್ ಅಯಮ್ । ಅಯಂ ಮೇ ವತ್ಸರೋ ಯಾತ ಇದಂ ವರ್ಷಶತಂ ಗತಮ್
ನಾನು ಈ ದುಃಖಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ, ಅಥವಾ ಈ ಸಂತೋಷಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ; ಈ ವರ್ಷ ನನಗೆ ಹೋದಂತಾಗಿದೆ, ಈ ನೂರು ವರ್ಷಗಳು ಕೂಡ ಹೋದವು.